T.C.
İSTANBUL
1.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/312
KARAR NO: 2024/163
DAVA: Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 28/09/2021
KARAR TARİHİ: 11/06/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının yayın hakları sahibi olduğu ... intenet sitesinde yayınlanan, ... ile gerçekleştirilmiş olan röportajda kullanılmak üzere fotoğraf sanatçısı ... tarafından çekilen ve mali hakları davacıya devredilmiş olan fotoğrafın ... internet sitesinde 2 Nisan 2021 tarihinde " ..." başlıklı haber görselinde ve ... isimli instagram hesabında izinsiz olarak yayınlandığını iddia ettiğini, bu nedenle tecavüzün ref' i, ... internet sitesindeki kullanım için 2.000,00 TL, ... isimli instagram hesabında kullanım için 2.000,00 TL olmak üzere toplam 4.000,00 TL' nin üç katı olan şimdilik toplam 12.000,00 TL' nin davalıdan tahsiline ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının taleplerinin haksız olduğunu ,öncelikle davanın arabuluculuk dava şartı yerine gelmediğinden usulden keza husumet yokluğu gözetilerek usulden reddine, aksi halde esastan reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dava konusu uyuşmazlık; davacının mali haklarına sahip olduğu fotoğrafların izinsiz kullanıldığı iddiası kapsamında tecavüzün ref' i, FSEK 68 kapsamında şimdilik 4.000,00 TL' nin 3 katı 12.000,00 TL maddi tazminatın davalıdan tahsili kapsamında açıldığının tespitine karar verilmesi taleplidir.
Davanın açılmasını müteakip davacının dava, davalının cevap dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, duruşmada hazır olanlar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, arabuluculuk kurumundan faydalanmak istenilmediğinden tahkikat duruşmasına devam olunmuş, her ne kadar arabulucuk dava şartı itirazında bulunulmuş ise de dava tecavüzün önlenmesi talepli olarak yani dava yığılması ile birlikte açıldığından itiraz yerinde görülmemiş keza davalının husumet itirazı da yerinde görülmemiş, tarafların beyanlarında geçen deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, HMK 184.madde kapsamında hazır olanlardan tahkikat ile ilgili beyanları sorulmuş, HMK 186. madde kapsamında ise karar duruşmasında hazır olanlardan esas ile ilgili son diyecekleri sorulmuştur.
HMK 266. Madde kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Bilirkişiler ..., ..., ..., 02/09/2022 tarihli bilirkişi raporlarında; davacının FSEK’ in kendisine verdiği imkan ile mali haklarını devraldığı ve dava konusu ettiği ... Dergisinin ... tarihli kapak ve iç sayfalarında yayımlanan fotoğraf sanatçısı ... tarafından fotoğraflanan fotoğrafların FSEK madde 4 kapsamında güzel sanat eseri kapsamında olduğu, davacının mali hak sahibi olarak devraldığı ve eser vasfına sahip fotoğrafların, ... internet sitesinde ve ... hesabında izinsiz olarak ve isim belirtilmeksizin yayınlandığı, bu durumun FSEK kapsamında mali haklardan madde 22 de düzenlenen çoğaltma hakkının ihlali niteliğinde olduğu, davalı eyleminin FSEK madde 37 kapsamında kalmadığı, sektör bilirkişisinin tespitlerine göre rayiç dikkate alındığında dava konusu fotoğrafların toplam çekim bütçesinin 20.000,00 TL olduğu, FSEK madde 68 hükmü dikkate alındığında davacının tazminat sorumluluğunun 3 kat hesabı ile 60.000,00 TL olduğu, FSEK m.68 uyarınca talep edilen bedelin kaç katına hükmedileceğinin ise Mahkemenin takdirinde olduğu, ... URL’sinin bir sub(alt) domain olduğu, asıl domain adresinin ... olduğu ve bu domain’in 2000-06-05 tarihinde oluşturulduğu, isim ve iletişim bilgilerinin gizlendiği, paylaşımın izinsiz yapıldığı 02.04.2021 tarihinde içerik sağlayıcı bilgisinin olduğu yerin ..., yer sağlayıcısının ... (...) firması olduğu, davaya konu web sitesi incelendiğinde içerik üreticisi olarak... Grubu (https://...) bilgileri girilmiş olduğu, ... alan adının içerik sağlayıcısının tespitinin mümkün olmayıp bu bilginin izinsiz yayınlama tarihinde ...(...) ta olduğu, ... alan adının içerik sağlayıcısının tespitinin mümkün olmadığı ancak paylaşımın izinsiz yapıldığı 02.04.2021 tarihinde içerik sağlayıcının ... (...) olduğu tespiti ile işbu aşamada husumet yönünden herhangi bir inceleme yapılamadığı yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Bilirkişiler ..., ..., ..., 23/06/2023 tarihli bilirkişi raporlarında; ... web adresi bir sub domain olduğu, asıl domain adının ... olduğu, BTK’ daki kayıtlara göre yer ve erişim sağlayıcının ise ... olduğu, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’ un, 4.maddesine göre içerik sağlayıcının, internet ortamında kullanıma sunduğu her türlü içerikten sorumlu olduğu dolayısıyla internet sitesinde yayınlanan yazı, haber, video ve fotoğrafların her türlü hakkı ...A.Ş.’ye ait olduğu, davaya konu olan fotoğrafın yer aldığı ...’un içerik sağlayıcısı olduğu ve ... A.Ş. bünyesinde bulunduğu, ...’un ise ... sahipliğinde olduğu, ... A.Ş. ile ... Şirketi arasındaki ilişkinin ve davada ... Şirketi’nin taraf olup olmadığının takdirinin Mahkemeye ait olduğu,dava konusu uyuşmazlıktaki dava konusu fotoğrafın FSEK m.4 anlamında güzel sanat eseri olduğu, davacının FSEK m.11.f.1 gereğince dava konusu fotoğrafınların ... eser sahibi olduğu ve eser sahibiyle mali hak devri anlaşması bulunduğu, fotoğrafların FSEK md. 37 de belirtilen haber istisnası kapsamında olmadığı, her bir kullanım için rayiç bedelin 2.000,00 TL olduğu yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Bilirkişiler ..., ..., ..., 15/01/2024 tarihli bilirkişi ek raporlarında; dava konusu fotoğrafların internet sitesi 1 ve Instagram hesabında 1 olmak üzere 2 ayrı mecrada 1' er kez kullanıldığının tespit edildiği, her biri 2.000,00 TL rayiç bedel tespit edilmiş olup kök raporda da belirlendiği üzere güzel sanat eseri olan fotoğrafların 2 (iki) kullanım için toplam bedelin 4.000,00 TL olduğu FSEK 68 çerçevesinde 3 katı tutarını talep hakkına ilişkin takdirinin Mahkemeye ait olacağı yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
USUL İTİRAZLARININ İNCELENMESİ:
Davalı yan davanın ... Tic. A.Ş. devrolan şirket, ... A.Ş. ise devralan şirket olarak gösterilerek ... A.Ş.'ye karşı ikame edildiğini, davacı tarafından ...A.Ş., ... Tic. A.Ş. ve ... A.Ş.' ye karşı arabuluculuk başvurusunda bulunulduğunu, bu şirketler nezdinde arabuluculuk sürecinin tamamlandığını, ...A.Ş. devrolan sıfatıyla ... A.Ş ile birleşerek infisah olduğunu, bu hususun ...tarihli Ticaret Sicil Gazetesi' nin ... sayfasında,...A.Ş.'nin ... 14. Noterliği' nin ..tarih ... sayı ile tasdikli... tarihli ... sayılı Yönetim Kurulu kararı ile aldığı birleşme kararının tescil ve ilan edildiğini, ... A.Ş.' ye karşı arabuluculuk başvurusu yapılmadığından arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediğini, müvekkil şirket... A.Ş. yönünden arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediğinden huzurdaki davanın dava şartı yokluğunda usulden reddine karar verilmesini ,, ... internet sitesinin " içerik sağlayıcısının" ... A.Ş.olduğunu, ...Tic. A.Ş.’ nin veya ... A.Ş.’nin huzurdaki davada hukuki sorumluluğunun bulunmadığını, davalı olarak gösterilen ...Tic. A.Ş. veya birleştiği ... A.Ş., 5651 sayılı Kanun’ a göre internet sitesi haberlerinden hukuken sorumlu olmadığından husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Bilindiği üzere taraf sıfatı bir başka deyişle husumet ehliyeti, dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini, davalı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı, aktif husumeti, davalı sıfatı ise pasif husumeti karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir. Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukuki koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Taraf sıfatının bu anlamda önemli özelliği ise def'i değil itiraz niteliğinde olması nedeniyle taraflarca süreye ve davanın aşamasına bakılmaksızın her zaman ileri sürülebileceği gibi taraflar ileri sürmemiş olsalar bile mahkemece resen nazara alınması gereklidir.
Bu nedenle Mahkememizce davalı ile " ... A.Ş.ye ait ticari sicil kayıtları alınmış, ...’e müzekkere yazılmış, ... formu ile yayın lisans başvuru belgesi incelenmiş olup, ...‘ in devr alan sıfatıyla ... Tic Aş ye ait birleşme sözleşmesi incelenmiş ve davalının husumet itirazının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Öte yandan dosyaya sunulan kayıtlarda ... A.Ş.ye ait ticari sicile başvuru kayıt ücretinin dahi davalı ... ŞİRKETİ tarafından ödendiği, ticari şirketlerin yönetim kurulunun aynı isimlerden oluşması, her iki şirketin adresinin ... adresi olduğunun ticari sicil kaydından anlaşılmış olması, uyap sisteminde yer alan ilamlar incelendiğinde keza huzurdaki davalının davacı sıfatıyla habertürk hakkında başlattığı şikayet ve davalarda ... ŞİRKETİ adına hareket ettiğinin çok net görüldüğü, keza Rtük yazısında da yayın lisans formuna göre kurucuların keza faaliyet adreslerinin aynı adres olduğu, davalının itirazının MK 2. Madde kapsamında yerinde olmadığı , toplanan delillere göre davalının husumet itirazının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Temel hukuk kurallarının en önemlilerinden bir tanesi alacak haklarının nisbiliği ilkesidir. Alacak hakkı ancak hukuki ilişkinin tarafları arasında ileri sürülebilir. Kural olarak borç ilişkinin dışında bir başka gerçek ya da tüzel kişiye karşı borç ilişkisinden doğan alacak hakkı ileri sürülemez. Ticaret şirketlerinde ise sınırlı sorumluluk ilkesi ayrı ve bağımsız malvarlığı oluşumunu yaratmaktadır. Tüzel kişi ile ortakları arasında malvarlığı ile sorumluluk ayrılmaktadır. Ticaret şirketlerinde sınırlı sorumluluk ya da ayrı malvarlığı ilkesinin alacaklıların menfaatlerine zarar verecek şekilde kötüye kullanılması durumunda alacaklıların hak ve menfaatlerini korumak için ... hukuk sistemlerinde “Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması Teorisi” geliştirilmiş ve tüzel kişiliğin arkasına sığınarak durumu kötüye kullanan ortakları sorumlu tutma imkanı getirilmiştir. Teorinin amacı, hakkaniyet gerektirdiği zaman tüzel kişilik perdesinin arkasına sığınılmasının önlenmesidir. Teorinin uygulanmasının yasal dayanağı olarak dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağını düzenleyen MK’nın 2. maddesi kabul edilmektedir.
Zira doktrindeki hakim kanaat, tüzel kişilik kalkanının kullanılmasına, açıkça hakkın kötüye kullanıldığının (MK. 2. maddesi anlamında) ve adalet duygusunun zedelendiğinin tesbit edildiği anlarda artık, tüzel kişilik kalkanına izin verilmemesi ve kalkanın kaldırılması gerektiği bilinmektedir. Diğer bir ifadeyle, yükümlülük ve borçtan kurtulmak için tüzel kişilik bir araç olarak kullanılıyorsa, artık perde kaldırılmalıdır. (Bkz. Yılmaz Lerzan. Anonim Şirketlerde Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması Meselesi Hakkında İsviçre Federal Mahkemesi Kararları Işığında Düşünceler 1. Uluslararası Ticaret Hukuku Sempozyumu, "Tüzel Kişilik Perdesinin Aralanması," 2 Şubat 2008 S.256)
Sunulu ve toplanan deliller kapsamına göre davalının ileri sürdüğü husumet itirazı red edilmiş ve yangılamada esasa yönelik deliller toplanarak bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
MALİ HAKKIN NİTELİĞİ VE TAZMİNAT MİKTARININ BELİRLENMESİ
Davacının yayın hakları sahibi olduğu ... intenet sitesinde yayınlanan, ... ile gerçekleştirilmiş olan röportajda kullanılmak üzere fotoğraf sanatçısı ... tarafından çekilen ve mali hakları davacıya devredilmiş olan fotoğrafın ... internet sitesinde 2 Nisan 2021 tarihinde " ..." başlıklı haber görselinde ve ... hesabında izinsiz olarak yayınlandığı, Davacının, dosyaya sunduğu fotoğrafların yer aldığı ...tarihli ...ile fotoğrafın yer aldığı CD' ve ayrıca davacı tarafından dosyaya sunulan devralan olarak davacının eser sahibi olarak ... isminin yer aldığı ... logolu derginin 27.11.2019 tarihli sayısının kapak ve iç sayfa fotoğraflarının mali haklarının davacıya devredildiğine ilişkin sözleşmenin bulunduğu ,Dosyada mübraz orijinal dergi içerisinde de söz konusu fotoğrafların ... tarafından çekildiğine ilişkin ibare bulunduğu dikkate alındığında, dava konusu edilen fotoğrafların ... tarafından çekildiği ve yine dosyada mübrez mali hakların devrine ilişkin sözleşme kapsamında da fotoğrafların FSEK11 kapsamındaki haklarının davacıya devredildiği ve davacının hak sahibi olarak işbu davayı açtığı , Davacının delil listesinin ekinde sunmuş olduğu 6 ve 7 numaralı deliller kapsamına göre dava konusu fotoğrafların (... hesabında ve... internet sitesinde yayımladığı ,dava konusu fotoğrafın tamamının ...internet sitesi ve... hesabında eserden normal yararlanmayı ortadan kaldıracak şekilde kullanılması ve eser/hak sahibinin kim olduğunun belirtilmemesi dikkate alındığında kullanımın FSEK m. 37 kapsamına girmediği ve davacıdan izin alınmaksızın ve isim belirtmeksizin fotoğrafın kullanılmasının davacının hak sahipliğinden kaynaklanan FSEK m.22'de düzenlenen mali haklardan çoğaltma hakkının ihlalini oluşturacağı, dava konusu fotoğrafın FSEK m.4 anlamında güzel sanat eseri olduğu, fotoğrafların FSEK md. 37 de belirtilen haber istisnası kapsamında olmadığı, her bir kullanım için rayiç bedelin 2.000,00 TL olduğu ,HMK 266 madde kapsamımda dosyadaki deliller ile uyumlu olan denetim ve hüküm kurmaya elverişli ve bilişsel olarak mevcut kullanımın niteliğine göre maddi tazminatın hakkaniyete uygun olarak belirlendiği Bilirkişiler ..., ..., ... tarafından düzenlenen kök ve ek raporlar dikkate alındığında, ihlâl olunan hakkın mahiyeti, ihlalin etkileri, ihlalin ulaştığı kitle, fiilin ve kusurun ağırlığı, eylemin gerçekleştirilme biçimi dikkate alınarak FEK 68 maddesi uyarınca FSEK 68. maddeye göre hesaplanan 4000 TL nin 3 katı olan 12.000 -TL maddi tazminatın 2.4.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin ... tarih, ..., ... tarih ..., ... tarih ... ve HGK'nın... tarih, ... sayılı kararlarında açıklandığı ve öğretide de benimsendiği üzere, hak sahibinin FSEK'in 68. maddesi uyarınca telif tazminatı talebinde bulunduğu ve mahkemece de telif tazminatına hükmedildiğinden taraflar arasında farazi sözleşme yapılmış gibi bir hukuki durum meydana geleceğinden ve bu durumda, davalının eyleminin de farazi sözleşme kapsamında yasal kullanım haline dönüşeceğinden; davacı hak sahibi farazi sözleşmenin kapsadığı kullanımın refini isteyemeyeceğinden bu yöndeki istemin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-FSEK 68. maddeye göre hesaplanan 4000 TL nin 3 katı olan 12.000 -TL maddi tazminatın 2.4.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,
2-Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin ... tarih, ..., ... tarih ..., ... tarih ... ve HGK'nın... tarih, ... sayılı kararlarında açıklandığı ve öğretide de benimsendiği üzere, hak sahibinin FSEK'in 68. maddesi uyarınca telif tazminatı talebinde bulunduğu ve mahkemece de telif tazminatına hükmedildiğinden taraflar arasında farazi sözleşme yapılmış gibi bir hukuki durum meydana geleceğinden ve bu durumda, davalının eyleminin de farazi sözleşme kapsamında yasal kullanım haline dönüşeceğinden; davacı hak sahibi farazi sözleşmenin kapsadığı kullanımın refini isteyemeyeceğinden bu yöndeki istemin reddine,
3-819,72 TL ilam harcının, 204,93 TL peşin harçtan mahsubu ile eksik kalan 614,79 TL harcın davalıdan tahsiline,
4-Kabul edilen Maddi tazminat talebi yönünden, Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 12.000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Red edilen istem nedeniyle Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 25.500 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafın yargılama giderlerinden olan 59,30 TL başvurma harcı, 204,93 TL peşin harç, 3.000,00 TL bilirkişi ücreti, 3.301,50 TL tebligat ve müzekkere masrafı olmak üzere toplam 6.565,73 TL yargılama giderinin 1/2' sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı tarafın tebligat ve müzekkere masrafı 2.925,00 TL yargılama giderinin 1/2' sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-Taraflarca fazla yatırılan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ve talebi halinde iadesine,
Dair verilen karar davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İSTİNAF YASA yolu açık olmak üzere karar verilip tefhim kılındı, hazır olanlara duruşma zaptından örnek verildi. 11/06/2024
Katip
e-imza
Hakim
e-imza