T.C.
İSTANBUL
1.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2019/214 Esas
KARAR NO: 2023/70
DAVA: Patent (Patent Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 27/06/2019
KARAR TARİHİ: 16/03/2023
Mahkememizde görülmekte bulunan Patent (Patent Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Yirmi yıla yakın süre çalışarak yeni bir saç botoks malzemesi ve bu malzemenin saça uygulanma yöntemi geliştirdiğini, bu yeniliği ile ilgili TPMK nezdinde ... ve ...numaralı patent başvurularının bulunduğunu, “...” markası ile ile ... internet alan adına sahip web sitesi üzerinden Türkiye genelinde ürününün satışını gerçekleştirdiğini, Davalıların güven ilişkisini kötüye kullanarak davacıdan elde ettikleri tüm ticari sırları kopyalayıp ... unvanlı bir şirket kurduklarını, davacıya ait web sitesiyle hemen hemen aynı tasarıma sahip olan http:///... adresli bir web sitesinden davacıya ait bulunduğu iddia olunan ürünün satışına ayrıca başladıkları ve bu durumun ... 1. Noterliğince ... tarih ve ... yevmiye no E-tespit tutanağında tespit edildiğini, davalıların davacıya ait patent hakkına tecavüzde bulundukları ve haksız rekabete neden oldukları iddiasıyla ... başvuru nolu patente yönelik tecavüzün tespiti , men'i ihtiyati tedbir kararı verilmesi şimdilik SMK 151/2-b kapsamında 1000 TL maddi tazminatın belirsiz alacak hükümlerine göre tazminine karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalılardan ... cevap dilekçesinde; şirketin diğer davalıya ait olduğunu, davacıya danışmanlık hizmeti verdiğini ve fakat davacı tarafça iddia olunduğu üzere bir sır ediniminin söz konusu olmadığını, bu yönde aralarında bir sır sözleşmesi bulunmadığını, şifre ve hasılat verilerini bilmelerinin mümkün olmadığını, faaliyeti süresince şahsına maddi fayda sağlayacak sır niteliğinde bir bilgi edinmediğini ifade ederek davanın reddini talep etmiştir.
Davalılardan ... cevap dilekçesinde özetle ; adi limited şirket olarak anılan davalı tüzel kişiliğin aslen kendisine ait şahsi işletme olduğunu ve tüzel bir kişilik olmadığını, olmayan bir tüzel kişiliğin taraf olarak gösterilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu , davacının yeni bir ürün ortaya koymadığı, yapmış olduğu patent başvurusunun henüz sonuçlanmadığından bahisle korunmaya değer bir patent hakkına sahip de olmadığını, mahkemenin yetkisiz olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dava konusu uyuşmazlık; davacının ... başvuru nolu patentine tecavüzün tespiti men'i ihtiyati tedbir kararı verilmesi şimdilik SMK 151/2-b kapsamında 1000 TL maddi tazminatın belirsiz alacak hükümlerine göre hesaplanması taleplidir.
Davanın açılmasını müteakip davacının dava, davalıların cevap dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, duruşmada hazır olanlar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, arabuluculuk kurumundan faydalanmak istenilmediğinden tahkikat duruşmasına devam olunmuş, her ne kadar yetki itirazında bulunulmuş ise de bu itiraz yerinde görülmemiş, tarafların beyanlarında geçen deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, HMK 184.madde kapsamında hazır olanlardan tahkikat ile ilgili beyanları sorulmuş, HMK 186. madde kapsamında ise karar duruşmasında hazır olanlardan esas ile ilgili son diyecekleri sorulmuştur.
HMK 266. Madde kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Bilirkişiler ..., ..., ... 21/11/2019 tarihli bilirkişi raporlarında özetle ; Tarafların web sitelerinde, birbirinden farklı markalar altında ortak sektörde faaliyet gösterdiğini; Davacıya ait ...ve ...no.lu iki adet patent başvurusunun bulunduğunu, bu patent başvurularının tescil sürecinin devam etmekte ve henüz araştırma aşamasında olduklarını, bu patent belgelerine karşı tecavüz fiili incelemesi yapabilmek için dava dosyasına sunulmuş örnek ürün numunelerinin bulunmadığını bildirilmişlerdir.
Bilirkişiler ..., ..., ... 07/01/2021 tarihli EK bilirkişi raporlarında; Davacıya ait ...ve ...no.lu iki adet patent başvurusunun tescil sürecinin devam etmekte olduğu, iki başvurunun da araştırma raporlarının yayımlandığı ve her iki başvuru için de bu araştırma raporlarının tamamen olumsuz olduğu, başvuruların tescil ile sonuçlanıp sonuçlanmayacağının, tescil alırsa da hangi koruma kapsamına sahip olacağının bu aşamada bilinemeyeceğini, Davalıya ait olduğu iddiasıyla dava dosyasına sunulan saç botoks ürünü ile ilgili kimyasal analiz gerçekleştirilmiş ve keratin miktarının 100 gr su içerisinde %4,6- %5,2 aralığında görüldüğü; keratin miktarının 100 gr su içerisinde %5’in altında olduğunda söz konusu ... ve... no.lu başvuruların koruma kapsamı dışında kalacağı, %5’i geçtiği zaman ... ve ... no.lu başvuruların koruma kapsamına gireceği, bu doğrultuda mevcut koruma kapsamları açısından ihlal konusunda kesin bir yorum yapmanın mümkün olmadığı görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Bilirkişiler ..., ..., ... 23/09/2022 tarihli 2.EK bilirkişi raporlarında; ... no.lu patent başvurusunun koruma kapsamını belirleyen istemlerin değişikliğe uğradığı ve olumsuz gelen araştırma sonucu sürecin devam ettiği, ... no.lu patent başvurusunun ise ödenmeyen inceleme harcı nedeniyle 2021 yılında terk edilmiş olduğu ve bu başvuru üzerinden artık hiçbir hak iddia edilemeyeceği, Dava dosyasına sunulan saç botoks ürünü ile ilgili analizde keratin miktarının 100 gr su içerisinde %4,6- %5,2 aralığında görüldüğü; keratin miktarının 100 gr su içerisinde %5’in altında olduğunda ... no.lu başvurunun koruma kapsamı dışında kalacağı, %5’i geçtiği zaman ... no.lu başvurunun ana istemindeki az yıpranmış saçlar versiyonu için koruma kapsamına girebileceği ama değiştirilmiş ana istemin hangi harici kimyasalları ve kozmetik maddeleri içerdiğininin net olarak belirtmemesinden dolayı ihlal açısından net bir yorum yapılamayacağının değerlendirildiği bildirilmiştir.
Toplanan deliller, Türk Patent ve Marka Kurumundan celp edilen belgeler, bilirkişi raporları, yasal mevzuat hükümleri bir arada incelendiğinde;
Tecavüz incelemesinde Patent başvurusu veya patentten doğan korumanın kapsamı istem veya istemler ile belirlenir. İstem veya istemler tarifname ve resimler esas alınarak yorumlanır. İstem veya istemler, bir yandan patent başvurusu veya patent sahibine hakkı olan korumayı sağlayacak ve diğer yandan üçüncü kişilere de korumanın kapsamı açısından makul bir düzeyde kesinlik ifade edecek şekilde birlikte yorumlanır. İstem ve istemler, kullanılan kelimelerle sınırlı olarak yorumlanamaz. Bununla beraber, patent başvurusu veya patentten doğan koruma kapsamının tespitinde istem veya istemler, buluşu yapan tarafından düşünülen fakat istem veya istemlerde talep edilmeyen, buna karşılık ilgili teknik alanda uzman bir kişi tarafından tarifname ve resimlerin yorumlanması ile ortaya çıkacak özellikleri kapsayacak şekilde kabul edilmez. Patent bavurusu veya patentten doğan koruma kapsamının belirlenmesinde tecavüzün varlığının ileri sürüldüğü tarihte, istem veya istemlerde belirtilmiş unsurlara eşdeğer nitelikte olan unsurlar da dikkate alınır. Tecavüzün varlığının ileri sürüldüğü tarihte, eşdeğer unsur, esas itibariyle aynı işlevi görüyorsa ve bunu aynı şekilde gerçekleştiriyorsa ve istem veya istemlerde talep edilen unsur ile aynı sonucu ortaya çıkarıyorsa, genel olarak istem veya istemlerde talep edilen unsurun eşdeğeri olarak kabul edilir. İstem veya istemlerin kapsamını belirlemek için patentin verilmesi ile ilgili işlemler sırasında veya patentin geçerliliği süresince, koruma kapsamının belirlenmesinde patent başvurusu veya patent sahibinin beyanları dikkate alınır.
Bir patent başvurusunda buluş konusun en geniş kapsamıyla tanımlandığı bir ya da daha fazla sayıda bağımsız (ana) istem veya bu bağımsız isteme/istemlere bağlı olarak tanımlanmış bağımlı istem/istemler bulunabilir. Patent ile korunan bir hakka tecavüz eyleminin gerçekleşmesi için, ana istemde (veya birden fazla ana istem varsa bu ana istemlerin herhangi birinde) belirtilen unsurların tamamının veya eşdeğerinin, tecavüz ettiği iddiasında bulunulan üründe bulunulması gerekmektedir.
Patente tecavüz iddiasının söz konusu olduğu hallerde, istemlerin anlam ve kapsamının belirlenmesi için yorumlanması ve bu yorumlanan istemin suçlanan ürünle karşılaştırılması, yani patentten iktisadi bakımdan yararlanılıp yararlanamadığının incelenmesi gerekir.
Patente tecavüzün varlığından söz edebilmek için öncelikle her istemin, bağımsız istem bağımlı istem olup olmadığı tespit edilir.Ancak Buluşu yapan tarafından düşünülen fakat istemlerde talep edilmeyen özelliklerin uzman bilirkişi tarafından yorumlanması yasa tarafından yasaklamaktadır.
Somut dava dosyasında bilirkişi raporları ve tecavüze dayanak patent başvuru belgesi incelendiğinde; istemin buluş konusunun davacı tarafından açık ve tam olarak tanımlamadığı anlaşılmıştır.
Bilirkişi raporunda da işaret edildiği üzere davacı tarafın ... nolu patent başvurusunun inceleme ücretinin yatırılmaması nedeniyle terk edilmiş olduğu, ... nolu patent başvurusuna yönelik araştırma raporlarının olumsuz olduğu anlaşılmıştır. Öte yandan ... nolu patent başvurusunda keratin harici yazılan kimyasal ve kozmetik maddelerin isimleri ve oranları da belirtilmemiştir. Bilirkişi ek raporunda da belirtildiği üzere ana istemin patent hukukuna uygun olmayan ve netlik içermeyen ifadelerinden dolayı ihlal yorumunun yapılmaması hukuken mümkün değildir. Bu nedenlerle hali hazırda davacının korunmaya değer bir patent hakkının bulunduğunu iddiasının ispat edilmediği anlaşılmıştır.
Öte yandan davacı ... sayılı patent başvurusu için 8.6.2021 tarihinde yayından sonra tarifname/istem değişikliği talebinin yapıldığı ve buna ilişkin evrakların TPMK tarafından 9.12.2021 tarihli evrak ekinde mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce 7.6.2022 tarihli celsede 2,3, ve 4 nolu ara kararı gereğince davacı yanca sunulu ürün numunesiyle birlikte patentin ilk başvuruya esas istem seti hali, sonradan değişen istem seti kapsamında bir tecavüz bulunup bulunmadığı hususunun asıl istemler incelenerek, bir tecavüz varsa patentin hangi istemine yönelik olarak gerçekleştiğinin tespiti için bilirkişi incelemesi yapılması için ara karar oluşturulduğu ancak davacı asıle yapılan tebligata rağmen bilirkişi ücretini belirlenen kesin sürede yatırmadığı anlaşılmıştır.
Bilirkişilerin daha önceki rapordarında da belirtildiği üzere 22.01.2020 tarihinde yayımlanmış olan ilgili başvurunun araştırma raporu tamamen olumsuz gelmiştir. Bu olumsuzluk sonrası başvuru sahibi istemlerde değişiklik yapmıştır. İlgili değişiklik sonrası ise bu değişikliğin ilk başvuru aşamasındaki istemlerde ve dava konusu ürün yönünden bir tecavüz teşkil edip etmediği ancak bilirkişi incelemesi ile yani teknik bir incelemeyi gerektirmektedir.
Kaldi ki son bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere ; ilgili belge bir patent başvurusu olup henüz tescil alıp alınmayacağı belli değildir. Patent hukuku gereği mevcut ana istemin 3. Kişiler için net ifadeler içermesi gerekmektedir. Oysa raporda unsur analizinde de görülebileceği üzere şu anki mevcut ana istemde "HER BİRİ %0.001 İLE %20 ARASINDA ORANLARDA PROTEİNLER, VİTAMİNLER, MİNERALLER, EKSTRATLAR, KERATİN HARİCİ KİMYASALLAR VE KOZMETİK MADDELER" unsuru bulunmaktadır. Mevcut hali ile değiştirilmiş istem netlik (clarity) sorunu içermektedir.
Buradaki keratin harici kimyasallar yazılan unsurlar için hangi kimyasallar olduğu belirtilmemiştir, hangi kimyasalların ana istem ile korunduğu net olmadığı için incelenen üründe olup olmadığının yorumunun bilirkişilerce yapılması de mümkün değildir. Davacı aradan geçen zaman diliminde bu hususu netleştirmemiş, üstelik başvurusu sonucu olumsuz olunca istem değişikliğine de gitmiş olup, kozmetik maddeler için de hangi kozmetik maddeler olduğu dahi belli değildir. Bilirkişilerce İncelenen üründe isabet ile belirtildiği üzere ana istemin patent hukukuna uygun olmayan ve netlik içermeyen ifadelerinden dolayı bütün unsurların bulunduğunun ve bundan dolayı ihlal olduğu yorumunun yapılması mümkün değildir.
