T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/799 Esas
KARAR NO: 2025/832
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 13/12/2024
KARAR TARİHİ: 19/11/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA/Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkil şirket, distribütör ve davalı arasında 01.03.2017 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi imzalandığı; taraflar arasında Sözleşmenin 2. maddesi gereği davalı, Sözleşme süresince Sözleşme adresinde yazılı işyerinde müvekkil şirketin pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerini düzenlilik ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, satmayı ve bulundurmayı, 10/b. maddesi gereği davalı, bira satışına ilişkin faaliyetlerini kısmamayı ve bira satışını azaltacak davranış ve eylem içerisinde girmemeyi ve çeşitlice başkaca yükümlülükleri kabul ve taahhüt ettiği; Müvekkil şirket ve bayi/distribütör tarafından Sözleşme uyarınca yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin tamamı eksiksiz olarak yerine getirilmiş olmasına rağmen, karşı tarafın Sözleşme'nin ilgili maddelerine aykırı davrandığı, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde ürün alımı yapmadığı ve ürün bulundurmadığı tespit edildiği; davalıya ... 1. Noterliği'nden ... tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarname keşide edildiği; davalı aleyhine ... 31. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasıyla katkı bedeli iadesi, cezai şart, ihtarname masraflarının ödenmesi talebiyle ikame ettiğimiz icra takibine davalının itiraz etmiş olması nedeniyle işbu itirazın iptali davasını açma zorunluluğu doğduğu; taraflar arasındaki Sözleşme ilgili maddeleri uyarınca toplamda 110.000,00.-TL nakit bazlı katkı bedeli davalıya ödendiği; işleyiş itibariyle, davalı, satış desteğine ilişkin olarak ödenen genel katkı bedeline ilişkin bayi/distribütöre fatura kesmekte sonrasında bu tutar bayi/distribütör tarafından Müvekkil Şirkete fatura edildiği; davalıya 110.000,00.-TL nakit bazlı katkı bedeli yapıldığı, cari hesap ekstresi ve banka ödeme kayıtları ile bayi/distribütörün Müvekkil Şirket’e kestiği faturadan tespit edildiği; Sözleşme’nin 20. Maddesi müvekkil şirketin her türlü zarar talep hakkı saklı kalmak kaydıyla, davalının Sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması veya Sözleşme hükümlerinden birini ihlal etmesi halinde aldığı katkı payını ödemenin yapıldığı tarihten itibaren T.C. Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faiz ile birlikte geri ödeyeceği ve ayrıca 110.000,00-TL (yüzonbin Türk Lirası) cezai şart ödeyeceği hükmüne havidir. Tarafların tacir olması karşısında Borçlar Kanunu ve Yargıtay kararları uyarınca cezai şartta tenkis de mümkün olmadığı; davalı tarafın Sözleşme’ye aykırı olarak, Sözleşme'ye konu ürünlerin ticaretini bıraktığı ve TAPDK ruhsatının iptal edildiği tespit edilmekle Sözleşme’nin ihlalinden doğan ilgili maddeler uyarınca uyarınca katkı bedelinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek T.C. Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faiz oranı ile birlikte iadesi, Sözleşme’nin 20. Maddesi uyarınca kararlaştırılan cezai şartın tahsili ve ... 1. Noterliği'nin ...tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname masrafının da yargılama gideri olarak kabulü ile yargılama giderlerini de talep etmek gerektiği; neticeten Davalının ... 31. İcra Müdürlüğü’nün ...Esas sayılı dosyasına yaptığı haksız itirazın iptali ile takibin devamına, davalının %20’den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, ... 1. Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname masrafının da yargılama gideri olarak kabulü ile tüm yargılama giderlerinin, harç ve ücreti vekaletin davalıya yükletilmesine, tüm yargılama giderlerinin, harç ve ücreti vekaletin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
SAVUNMA/Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının dava tarihi olan 13.12.2024 tarihinden itibaren 5 yıl öncesine ilişkin tüm ücret talep haklarının zamanaşımına uğradığını; yapılan işin ticari iş olması müvekkilimizin tacir olduğunu göstermeyeceği dolayısıyla ikame edilen yetki sözleşmesi geçersiz olduğu; yetki sözleşmeleri ancak tacirler yada kamu tüzel kişileri arasında ikame edilebileceğinden yetkili yargı merci Büyükçekmece adliyesi; müvekkilimiz tacir olmadığından görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi olduğu; davacı yan müvekkilimiz ile 01.03.2017 tarihinde söz konusu sözleşmeyi müvekkilimizin iş yerinde gerekli araç ve gereçleri sağlaması ve iş yerinde tadilat yapması amacıyla ödediği; bu katkı payı ile tadilat yapmış olup ayrıca gerekli olan araç ve gereçleri almak için kulandığı; bu harcamaları da faturalandırarak davacı yana gönderdiği; Haziran ve Temmuz 2017 tarihine kadar düzenli satış yapmış olup sözleşmenin belirlediği alkol miktarın büyük çoğunluğunu sattığı fakat Haziran veya Temmuz 2017 tarihinde Kültür Ve Turizm Bakanlığının müvekkilimize vermiş olduğu Turizm Ruhsatı Yetkili bakanlıkça iptal edildiği; Turizm Ruhsatının iptal edilmesi müvekkilimizin iş yerine münhasır olmayıp o bölgede faaliyet gösteren tüm iş yerlerinin Turizm ruhsatı iptal edildiği müvekkilimiz açısından mücbir sebep oluşturduğu; ruhsat iptalleri davacı şirkete aynı tarihte bildirilmiş olup talep edilmesi halinde alınan araç gereçlerin davacı şirkete teslim edileceği bildirildiği fakat şirket tarafında herhangi bir talepte bulunulmamıştır. hal böyleyken müvekkilimizin edimlerini yerine getirmesi hukuki açıdan imkansız hale geldiği; bu nedenle davacı yanın talepte bulunması hakkaniyete uygun olmadığı; Kültür Ve Turizm Bakanlığına müzekkere yazılarak 2017 tarihli ruhsat iptal belgesinin celbini; ...Emniyet Müdürlüğüne müzekkere yazılarak Ruhsat Toplama tutanaklarının celbini talep ettiği; davalı yan ve müvekkilimiz arasında ikame edilen sözleşmede müvekkilimiz aleyhine cezai şart ikame edilmiş olup davacı aleyhine herhangi bir cezai şart konulmadığı; hal böyleyken sözleşme müvekkilimizin zararına olup taraflar arasındaki eşitlik bozulduğu; bu nedenle cezai şartın müvekkil aleyhine konulması adil olmadığı; Alkol satışı Tütün ve Alkol Piyasaları Düzenleme kurulu tarafından şarta bağlandığından müvekkilimizin ruhsatının toplanması müvekkilimiz dışında gerçekleştiği; neticeten Haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, yüzde 20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine; yargılama giderleriyle vekâlet ücretinin davacı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
DELİLLER VE GEREKÇE/
Dava, açık satış noktası sözleşmesinin ihlal edilmesi nedeniyle cezai şart ve katkı payının iadesi istemine ilişkin takip kapsamında İİK m.67 uyarınca itirazın iptali davasıdır.
Dava konusu uyuşmazlığın, taraflar arasındaki açık satış nokta sözleşmesi kapsamında davalının sözleşmeye aykırı davranıp davranmadığı; sözleşme kapsamında ... 31. İcra Müdürlüğü’nün... Esas sayılı dosyası kapsamında katkı bedeli iadesi, cezai şart bedellerini talep edip edemeyeceği talep edebiliyorsa miktarının tespitine ilişkin olup ispat yükü davacıda bulunmaktadır. Ancak alacak miktarının tespiti hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren hal olduğundan 6100 sayılı HMK m.266 gereği mahkemenin tarafların talebi yahut kendiliğinden vereceği karar ile bu hususları bilirkişiye tespit ettirmesi mümkündür.
Mahkememiz 02/07/2025 tarihli duruşma ara kararı ile dosyanın mali müşavir bilirkişi ve nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişi heyetine tevdii ile taraf ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmak suretiyle davacının sözleşme kapsamında davalıdan katkı bedeli iadesi talep edip edemeyeceği; 2017 yılı itibariyle davalının cezai şart yönünden davalının ekonomik mahvına yol açıp açmadığı hususu tespit edilerek sözleşme de incelenmek suretiyle davacının ... 31. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası kapsamında davalıdan talepte bulunup bulunmayacağı hususunda rapor tanzim edilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
Bu kapsamda mali müşavir bilirkişi ... ve nitelikli hesaplama uzmanı ...'dan alınan 16/09/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle, dava konusu, taraflar arasında 01.03.2017 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi bulunduğunu, davacının sözleşme kapsamında davalıya 110.000,00 TL katkı bedeli ödediğini, ancak davalının ürün alım ve bulundurma yükümlülüklerine aykırı davranıp ticareti bıraktığını, bu nedenle ihtarname gönderilerek katkı bedeli iadesi ve 110.000,00 TL cezai şart bedelinin tahsili amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali talebinden ibaret olduğu, davacının ruhsat iptalinin gerçekleştiğininin dosya kapsamından anlaşılamadığı ve bu hususun mücbir sebep olup olmadığı değerlendirmesinin yapılamadığı, taraflar arasındaki sözleşmeden doğan davacı tarafa ait sorumlulukları arasında cezai şart hükmünün uygulanması gerektiği, davacının, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 64/3 maddesi ve Vergi Usul Kanunu'nun 182. maddesi uyarınca tutulması zorunlu olan defterlerinin, 2017 yılı itibarıyla E-Defter uygulamasına geçmiş olduğu, bu uygulamada, yalnızca Envanter Defteri'nin noter onayına tabi olduğu ve davacının 2017 yılı envanter defteri açılış onayının yasal süreler içinde yapıldığı, ayrıca davacı 2017 yılında E-Defter kullanıcısı olarak tuttuğu elektronik defterlerin beratlarını yasal süreler içinde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine başarıyla yüklenmiş ve onaylandığı, 2017 yılına ait beratların zamanında ve eksiksiz olarak tamamlandığı görülmekle sahibi lehine delil olma vasfı Sayın Mahkemenin takdirlerine bırakıldığı, davacının incelenen ticari defterlerine göre, davacı 120. Alıcılar hesap kodu altında davalı ile olan cari ilişkilerini takip etmekte olup, davacının ticari defterleri incelendiğinde, Bayi/Distribütör ...Şti. tarafından davacı şirket adına düzenlenen 28.04.2017 tarihli, ... numaralı, İşletme Katkı Payı açıklamalı KDV dahil 98.999,99 TL tutarlı faturanın, davacı muhasebe kayıtlarında işlendiği ve tüm işlemlerin 120 hesap kodu altında kayda alındığı, davalı 18.07.2025 günü Saat 14:50'de Mahkemeniz Duruşma salonunda yapılan incelemeye gelmemiş ticari defter ve belgelerini ibraz etmemiştir. Takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu, Bayi/Distribütör ...Ltd. Şti. tarafından davacı adına düzenlenen takibe konu faturanın E-Fatura şeklinde usulüne uygun olarak düzenlendiği, Dosya kapsamındaki inceleme sonucunda, söz konusu faturanın davacı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu ve davalıya satış desteği kapsamında ödenen katkı bedellerinin muhasebe işleyişi gereği bayi/distribütör üzerinden faturalandırıldığı görüldüğü, aynı katkı bedeline ilişkin olarak Davalı firma tarafından ... Şti. adına ... tarihli ve ... seri numaralı “İşletme Katkı Payı” açıklamasıyla 110.000,00 TL tutarında fatura edildiği anlaşıldığı, bu belgelerden anlaşıldığı üzere, davalıya ödenen katkı bedeli önce davalı tarafından bayi/distribütöre faturalandırılmış, sonrasında bu tutar bayi/distribütör tarafından davacı şirkete yansıtıldığı, Cari hesap ekstresi, banka ödeme kayıtları ve anılan faturalar birlikte değerlendirildiğinde, davalıya 110.000,00 TL tutarında nakit bazlı katkı bedelinin ödendiği hususu belgelerle doğrulanmış olduğu, neticeten; Rapor içeriğinde yapılan açıklamalar doğrultusunda, huzurdaki davada davacının haklı olduğu yönünde karar verilmesi durumunda davacının takip tarihi (13.11.2023) itibariyle davalıdan 110.000,00 TL katılım bedeli alacağı ve 109.052,19 TL işlemiş faiz olmak üzere toplamda 219.052,19 TL alacaklı olduğu, diğer yandan davalının 2017 yılı gelir tablosu incelendiğinde; 2.723.935,99 TL brüt satıştan sonra 213.329,52 TL brüt satış kârı elde ettiği, 60.068,88 TL faaliyet gideri sonrası 153.260,64 TL faaliyet kârı bulunduğu, ancak 165.017,00 TL finansman gideri nedeniyle olağan kârının 11.756,36 TL olarak gerçekleştiği, olağandışı giderler de dikkate alındığında dönemin 12.436,89 TL net zarar ile kapatıldığı anlaşıldığı, davalının aynı döneme ait özkaynağının 37.563,11 TL olduğu, bu durumda 110.000,00 TL tutarında cezai şart ödemesinin, dönem zararı ve mevcut özkaynak düzeyi dikkate alındığında davalının mali yapısı üzerinde ağır bir yük teşkil edeceği, bu tutarın ödenmesinin şirketin faaliyetlerini sürdürmesini ciddi biçimde güçleştireceği, ekonomik bakımdan önemli ölçüde sarsıcı sonuçlar doğurabileceği, ancak şirketin satış hacmi itibariyle tamamen mahvına yol açıp açmayacağı hususu ile ilgili son karar ve takdir mahkemenize ait olduğu tespit edilmiştir.
Tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmede taraflar arasında 01/03/2017 tarihinde Açık Satış Noktası Sözleşmesi imzalandığı; sözleşme kapsamında davalının işletici sıfatıyla yer aldığı; sözleşmenin 1. Maddesinde sözleşmenin konusunu oluşturan ürünler şirketin pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünleri olduğu;m.2 kapsamında davalı işleticinin işletmekte olduğu işyerinde, şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini, tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı kabul ve taahhüt ettiği; m.3 kapsamında davalı işletenin 60.000 litre miktardaki ürünlerin müşteriye satmayı taahhüt ettiği; m.9 kapsamında davalının en geç 01/03/2017 tarihinde full olarak işletmeye açmak ve rusat, izin, satış belgesi vb. Gibi her türlü yasal zorunlulukları belirtilen süreye kadar yerine getirerek ürün satışını sağlamakla yükümlü olduğu; anılan şart ve sorumlulukların zamanında ve tam olarak yerine getirmemesinden dolayı işyerinde ürün satışı yapılmaması halinde şirket- bayi- distribütör ihtara gerek kalmaksızın sözleşmeyi tek taraflı fesih hakkı verdiği;sözleşme gereğince yapılan yatırımlar, mali yardımlar, m.21'de yer alan cezai şart dahil olmak üzere her türlü hak ve alacaklarını derhal tahsil etmeye ve işleticinin vermiş olduğu her türlü teminatı herhangi bir ihbara gerek kalmaksızın nakde çevirmeye yetkilidir. M.12'de şirket, işyerinin açılması veya işletilmesine katkıda bulunmak ve işyerindeki ticari faaliyetlerini artırmak amacı ile bayi- distrübütör ile işleticinin karşılıklı mutabakata vardığı 110.000,00 TL tutarında ürünlerinde ilgili bayi tarafından belirtilen oranlarda iskonto uygulanacaktır. M.20 kapsamında işletici, Sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmesindeki ürünlerin bulunurluğunun etkin ve süreklilik arz edecek şekilde yapılmaması veya bunun azaltılması, fıçı tesislerinin şirketin onayı olmaksızın hiç veya gereği gibi kullanılmaması veya kaldırılması, işletmeyi devretmesi, işletmede iş değişikliği yapması gibi işbu Sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi, ilgili mevzuatlara aykırılıktan kaynaklanan nedenler ile faaliyetine son verilmesi, askıya alınması gibi nedenler ile işbu Sözleşme'nin feshine sebebiyet vermesi halinde, kredi ve/veya katkının kendisine henüz ödenmemiş kısmını talep etme hakkını yitireceği gibi şirket veya bayi veya distribütörün kayıtlarındaki işleticiden olan alacakları ile şirket'ten ve/veya bayi ve distribütörden almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkılar ile kredi ve diğer her türlü sabit yatırım harcamalarının tümü ile kendisine uygulanan iskonto tutarlarını verildiği tarihten itibaren işlemiş ticari faiz de dahil olmak üzere T.C. Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faizi oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte şirket ve/veya bayi veya distribütöre nakden ve defaten itirazsız geri ödemeyi ve ayrıca şirkete 110.000,00 TL cezai şart ile birlikte şirket ve/veya bayi veya distribütörün kar kaybı da dahil olmak üzere uğradığı her türlü zararını itiraz etmeksizin nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder. İşletici, cezai şartın tenkisini hiçbir şekilde talep edemez. Satış noktasında başka marka bira çeşitlerinin satılması ya da işbu Sözleşme'nin 3'üncü maddesindeki miktar taahhüdüne ulaşılamaması halleri işbu madde kapsamı dışındadır ve bu durumda cezai şart hükmü uygulanmayacaktır. Hükmünün yer aldığı anlaşılmıştır.
Davacı tarafından keşide edilen ... 1. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesinde sözleşmenin 2. ve 10/b maddeleri uyarınca davalının sözleşmeye aykırı davrandığı; düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde ürün alımı yapmadığından bahisle sözleşmenin haklı oalrak feshedildiğini; sözleşme gereği davalıya ödenen 110.000,00 TL yatırım tutarını sözleşme gereği ödemelerin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek T.C. Merkez Bankası avans işlemlerindeki güncel faizi oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte ödenesine; sözleşmenin 20. Maddesi gereği 110.000,00 TL cezai şart tutarının 3 gün içerisinde şirketin...Şubesi hesabına ödenmesini, aksi halde yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiği; davalıya iş bu ihtarnamenin tebliğe çıkarıldığı ancak tebligatın iade edildiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili dava dilekçesinde davalının sözleşmeye aykırı olarak sözleşmeye konu ürünlerin ticaretini bıraktığı ve TAPDK ruhsatının iptal edilmesi nedeniyle takip dosyası kapsamında davalıya ödenen 110.000,00 TL nakit bazlı katkı bedeli ve sözleşmenin 20. Maddesi uyarınca cezai şartın tahsilini talep için iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
... 31. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı takip dosyası kapsamında yapılan incelemede davacı tarafından davalı aleyhine ilamsız takip başlatıldığı; 110.000,00 TL katkı bedeli ve 110.000,00TL cezai şart ile ihtarname masrafı ve faizlerinin talep edildiği anlaşılmıştır. Davalının borca, ferilerine ve yetkiye itiraz ettiği görülmekle davalı borçlu icra müdürlüğü yetkisine itiraz etmiş ise de davalının icra müdürlüğüne yetkisine itiraz edildiği anlaşılmakla sözleşme kapsamında İstanbul icra müdürlükleri de yetkili kılındığından icra müdürlüğü itirazının reddine karar verilmiştir.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 01/03/2017 tarihinde imzalandığı ve sözleşme kapsamında iş bu tarihe kadar en geç davalının en geç 01/03/2017 tarihinde full olarak işletmeye açmak ve ruhsat, izin, satış belgesi vb. Gibi her türlü yasal zorunlulukları belirtilen süreye kadar yerine getirerek ürün satışını sağlamakla yükümlü olduğu; anılan şart ve sorumlulukların zamanında ve tam olarak yerine getirmemesinden dolayı işyerinde ürün satışı yapılmaması halinde şirket- bayi- distribütör ihtara gerek kalmaksızın sözleşmeyi tek taraflı fesih hakkı verdiği anlaşılmıştır. Davalı vekili cevap dilekçesinde davalının Haziran ve Temmuz 2017'ye kadar düzenli satış yaptığı ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı'nca verilen Turizm Ruhsatı yetkisinin bakanlıkça iptal edildiği; cezai şart açısından mücbir sebep doğduğu alkol satışının Tütün ve Alkol Piyasaları Düzenleme Kurulu tarafından şarta bağlandığı yönündeki savunmaları açısından yapılan değerlendirmede Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü'nün davaya konu sözleşme kapsamında yer alan alana ilişkin ... tarihli ... nolu Turizm Yatırımı Belgesi bulunduğu; 23/06/2017 tarihli Kontrolörler Kurulu Başkanı tarafından düzenlenen belgede ... tarih ...sayılı denetim raporunda belgelendirildiği tür dışında işetme faaliyeti gösteren, yatırımda ünitesi bulunmayan Yönetmelikçe 1. Sınıf lokantalar için aranılan nitelikleri önemli ölçüde sağlamayan tesise ait belgenin iptalinin önerildiği ve olur verildiği anlaşılmıştır.
Sözleşme kapsamında davalının m.2 kapsamında davalı işleticinin işletmekte olduğu işyerinde, şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini, tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı kabul ve taahhüt ettiği halde 12/06/2017 tarihli denetim raporunda belgelendirildiği tür dışında işetme faaliyeti gösteren, yatırımda ünitesi bulunmayan Yönetmelikçe 1. Sınıf lokantalar için aranılan nitelikleri önemli ölçüde sağlamayan tesise ait belgenin iptaline karar verildiği, davalının bu kapsamda sözleşme uyarına yükümlülüklerini yerine getirmediği; Haziran- Temmuz ayına kadar düzenli satış yapmasının "düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satma" hususunu karşılamadığı; basiretli tacir olarak hareket etmediği mücbir sebep durumundan bahsedilemeyeceği anlaşılmıştır. Taraf ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme ihtaratlı ara karara rağmen davalı tarafça defter ibrazında bulunulmadığı; davacı tarafından sunulan ticari defterler incelendiğinde defterlerşn usule uygun tutulduğu; bayi/distribütör ...Şti. tarafından davacı şirket adına düzenlenen ...tarihli, ...numaralı, İşletme Katkı Payı açıklamalı KDV dahil 98.999,99 TL tutarlı faturanın, davacı muhasebe kayıtlarında işlendiği ve tüm işlemlerin 120 hesap kodu altında kayda alındığı; takip kapsamında talep edilen katkı bedeline yönelik 110.000,00 TL faturanın davacı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu ve davalıya satış desteği kapsamında ödenen katkı bedellerinin muhasebe işleyişi gereği bayi/distribütör üzerinden faturalandırıldığı; aynı katkı bedeline ilişkin olarak davalı firma tarafından .... Ltd. Şti. adına ... tarihli ve ... seri numaralı “İşletme Katkı Payı” açıklamasıyla 110.000,00
TL tutarında fatura edildiği anlaşılmıştır. Bu belgelerden anlaşıldığı üzere, davalıya ödenen katkı bedeli önce davalı tarafından bayi/distribütöre faturalandırılmış, sonrasında bu tutar bayi/distribütör tarafından davacı şirkete yansıtıldığı; cari hesap ekstresi, banka ödeme kayıtları ve anılan faturalar birlikte değerlendirildiğinde, davalıya 110.000,00 TL tutarında nakit bazlı katkı bedelinin ödendiği hususu belgelerle doğrulanmış olduğu tespit edilmekle davacı tarafından ödenen 110.000,00 TL katkı payı bedelinin m.12 kapsamında şirket, işyerinin açılması veya işletilmesine katkıda bulunmak ve işyerindeki ticari faaliyetlerini artırmak amacı ile bayi- distrübütör ile işleticinin karşılıklı mutabakata vardığı 110.000,00 TL tutarında olduğundan talep edebileceği anlaşılmıştır.
Cezai şart yönünden yapılan değerlendirmede, davalı tarafından sözleşme kapsamında yükümlülüklerini yerine getirmediğinden m.20 uyarınca davacının sözleşmeyi feshetmesinde haklı olduğu davalının "sözleşme süresi içerisinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmesindeki ürünlerin bulunurluğunun etkin ve süreklilik arz edecek şekilde yapılmaması" hususunun gerçekleştiği ve davalının ayrıca 110.000 TL tutarında cezai şartın tahsili hükme bağlandığı anlaşılmıştır. Tacir TTK 22. maddesi gereğince cezai şarttan kural olarak bir indirim yapılmasını isteyemez ise de tacirin iktisaden mahvını gerektirecek derecedeyse tenkise karar verilebileceği kuşkusuzdur. İstanbul BAM 13. HD ... Esas ...Karar sayılı ilamında " ...kararlaştırılan cezai şart miktarının ekonomik yönden borçlunun mahvına sebep olabilecek tarzda yüksek olduğunun saptanması halinde bu durum ahlâk ve adaba aykırı olduğundan mahkemece cezai şarttan uygun bir indirim yapılabileceği Yargıtay'ca kabul edilmektedir. Bu şekilde bir indirime gidilebilmesi için borçlunun ekonomik durumunun, ticari defterlerinin, bilançosunun konusunda uzman bir bilirkişiye incelettirilerek ayrıntılı ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınması ve bu inceleme çerçevesinde indirime gerek bulunduğunun saptanması halinde somut olayın özelliği de gözetilerek makul düzeyde bir indirime gidilmesi gerekmektedir." dikkate alındığında davalı tarafın mahkememizin 02/07/2025 tarihli ticari defterlerin ibrazı için ihtaratlı ara kararı uyarınca ticari defterlerini ibrazdan kaçındığı anlaşılmakla ticari defterler incelenmeden davalının defterlerinini usule uygun tutulup tutulmadığı belirlenemeyeceğinden bilirkişi raporunda 2017 gelir tablosu üzerinden yapılan inceleme sonucu "ekonomik mahvına sebebiyet verecek şekilde yapılan tespit" dikkate alınmadan cezai şart yönünden tenkis indirimine gidilmeyerek davacının davalıdan 110.000,00 TL cezai şart talep edebileceği anlaşılmıştır.
Davacı tarafından keşide edilen ihtarnamenin iade geldiği anlaşılmakla mahkememizin 06/11/2025 tarihli ara kararı uyarınca davacı vekiline davalıya ihtarnamenin usule uygun tebliğine ilişkin tebliğ parçasını sunması için süre verildiği; davacı vekilinin 17/11/2025 tarihli beyan dilekçesinde özetle, davalının T.C'sine gönderilen fesih ihbarnamesinin kanuna uygun tebliğ edildiği ve sözleşme kapsamında ihatar gerek kalmaksızın sözleşmeyi feshetme yetkisi verildiğini beyan etmekle davalının takip öncesi usule uygun şekilde temerrüde düşürülmediği anlaşılmakla katkı bedeli, cezai şart yönünden faiz talep demeyeceği ve ihtarname bedelini de bu kapsamda talep edemeyeceği anlaşılmakla davacının davasının kısmen kabulüne,Davalının ... 31. İcra Müdürlüğü’nün... Esas sayılı takip dosyası kapsamında 110.000,00 TL katkı bedeli ve 110.000,00TL cezai şart yönünden itirazın iptaline, takibin iş bu miktarlar üzerinden takip talepnamesindeki şartlarla aynen devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiştir. Sözleşme kapsamında katkı bedeli olan 110.000,00 TL ve cezai şart bedeli olan 110.000,00 TL'nin belirli, likit olduğu, davalının sözleşme kapsamında yükümlülüklerini yerine getirmediğinden davacının alacağının belirli olduğu anlaşılmakla 220.000,00 TL üzerinden %20'si olan 44.000,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının kısmen kabulüne,
Davalının ... 31. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı takip dosyası kapsamında 110.000,00 TL katkı bedeli ve 110.000,00TL cezai şart yönünden itirazın iptaline, takibin iş bu miktarlar üzerinden takip talepnamesindeki şartlarla aynen devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine,
220.000,00 TL üzerinden %20'si olan 44.000,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 15.028,20 TL karar harcının, peşin yatırılan 4.133,67 TL harçtan mahsubu ile noksan kalan 10.894,53 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan toplam 12.597,50 TL yargılama giderinden davanın kabul red miktar ve oranı göz önüne alınarak hesaplanan 8.097,45 TL yargılama giderinin ve 4.133,67 TL peşin harç ve 427,60 TL başvurma harcı toplamı 12.658,72 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin 2.314,01 TL'nin davalıdan, 1.285,99 TL'nin ise davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına,
7-Taraflarca yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatırana iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı HMK'nun 341/1 vd. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine istinaf dilekçesi sunulmak ve istinaf başvurma ve karar harcı ile istinaf gider avansı yatırılmak suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenmesi için tarafların istinaf kanun yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı.19/11/2025
KATİP ...
¸e-imzalıdır
HAKİM ...
¸e-imzalıdır