T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/491 Esas
KARAR NO: 2025/555
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 07/08/2024
KARAR TARİHİ: 08/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA/
Asıl davada davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında ticari ilişki nedeniyle, taraflar arasında mal alım satımı konusunda anlaştıkları, ürünlerin teslimi konusunda davalı şirket tarafından taahhütte bulunulduğu, taraflar arasındaki ticari ilişki gereği müvekkil şirket tarafından, davalı tarafından teslim edileceği ifade edilen ürünlere karşılık; davacı şirketin davalı şirkete ... Bankası ... şubesine ait, Keşidecisi davacı şirket olan ... no'lu 300.000,00 TL ve ... no'lu 300.000,00 TL tutarında toplam 600.000,00 liralık 2 adet avans çeki verdiğini, Söz konusu malların davacı şirkete teslim edilmediği, malların teslim edilmemesi nedeniyle davacı şirketin mağdur olduğu, anlaşmayla ilgili olarak tüm vecibeler davacı şirket tarafından yerine getirildiği halde davalı tarafın edimlerini yerine getirmediği, buna karşılık çeklerin halen davalı şirkette olduğu, sürekli olarak bu çeklerin iade edilmesi için yapılan telkinlere rağmı iade edilmediği, Davacının, Davalının malları teslim etmemesinden dolayı üçüncü kişilere vermiş olduğu taahhütleri yerine getiremediğin, mağdur olduğu zarara uğradığı, uğranılan zarar için her türlü talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydı ile ayrıca talep edeceği, tüm bu nedenlerle, davalarının kabulü ile öncelikle davalı şirket adına bahsedilen çekin ödenmemesi için ihtiyaten ödeme yasağı konulmasına, borçlu olmadıklarının tespitine, ... Bankası tarafından düzenlenmiş olan 17/08/2024 vadeli 300.000,00-TL bedelli avans çekinin icra takibine konulmasını önlemek amacıyla teminatlı veya teminatsız olarak icra takibine konulmaması ve ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı koyularak ödemenin durdurulmasına ve bu konuda ilgili bankaya müzekkere yazılmasını ve neticede dava konusu çekin iptaline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleştirilen dosyada davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı şirket arasındaki ticari ilişki sebebiyle, taraflar arasında mal alım satımı konusunda anlaşıldığını, ürünlerin teslim edileceği konusunda davalı şirket tarafından taahhütte bulunulduğunu, taraflar arasındaki ticari ilişki gereği müvekkili şirket tarafından, davalı tarafından teslim edileceği ifade edilen ürünlere karşılık davacı şirkete ait ... Bankası ...Şubesi’ne ait, ... çek nolu keşidecisi davacı şirket olan 300.000,00 TL tutarındaki avans çeki verildiğini, söz konusu mallar müvekkiline teslim edilmediğini, malların teslim edilmemesi nedeniyle müvekkilinin mağdur olduğu gibi aynı zamanda vermiş olduğu çekin vadesinin yaklaşmasından dolayı zor durumda kalacağını, anlaşmayla ilgili olarak tüm vecibeler müvekkili şirketçe yerine getirildiği halde davalı taraf edimlerini yerine getirmediğini, buna karşın çeklerin halen davalı şirkette olduğunu, müvekkili şirket yetkililerince sürekli olarak görüşmelerine rağmen ve sözlü olarak defaten kendilerine söylenmesine rağmen, çekleri iadeye de yanaşmadıklarını, ayrıca müvekkilinin mallarının teslim edilmemesinden dolayı üçüncü kişilere vermiş olduğu taahhütleri de yerine getiremediğinden dolayı mağdur olmuş ve zarara uğradığını, uğranılan işbu zarar her türlü talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydı ile ayrıca talep edileceğini, müvekkili defalarca iletişime geçmeye çalışsa da davalı taraf müvekkilinin telefonlarına bakmadığını, arabuluculuk toplantısına dahi gelmeye tenezzül etmeyen davalı taraf müvekkilinin anlaşmış olduğu malları teslim etmeyerek müvekkili telafi edilemeyecek zarara uğrattığını, davalı şahsın, malların teslim edilmesine karşılık gelen çeklerin vadesinin gelmesi ve derhal haksız olarak icra kanalıyla tahsiline gidebileceğinden ötürü söz konusu çekin dava kesinleşinceye kadar ödenmemesi için çek üzerinde ihtiyati tedbir kararı verilmesi ve bahse konu çeklerin iptal edilmesini ve borçlu olunmadığının tespitini talep etme zarureti hâsıl olduğunu, bu sebeple davalı şahıs tarafından bahsedilen çeklerin icraya konulup takibe başlanması söz konusu olabileceğinden teminatlı veya teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararlı menfi tespit davası açılması zorunlu hale geldiğini, davanın kabulüne, öncelikle davalı şirket adına yukarıda bahsedilen çekin ödenmemesi için ihtiyaten ödeme yasağı konulmasına, borçlu olmadıklarının tespitine, ... Bankası tarafından düzenlenmiş olan, 21.09.2024 vadeli, ... numaralı, 300.000,00 TL tutarındaki avans çekinin icra takibine konulmasını önlemek amacıyla teminatlı veya teminatsız olarak icra takibine konulmaması ve ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı koyularak ödemenin durdurulmasına ve bu konuda ilgili bankaya müzekkere yazılmasını ve neticede dava konusu çekin iptaline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA/
Dosya kapsamında herhangi bir cevap dilekçesi olmadığı görülmüştür.