HMK 266. madde gereğince yapılan istem değişikliği nedeniyle bilirkişi incelemesi yaptırılması için ara karar oluşturulmuş,davacıya kesin süre verilmiş , ara karar ile kesin sürenin hukuki sonuçları davacıya ihtar edilmiştir.
Davacı verilen kesin sürede bilirkişi ücretini yatırmadığından ,kesin sürenin tarafları bağladığı gibi Mahkemeyi de bağladığı bilindiğinden ve verilen kesin sürede davacı tarafından bilirkişi ücreti yatırılmadığından davacının artık bu delile dayanmak hakkından vazgeçtiği anlaşılmıştır.
Anayasamızda da düzenlenmiş bulunan hak arama hürriyetinin somutlaşmış ifadesi olan yargılama; neticeten o çekişmeyi karara bağlamak zorunda olan hakimin ikna edilmesi faaliyetidir. Davanın yanları; sunacakları kanıtlarla kendilerinin haklı, karşı tarafın ise haksız olduğunu ispat etmek durumundadırlar. Çünkü ‘...Hukuki anlamda ispat faaliyetinde amaç, esasen hakimin dışında ve davadan önce gerçekleşen uyuşmazlığa ilişkin vakıaların gerçekliği konusunda o anda hakimde kanaat uyandırmaktır. Yani hakim geçmişte ve bilgisi dışında gerçekleşen bir olayın oluş şekli konusunda bugün bir kanaate sahip olacaktır.İspat faaliyeti ve bunun sonucu gösterilecek delillerle geçmiş, dış alemde ki olay ve olgular hakkında, dava sırasında hakimin iç dünyasında bir kanaat uyandırılır...’ Bilhassa özel hukuk ve bu alandaki yargılamalara ilişkin düzenlemeler uyarınca ‘...hakim, kural olarak taraflarca ileri sürülmeyen vakıaları araştıramaz ve bunların taraflarca ispatını isteyemez...’ Bu yüzden yanların; savlarını ve bunları destekler kanıtlarını sürelerinde ve usulüne uygun şekilde sunmaları esastır. Çünkü; ‘...Davanın temelini oluşturan vakıalar ve bu vakıalara dayanarak talep edilen netice açık olursa hakim, doğru bir karar verebilecektir.. Bilindiği gibi kesin süre davanın taraflarını bağladığı gibi Mahkeme Hakimini de bağlayıcı etkiye sahiptir. Bu açıdan dava dosyasında talep edilen patente tecavüzün tespiti ve maddi tazminat istemi Hakimin hukuki bilgisi çözümlenecek nitelikte bir dava değildir .
Kesin süreye uyulmaması nedeniyle davacı bilirkişi incelemesi delilinden vazgeçilmiş sayılmıştır.Bu nedenle sunulu delillere göre davanın sonuçlandırılması gereklidir.
Tüm dosya kapsamı , alınan bilirkişi raporlarında tecavüze dayanak patent başvuru belgesi incelendiğinde; istemin buluş konusunun açık ve tam olarak tanımlamadığı , ... no.lu patent başvurusunun koruma kapsamını belirleyen istemlerin değişikliğe uğradığı ve olumsuz gelen araştırma sonucuda davacının istem değişikliğine gittiği ancak bu istem değişikliğinin incelemesi için gerekli bilirkişi ücretini yatırmadığı öte yandan , ... no.lu patent başvurusunun ise ödenmeyen inceleme harcı nedeniyle 2021 yılında terk edilmiş olduğu ve bu başvuru üzerinden artık davacının bir hak iddia edilemeyeceği, öte yandan değiştirilmiş ana istemin hangi harici kimyasalları ve kozmetik maddeleri içerdiğininin patent başvuru dosyasından net olarak belirtmemesinden dolayı ihlal açısından davacının iddialarının yerinde olmadığı dikkate alındığında ispat edilemeyen davanın reddine karar verilerek yukarda açıklanan gerekçe kapsamına göre aşağıdaki şekilde hüküm oluşturulmuştur..
HÜKÜM; Yukarıda açıklanan gerekçe kapsamına göre;
1-Davanın REDDİNE,
2-179,90 TL ilam harcının peşin harçtan mahsubu ile eksik kalan 135,50 TL harcın davacıdan tahsiline,
3-Reddedilen maddi tazminat talebi yönünden, Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 1000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
4-Reddedilen tecavüzün durdurulması talebi yönünden, Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 15.000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
5-Davacı tarafın yapmış olduğu yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Taraflarca fazla yatırılan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ve talebi halinde iadesine,
Dair karar davacı asilin ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İSTİNAF YASA YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 16/03/2023
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır