T.C.
İSTANBUL
1.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/274 Esas
KARAR NO: 2024/72
DAVA: Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ: 30/08/2021
KARAR TARİHİ: 28/02/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkillerinden ... adına tescilli ... (...) nolu tasarım belgesi ile ... adına tescilli ..., ..., ... ve ... nolu tasarım belgeleri ve haksız rekabet hükümleri uyarınca korunan “...” isimli tasarımlara karşı davalı tarafından tecavüzde bulunulduğunu ileri sürerek, tecavüzün durdurulmasına, önlenmesine ve bu suretle tecavüzün giderilmesine 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, Borçlar Kanunu ve TTK’nin 55 inci ve devamı maddeleri gereğince; davalının tecavüz eylemleri sonucu oluşan müvekkillerinin maddi zararının karşılanması için HMK madde 107 uyarınca zarar belirlenebilir olmadığından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla- şimdilik; her bir müvekkili için ayrı ayrı 1.000 TL olmak üzere toplam 2.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline, her bir müvekkilimiz için ayrı ayrı 10.000 TL olmak üzere toplam 20.000 TL manevi tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; arabuluculuk dava şartının yerine getirilmeden dava açıldığını, dava şartı olan ara buluculuğa başvuru şartının 115/2 hükmüne göre mahkemece süre verilerek tamamlanması da mümkün olmadığından davanın reddine karar verilmesini beyan etmiştir.
Bilirkişiler 06/12/2022 tarihli bilirkişi raporlarında; Davacı tarafa ait ... (...) numaralı tasarım ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer
olarak algılandıkları, davacı tarafa ait ... (...) numaralı tasarım ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları,
davacı tarafa ait ... (...) numaralı tasarım ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları, davacı tarafa ait ... (...) numaralı tasarım ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait ... (...) numaralı tasarım ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları, davacı tarafa ait ... (...) numaralı tasarım ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Davalı tarafın ticari kayıtları üzerinde yapılan incelemelerde, ürün gruplarına göre alt hesaplar kullanılmadığı, dava konusu tasarımlar yönünden ayırt edici bir kod ve/veya ibare bulunmadığı, bu nedenle dava konusu tasarımlara yönelik ürün satışı olup olmadığının tespit edilemediği, her ne kadar rapor içerisinde, davacı tarafın dava konusu tasarımlardan elde ettiği birim başı karına yönelik hesaplamalar yapılmış ise de, davalı tarafın dava konusu tasarımlara yönelik satışları tespit edilemediğinden, davacı tarafın maddi tazminat talebi yönünden hesaplama yapılamadığı,
davacı tarafın, maddi tazminat talebinin Borçlar Kanununun 50. ve 51. Maddelerine göre belirlenmesi hususunun mahkemenin takdirinde olduğunu bildirmiştir.
Bilirkişi raporuna itiraz üzerine dosya yeniden aynı heyete tevdi edilmiş ve bilirkişiler 17/10/2023 tarihli ek bilirkişi raporlarında; Davacı tarafa ait ... (8) numaralı tasarım ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları, davacı tarafa ait ... (...) numaralı tasarım ile davacı tarafından itiraz dilekçesinde sunulan davalı tarafından üretildiği belirtilen ürün görseli ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, dava dışı ....Ltd. tarafından, dava dosyasına sunulan beyanda, davalı taraftan satın alındığı beyan edilen 46 adet ürünün, davacı taraftan satın alınması halinde, davacı tarafın elde edeceği muhtemel kazancın 70.412,20 TL olarak olarak hesap edildiğini, davacı tarafın maddi tazminat talebinin, Türk Borçlar Kanunun 50. ve 51. Maddelerine göre belirlenmesi hususunun, mahkemenin takdirinde olduğu sonuç ve kanaatine varıldığını bildirmişlerdir.
Davacılar vekili 30/11/2023 tarihinde sunduğu ıslah dilekçesi ile 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, Borçlar Kanunu gereğince; davalının tecavüz eylemleri sonucu oluşan müvekkillerinin maddi zararının karşılanması amacıyla ... için 5.000,00 TL, ... için 70.412,20 TL olmak üzere toplam 75.412,20 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline, her bir müvekkili için ayrı ayrı 10.000,00 TL olmak üzere toplam 20.000,00 TL manevi tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dava konusu uyuşmalık; Dava konusu uyuşmazlığın; davacılardan Vonell adına kayıtlı ... (... nolu ETB), ve Davacılardan ... Adına tescilli ..., ..., ..., ... nolu ETB lere tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması, önlenmesi, SMK hükümlerine göre şimdilik her bir davacı için 1000 er TL den toplam 2000 TL maddi, 10.000 er TL den toplam 20.000 TL manevi tazminatın tahsili, tedbir, hükmün ilanı kapsamında açıldığı anlaşılmıştır.
TASARIM HAKKINA YAPILAN TECAVÜZ VE HAKSIZ REKABET İSTEMLİ DAVA
Davanın kabulüne konu tasarımlar yönünden değerlendirme;
Davacılardan Vonell adına kayıtlı ... (... ) ve Davacılardan ... Adına tescilli ...(...)- (...), ...(...) ve ...(...) numaralı tasarımlar yönünden mahkememizce gerekli incelemeler yapılmış , evvela konuya ilişkin mevzuata dair düzenlemeler aşağıda belirtilmiş olup; 6769 sayılı SMK madde 69 uyarınca; Tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir. Üçüncü kişiler, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz.
Aşağıda belirtilen fiiller tasarım hakkına tecavüz sayılır:
6769 sayılı SMK madde 81/1 uyarınca; Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak.
6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 149 uncu maddesinde hak sahibinin mahkemeden talep edebilecekleri sıralanmıştır;
a) Filin tecavüz olup olmadığının tespiti.
b) Muhtemel tecavüzün önlenmesi.
c) Tecavüz fiillerinin durdurulması.
ç) Tecavüzün kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazmini.
d) Tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde elkonulması.
e) (d) bendi uyarınca elkonulan ürün, cihaz ve makineler üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınması.
f) Tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınması, özellikle masraflar tecavüz edene ait olmak üzere (d) bendine göre elkonulan ürünler ile cihaz ve makine gibi araçların şekillerinin değiştirilmesi, üzerlerindeki markaların silinmesi veya sınai mülkiyet haklarına tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise imhası. hükmüyle faydalı model hakkı tecavüze uğrayan bir kimsenin mahkemeden talep edebileceği hususları düzenlenmiştir.
Somut olay yukarıda belirtili mevzuat hükümleri muvacehesinde değerlendirildiğinde; ... numaralı tasarım 10.06.2016 tarihinde ... LTD. ŞİRKETİ adına tescil edilmiş ve 1. yenilemesi gerçekleştirilmiştir.
...numaralı tasarım 16.04.2009 tarihinde .... SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ adına tescil edilmiş ve 2. yenilemesi gerçekleştirilmiştir.
... numaralı tasarım 13.01.2014 tarihinde .... SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ adına tescil edilmiş ve 1. yenilemesi gerçekleştirilmiştir.
... numaralı tasarım 12.05.2014 tarihinde .... SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ adına tescil edilmiş ve 1. yenilemesi gerçekleştirilmiştir.
Dosya kapsamı incelendiğinde; ...(...) numaralı tasarım yönünden iş bu tasarıma tecavüz teşkil ettiği iddia olunan davalı yana ait olan ürün incelendiğinde; Dava konusu benzerlik ve ayırt edici nitelik yönünden değerlendirilen tasarım “...” tasarımına ait ürünlerdir. Dosya kapsamına alınan usul ve yasaya uygun tespit ve değerlendirmeler ihtiva eden 06/12/2022 tarihli bilirkişi raporunda davacıya ait tasarım ile davalı ürünü karşılaştırması yapılmış ve hazarlanan raporda " Her iki tasarımda; gövde, kaide ve armatür öğelerinden oluşmaktadır.
Tasarımların kaideleri (1) incelendiğinde her ikisi de benzer formda olup, davacıya ait tasarımında bulunan kaidenin alt bölümü (1a) davalıya ait tasarımda bulunmamaktadır. Tasarımlardaki kaidelerin üst kısımları (1b-1c) benzer formda oluşturulmuştur. Tasarımların gövde bölümleri benzer kesitte olup (2a-2b-2c), davacıya ait gövde daha kısadır ve her iki tasarımın üst bölümünde 8 köşeli yıldız (2d) bulunmaktadır.
Davacıya ait tasarımda 2 adet aydınlatma öğesi (3b) bulunurken, davalıya ait üründe 4 adettir (3b) ve aydınlatma öğelerinin direk ile bağlantısını sağlayan öğelerin (3a) biçimleri benzerdir. Tasarımlar arasındaki
farklar küçük ayrıntı olarak algılanmakta, tasarımların genel görünümünü değiştirmemektedir." şeklinde tespitler yapılmış olup, iş bu dava ikame edilmeden önce davacı tarafça açılan ... 2 FSHHM ...Değişik iş sayılı dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile de aynı yönde tespitler yapılmış, yapılan değerlendirme alınan bilirkişi raporları sonucunda davacı tarafa ait ... (...) numaralı tasarım ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları kanaatine varılmıştır.
Dosya kapsamı incelendiğinde; ... numaralı tasarım yönünden iş bu tasarıma tecavüz teşkil ettiği iddia olunan davalı yana ait olan ürün incelendiğinde;Dava konusu benzerlik ve ayırt edici nitelik yönünden değerlendirilen tasarım “...” tasarımına ait ürünlerdir. Dosya kapsamına alınan usul ve yasaya uygun tespit ve değerlendirmeler ihtiva eden 06/12/2022 tarihli bilirkişi raporunda davacıya ait tasarım ile davalı ürünü karşılaştırması yapılmış ve hazarlanan raporda "Her iki tasarımda; gövde, kaide ve armatür öğelerinden oluşmaktadır.
Tasarımların kaideleri (1a-1b) kaidelerin biçimleri form olarak farklıdır. Tasarımlardaki kaidelerin üst kısımları (1b-1c) benzer formda oluşturulmuştur. Tasarımların gövde bölümlerinin kesitleri birbirine yakın (2b) ancak davalıya ait ürünün gövdesi daha uzundur. Kaide ile gövde birleşiminde sarı renkli öğe (2a) benzer biçimlidir.
Tasarımların aydınlatma öğeleri incelendiğinde; her iki tasarımda da benzer konik biçimli öğeler kullanılmış (3b), konik öğelerin çevresinde farklı biçimli dikey çubuklar bulunmakta, bu öğelerin şapkaları birbirinden farklıdır. Aydınlatma öğelerinin direk ile bağlantısını sağlayan öğelerin (3a) biçimleri benzerdir. Tasarımlar arasındaki farklar küçük ayrıntı olarak algılanmakta, tasarımların genel görünümünü değiştirmemektedir. "
şeklinde tespitler yapılmış olup, iş bu dava ikame edilmeden önce davacı tarafça açılan ... 2 FSHHM ...Değişik iş sayılı dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile de aynı yönde tespitler yapılmış, yapılan değerlendirme alınan bilirkişi raporları sonucunda davacı tarafa ait ... (2) numaralı tasarım ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile
benzer olarak algılandıkları kanaatine varılmıştır.
Dosya kapsamı incelendiğinde; ... numaralı tasarım yönünden iş bu tasarıma tecavüz teşkil ettiği iddia olunan davalı yana ait olan ürün incelendiğinde;Dava konusu benzerlik ve ayırt edici nitelik yönünden değerlendirilen tasarım “...” tasarımına ait ürünlerdir. Her iki tasarımda; gövde, kaide ve armatür öğelerinden oluşmaktadır. Dosya kapsamına alınan usul ve yasaya uygun tespit ve değerlendirmeler ihtiva eden 06/12/2022 tarihli bilirkişi raporunda davacıya ait tasarım ile davalı ürünü karşılaştırması yapılmış ve hazarlanan raporda "Tasarımların kaideleri (1a-1b-1c) kaidelerin biçimleri form olarak benzerdir. Tasarımların gövde bölümlerinin kesitleri birbirine yakındır (2a-2b) ve en üstte benzer biçimli aydınlatma elemanı (2c) kullanılmıştır.
Tasarımların aydınlatma öğeleri incelendiğinde; her iki tasarımda da benzer küre biçimli öğeler kullanılmış (3b) ve küre biçimli öğelerin çevresindeki öğeler benzerdir. Aydınlatma öğelerinin direk ile bağlantısını sağlayan öğelerin (3a) biçimleri ve formları benzerdir. Tasarımlar arasındaki farklar küçük ayrıntı olarak algılanmakta, tasarımların genel görünümünü değiştirmemektedir. "
şeklinde tespitler yapılmış olup, iş bu dava ikame edilmeden önce davacı tarafça açılan ... 2 FSHHM ...Değişik iş sayılı dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile de aynı yönde tespitler yapılmış, yapılan değerlendirme alınan bilirkişi raporları sonucunda davacı tarafa ait ... (17) numaralı tasarım ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları kanaatine varılmıştır.
Dosya kapsamı incelendiğinde; ... numaralı tasarım yönünden iş bu tasarıma tecavüz teşkil ettiği iddia olunan davalı yana ait olan ürün incelendiğinde;Dava konusu benzerlik ve ayırt edici nitelik yönünden değerlendirilen tasarım “oturma elemanı” tasarımına ait ürünlerdir. Dosya kapsamına alınan usul ve yasaya uygun tespit ve değerlendirmeler ihtiva eden 06/12/2022 tarihli bilirkişi raporunda davacıya ait tasarım ile davalı ürünü karşılaştırması yapılmış ve hazarlanan raporda "
Tasarımların karşılaştırıldığında; her iki tasarımın ayakları çember (1a) ve içerisinde yer alan otantik desen (1b)den oluşmaktadır. Çember içinde yer alan tasarımın içindeki desenler farklı olup çembelerin yer ile temas ettiği noktadaki bölüm benzerdir. Tasarımlardaki kolçak kısımları (1c) benzer formda olup sırtlık ve dairesel ayak formuyla benzer şekilde birleşmektedir. Her iki tasarımda standart bank oturma ve yaslanma kısımları kullanılmıştır. Her ne çember içindeki desenler farklı olsa da aynı konseptin devamı şeklinde algılanmakta tasarımın genel görünümünü değiştirmemektedir." şeklinde tespitler yapılmış olup, Yapılan değerlendirme sonucunda davacı tarafa ait ... (...) numaralı tasarım ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları kanaatine varılmıştır.
Dosya kapsamı incelendiğinde;... numaralı tasarım yönünden iş bu tasarıma tecavüz teşkil ettiği iddia olunan davalı yana ait olan ürün incelendiğinde;Dava konusu benzerlik ve ayırt edici nitelik yönünden değerlendirilen tasarım “...” tasarımına ait ürünlerdir. Her iki tasarımda; gövde, kaide ve armatür öğelerinden oluşmaktadır. Dosya kapsamına alınan usul ve yasaya uygun tespit ve değerlendirmeler ihtiva eden 17/10/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda (bilirkişi kök raporunda iş bu tasarım değerlendirilmemiş ek raporda incelenmiştir.) davacıya ait tasarım ile davalı ürünü karşılaştırması yapılmış ve hazarlanan raporda "Davacı tarafa ait tasarım ile davacı tarafından davalıya ait olduğu belirtilen ürün görseli karşılaştırıldığında; Her ikisininde alt kaide bölümlerinin benzer eğrilerden (1) oluştuğu ve benzer çapta ve yükseklikle bir silindir ile yükseldiği (2), altın renginde yukarı doğru daralan konik bir öğe (3) ve benzer çaplarda boru (4), halka (5) ve boru (6) gövdesinden oluştuğu görülmüştür. Tasarımların aydınlatma bölümleri incelendiğinde; simetrik şekilde oluşturulmuş ve yerleştirilmiş aynı formda eğrisel strüktür (7a) aralarına yerleştirilmiş aydınlatma
birimleri (7b) birimleri ve yüzeyden (7c) oluşmaktadır.
Yapılan değerlendirme sonucunda davacı tarafa ait ... (...) numaralı tasarım ile ... 2. FSHHM’nin ... D.İş. dosyasında davalıya ait iş yerinde tespit edilen yarı mamül ürünlerin benzer biçimsel özellikler taşıdığı ve bu sebep ile benzer olarak algılanabileceği, Davacı tarafa ait ... (...) numaralı tasarım ile davacı tarafından itiraz dilekçesinde sunulan davalı tarafından üretildiği belirtilen ürün görseli ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları sonucuna varılmıştır. "
şeklinde tespitler yapılmış olup, iş bu dava ikame edilmeden önce davacı tarafça açılan ... 2 FSHHM ... Değişik iş sayılı dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile de aynı yönde tespitler yapılmış, yapılan değerlendirme alınan bilirkişi raporları sonucunda davacı tarafa ait ... (...) numaralı tasarım ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları kanaatine varılmıştır.
Yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler ışığında; Davalının, ... (...), ... (...) - (...) , ... (...) , ... (...) nolu tescilli tasarımlara tecavüzde bulunduğu, tasarım hakkına tecavüzün dosya kapsamına alınan bilirkişi raporları ile değişik iş sayılı dosyalarda alınan bilirkişi raporları ile sabit hale gelmiş olup, davalı taraf her ne kadar dilekçeler teatisi aşaması, aşamalarda sunmuş olduğu beyan dilekçeleri ile davacıya ait olan aynı zamanda davanın kabulüne konu tasarımlar yönünden tasarımların benzer olmadığı ile ayırt edicilik ve yenilik şartları yönünden itirazları mevcut ise de, itirazların soyut içerikli olduğu, yukarıda yapılan incelemeler çerçevesinde davanın kabulüne konu tasarımların ayırt edicilik yönünden dosya kapsamına anılı bilirkişi kök ve ek raporları ile gerekli tespitler yapıldığı gibi mahkememiz gerekçesinde de bu konuda yukarıda açıklamaların yapıldığı, davalı yanın yenilik iddiası da soyut ve genel ifade ile ifade edildiği gibi bahsi geçen iddialarını ispatlayacak mahiyette delil ibrazında da bulunmadığı gibi marka hükümsüzlüğüne dayalı bir davanın da mevcut olmadığı ve yine davalı taraf her ne kadar söz konusu tasarımların koruma sürelerinin yenilendiğine dair delil olmadığını ifade etmiş ise de, alınan bilirkişi raporları ve dosya kapsamı incelendiğinde, süresi içerisinde tasarımların yenilendiğinin anlaşıldığı ve yine davalının davacılar adına tescilli ürünleri yurt dışına satması iddiası tasarım haklarına tecavüz edildiği gerçeğini ortadan kaldırmamaktadır. Anılı sebeplerle davalı yanın tasarım hakkına tecavüz davası yönünde yapmış olduğu itirazlar yerinde bulunmamış olup, bir diğer önem ile değinilmesi gereken konu ise ... (...) numaralı tasarım yönünden ilk defa bilirkişi ek raporu ile inceleme yapılmış, alınan bilirkişi ek raporunda davalı yanın tasarım hakkına tecavüzde bulunduğu tespit edilmiş, alınan ek rapora sunulan itiraz dilekçesinde bu tespit yönünden itirazda da bulunulmamış olup, söz konusu tasarıma tecavüzde bulunulduğu noktasında davacı taraf lehine ayrıca kazanılmış hak oluşmuştur.
Davacı yanın bir diğer iddiası, tasarım hakkına yapılan tecavüzün aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiği yönünde olup; Paris Sözleşmesi’nin 10. Maddesi gereği, ticari ve sınai konularda dürüst uygulamalara aykırı hareketleri ticari bir rakibin işletmesi, malları veya sınai ya da ticari faaliyetleri ile ilgili herhangi bir şekilde karışıklığa sebebiyet verecek nitelikteki hareketler haksız rekabet olarak kabul edilmektedir.
İç hukukta ise haksız rekabet hususu Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenmiştir. 6102 sayılı TTK’nun 54/2. Maddesi: “Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır.”
Aynı kanunun 55. Maddesi:
“(1) Aşağıda sayılan hâller haksız rekabet hâllerinin başlıcalarıdır:
a) Dürüstlük kuralına aykırı reklamlar ve satış yöntemleri ile diğer hukuka aykırı davranışlar ve özellikle; (…)” hükmünü ihtiva etmektedir.
Yine TTK’nun 56. Maddesi:
“(1) Haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, meslekî itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimse;
a) Fiilin haksız olup olmadığının tespitini,
b) Haksız rekabetin men’ini,
c) Haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, haksız rekabet yanlış veya yanıltıcı beyanlarla yapılmışsa bu beyanların düzeltilmesini ve tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise, haksız rekabetin işlenmesinde etkili olan araçların ve malların imhasını(…) isteyebilir.” hükmünü içermektedir.
Yapılan tetkik ve incelemede; davalı yanın ticari ve sınai konularda dürüst uygulamalara aykırı olarak ticari bir rakibin işletmesi, malları veya sınai ya da ticari faaliyetleri ile ilgili herhangi bir şekilde karışıklığa sebebiyet verecek nitelikteki hareketler sergilediği ve kabule konu tasarımlara tecavüzde bulunduğu ve satış işlemi gerçekleştirdiği, anılı eylemlerin gerek Paris Sözleşmesi'nin 10. Maddesi gerekse TTK 54, 55 ve 56. Maddelerde düzenlenen haksız rekabet teşkil eden eylemler kapsamında olduğu, davacı yanın bu meyanda isteminde haklı olduğu mahkememizce değerlendirilmiş, iş bu sebeple; Davalının, ... (...), ... (...) - (...) , ... (...) , ... (...) nolu tescilli tasarımlara tecavüzünün ve haksız rekabetin tespiti ile durdurulmasına, haksız tecavüzün önlenmesine ve bu suretle tecavüzün giderilmesine, kabul kararı verilen tasarımlara konu ürünlerin taklidi olan ürünlere , tanıtım evraklarına, broşürlerine el konulmasına ve toplanmasına, ürünleri üretmeye yarayan kalıpların başka ürünlerin üretiminde kullanılma ihtimali olması, dosya kapsamında söz konusu kalıpların sadece bu ürünler için kullanıldığı noktasında bir veri bulunmadığından ürünleri üretmeye yarayan kalıplara el konulması ve toplanılması talebinin reddine, haricinde kalan tasarımlar yönünden açılan davanın REDDİNE, Mahkeme ilamının hükmün kesinleşmesi ile birlikte masrafları davalıya ait olmak üzere Türkiye’de tirajı yüksek bir gazetede bir kez ilanına, dosya kapsamına alınan 06/12/2022 kök ve 17/10/2023 tarihli ek raporun hükmün infazının temini adına hükmün eki mahiyetinde sayılmasına, dair aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.
Davanın reddine konu tasarımlar yönünden değerlendirme;
Davacılardan ... adına kayıtlı olan... numaralı tasarım ile tasarım hakkına tecavüz kapsamında olduğu iddia olunan davalı yana ait ürün incelendiğinde; davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu bu sebep ile benzer olarak algılanmadıkları kanaatine varılmış olup, dosya kapsamına alınan bilirkişi kök raporu ile dava ikame edilmeden önce açılan değişik iş dosyasında alınan bilirkişi raporunda da bu yönde tespitler yapılmış, davacı taraf iş bu tasarım yönünden bilirkişi raporuna itirazda bulunmamıştır. Alınan bilirkişi raporunun usul ve yasaya uygun olmasının yanında davacı tarafın bilirkişi raporuna iş bu tasarım yönünden itirazda bulunmaması sebebiyle davalı lehine kazanılmış hak oluşacağından, iş bu tasarım yönünden ikame edilen davanın reddine karar verilmiştir.
Davacılardan ... adına kayıtlı olan ... numaralı tasarım ile tasarım hakkına tecavüz kapsamında olduğu iddia olunan davalı yana ait ürün incelendiğinde; Dava konusu benzerlik ve ayırt edici nitelik yönünden değerlendirilen tasarım “...”
tasarımına ait ürünlerdir. Dosya kapsamına alınan usul ve yasaya uygun tespit ve değerlendirmeler ihtiva eden 06/12/2022 tarihli bilirkişi raporunda davacıya ait tasarım ile davalı ürünü karşılaştırması yapılmış ve hazırlanan raporda "
Her iki tasarımda; gövde ve kaide öğelerinden oluşmaktadır. Davalıya ait üründe ayrıca aydınlatma elemanları bulunmaktadır.
Tasarımların kaideleri (1a-1b) kaidelerin biçimleri form olarak farklıdır. Tasarımların gövde bölümü incelendiğinde davalı tarafa ait tasarımın alt gövdesi benzer biçimli ve benzer kalınlıkta (2a) ancak daha kısa olup gövdenin diğer boru öğeleri (2b-2c) ve en üstte yer alan sekizgen köşeli yıldız (2d) benzer biçimlidir. " şeklinde değerlendirme yapılmış olup,
Yapılan değerlendirme sonucunda davacı tarafa ait ... (...) numaralı tasarım ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları sonucuna varılmış olup, davacı yan her ne kadar bilirkişi raporuna itirazda bulunmuş itirazında değişik iş sayılı dosyada alınan bilirkişi raporunda iş bu tasarım yönünden davacı lehine tespit yapıldığını ifade etmiş ise de; bilirkişi ek raporunda ifade edildiği üzere Tasarımların üst bölümündeki yıldızlar benzer olmakla beraber, boruların yükseklikleri ve kaidelerdeki biçimsel farklılıkların ürünlere ayırt edicilik kattığı sonucuna varılmış olup, dosya kapsamına alınan ek bilirkişi raporu ile davacının itirazları irdelenmiş, değişik iş sayılı dosyada alınan bilirkişi raporundan ayrılan yön usulünce açıklanmış olup, davacı vekili ek bilirkişi raporuna itirazda bulunmamıştır.
Alınan bilirkişi kök ve ek raporunun usul ve yasaya uygun olmasının yanında davacı tarafın bilirkişi ek raporuna iş bu tasarım yönünden itirazda bulunmaması sebebiyle davalı lehine kazanılmış hak oluşacağından, iş bu tasarım yönünden ikame edilen davanın reddine karar verilmiştir.
TAZMİNAT İSTEMLERİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME
SMK madde 150 uyarınca; Sınai mülkiyet hakkına tecavüz sayılan fiilleri işleyen kişiler, hak sahibinin zararını tazmin etmekle yükümlüdür.
SMK madde 151 uyarınca;
(1) Hak sahibinin uğradığı zarar, fiili kaybı ve yoksun kalınan kazancı kapsar.
(2) Yoksun kalınan kazanç, zarar gören hak sahibinin seçimine bağlı olarak, aşağıdaki değerlendirme usullerinden biri ile hesaplanır:
a) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelir.
b) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç.
c) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması hâlinde ödemesi gereken lisans bedeli.
(3) Yoksun kalınan kazancın hesaplanmasında, özellikle sınai mülkiyet hakkının ekonomik önemi veya tecavüz sırasında sınai mülkiyet hakkına ilişkin lisansların sayısı, süresi ve çeşidi, ihlalin nitelik ve boyutu gibi etkenler göz önünde tutulur.
Açıklanan nedenlerle; davalının yukarıda ayrıntısı ile aktarılan davanın kabulüne konu tasarımlar yönünden husule getirdiği tecavüz eylemleri sonucu davacının maddi ve manevi zararı söz konusu olup, davacı taraf maddi tazminat istemli davası yönünden seçimlik hakkını SMK 151/2-a maddesi kapsamında kullanmış, mahkememizce bu yönde inceleme yapılmıştır.
Yapılan tetkik ve incelemede; davanın kabulüne konu olan tasarımlardan ... numaralı tasarımın davacılardan ..., diğer tasarımların ise diğer davacıya ait olduğu tespit edilmiştir.
Davacı ... adına kayıtlı olan tasarım yönünden yapılan incelemede; her iki tarafın da ticari defter kayıtlarının incelenmesi neticesinde alınan bilirkişi kök raporunda "...tescil numaralı tasarımının, 12.03.2021 tarihli, ... nolu faturada, 745,00 USD satış fiyatı olduğu, üretim ve pazarlama maliyetinin stok kayıtlarında, 532,90 USD olduğunun görüldüğü, davacı tarafın bir birim ürün satışından 212,10 USD kazanç elde ettiği, tespit edilen tarihte döviz kurunun 7,4446 TL.’ sı olduğu, davacı tarafın bir birim üründen elde ettiği kazancın 1.579,00 TL.’ sı olarak hesap edildiği," şeklinde tespit yapılmış ancak aynı bilirkişi raporunda davalı tarafın, dava konusu tasarımlara yönelik satışının olup olmadığı tespit edilememiştir. Davalı tarafın satış adetleri tespit edilemediğinden, davacı tarafın maddi tazminat talebi yönünden hesaplama yapılamadığı tespit edilmiş ise de; davacı vekili sunmuş olduğu beyan dilekçesi ile piyasadan aldığı duyumlara göre davalının özellikle ... nolu tasarımın taklitlerini dava dışı ... isimli bir firmaya sattığını ifade etmiş olup, mahkememizce bu iddianın araştırılması amacı ile dava dışı şirkete müzekkere yazılmış, cevabi yazılar sonrası alınan bilirkişi ek raporu ile yapılan inceleme neticesinde ...Dış Tic.Ltd. tarafından, müzekkereye cevaben gönderilen, 10.04.2023 tarihli cevap yazısında; davalı ...A.Ş. den, 46 adet ürün satın alındığı, ürünle ilgili sözleşmeler ve satın alınan ürün görsellerinin ekte sunulduğu beyan edilmiş, tasarım uzman bilirkişi tarafından, ... Dış Tic.Ltd. tarafından cevap dilekçesi ekinde sunulan ürün görsellerinin, ... nolu tasarıma ait olduğu tespit edilmiştir.
Davacı tarafın ... tescil numaralı tasarımının, 04.05.2021 tarihli, ... nolu faturada, 760,00 USD satış fiyatı olduğu, üretim ve pazarlama maliyetinin stok kayıtlarında, 575,40 USD olduğu, davacı tarafın biri birim ürün satışından 184,60 USD kazanç elde ettiği, tespit edilen tarihte döviz kurunun 8,292 TL.’ sı olduğu, davacı tarafın bir birim üründen elde ettiği kazancın 1.530,70 TL.’ sı olarak hesap edilmiştir.
Dava dışı ...Ltd. tarafından, dava dosyasına sunulan beyanda, davalı taraftan satın alındığı beyan edilen 46 adet ürünün, davacı taraftan satın alınması halinde, davacı tarafın elde edeceği muhtemel kazanç; 1.530,70 TL. X 46 Adet = 70.412,20 TL.’ sı olarak hesap edilmiştir.
Yapılan hesaplama içeriği, dosya kapsamındaki belgeler ile uyumlu olması sebebi ile yerinde bulunmuş, bu durumda Davacı ... şirketi için SMK 151/2-a maddesi kapsamında talep edebileceği maddi tazminat miktarı 70.412,50 TL olup, anılı sebeplerle 70.412,20 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile bahsi geçen davacıya ödenmesine dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir.
Davalı vekili her ne kadar dava dışı şirkete müzekkere yazılması ve gelen cevaba göre rapor tanzimine itirazda bulunmuş ise de; dava dışı şirkete müzekkere yazılması, dosya kapsamında incelemesi yapılan ticari defter kayıtlarındaki verilen netleştirilmesi ve somutlaştırılması adına yapılmış olup, davacı taraf dava dilekçesi ile ticari defter kayıtları ve faturalara dayanmış olup, delil olarak dayanılan ticari defter kayıtlarındaki verilen somutlaştırılması ve zarar hesabının belirgin hale gelmesi adına dava dışı şirkete müzekkere yazılması ve sonrasında alınan yazı cevabı "ticari defter kayıtları ve buna ilişkin faturalar" kapsamında telakki edilecek delil olup, davalı yanın bu yöndeki itirazı yerinde bulunmamış ve yine dava dışı şirket tarafından gönderilen yazı cevabı içeriğinin tasarım bilirkişisi tarafından yapılan incelemesi neticesinde Davacı tarafın, ... tescil numaralı tasarıma tecavüz teşkil ettiği belirlenen ürüne ilişkin olduğunun anlaşılması sebebiyle tespiti yapılan verilere göre hesaplama yapılması usul ve yasaya uygun olup, anılı sebeplerle davalı tarafın tazminata ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.
Davalı her ne kadar arabuluculuk dava şartı itirazında bulunmuş ise de; davacının talebi salt tazminata ilişkin olmayıp, aynı zamanda tespit talebini ihtiva etmesi sebebiyle arabuluculuk dava şartı itirazı yerinde görülmemiştir.
Davanın kabulüne konu olan ... (...) - (...) , ... (...) , ... (...) nolu tescilli tasarımlar davacı ... şirketi adına kayıtlı olup, mahkememizce söz konusu tasarımlara tecavüz teşkil eden ürünler yönünden SMK/151/2-a kapsamında zarar hesabı yapılması amacı ile ticari defter kayıtları ve dosya kapsamı üzerinden inceleme yapılmış ise de; tazminat hesabına elverişli bir veri elde edilememiş ancak sunulu ticari defter kayıtları ile davalı yanın bu ürünleri sattığının sabit olması nitekim davalı yanın satış yapıldığına ilişkin aşamalardaki ikrar mahiyetinde beyanları nazara alındığında söz konusu tasarımlara tecavüz teşkil eden ürünler yönünden maddi tazminat isteminde haklı olduğu mahkememizce değerlendirilmiş, Davacı ... şirketi için BK madde 50 ve 51 kapsamında takdir yetkisi kullanılmış, taleple bağlılık ilkesi nazara alınarak 5.000,00 TL maddi tazminat mahkememizce de uygun bulunmuş anılı sebeple 5.000 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile bahsi geçen davacıya ödenmesine dair karar verilmiştir.
Her iki davacı taraf da manevi tazminat isteminde bulunmuş olup; davacılardan ... şirketine ait ... (...) numaralı tasarım ile, Davacı ... şirketi adına kayıtlı ... (...) - (...) , ... (..) , ... (...) nolu tasarımlara yönelik gerçekleşen tecavüz eylemleri sebebiyle davacı tarafın SMK kapsamında manevi tazminat isteminde haklı olduğu, tarafların mali kayıtları kapsamında dosyaya yansıyan ekonomik ve sosyal durumları, eylemin işleniş şekli gözetilerek her bir davacı için talep edilen 10.000 TL manevi tazminatın, somut olay ve dosya kapsamı incelendiğinde makul ve yerinde olduğu mahkememizce değerlendirilmiş, anılı sebeplerle davacı ... şirketi için 10.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile bahsi geçen davacıya ödenmesine, davacı ... şirketi için 10.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile bahsi geçen davacıya ödenmesine dair aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:
Açılan davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE;
1-Davalının, ... (...), ... (...) - (...) , ... (...) , ... (...) nolu tescilli tasarımlara tecavüzünün ve haksız rekabetin tespiti ile durdurulmasına, haksız tecavüzün önlenmesine ve bu suretle tecavüzün giderilmesine, kabul kararı verilen tasarımlara konu ürünlerin taklidi olan ürünlere , tanıtım evraklarına, broşürlerine el konulmasına ve toplanmasına, ürünleri üretmeye yarayan kalıpların başka ürünlerin üretiminde kullanılma ihtimali olması, dosya kapsamında söz konusu kalıpların sadece bu ürünler için kullanıldığı noktasında bir veri bulunmadığından ürünleri üretmeye yarayan kalıplara el konulması ve toplanılması talebinin reddine, haricinde kalan tasarımlar yönünden açılan davanın REDDİNE,
2-Mahkeme ilamının hükmün kesinleşmesi ile birlikte masrafları davalıya ait olmak üzere Türkiye’de tirajı yüksek bir gazetede bir kez ilanına,
3-6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, Borçlar Kanunu gereğince; davalının tecavüz eylemleri sonucu oluşan davacıların maddi ve manevi zararının karşılanması amacıyla;
-Davacı ... şirketi için BK madde 50 ve 51 kapsamında taleple bağlılık ilkesi nazara alınarak 5.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile bahsi geçen davacıya ödenmesine,
-Davacı ... şirketi için SMK 151/2-a maddesi kapsamında 70.412,20 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile bahsi geçen davacıya ödenmesine,
-Davacı ... şirketi için 10.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile bahsi geçen davacıya ödenmesine,
-Davacı ... şirketi için 10.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile bahsi geçen davacıya ödenmesine,
4- Dosya kapsamına alınan 06/12/2022 kök ve 17/10/2023 tarihli ek raporun hükmün infazının temini adına hükmün eki mahiyetinde sayılmasına,
5-Davanın kabulüne konu kısım üzerinden hesaplanan ve davalı yandan alınması lazım gelen 6.176,05 TL karar ve ilam harcından peşin alınan, 375,71 TL peşin harç ile 1.194,00 TL ıslah harcının toplamı olan 1.569,71 TL'nin mahsubu ile bakiye kalan 4.606,34 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, davacı taraftan peşin alınan 375,71 TL peşin harç ile 1.194,00 TL ıslah harcının toplamı olan 1.569,71 TL'nin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
6-Davacı ... şirketi tarafından yatırılan gider avansından karşılanan davacı tarafça yapılan başvurma harcı, posta ve bilirkişi ücretlerinden oluşan 6.501,80 TL yargılama giderinden kabul ve ret oranları nazara alınarak takdiren 5/7'si olan 4.644,14 TL olan kısmının davalıdan tahsili ile bahsi geçen davacıya ödenmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davacı ... şirketi kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, iş bu davacının dayandığı tasarımlara yönelik tecavüz ve haksız rekabeti konu alan dava yönünden 25.500 TL, maddi tazminat istemi yönünden 5.000 TL, manevi tazminat istemi yönünden 10.000 TL olmak üzere toplam 40.500 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile bahsi geçen davacı şirkete ödenmesine,
9-Davacı ... şirketi kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, iş bu davacının dayandığı tasarıma yönelik tecavüz ve haksız rekabeti konu alan dava yönünden 25.500 TL, maddi tazminat istemi yönünden 25.500 TL, manevi tazminat istemi yönünden 10.000 TL olmak üzere toplam 61.000 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile bahsi geçen davacı şirkete ödenmesine,
10-Davalı kendisini vekil ile temsil ettiğinden redde konu kısım üzerinden hesaplanan 25.500 TL vekalet ücretinin davacı ... şirketinden( redde konu tasarımların sahibi olması hasebiyle) tahsili ile davalıya ödenmesine,
11-Arta kalan gider ve delil avansının kararın kesinleşmesi ile yatıran tarafa iadesine,
Dair karar taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İSTİNAF YASA YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.28/02/2024
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır