T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/700
KARAR NO : 2025/664
DAVA : İflas (Doğrudan Alacaklı Tarafından Talep Edilen İflas (İİK 177))
DAVA TARİHİ : 25/10/2023
KARAR TARİHİ : 25/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan İflas (Doğrudan Alacaklı Tarafından Talep Edilen İflas (İİK 177)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, İstanbul .. İcra Müdürlüğü... Esas numaralı icra dosyasında alacaklı tarafın müvekkili...Anonim Şirketi ve borçlu tarafın ... Anonim Şirketi olduğunu, toplam 341.111,21-USD’lik dosya alacakları için 08.01.2021 tarihinde icra takibine başlandığını, takip konusu alacaklarının 31.12 2019 tarihli cari hesap alacakları için 328.261,27 USD'nin 24.01.2020 tarihli hesap mutabakatına dayandığını, ilamsız icra takibinin kesinleştiğini ve davalı borçlu şirketin menkul ve gayrimenkul mal varlığı ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarına karşı haciz işlemleri tatbik edilmesine rağmen borcun tamamının ödenmediğini ve alacakların tahsil edilemediğinin görüldüğünü, İİK m. 177/2 uyarınca ödemelerin tatil edilmesinin doğrudan doğruya iflas sebebi olduğunu, ödemelerin tatil edilmesinin borçlunun muaccel borçlarını sürekli ve genel bir nitelikte ödeyememesi durumu olduğunu, davalı şirket tarafından icra dosya borcu ödenmediğini ve davacı müvekkilinin alacağını tahsil edemediği için davacı şirketin ticari hayatında ve üçüncü kişilerle yaptığı ticari iş ilişkileride mali sıkıntıya düştüğünü, iş bu dava tarihi (19.10.2023) itibariyle dosya borcunun 13.392.947,72-TL olduğunu, İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün...Esas sayılı icra dosyasından gösterilen ödeme emri neticesinde kesinleşen icra takibine rağmen bugüne kadar borçlu davalı firmanın dosya borucunun tamamını davacı alacaklıya ödememesi ve ödemelerin tatil edilmesi ile yasanın açık hükmünün (İİK.37 ve İİK.177/2.mad.) gerçekleştiğini ve davalı ... firması hakkında doğrudan iflas kararı verilmesi gerektiğini, tüm bu nedenlerden dolayı ve mahkemece resen dikkate alınacak hukuki sebepler ve olgular çerçevesinde fazlaya dair talep ve haklarımız saklı kalmak kaydıyla; İİK 177/2 ve ilgili maddelerine dayalı olarak açılan iş bu doğrudan doğruya iflas istemine ilişkin davada yasanın amir hükmü uyarınca ...Anonim Şirketi yetkililerinin mahkemeye çağrılarak dinlenmesine karar verilmesini, iflas davası açıldığının İİK m.166/2 çerçevesinde ilanını ve İİK.37 ve İİK.1777/2. maddeleri gereğince iflasa tabi tacir olan tüzel kişi borçlu ...Anonim Şirketi'nin doğrudan iflasına karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı şirketin sahibi konumundaki ...'nın kimlik ve kişiliği ile davalı ...Anonim Şirketi'nin şirketin diğer hissedarları ile olan ailevi ilişkileri ve sahibi olduğu şirketlerin, davalı şirketin mahvına sebep olan ve bu uğurda plan ve tertibini pervasızca devam ettiren tutum ve davranışlarda bulunduğunu, şirketi ilk olarak borç batağına sürükleyen şirket aleyhine ama kendi şirketleri lehine işlem ve tasarrufta bulunan davacı şirketin maliki ve tek yetkilisinin ... olduğunu, hiç kimsenin kendisinin sebep olduğu bir durumdan kendi lehine sonuç çıkartamayacağını, iddiaların aksine ödemelerin tatil edilmemiş olduğunu, gerek davacının dahil olduğu grup şirketlere gerek kamu borçlarının ödenmiş ve ödenmeye devam edilmekte olması ve sıra cetveline itiraz nedeniyle hali hazırda İstanbul ... İcra Müdürlüğünün... E. sayılı dosyasına yatan toplam 26.326.149,38 TL olduğu dikkate alındığında davacının iş bu davayı 'sırf gayrı ızrar maksadıyla' açtığını,; TMK'nın 2. maddesine de aykırı ve haksız olduğunu, müvekkili şirketin borçlarını fazlasıyla karşılamaya yetecek malvarlığına ve imkana sahip olduğunu, ...'nın hukuka aykırı bir şekilde tüzel kişilik perdesi arkasına sığınmaya çalışarak şirketleri vasıtası ile müvekkil şirket aleyhine yaptığı iş ve eylemlerin hiçbir hukuk sisteminde korunmaya değer bir yanı ve haklılığı olmadığını, müvekkili şirketin faal olduğunu, İstanbul ... İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı dosyası toplam 26.326.149,38 TL yatırıldığını, bu ödemenin devam eden sıra cetveline itiraz şikayeti nedenle ödenmemesinde müvekkilinin bir kusuru bulunmadığını, ayrıca aylık kira ödemesinin yatırılmaya devam edildiğini, bu hususta ödemelerin süreklilik arz etmediği iddiasını çürüttüğünü, yine sadece davacı şirketin dahil olduğu grup şirketlere son bir buçuk yıl içerisinde yapılan yaklaşık 10.000.000,00-TL ödeme yapıldığı göz önüne alındığında gerek İİK 172/2'deki iflas koşulu gerekse diğer doğrudan iflas sebeplerinden hiçbirisinin bulunmadığını, şirketin merkez adresinin belli olduğunu, ödemelerin tatil edilmediğinin somut delilleri ile ispatlandığını, kaçma girişiminin söz konusu olmadığını, açıklanan iş bu nedenlerle iş bu davanın da reddi gerektiğini, müvekkili şirketin ...şirket aleyhine tüm haksız ve hukuka aykırı eylemleri sebebiyle verdikleri zararların tazmini talebiyle dava açma hakkı dahil, sair her türlü hukuki ve cezai haklarının saklı tutulduğunu, tüm bu nedenlerden dolayı ve resen gözetilecek sebeplerle her türlü yasal hakların mahfuziyeti kaydıyla; İİK. 177'2 maddesinde yer alan koşulları oluşmayan ayrıca MK. 2. maddesine de aykırı, haksız, hukuka aykırı, kötüniyetli davanın reddini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Tüm Dosya Kapsamı Birlikte Değerlendirildiğinde
Dava, İİK 177/1-4. maddesi gereğince doğrudan doğruya iflas istemine ilişkindir.
Uyuşmazlık, davalı şirketin İİK'nın 177/1-2 maddesi kapsamında ödemelerini tatil edip etmediği, davalı borçlunun dava tarihi itibari ile vadesi gelmiş borçlarının sayı ve miktar itibari ile genel olarak ödenmeme durumunun mevcut olup olmadığı, durumun geçici veya arızi bir durumdan kaynaklanıp kaynaklanmadığı, iflas koşullarının mevcut olup olmadığı konularında toplanmıştır.
Mahkememizin 23.05.2024 tarihli duruşmasında alınan 3 nolu ara kararı gereğince icra dosyaları dosya içerisine celp edilip davalı defterlerinde inceleme yapılarak, davalı şirketin İİK'nın 177/1-2 maddesi kapsamında ödemelerini tatil edip etmediği, davalı borçlunun dava tarihi itibari ile vadesi gelmiş borçlarının sayı ve miktar itibari ile genel olarak ödenmeme durumunun mevcut olup olmadığı, durumun geçici veya arızi bir durumdan kaynaklanıp kaynaklanmadığı, iflas koşullarının mevcut olup olmadığı konularında rapor düzenlenmesi için dosya bir mali müşavir bilirkişi ile bir icra ve iflas hukuku uzmanı bilirkişi ve bir bankacı bilirkişiden oluşan heyete tevdi edilmiş, davalı şirketin 2021-2022-2023-2024 yılları ticari defterleri mahkememiz duruşma salonunda 01/07/2024 günü saat 10:00-12:00'da saatleri arasında incelenerek düzenlenen 29.08.2024 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle, '' dosya kapsamında ve davacı şirket defter kayıtları üzerinde yapılan incelemeler neticesinde, davacı alacağının İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... Esas numaralı icra dosyasında 328.261,27 USD olarak kesinleştiği ve kesinleşen tutara bir ödeme yapılmadığı, İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı dosyasında 10.07.2024 güncel tarih itibariyle icra kapak hesabında 38.980.081,35 TL biriktiği ve bu para ile borçların ödenebileceği savunmasının değerlendirmesinin mahkemenin takdirinde olduğu, borçluya karşı başlatılan çok sayıda icra takibi sonuçsuz kalırken, borçlunun münferit bazı borçlarını ödemesinin ödemelerini tatil etmesi durumunun ortadan kalktığını göstermeyeceği, borçlunun ödemelerini tatil edip etmediği hususunun belirlenmesinde nihaî kararın sayın mahkemeye ait olduğu'' yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.
Dava tarihinde yürürlükte bulunan 2004 sayılı İİK'nın 177.maddesinde, "Doğrudan Doğruya İflas Halleri" üst başlığı altında, "Evvelce takibe hacet kalmaksızın İflas, Alacaklının talebi" düzenlenmiştir. 177/1.fıkrada, aşağıdaki hallerde alacaklının evvelce takibe hacet kalmaksızın iflasa tabi borçlunun iflasını isteyebileceği ifade edilmiştir. Yasada belirtilen 4 bent ise sırasıyla;
1- Borçlunun malum yerleşim yeri olmaz, taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla kaçar, alacaklıların haklarını ihlal eden hileli muamelelerde bulunur veya bunlara teşebbüs eder yahut haciz yoluyla yapılan takip sırasında mallarını saklarsa;
2-Borçlu ödemelerini tatil eylemiş bulunursa;
3-308 inci maddede ki hal varsa;
4-İlama müstenit alacak icra emriyle istenildiği halde ödenmemişse,..” şeklinde sayılmıştır.
Buna göre İİK'nın 177 maddesi uyarınca borçlunun iflasa tabi şahıslardan olması ve doğrudan doğruya iflas sebeplerinden birinin mevcut olması halinde mahkeme, borçlunun iflasına resen karar verebilecektir.
Davacını, İİK 177. maddesi uyarınca, davalının doğrudan iflasını talep edebilmesi için yasada belirtildiği şekilde hem davalıdan alacaklı olduğunun hem de İİK'nun 177/1 maddesindeki iflas nedenlerinin gerçekleşip gerçekleşmediğinin tek tek ele alınıp tereddüte yer vermeyecek şekilde ispatlanması gerekmektedir.
Davacı, davalı şirketin İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasına konu alacağının ödenmediğini, davalı hakkında başka icra takiplerinin de bulunduğunu davalının ödemelerini tatil ettiğini iddia ederek iflasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dava dilekçesi ekinde sunulan icra dosyaları ile davalı şirket hakkında açılmış icra takip dosyaları uyaptan dosya içine alınmıştır.
Yargılama sırasında davacının alacaklı olduğu İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosya borcunun tamamının ödendiği taraf vekillerinin duruşmadaki beyanlarından ve İstanbul ... İcra Hukuk Mahkemesinin ...ılı dosyası ile icra müdürlüğünün 09/07/2025 tarihli cevabi yazısından anlaşılmıştır.
Sıfat davanın esasına yani maddi hukuka ilişkin bir kavram olup dava konusu talep bakımından kimin hak sahibi, kimin yükümlü olduğunu ifade eder. Davada davacı ve davalı olarak yer almakla taraf olarak gösterilenlerin maddi hukuk bakımından gerçekten bu niteliği taşıyıp taşımamaları tümüyle birbirinden farklı kavramlardır.
Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini, davalı sıfatı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı, "aktif husumeti", davalı sıfatı ise "pasif husumeti" karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir. Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukuki koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir. Taraf sıfatının bu anlamda önemli özelliği ise def'i değil itiraz niteliğinde olması nedeniyle taraflarca süreye ve davanın aşamasına bakılmaksızın her zaman ileri sürülebileceği ve taraflar ileri sürmemiş olsa bile mahkemece resen nazara alınmasıdır.
Dava şartlarının amacı, bir davanın esası hakkında incelemeye geçilebilmesi için gerekli bütün şartları ve bunların incelenmesi usulünü tespit etmek, böylece davaların daha çabuk, basit ve ekonomik bir şekilde sonuçlanmasına yardımcı olmaktır (Baki Kuru, İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku, İstanbul, 2016, s. 190).
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-d maddesinde açıkça düzenlendiği üzere dava ve taraf ehliyeti dava şartlarındandır. Gerek ilk derece mahkemesince gerekse de bölge adliye mahkemesince verilen kararın geçerli olması için yargılamanın tüm aşamasında dava şartlarının eksiksiz olması gerekmektedir.
Somut davada, davacı şirketin İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasında alacaklı sıfatının bulunduğu, yargılama sırasında icra dosyasına konu borcun ödenmesi sebebi ile davacının alacaklı sıfatının sona erdiği, dava şartlarının davanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerektiği, davacının sıfatının sona ermesi nedeni ile davalı şirketin iflasını isteme hususunda aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı Yargıtay 6.Hukuk Dairesi'nin 2025/1490 Esas, 2025/2209 K. sayılı ilamının aynı doğrultuda olduğu dikkate alınarak aktif husumet-dava şartı yokluğu nedeni ile davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre tahsili gereken harç 615,40 TL olduğundan peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan 1.023,00 TL posta ve tebligat masrafı, 30.000,00 TL bilirkişi ücreti ile 2.619,00 TL ilan masrafı olmak üzere toplam 33.642,00 TL yargılama giderinin kendisi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre hesap ve takdir edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5-İflas avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
6-Gider avansının kalan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 25/09/2025
BAŞKAN
ÜYE
ÜYE
KATİP