T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/278
KARAR NO: 2025/472
DAVA: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 03/01/2024
KARAR TARİHİ: 20/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
(I) TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
(1) Davacı Tarafın İddialarının Özeti:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket nezdinde ... no.lu poliçesi ile ... Şirketi' ne ait ... plakalı otomobil sigortalandığını, 25.01.2021 tarihinde sürücüsü ... olan ... plakalı araç ... caddesi üzerinde ters istikamette seyir halinde iken,...sokak kesişimine geldiği esnada sürücü ... sevk ve idaresindeki ...plaka sayılı araç ile ... sokaktan ... caddesine çıkmak istediği esnada iki araç çarpıştığını, çarpışmanın etkisiyle ... caddesi No:38 önünde park halinde bulunan... plaka sayılı araca,... plakalı aracın çarpması sonucu yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, ... plakalı müvekkili şirket nezdinde sigortalı araç kazanın ardından olay yerini terk ettiğini, kolluk tarafından düzenlenen kaza tespit tutanağında "...firar eden sürücü 2918 sayılı KTK'nın 46/2-H maddesi (aksine bir işaret bulunmadıkça tek yönlü kara yollarında araçların tersi istikamette sürülmesi) kuralını ihlal ettiği... " tespit ediliğini, davalı şirkete ait aracın %100 kusuruyla kazanın meydana gelmesine sebebiyet verdiği ve olay yerini terk ettiği açık olduğunu, kaza sonrasında ... plakalı araç sahibi aracında meydana gelen hasar için müvekkili şirkete başvurduğunu, yapılan ekspertiz incelemesi sonucunda mağdur araçtaki hasar nedeniyle araçta pert total işlemi uygulandığını, sovtaj bedelinin düşümünün ardından 09.04.2021 tarihinde teminat limiti nedeniyle trafik poliçesinden 43.000,00 TL ve Kasko IMM teminatından 21.350,00 TL olmak üzere toplam 64.350,00 TL ödeme yapıldığını, müvekkili sigorta şirketinin Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları'na göre sigortalıya rücu hakkı mevcut olduğunu, dava konusu kazada, kolluk tarafından tutulan kaza tespit tutanağında sigortalı aracın %100 kusuru ile kazanın meydana geldiği ve olay yerini terk ettiği açık olduğunu, Genel Şartlar B.4. gereği yapılan ödemenin davalı sigortalıdan rücu hakkı olması nedeniyle toplam 64.350,00 TL tazminat bedelinin ödeme tarihinden itibaren avans faizi ve fer'ilerinin ödenmesi amacıyla davalıya karşı .... 37. İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyası ile icra takibi yapılmış ancak borçlu davalı tarafından takibe itiraz edildiğini, davalı şirketin yapmış olduğu itirazın iptali için dava açılma zorunluluğu hasıl olduğunu, Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları B.4. Maddesi uyarınca davamızın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, müvekkili şirket adına 07.03.2023 tarihinde başvurulan ve... nolu dosya ile yürütülen arabuluculuk görüşmesi 13.03.2023 tarihinde anlaşmazlıkla sonuçlandığını, açıklanan nedenlerle .. 37. İcra Müdürlüğü....sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile haksız ve mesnetsiz olarak itiraz eden davalının %20 kötüniyet tazminatı ile mahkum edilmesi ve takibin kaldığı yerden devamına karar verilmesini, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla talep ve dava etmiştir.
(2) Davalı Tarafın Savunmalarının Özeti: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının tüm talepleri zamanaşımına uğradığını, bu sebeple davanın zamanaşımı yönünden reddini talep ettiklerini, dava dilekçesinde iddia edilen kazaya ilişkin müvekkili şirket ile ilişkilendirilebilecek hiçbir husus bulunmadığını, UYAP üzerinden dava dilekçesinin ekinde sunulmuş olan kaza tespit tutanağının sonuç kısmında da araç sürücüsünün beyanı üzerine düzenlendiğini, açıkça görüleceği üzere kaza tespit tutanağı tek taraflı bir beyana dayalı olduğunu, somut gerçekleri içermemediğini, dava konusu olan ve iddia edilen kazanın ispatına ilişkin sigortalının beyanına dayalı kaza yeri terk tutanağı haricinde herhangi bir belge de sunulmadığını, davacı tarafın dava dilekçesinde beyan etmiş olduğu iddiaları ispat edecek nitelikte herhangi bir somut delili bulunmadığını, sadece tahmin ile hazırlanmış olan bu tutanak, delil niteliğinde olmadığını, kusur incelemesinin yapılmasını talep ettiklerini, kazanın müvekkili şirkete ait araç tarafından meydana geldiğini asla kabul anlamına gelmemekle beraber böyle bir durum söz konusu ise kazaya karıştığı iddia edilen ... plakalı araç, müvekkil şirket tarafından kaza saati olduğu iddia edilen saatte dava dışı ...'a kiralanan bir araç olduğunu, öncelikle davanın ...'a ihbar edilmesini talep ettiklerini, Karayolları Trafik Kanunu (KTK) ve sair ilgili mevzuat gereğince, üçüncü şahsa kiralanan aracın karıştığı kaza ve sebep olduğu hasarlardan dolayı müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, açıklanan nedenlerle öncelikle davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmesini, kusurlu araç kiracısı Tayfun Temiz'e ihbar edilmesine, ardından davanın usul ve esasa aykırılık taşıması sebebiyle müvekkili şirket yönünden reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yana yükletilmesine karar verilmesini savunmuştur.
(II) ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
1-Tüm dosya kapsamı.
(III) DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, SABİT GÖRÜLEN VAKIALAR, ÇIKARILAN SONUÇ VE HUKUKÎ SEBEPLER:
Dava, zorunlu mali mesuliyet sigortacısının kendi akidine karşı, trafik sigorta sözleşmesinden kaynaklanan rücuen tazminatın tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.
Taraflar arasında, davalı adına kayıtlı ... plaka sayılı aracın genişletilmiş kasko sigortası ve karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk poliçesi ile sigortaladığı, poliçelerin geçerli olduğu 25.01.2021 tarihinde sigortalı araç ile dava dışı ... plaka sayılı aracın çarpışması sonucunda maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, davacı sigorta şirketinde dava dışı araç sürücüsüne tazminat ödemesi yapıldığı hususunda herhangi bir uyuşmazlık yoktur.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı tarafından dava dışı 3. Kişiye yapılan ödemenin davalıdan rücuen tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine davalının yaptığı itirazın haklı olup olmadığı, davacının ödediği tazminatı davalıdan tahsil şartlarının oluşup oluşmadığı ve davalının husumet itirazının yerinde olup olmadığı hususundadır.
Mahkememizin 2024/ 6 Esas 2024/811 Kaarar sayılı kararı ile davacının davasının zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş, Mahkememizin kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi'nin ...Esas ... Karar sayılı kaldırma kararı ile Mahkememize gönderilmiş ve yargılamaya devam olunmuştur.
Dava konusu takip dosyası dosya arasına alınmış, tarafların delilleri toplanmış ve uyuşmazlığa ilişkin bir makine mühendisi ve bir sigorta uzmanından oluşan bilirkişi heyetinden uyuşmazlığa ilişkin rapor alınmıştır.
Dosyaya ibraz edilen 12.07.2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle,
"Davaya konu kazanın vuku bulmasında: ... plaka sayılı otomobilin tespit edilemeyen sürücüsünün %100 oranında, tam ve asli kusurlu olduğu,... plaka numaralı taşıt sürücüsü dava dışı ... ve ... plaka numaralı taşıt malikine atfı kabil kusur bulunmadığı, davaya konu taşıtın gerek teknik gerek ise ekonomik açıdan pert seviyesinde hasar gördüğü, taşıt bedelinin 165.000,-TL ve sovtaj değerinin 100.650,-TL şeklinde uygun olması nedeni ile oluşan zararın 64.350,-TL şeklinde kabulü gerektiği, davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından zarar gören sigortalısına ödenen tazminatın rücuen tahsili istemi olduğu, davacı ... Sigorta A.Ş. nezdinde ... A.Ş. adına,... marka/tipi, 2020 model, 04.08.2020 / 04.08.2021 tarihleri arasında geçerli olmak üzere, ... plakalı aracın, ... sayılı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi ile sigortalı olduğu, davacı ... Sigorta A.Ş. nezdinde ... A.Ş. adına, ...marka/tipi, 2020 model, 04.08.2020 / 01.04.2021 tarihleri arasında geçerli olmak üzere, ... plakalı aracın, ... sayılı Benim Arabam Genişletilmiş Kasko Sigorta Paket Poliçesi içinde İhtiyari Mali Sorumluluk Maddi/Bedeni Ayrımsız 50.000,00.-TL teminat verildiği, davacı ... Sigorta A.Ş. 09.04.2021 işlem tarihli, .... hesabına “... no.lu dosya tazminat ödemesi.” açıklaması ile 21.350,00.-TL ve 09.04.2021 işlem tarihli, ... hesabına “... no.lu dosya tazminat ödemesi” açıklaması ile 43.000,00.-TL olmak üzere toplam 64.350,00.-TL ödeme yaptığına dair, iki adet ...Bankası A.Ş.’ne ait banka dekontu sunulduğu, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve poliçede yazılı ilgili hükümlerce, Maddi Araç Başına Limit: 43,000,00.-TL olduğu, poliçe vadesi kapsamında kaldığı, Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve ... sayılı Benim Arabam Genişletilmiş Kasko Sigorta Paket Poliçesi üzerinde yazılı ilgili hükümlerce, olayın poliçe vadesi ve kapsamında olduğu" yönünde görüş bildirilmiştir.
01.06.2015 tarihinden önce düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçelerine ilişkin olarak meydana gelen trafik kazalarında o dönem yürürlükte bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 maddesinde sigortacının işletene rücu nedenleri arasında sigortalı aracın sürücüsünün kaza sonrası olay yerinden ayrılması sayılmamıştır. Dolayısıyla 01.06.2015 tarihinden önce düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçelerine dayalı olarak zarar gören hak sahiplerine ödemede bulunan sigorta şirketi salt olay yerini terk nedenine dayalı olarak kendi akidine rücu edemeyecektir. Ancak 01.06.2015 tarihinden sonra düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçeleri nedeniyle bedensel hasarlı trafik kazası sonucu zarar gören hak sahiplerine ödemede bulunan zorunlu trafik sigortacısı, kendi akidi olan sigortalısına karşı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 maddesine göre olay yerini terk nedeniyle rücu davası açabilecektir. Zira bedensel hasarlı trafik kazalarında 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Genel Şartların B.4 maddesinde ifade edilen haller ile benzer zorunlu haller dışında olay yerini terkin, içe rücu sebebi olduğu kabul edilmiştir. Olay yerini terk ile içe rücu sebebi gerçekleşmiş olup olay yerini Genel Şartların B.4. maddesinde sayılan haller ile benzer zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini, dolayısıyla rücu sebebinin oluşmadığını ispat yükü ise sigortalıdadır. Sigortalı kaza yerini ancak Genel Şartların B.4. maddesinde sayılan zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini ispatlar ise rücu durumundan kurtulacaktır. ( Yargıtay 4. Hukuk Dairesi ... Esas ... Karar)
2918 sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alacı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.
Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hâkimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hâkimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hâkimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.( Yargıtay 4. Hukuk Dairesi ... Esas ... Karar)
Yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı adına tescilli ... plaka sayılı araç ile dava dışı... plaka sayılı aracın çarpışması sonucunda meydana gelen trafik kazası nedeniyle dava dışı ...plaka sayılı aracın hasarlandığı ve perte ayırma işleminin yapıldığı, davacı tarafından yapılan ödemenin kadri maruf olduğu, davacıya ait araç sürücüsünün olay yerini terk etmesi nedeniyle davacının ödediği tazminatı davalı sigortalısından rücuen tahsili şartlarının oluştuğu, davalı vekilince her ne kadar husumet itirazında bulunmuş ise de, husumet itirazına dayanak olarak ibraz edilen kira sözleşmesinde dava dışı ihbar olunan ...'ın imzasının bulunmadığı, ihbar olunanın sigorta edilen aracı kiraladığını inkar ettiği, ayrıca kira sözleşmesinde kira süresinin uzun süreli olduğuna dair de bir hüküm bulunmadığı, bu nedenle davalının husumet itirazının yerine olmadığı, değerlendirilmiş, davacının dava dışı 3. kişiye yapmış olduğu 43.000 TL’ye ödeme tarihi olan 09.04.2021 tarihinden takip tarihi olan 21.01.2023 tarihine kadar işlemiş faiz tutarı ile 21.350,00 TL'ye ödeme tarihinden takip tarihine kadar işlemiş faiz miktarı takip talebindeki talep ile bağlı kalınarak hesaplanmış ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM/ Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;
Davacının davasının KISMEN KABULÜNE,
-Davalının ... 37. İcra Dairesinin... Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın 64.350,00 TL (43.000,00 TL + 21.350,00 TL ) Asıl alacak, (12.287,40 TL + 6.100,84 TL) 18.388,24 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 82.738,24 TL yönünden iptaline,
-Fazlaya ilişkin talebin reddine,
-Alacak likit olmadığından icra inkar tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına,
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 5.651,85 TL nispi karar harcından, peşin yatırılan 999,41 TL harcın mahsubu ile noksan kalan 4.652,44 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 10,58 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan toplam 11.348,50 TL yargılama giderinden davanın kabul red miktar ve oranı göz önüne alınarak hesaplanan 11.347,04 TL yargılama gideri ile 999,41 TL peşin harç ve 427,60 TL başvuru harcı toplamı 12.774,05 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.200,00 TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul ret miktar ve oranı göz önüne alınarak kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 3.199,59 TL'nin davalıdan, ret edilen miktar üzerinden hesaplanan 0,41 TL'nin ise davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına,
Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin ve ihbar olunanın yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 20/06/2025
KATİP
¸e-imzalıdır
HAKİM
¸e-imzalıdır
Harç/ Masraf Dökümü
Peşin Harç: 999,41 TL
Karar Harcı: 5.651,85 TL
Noksan Harç: 4.652,44 TL
Davacı Gider Avansı
Yatırılan Avans : 11.870,00 TL
Davalı Gider Avansı
Yatırılan Avans : 00,00 TL
Yargılama Gideri Detayları
Bilirkişi Ücreti : 10.000,00 TL
Posta Giderleri : 1.348,50 TL