DELİLLER VE GEREKÇE/
Asıl dosya ve birleşen dosya kambiyo senetlerinden kaynaklanan menfi tespit davasıdır.
Dava konusu uyuşmazlığın Asıl dava ve birleşen dava yönünden ... Bankası A.Ş adına kayıtlı 17/08/2024 vadeli 300.000-TL bedelli çek ile ... Bankası adına kayıtlı 21/09/2024 vadeli 300.000-TL bedelli çek yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkin hususlarından kaynaklandığı görülmüştür.
Tarafların bağlı oldukları vergi müdürlüklerinden BA BS formları celp edilmiş, davacının ticari defterleri üzerinde mali müşavir bilirkişisi marifetiyle inceleme yapılmış, davalı ticari defterlerini dosyaya ibraz etmemiş, mali müşavir bilirkişi raporunu dosyaya sunmuştur.
Mahkememizin 24/12/2024 tarihli duruşmasının 5 nolu ara kararı ile dosyanın mahkememizce resen seçilecek 1 mali müşavir bilirkişiye tevdi ile dosya kapsamında asıl dava ve birleşen dava yönünden davacı tarafından keşide edilen çeklerin davacı yana ait ticari defterlerde kayıtlı olup olmadığı, davalı ile ticari ilişkilerinin bulunup bulunmadığı, davacının ilgili çekler yönünden borçlu olmadığının tespitine ilişkin talebinde haklı olup olmadığı konusunda rapor alınmasına karar verilmiş, mahkememiz dosyası mali müşavir bilirkişi ...'ye tevdi edilmiş ve bilirkişi tarafından düzenlenen 11/02/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Dosya mevcudu, davacı yan ticari defterleri, dava ve icra dosyası ile yine bu kayıtların dayanağı belgelerin muhasebesel yönden tetkiki sonucunda ve raporumuz içinde açıklanan nedenlerle/netice-i taleple bağlılık ilkesi Sayın Mahkemece ayrıca gözetilmek kaydı ile; Davacı Ticari Defterlerinin “Usulüne Uygunluk Yönünden” tetkik edilmesi; İncelenen davacı şirkete ait 2024 yılı ticari defterlerinin yasal sürelerde tasdik edildiği, kapanış tasdikinin yapılmış olduğu, Envanter defterinin açılış tasdikinin yasal süresinde yapıldığı bu anlamda davacı şirketin ticari defterlerinin usulüne uygun tasdik edildiği, HMK 222 hükmü de gözetilerek tüm bu hususlarda takdir Sayın Mahkemenize ait olduğu, Davalı Ticari Defterlerinin “Usulüne Uygunluk Yönünden" tetkik edilmesi; Davalı yanın Mahkeme duruşma salonunda yapılan incelemeye katılmayıp ticari defterlerinin tarafıma sunmadığı ve herhangi bir yerinde inceleme talebinde bulunmadığı, Davacı ... Tic. LTD şirketinden; Dosya Muhteviyatında Davalı ...'ın avans olarak aldığı 2 adet çek toplamı karşılığında ... Şirketine mal veya hizmet sattığına dair BS bildirimi listesi tespit edilememiş, Davacı yan ....Ltd. Şirketinin davalıya keşide ettiği 2 adet toplam 600.000,00-TL'lik davaya konu ettiği çekler davacının 2024 yılına ait ticari defterlerinden yevmiye defterinin ilgili ... tarihli ... no’lu yevmiye maddesinde kayıt altına alınmış olduğu, Davalı ...’ın aldığı mal avans çeklerine karşılık herhangi bir mal veya hizmet satımına ait muhasebe kaydına rastlanmadığı tarafımdan tespit edilmiştir. Davacı ...Tic. Ltd. Şirketinin yasal kayıtlara göre ...’a verilen 2 adet çek bedeli 600.000,00-TL alacaklı olarak görüldüğü, dosyaya Müdahil ... Ltd. Şirketinin, çek bedelinin tahsiline ilişkin ... 5. İcra Müdürlüğündeki ...Esas sayılı dosyadaki alacak hakkındaki değerlendirme Sayın Mahkemenizin takdirindedir." şeklinde görüş bildirildiği görülmüştür.
Davacı asıl ve birleşen davada her biri 300.000,00TL bedelli ve sırasıyla; ..., ... seri nolu ve 17.08.2024 ve 21.09.2024 tarihli 2 adet çeki dava konusu etmiş ve bu adet çekin bedelsiz olduğunu ve bu çekler karşılığı mal almadığını beyan etmiştir.
Davacının çeklerin keşidecisi, davalının da lehdarı olduğu anlaşılmaktadır.
İspat yükü davacıya düşmektedir.Davacı her hangi bir mal teslim almadığını belirtmekle, öncelikle çeklerin davalı ile aralarındaki bir ticari ilişkiye istinaden verildiğini ve de davalı tarafça edimin ifa edilmediğini veya çekler hatır çeki olarak verilmiş ise bu hususu kesin delillerle ispat etmek zorundadır.
Çek, bir ödeme aracı olup, çeklerin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla verildiği yolunda yasal karine mevcuttur. Bu durumda, davacının söz konusu çekleri mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla verdiğinin kabulü gerekir. Yasal karinenin aksini yani çekin borç ödenmesinden başka bir amaçla verildiğini, bedelsiz bir avans çeki olduğunu iddia eden davacı tarafın bunu kesin delillerle ispatlaması gerekir. Somut olayda davacı tarafından dava konusu çeklerin avans olarak verildiği ve davalı yanca mal teslim edilmediği iddia edilmiştir. Davacı tarafından avans olarak verildiği iddia edilen çeklerin bedelsiz olduğu, bir başka deyişle karşılığında mal teslim edilmediği olgusunun usulüne uygun delillerle ispat edilmesi gerekmektedir. (Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin ... Esas ...Karar sayılı ilamı)
Yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu, taraflar arasındaki yazışmalar ve tüm dosya kapsamına göre, davacı şirketin, davalıya keşide ettiği asıl ve birleşen davaya konu 2 adet 6000.000 TL'lik davaya konu ettiği çeklerin, davacının 2024 yılına ait ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davalı tarafından alınan mal avans çeklerine karşılık herhangi bir mal veya hizmet satımına ilişkin kayıt bulunmadığı, BS bildirim listesinde de buna dair kayıt bulunmadığı, davalı tarafçada aksi yönde bir delil veya beyanda da bulunulmadığı anlaşıldığından eldeki mevcut delillere göre davaya konu çek karşılığında davacıya verilmesi gereken malların teslim edilmediği, böylece çekin bedelsiz kaldığı, bedelsizliğin temel borç ilişkisi kapsamında davalıya karşı ileri sürülebileceği gerekçeleriyle asıl dava ve birleşen davanın kabulü ile; ... Bankası A.Ş adına kayıtlı keşidecisi ... Tic. Ltd. Şti olan, 17/08/2024 vade tarihli, ... numaralı 300.000-TL bedelli çek ile ... Bankası A.Ş adına kayıtlı keşidecisi ...Ltd. Şti olan, 21/09/2024 vade tarihli, ... numaralı 300.000-TL bedelli çekler yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-) Asıl dava ve birleşen davanın kabulü ile; ... Bankası A.Ş adına kayıtlı keşidecisi ...Ltd. Şti olan, 17/08/2024 vade tarihli, ... numaralı 300.000-TL bedelli çek ile ... Bankası A.Ş adına kayıtlı keşidecisi ... Şti olan, 21/09/2024 vade tarihli, ... numaralı 300.000-TL bedelli çekler yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,
Asıl Dava Yönünden;
Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 20.493,00-TL nispi karar harcından peşin yatırılan 5.123,25-TL harçtan mahsubu ile noksan 15.369,75-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
Birleşen Dava Yönünden;
Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 20.493,00-TL nispi karar harcından peşin yatırılan 5.123,25-TL harçtan mahsubu ile noksan 15.369,75-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
2-)Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 94.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
3-)Davacı tarafından yatırılan 6.512,00-TL yargılama gideri ile 5.123,25-TL peşin harç 427,60-TL başvurma harcı toplamı 12.062,85-TL'nin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
4-)6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına,
5-)Taraflarca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde kendilerine iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, mahkememiz gerekçeli kararının HMK 345 maddesi gereğince taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenebilmesi için tarafların istinaf yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 08/07/2025
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır