T.C.
İSTANBUL
1.FİKRÎ VE SINAÎ
HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2017/396 Esas
KARAR NO: 2019/294
DAVA: Tasarıma tecavüzün önlenilmesi, Maddi - Manevi tazminat
DAVA TARİHİ: 31/08/2016
KARAR TARİHİ: 20/06/2019
Taraflar arasında tasarıma tecavüzün önlenmesi/maddi ve manevi tazminat istemiyle açılan dava dosyası 3 nolu Fikri ve sınai Haklar Hukuk mahkemesinin 2016/166 esas numarasına tevzii edilmiş bu mahkemece yargılama devam ederken HSK’nun 02/08/2017 tarihli ve 1071 sayılı kararı uyarınca İstanbul 3 ve 4. FSH Hukuk Mahkemelerinin 08/08/2017 tarihi itibarıyla faaliyetlerinin durdurulmasına, 3. FSH Hukuk Mahkemesinde görülmekte olan dava, iş ve arşiv dosyalarının 1. FSH Hukuk Mahkemesine devrine karar verilmiş ve dava dosyası uyap tevzii bürosunca mahkememizin 2017/396 esas numarasına kayıtlanarak yargılamaya mahkememizde devam edilmiştir.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
İDDİA;Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin “...” markası adı altında bayan konfeksiyon üreticisi olarak faaliyet gösterdiğini, müvekkilinin endüstriyel tasarım tescil başvurusunda bulunduğu ... ve 8, ... ve ... sayılı tasarım tescil formundaki numaralı tasarımların taklitlerinin, davalılar tarafından kendisine ait "..." markası adı altında toptan üretiminin yapılarak, tüm ülke sathında perakendeci işyerlerine satış dağıtım ve pazarlandığını ve davalıların bu yolla müvekkiline ait tasarım haklarını ihlal ettiklerini ve söz konusu durumun ... 1. FSHHM'nin ... D.İş ve ... 2. FSHHM'nin ... D.İş sayılı dosyalarından alınan bilirkişi raporları ile de tespit edildiğini ve davalı yana fiillerinin müvekkili haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğini, iddia ederek, tecavüz ve haksız rekabetin tespitini, durdurulmasını, önlenmesini, şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminatın, 30/06/2016 tespit tarihinden itibaren işleyecek değişkin orandaki ticari faizi ile davalılardan alınarak davacıya verilmesini ve hükmün ilanını talep ve dava ettiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili 9.4.2018 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat istemini 12.245.77. TL olarak talep etmiştir.
SAVUNMA;Davalılar vekili cevap dilekçesi ile, davanın müvekillerinden ... ve ...’ye karşı ikame edilmesinin mümkün olmadığını, bu müvekkillerinin diğer davalı ... Giyim San.ve Tic.Ltd.Şti’nin ortakları olduğunu, müvekkilinin birçok ürünü ile ilgili tasarım tescil başvurularının bulunduğunu, bilirkişi raporları ile tespit edilen ürünlerin müvekkillerinin tescilli tasarımları kapsamında olabileceğini, davacı tarafın ... başvuru numaralı modeli ile müvekkili tarafından 28/02/2014 tarihinde ... başvuru numarası ile tasarım tescili yapılan ürünün benzeri şeklinde üretildiğini, müvekkilinin bu tasarımına dayalı olarak elde ettiği modeli piyasaya sürdüğünü, davacının aynı tasarımın 5 nolu modeli ve ... sayılı modeli ile müvekkili ürünün taklit edildiği iddiasının doğru olmadığını, ürünlerin farklı olduğunu, ayrıca davacının ... başvuru numaralı modelinin de ne müvekkili tarafından, ne de müvekkili şirketin müşterisi olan mağazalarda müvekkiline ait Nihle markasını taşıyan bir ürün tespit edilmediğini, bu ürünün müvekkili tarafından hiçbir şekilde üretilmediğini ve satılmadığını ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak, davanın reddini istediği anlaşılmıştır.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE
Dava konusu uyuşmazlık, davacı adına tescilli ... sayılı E.T.B nin 5 ve 8 nolu, ... sayılı E.T.B nin 55 nolu ve ... sayılı E.T.B nin 1 nolu tasarımlarına davalı yanın Nihle markası ile bayan giysilerini taklit etmek sureti ile tasarıma tecavüzde ve haksız rekabette bulunulduğunun tespiti ile men ve refi, 554 sayılı KHK nın 52/a maddesi kapsamında şimdilik 1000 TL maddi( Davacı vekili 9.4.2018 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat istemini 12.245.77. TL olarak talep etmiştir. ) ve 20000 TL manevi tazminatın davalılardan faizi ile tahsili ayrıca verilecek kararın ilanı taleplidir.
