T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/642
KARAR NO : 2025/174
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 02/10/2023
KARAR TARİHİ : 28/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
(I) TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
(1) Davacı Tarafın İddialarının Özeti:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 26. maddesi hükmü uyarınca, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun ilgili maddelerine kurulmuş olup ... iştiraki olduğunu, sermayesinin tamamının İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve iştiraklerine ait olduğunu, müvekkili şirket ile davalı şirketler arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi olduğunu, müvekkili şirketin davalı şirketlerden ilaçlama hizmetleri kapsamında hizmet satın aldığını, bu hizmet çerçevesinde davalılara ait işçiye emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı ödemesi yapmak mecburiyetinde kaldığını, akdedilen sözleşmelere göre müvekkili şirketin kıdem tazminatı ödeme yükümlüsü olmamasına rağmen ödemeleri yapması nedeniyle bu davanın ikamesinin zorunlu olduğunu, davalıların yüklenici şirket konumunda olduklarından müvekkili şirketin ödediği kıdem tazminatının tamamından sorumlu olduğunu, dava dışı işçilerin çalıştıkları döneme ait ilaçlama çalışmalarında görevlendirilecek personel temini hizmet alımı işi hizmet sözleşmesinin idari ve teknik şartnamelerinde yüklenici işçileri ile idarenin doğrudan ilişkisinin bulunmadığı bu nedenle yüklenicinin iş kolu, sosyal sigorta mevzuatı, diğer kanun ve yönetmeliklerden doğan yükümlülüklerini yerine getirmekle mükellef olduğunun açıkça belirtildiğini, davalı şirketler ile yapılan arabuluculuk görüşmesinin sonuçsuz kaldığını, müvekkili şirket tarafından ... T.C. Kimlik numaralı... ödenen 66.698,78.-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
(2) Davalı Tarafın Savunmalarının Özeti:
Davalı ... Şirketi ile ...Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirket dava dışı ... isimli isimli işçinin, kendi bünyelerinde çalıştığını, kendisine 66.698,78 TL kıdem tazminatı ödemesi yapıldığını, işçinin davalı şirketler nezdinde çalışması olduğunu, bu sebeple kıdem tazminatından davalıların sorumlu olduğunu iddia ettiğini, dava dilekçesinin konu kısmında işçi tarafından açılan bir dava neticesinde kıdem tazminatı ödemesi yapıldığı belirtildiğini, ancak içerik kısmında emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı ödendiği beyan edildiğini, öncelikle davacıya bu hususun açıklattırılması gerektiğini, davacının müvekkili şirketlerden talep edebileceği müvekkili şirketlere rücu edebileceği hiçbir hak ve alacağı bulunmadığını, müvekkili şirketler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmesi kapsamında, davacı şirketin (gerçekte ...) kısa süreli ihale alıcısı olduğunu, bu ve benzeri ihaleler kapsamında ihaleyi kazanan şirketler farklı olsalar da hizmet aynı işçilerce yerine getirildiğini, bu işçiler işverenleri sözleşme süresinin bitiminde aynı ihaleyi alamasalar bile ihaleyi alan müteakip firmaların yanında ve gerçek işvereni olan kamu kurumu bünyesinde çalışmaya devam ettiğini, dolayısıyla davacı gerçekte -kesintisiz olarak- ... (...) işçisi olduğunu, davacı tüm çalışmasını ve mesaisini müvekkili şirkete değil, gerçekte işçisi olduğu ... (...)'e tahsis ettiğini, tüm emir ve talimatları da ... (...)'den aldığını, bu durumda da feshe bağlı hak ve alacaklardan da ... (...) tek başına sorumlu olacağını. müvekkili şirkete husumet yöneltilmesi mümkün olmadığını, dava dışı işçinin iş akdinin feshi hususunda da müvekkili şirketin hiçbir yetki ve sorumluluğu bulunmadığını, iş akdinin feshi hususundaki tüm irade, yetki ve sorumluluk, dava dışı işçi ve onun gerçek işvereni olan ...(...)'e ait olduğunu, dava dışı ... isimli işçi, ... Şti. bünyesinde 01.02.2012-31.12.2012 tarihleri arasında (10 ay) ve .... Ltd. Şti. bünyesinde de 01.01.2013-31.01.2013 tarihleri arasında da (1 ay) çalıştığını, dava dışı işçinin her bir müvekkil şirket nezdindeki çalışması 1 yılın altında olduğunu, bu yönüyle dahi müvekkili şirketler açısından kıdem tazminatı şartları oluşmadığı açık olduğunu, açıklanan sebeplerle davacının haksız ve hukuka aykırı davasının, müvekkili şirketler yönünden reddine; yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini savunmuştur.
Diğer davalılara usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen cevap dilekçesi sunmadıkları görüldü.
(II) ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
1-SGK'dan gelen ...'a ait sigortalı hizmet cetveli ve sosyal güvenlik kayıt belgesi,
2-Ticaret Sicil Müdürlüğünden gelen ...A.Ş.'nin ticaret sicil kayıtları,
3-Bilirkişi raporu,
4-Tüm dosya kapsamı.
(III) DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, SABİT GÖRÜLEN VAKIALAR, ÇIKARILAN SONUÇ VE HUKUKÎ SEBEPLER:
Dava, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmeleri gereğince, dava dışı işçilere ödenen işçilik alacaklarının, davalılardan tahsili istemine ilişkindir.
Davacı, hizmet alım ihalesinin davalılar tarafından üstlenildiğini, sözleşme ve teknik şartname hükümlerine göre davalı yüklenicinin çalıştırdığı işçinin iş hukukundan doğan her türlü işçilik hakları ve tazminatlarından sorumlu olduğunu ileri sürerek eldeki davayı açmış olup kıdem tazminatının dava dışı işçiye ödendiği ihtilafsızdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava dışı işçiye ödenen bedelden hangi tarafın veya tarafların ne oranda sorumlu olduğuna ilişkindir.
Tarafların delilleri toplanmış ve uyuşmazlığa ilişkin bir hesap bilirkişisinden rapor alınmıştır.
Dosyaya ibraz edilen 29.05.2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle, davacı ... Şirketi’nin dava dışı işçi ...’a hem davacı Kurum hem de davalı alt işverenler nezdinde geçen tüm hizmet süresi için 06.08.2021 tarihinde toplam 66.898,78.-TL ödediği, Alt işverenler ...Tic. Ltd. Şti., ...Şti , ... Şirketi (Eski Unvan:... Şti.)., ...Ticaret Limited Şirketi (Eski Unvan: ... Şirketi )’nde 05.03.2010-31.12.2013 tarihleri arası çalışma süresine isabet eden kıdem tazminatı tutarı olarak net 28.802,53.-TL, Dava dışı ... iştiraki...Tic. A.Ş. ve Davacı ...Şirketi’nde 01.01.2014-31.12.2018 tarihleri arası çalışma süresine isabet eden kıdem tazminatı tutarı olarak net 37.896,25.-TL olmak üzere toplam 66.898,78.-TL net kıdem için eldeki davanın açıldığı, eldeki davaya konu edilen 05.03.2010-31.12.2013 dönemi için davalı alt işverenlere rücu edilebilecek kıdem tazminatı miktarının 28.802,53.TL Net olarak hesaplandığı, ihale sözleşmeleri ve bu sözleşmelerin eki niteliğindeki ihale dokümanlarındaki hükümler çerçevesinde sorumluluğun tamamının alt işverenlere ait olduğu kanaatine varılması halinde, dava dışı işçinin 05.03.2010-31.12.2013 dönemine isabet eden kıdem olarak tazminatı tutarı olarak dava konusu edilen 28.802,53.-TL, olduğu, davalılardan ...Tic. Ltd. Şti.’nin sorumluluğunun 14.274,94. TL, ...Ltd. Şti.nin sorumluluğunun 6.947,98. TL,... Şirketi’nin (Eski Unvan: ...Tic. Ltd. Şti.) sorumluluğunun 631,63.TL, ...Şirketi (Eski Unvan: ... Şirketi )’nin sorumluluğunun 6.947,98.-TL olduğu yönünde görüş bildirilmiştir.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesinde; "Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur." hükmü bulunmaktadır.
Dava konusu olayda davacı ile davalı arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi mevcut olup, davalı asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili olarak İş Kanunundan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusudur ve işçi alacağının güvence altına alınması amacıyla getirilmiş olan sadece işçilere karşı bir sorumluluktur. Asıl ve alt işveren arasındaki ilişkide ise iş hukuku değil, Borçlar Kanunu ve sözleşme hukuku esas alınacağından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir. Alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular, kendi aralarındaki iç ilişkide, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda bir anlaşma yapabilirler. Nitekim 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 167. maddesi "Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar. Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır." şeklinde düzenleme mevcuttur.
Bu durumda, uyuşmazlığın çözümü için taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesi, teknik şartname ve genel şartnamelerinin sorumluluğa yönelik hükümleri ve genel hukuk prensipleri dikkate alınarak bir sonuca gidilmesi gerekmektedir. Tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme ve şartname hükümlerinde işçi alacaklarından kimin, ne kadar sorumlu olduğuna ilişkin hüküm varsa bu hükümler tarafları bağlar. Hizmet sözleşmelerinde, ihale evraklarında teknik ve idari şartnamelerde ve taraflar arasında karşılıklı düzenlenen diğer belgelerde yüklenici şirketin sorumluluğuna ilişkin açık hüküm olan hallerde, asıl işveren ödemiş olduğu miktarın tamamını, ilgili alt işverenden rücuen tahsilini talep edebilirken alt işverenin, asıl işverenden rücu imkanı yoktur. Sözleşme değerlendirilirken işçinin çalıştığı dönemlere ilişkin sözleşme hükümleri dikkate alınmalıdır. Buna göre, son alt işverenin alacağın tamamından sorumlu tutulamayacağı, tamamından sorumlu olmasının İş Kanunu gereği yalnız işçiye karşı olduğu, işçiyi çalıştırmış olan alt işverenlerin her birinin dava dışı işçiyi çalıştırdığı dönemi kapsayan kısmından sınırlı sorumlu olacağı dikkate alınmalıdır. (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 24/05/2018 tarihli ... E. ...K., yine aynı Daire'nin 31/05/2018 tarihli ...E....K., 11/05/2017 tarihli ... E. ...K. sayılı ilamları)
Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 25/01/2021 tarihli ...E. ...K. sayılı kararı; ''İş Kanunu'na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.
İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.
İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir...'' şeklindedir.
İşçilik ücretlerden asıl işveren ve alt işverenin sorumlulukları yönünden Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. ve 14. Hukuk Daireleri arasında çıkan uyuşmazlıkta Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 05/05/2023 tarihli ... E. ...K sayılı kararı ile; "...Somut olaya gelince; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 7'nci Hukuk Dairesi ile Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 14'ncü Hukuk Dairesi arasındaki uyuşmazlık, az yukarıda yer verilen emsal Yargıtay ilâmı doğrultusunda giderilmelidir. Dairemiz'in istikrar kazanan uygulamalarında da belirtildiği gibi, hizmet alımına ilişkin sözleşmelerde, hizmetin yüklenicinin (alt işveren) işçileri tarafından yerine getirilmesi kabul edildiğinden, asıl işverenin yüklenicinin (alt işveren) işçileri ile herhangi bir organik bağı bulunmamaktadır. Hizmet alımına ilişkin tip sözleşmelerde, işçilik ücretleri arasında işçilere ait özlük haklarının tümü belirlenmekte ve bu şartlarla sözleşme imzalanmaktadır. İş Kanunu'nda, işçiyi korumak amacıyla düzenlenmiş olan asıl işveren ve alt işverenin (yüklenici) müteselsil sorumluluğuna ilişkin düzenlemenin taraflar arasındaki hizmet sözleşmelerinde iç ilişki bakımından uygulanması mümkün değildir. Hizmet alım sözleşmelerinde, işçilerin özlük hakları ile ilgili olarak yüklenici (alt işveren) lehine herhangi bir hüküm bulunmaması durumunda, yüklenicinin (alt işveren) işçisi ile organik bir bağı olmayan asıl işveren, işçilerin özlük haklarından sorumlu tutulmamalıdır. Bu itibarla, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 7'nci Hukuk Dairesi ile Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 14'üncü Hukuk Dairesi arasındaki uyuşmazlığın, asıl işverence yüklenicinin (alt işveren) işçilerine ödenen ücretlerden yükleniciyi (alt işveren) tamamen sorumlu tutan Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin uygulaması doğrultusunda giderilmesi gerekmiştir..." şeklindeki uyuşmazlığın giderilmesine karar verilmiştir.
Yapılan yargılama, toplanan deliller ve alınan bilirkişi rapor ile tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafından dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatının 37.896,25 TL'lik kısmı dışındaki toplam 28.802,53 TL'lik kıdem tazminatının tamamından her bir davalının kendi dönemi ile sınırlı olmak kaydıyla davalıların sorumlu olduğu kabul edilerek bilirkişi raporu doğrultusunda davacının davasının kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM/ Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;
Davacının davasının KISMEN KABULÜNE
14.274,94 TL'nin davalı ...Tic.Ltd.Şti’den,
6.947,98 TL'nin davalı .... Şti'den,
631,63 TL'nin davalı ...Ltd Şti’den ( Eski unvan ...İnş.d. Şti)
6.947,98 TL'nin davalı ...Ltd.Şti’den ( Eski unvan ...Şti) ayrı ayrı sorumlu olmak üzere ayrı ayrı ödeme tarihi olan 06.08.2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiz ile tahsiline davacıya verilmesine
Fazlaya ilişkin talebin reddine,
Harçlar Kanunu'na göre alınması gereken 1.967,50 TL karar harcının, peşin yatırılan 1.139,05 TL harçtan mahsubu ile noksan kalan 828,45 TL harcın (davalı ... Ltd. Şti. 410,59 TL harçtan, davalı ...Şti. 199,84 TL harçtan, davalı ... Ltd. Şti. 18,16 TL harçtan, davalı ...Şirketi 199,84 TL harçtan sorumlu olmak üzere) davalılardan alınarak Hazineye gelir kaydına,
Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 28.802,53 TL (davalı ...Şti. 14.274,94 TL vekalet ücretinden, davalı ...Şti. 6.947,98 TL vekalet ücretinden, davalı .... Ltd. Şti. 631,63 TL vekalet ücretinden, davalı ... Şirketi 6.947,98 TL vekalet ücretinden sorumlu olmak üzere) vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,
Davalılar ... Ltd. Şti. lehine, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince red edilen miktar üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılar ... Şti. ve...Tic. Ltd. Şti.'ye verilmesine,
Davacı tarafından yapılan toplam 5.919,75 TL yargılama giderinden davanın kabul red miktar ve oranı göz önüne alınarak hesaplanan 2.556,32 TL yargılama gideri (davalı .... Ltd. Şti. 1.266,94 TL, yargılama giderinden, davalı .... Şti. 616,66 TL yargılama giderinden, davalı ... Şti. 56,06 TL yargılama giderinden, davalı ...Şirketi 616,66 TL yargılama giderinden sorumlu olmak üzere) davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.360,00 TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul ret oranın göre 1.450,94 TL'nin davalılardan (davalı ... Ltd. Şti. 719,10 TL , davalı ... Şti. 350,01 TL, davalı ...Ltd. Şti. 31,82 TL, davalı ...Şirketi 350,01 TL sorumlu olmak üzere); 1.909,06 TL'nin ise davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalıların yokluğunda MİKTAR İTİBARİYLE KESİN OLMAK ÜZERE verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 28/02/2025
KATİP
¸e-imzalıdır
HAKİM
¸e-imzalıdır