Türk Patent ve marka kurumundan tasarım tescil belgeleri celp edilmiştir.
HMK 266. madde gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Bilirkişiler 14.11.2017 tarihli kök ve 16.3.2018 tarihli ek raporlarında;dava konusu olan ve İşyerinde 6 adet elbisede kullanıldığı tespit edilen davacıya ait ... sıra nolu tasarımın davalıya alt ... sıra nolu tasarımdan daha sonra tescil edildiği için, davacıya ait tasarımın yenilik vasfını kaybettiği, davalı kendine ait tasarımın değiştirerek kullandığı için tasarım hakkına tecavüz oluşmadığı, Davalıya ait işyerinde bulunan 12 adet pardösü Üzerinde; Davacıya ait, ... sıra nolu tasarımın ayniyat derecesindebenzerinin, kullanıldığını bu tasarım yönünden “Tasarımdan doğan haklara tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, Tasarım hakkı sahibinin Tasarımı kullanması ile elde edilebileceği muhtemel gelire göre yapılan hesaplamaya göre 12.245,77 TL. maddi tazminatın makul sayılabileceğini, ek raporda da aynı kanaatlerinin devam ettiğini bildirdikleri anlaşılmıştır.
Taraflarca bildirilen değişik iş dosyaları celp edilmiş, taraflara ait dava tarihinden geriye doğru 2 yıllık kar zarar ve yıllık ödedikleri vergilere ilişkin mali kayıtlar calp edilmiş, tasarım tescil belgeleri ile birlikte bilirkişi raporları bir bütün olarak incelendiğinde maddi tazminatın BK hükümlerine göre belirlenmesi gerektiği anlaşılmıştır. Zira bilirkişiler davacının talebi doğrultusunda farazi ihtimale göre bir tazminat belirlemişlerdir. Oysa zarar olgusu somut verilere ve denetime uygun şekilde stok kodu, ürünlerin hangi kod ile piyasaya sürüldüğü hususlarının da açıklanmasını gerekli kıldığı halde, uygulamada firmaların satışa sundukları ürünlerde yeterli açıkmalara yer vermediğinden ele geçen ürün miktarı ile uyumlu bir tazminat hesabı yapılması gereklidir.
Değişik iş dosyası incelendiğinde; 12 adet ürün üzerinde davacı tasarımının benzerinin kullanıldığı anlaşılmıştır.
Tasarım tescil belgeleri incelendiğinde ... sayılı E.T.B 'nin 19.11.2015 tarihinde tescil edildiği ,bültende ise 1.1.2016 tarihinde yayınlandığı, davalının işyerinde ise tespitin 30.6.2016 tarihinde bilirkişi ile tespit yapıldığı ... diş sayılı tespit dosyasından anlaşılmıştır.
Bilindiği üzere Tekstil piyasasında tasarımın tescil tarihine göre sektörde her yıl “moda” kabul edilen tasarım ve modeller bulunmaktadır. Davacının çoklu tasarım belgesi ile korunan ürünü için 19.11.2015 tarihinde başvuru yaptığı, tasarımın bültende 1.1.2016 tarihinde yayınlandığı delil tespitinin ise 30.6..2016 tarihinde yapıldığı yani tasarımın ilan tarihinden 6 ay gibi bir süre sonra delil tespiti yapıldığı anlaşılmıştır. Bu kadar kısa sürede ürün görseli de incelendiğinde tüketicinin çok tercih ettiği bir tasarım olduğu yönünde davacı yanca bir delil de sunulmadığından ayrıca mahkememizin ihtisas mahkemesi olması dolayısıyla her bir yıl /dönem tekstil sektörünün yani sezon itibarıyla rağbet gören ve satışı yapılan ürün modellerinin farklılık gösterdiği, hattta iklimin dahi ürünler üzerinde satışa doğrudan etkisinin bulunduğu bilinmektedir. Dolayısıyla bir önceki dönem daha çok satılabilen bir tasarım modelinin diğer dönem de aynı hızla ve sayıda satılması her sezonun (yılın) modası,rengi ve trendi farklılık gösterdiğinden satış rakamları değişmektedir. Davacı 52/a kapsamında yani tescilli tasarıma dayalı olarak tazminat talep etmiştir. Tasarımın ilanından önceki satışları ancak davalıya bir ihtar yapılmış ise haksız rekabet hükümlerine göre talep edebilecektir. tespitin yapıldığı dönemin süresi nazara alındığında davacıya ait ...nolu tasarım yönünden 12 adet pardösü tasarımı ile iltibas yaratacak derecede benzer olduğu tespit edilmiş olması gözetildiğinde davacının keza davalının kar ve zararına esas tabloda genel tüm satışlar baz alınarak bir hesaplama yapıldığından ürünlerin bizatihi satış kodu vb hiçbir kayıt içermediği de mali inceleme sonucu ile rapor kapsamlarından anlaşıldığından bu durumda tazminat ancak BK hükümlerine göre takdir edilmelidir. Zira davacının hak etmediği bir tazminatı talep etmesi sebepsiz zenginleşmeye yol açacaktır.
Davacı manevi tazminat da telep etmiş olup, davalının eylemi davacının tasarım hakkına tecavüz(... nolu ETB yönünden) ve haksiz rekabet olarak kabul edildiğinden, eylemin işleniş biçimi, davacının manevi tazminat ile elde edeceği manevi tatmin dikkate alınmak sureti ile 3000- TL manevi tazminata hükmolunmuş, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
Davacı tasarım hakkı sahipliğine istinaden huzurdaki davayı açmıştır. Davanın açıldığı tarihte 554 sayılı KHK yürülüktedir. 554 sayılı KHK’ nin 3/a. maddesi uyarınca "Tasarım", bir ürünün tümü veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütünü ifade etmektedir. Her ne kadar tanım “bütünüdür” kelimesi ile sonlanmakta ise de, bundan anlaşılması gereken “görünümdür”. Diğer bir deyişle tasarım, bir ürün ya da ürün parçasının görünümüdür.
Tasarımın tanımından yola çıkarak Türk Hukukunda koruma görecek olan bir tasarımda bulunması gereken şartlar (olumlu şartlar) şöyle sıralanabilir; a) Yenilik, b) Ayırt edici nitelik, c) Tasarlanan ya da Tasarımın uygulandığı Ürün ve/veya Ürün Parçası ve d)İnsan duyuları ile algılanabilen görünüm.
554 sayılı KHK’ nin 7. maddesinde “Bir tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olması, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile ikinci fıkrada belirtilen herhangi bir tasarımın böyle bir kullanıcıda yarattığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık olması anlamındadır. ( Bilgilenmiş kullanıcı ; tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı olarak tanımlanmaktadır. Öğretide ise bilgilenmiş kullanıcı bir uzman olmayıp, tasarım konusu ürünleri daha önce görmüş ve bu ürünlerin ne olduğunu bilebilecek bir ara veya nihai tüketici olarak anlaşılması gerektiği ifade edilir) … Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğu göz önüne alınır.”hükmü yer alır.
Bir tasarımın ayırt edici nitelikte olması, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenime göre belirlenir. Ayırt edicilik tespit edilirken ayrıntıya girilir ve detaylı inceleme yapılır.Bilgilenmiş kullanıcının nazarında, farklılığın belirgin olması aranır. Bu unsurun tespitinde dış görünüm esas alınır. Tasarım başvurusundaki tarifnamelerin bu anlamda önemi bulunmamaktadır. Zira tasarımda korunan işlevsellik değil görsel unsurdur.
554 sayılı KHK’ nin 17.nci maddesinde "Tasarımın kullanılması hak ve yetkileri münhasıran tasarım hakkı sahibinindir. Üçüncü kişiler, tasarım hakkı sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarlanan veya tasarımın uygulandığı bir ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, sözleşme yapmak için icapta bulunamaz,ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz."hükmü,
554 sayılı KHK’ nin 48.nci maddesinde "( tasarım hakkına tecavüz sayılan haller) a) Tasarım hakkı sahibinin izni olmaksızın tasarımın aynını veya belirgin bir şekilde benzerini yapmak, üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme akdi için icabda bulunmak, kullanmak, ithal etmek ve bu amaçlarla depolama, elde bulundurmak, b) Tasarım belgesi sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devir etmek, c) Bu maddenin önceki a ila b bendlerinde yazılı fiillere iştirak veya yardım veya bunları teşvik etmek veya hangi şekil ve şartlarda olursa olsun bu fiillerin yapılmasını kolaylaştırmak, d) Kendisinde bulunan ve haksız olarak üretilen veya ticaret alanına çıkarılan eşyanın nereden alındığını veya nasıl sağlandığını bildirmekten kaçınmak, e) Gasp." şeklinde belirtilmiştir.
554 sayılı KHK’ nin 49.ncu maddesinde "(tasarım hakkı sahibi ) a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tesbitini, b) tecavüz fiillerinin durdurulması ve önlenmesi c) Tecavüzün giderilmesi ve maddi ve manevi zararın tazmini d) Tasarımdan doğan haklara tecavüz suretiyle üretilen veya ithal edilen ürünlere, bunların üretiminde doğrudan doğruya kullanılan araçlara el konulması e) Mümkün olduğu takdirde bu maddenin (d) bendi uyarınca el konulan ürün ve araçlar üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınması ( Bu durumda, söz konusu ürünlerin değeri, tazminat miktarından düşülür. Bu değer, kabul edilen tazminatı aştığı zaman, tasarım belgesi sahibinin fazlayı karşı tarafa ödemesi gerekir.) f) Tasarımdan doğan haklara tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınması, özellikle bu maddenin (d) bendine göre el konulan ürünlerin ve araçların şekillerinin değiştirilmesi veya tasarımdan doğan haklara tecavüzün önlenmesi için, kaçınılmaz ise, imhası g) Tasarımdan doğan haklara tecavüz eden kişi aleyhine verilen mahkeme kararının, masrafları tecavüz eden tarafından karşılanarak, ilgililere tebliğ edilmesi ve kamuya ilan yoluyla duyurulması" talebinde bulunulabileceği hükmü yer almaktadır.
Dosyada alınan rapor kapsamları dikkate alındığında Davalıya ait ... Unvanlı işyerinde; tespit isteyene ait tescil müracaatı yapılmış ... sıraz nolu pardösü tasarımın ayniyat derecesinde benzerinin kullanıldığı 6 adet kırmızı pardüsü bulunduğu, tespit istenilen ... firmasının bu tasarıma benzer ... sıra nolu tasarıma sahip olduğu, her iki tasarımdan, davalıya ait tasarım daha önce tescil edildiği için, davacıya ait tasarım yenilik vasfını kaybettiğinden ve Davalı kendine ait tasarımı değiştirerek kullandığı için bu tasarım hakkına tecavüz oluşmadığı hususu bilirkişi heyetince tespit edilmiştir.
Ayrıca davacının delil olarak gösterdiği ...diş sayılı dosyasında tespit yapılan işyerlerinin ise davalıya ait işyerleri olmadığı, dolayısıyla bu değişik dosyası kapsamında ele geçen ürünlerin işbi dava dosyasındaki yargılamada delil olma niteliğinin bulunmadığı anlaşılmıştır.
Somut olayda ancak ... diş sayılı dosyasında yapılan tespit kapsamında incelenen tasarımlar kapsamında ... ve ... nolu tasarımlar olup, ... sıra nolu pardösü tasarımın ise ... firmasının bu tasarıma benzer ... sıra nolu tasarıma sahip olması ve Davalı kendine ait tasarımı değiştirerek kullandığı için bu tasarım hakkına tecavüz oluşmadığı hususu anlaşıldığından huzurdaki davada sadace ... nolu tasarım icin tecavüz incelemesi ve maddi tazminat hesabı yapılması gerekmiştir.
Toplanan delillere göre; Davalılardan ... giyim san ve tic ltd şti'nin davacıya ait tescilli tasarım hakkına(... nolu) tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine,diğer dava konusu tasarımlara yönelik tecavüzün tespiti isteminin reddine, Davalılan ... ve ... yönünden acılan davaların husumetten reddine, (... nolu)tasarım hakkını ihlal nedeniyle somut olayın özellikleri, BK hükümlerine göre 556 sayılı KHK 51/a maddesine göre 5000- TL maddi tazminatın tespit tarihi olan 30.6.2016 tarihinden itibaren değişir oranlı ticari faiz ile davalıdan (... giyim san ve tic ltd şti'den) tahsiline, ıslah ile talep edilen fazlaya ilişkin istemin reddine,3.000 TL manevi tazminatın tespit tarihi olan 30.6..2016 tarihinden itibaren değişir oranlı ticari faiz ile davalıdan (... tic ltd şti'den) tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine, hükmün ilanında davacının menfaati bulunudğundan karar kesinleştiğinde hüküm özetinin Türkiye’de tirajı yüksek bir gazetede bir kez ilanına masrafın davalılardan tahsiline, TV ile yayın isteminin reddine karar verilerek yukarda açıklanan gerekçe kapsamına göre aşağıdaki şekilde hüküm oluşturmak gerekmiştir.
HÜKÜM;Yukarda açıklanan gerekçe kapsamına göre,
1-Davalılardan ... ltd şti'nin davacıya ait tescilli tasarım hakkına(... nolu) tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine,diğer dava konusu tasarımlara yönelik tecavüzün tespiti isteminin reddine,
-Davalılan ... ve ... yönünden acılan davaların husumetten reddine,
-(... nolu)tasarım hakkını ihlal nedeniyle somut olayın özellikleri, BK hükümlerine göre 556 sayılı KHK 51/a maddesine göre 5000- TL maddi tazminatın tespit tarihi olan 30.6.2016 tarihinden itibaren değişir oranlı ticari faiz ile davalıdan (... tic ltd şti'den) tahsiline, ıslah ile talep edilen fazlaya ilişkin istemin reddine,
- 3.000 TL manevi tazminatın tespit tarihi olan 30.6..2016 tarihinden itibaren değişir oranlı ticari faiz ile davalıdan (... tic ltd şti'den) tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine,
-Karar kesinleştiğinde hüküm özetinin Türkiye’de tirajı yüksek bir gazetede bir kez ilanına masrafın davalılardan tahsiline, TV ile yayın isteminin reddine,
2-546,48 TL ilam harcının peşin harçtan mahsubu ile artan 12,15 TL harcın davacıya iadesine,
3-Kabul edilen tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması talebi yönünden Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 3.931,00 TL vekalet ücretinin davalı ... Giyim San ve Tic Ltd Şti'den alınarak davacıya verilmesine,
4-Reddedilen tasarımlara yönelik davanın reddi yönünden Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 3.931,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Giyim San ve Tic Ltd Şti'ne verilmesine,
5-Davalılar ... ve ... yönünden davanın husumetten reddi nedeni ile Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 3.931,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılar ... ve Bilal Güngördü'ye verilmesine,
6-Kabul edilen maddi tazminat talebi yönünden Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 600 TL vekalet ücretinin davalı ... Giyim San ve Tic Ltd Şti'den alınarak davacıya verilmesine,
7-Kabul edilen manevi tazminat talebi yönünden Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 360,00 TL vekalet ücretinin davalı ... Giyim San ve Tic Ltd Şti'den alınarak davacıya verilmesine,
8-Reddedilen maddi tazminat talebi yönünden Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 1.469,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Giyim San ve Tic Ltd Şti'ne verilmesine,
9-Reddedilen manevi tazminat talebi yönünden Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 360,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Giyim San ve Tic Ltd Şti'ne verilmesine,
10-Davacı tarafın yargılama giderlerinden olan 29,20 TL başvuru harcı 358,63 peşin harç 298 TL tebligat ve müzekkere masrafı, 3.300 TL bilirkişi ücreti, 200,00-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 4.185,83 TL yargılama giderinin 2/3'ünün davalı ... Giyim San ve Tic Ltd Şti alınarak davacıya verilmesine,
11-Davalılar ... ve ... tarafından yapılan 38 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalılar ... ve ...'ne verilmesine,
12-Davalı ... Giyim San ve Tic Ltd Şti tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
13-Taraflarca fazla yatırılan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,
-Dair verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İSTİNAF YASA yolu açık olmak üzere karar verilip tefhim kılındı, hazır olanlara duruşma zaptından örnek verildi. 20/06/2019
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır