T.C.
İSTANBUL
1. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/149 Esas
KARAR NO : 2025/105
DAVA : Tasarım
DAVA TARİHİ : 15/08/2024
KARAR TARİHİ : 07/05/2025
Mahkememizde görülmekte bulunanTasarım davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ... A.Ş. ("...") ... oluklu mukavva ambalaj iş biriminin bir parçası olarak değer zinciri boyunca ürünlerin nihai tüketiciye ulaşana kadar korunmasını, taşınmasını ve sergilenmesini sağlayan kutu kağıdı ve oluklu mukavva çözümlerinin lider bir üreticisi olarak dünya çapında faaliyet göstermekte olduğunu, Davacı oluklu mukavva kutuların dayanıklı, baskı yapılabilir, geri dönüştürülebilir olması ve müşteriye özel ihtiyaçlara uyarlanabilmesi sayesinde, bu ürünler hızlı tüketim, e-ticaret ve perakendeye yönelik kullanımlarının yanı sıra endüstriyel ve ağır yük uygulamaları için de ideal bir çözüm oluşturduğunu, Davacının işaret edilen ürünleri arasında e-ticaret kategorisinde yer alan mukavva gönderi kutusu olarak tanımlanan "..." ürünleri ise sektöründe yüksek tercih edilirliğe sahip bir ürün olarak ön plana çıktığını, Davacı ticari faaliyetleri bakımından sektöründe önce gelen firmalardan olup oluklu mukavva kutu ürünleri bakımından Ambalaj Sanayicileri Derneği tarafından 2024 yılında düzenlenen ...yarışmasında 11 ödülün de sahibi olduğunu, Davacı şirket, tedarikçilerinden biri olan dava dışı ...Ltd. Şti'ne ("...") ... 9. Noterliğinden keşide edilen ...tarih ve .... yevmiye sayılı ihtarname (Ek 2.2) ile davalı şirketin ... sayısı ile tescilli aşağıda görsellerine yer verilen çoklu tasarımdan haberdar olduğunu, Davalı adına 14.05.2019 tarihinde "ürün kutusu" başlığı altında tescil başvurusu yapılan bu mukavva kutu tasarımı, davalının tescil başvuru tarihinden çok daha önceden beridir, sektörde gerek Davacı şirket gerekse üçüncü kişilerce kullanılagelen ve "..." veya "..." adı ile bilinmekte olan bir tasarımdır. Hal böyle iken; davalının açıkça yeni ve ayırt edici olmayan bu tasarımı 2019 yılında tescil altına alarak sektördeki kullanıcılara yönelik olarak ihtarname göndermesi ve kullanıcılardan da bu kullanım karşılığında lisans bedeli talep etmesi açıkça hukuka aykırı olduğunu, Dava konusu ürününe ilişkin internet sitesinden alman görsel ile dilekçemizin 3 numaralı eki altından yer verilen dava dışı "..." markalı gönderi zarflarına ilişkin kullanımlara dair görseller doğrudan doğruya aynı olduğunu, Dava konusu tasarıma konu ürünün satışına ilişkin internet sitesinde kullanılan görseller ile dava dışı üçüncü kişinin ... markasına ilişkin görsellerin ayniyeti karşısında davalının tasarımının yeni ve ayırt edici olmadığının farkında olduğu açık olduğunu, davacının hem de Türkiye'de ve dünyada faaliyet gösteren diğer pek çok şirketin mukavva gönderi kutusu ürünlerine ilişkin faaliyetleri, dava konusu tasarımın tescil tarihi olan 14.05.2019 tarihinden çok daha önceye gittiğinden dava konusu tasarım hiçbir surette yenilik kriterini de ihtiva etmediğini, Dünyanın en büyük online perakende şirketi ... üzerinden gönderi kutularına ilişkin yapılan hızlı bir araştırmada elde edilen sonuçların bir kısmı dahi dava konusu tasarımın aynısı olan sayısız ürün listelendiğini, Bunun yanı sıra aşağıda yer verilen kullanımlar da davaya konu tasarımların zaten birebir aynı/ayırt edilemeyecek kadar benzer versiyonlarının piyasada halihazırda pek çok farklı aktör tarafından kullanımda olduğunu ortaya koyduğunu, Dava konusu tasarımları teşkil eden zarf formundaki gönderi ambalajları sektörde dünya genelinde sayısız firma tarafından çok yaygın surette kullanıma konu edilmekte olup, ilgili deliller ... sayılı çoklu tasarımın herhangi bir ayırt edici niteliğinin bulunmadığını Önceye giden üçüncü kişi kullanımlarından tarih detayları ayrıca tespit edilen ve 2006 yılına dek geriye uzanan kullanım örneklerini dilekçelerinde verdiklerini, Bunlar arasından örnek olarak verilebilecek markalardan bir tanesi ... markası olup "kargo çantası", "..." gibi isimlerle pazarlanan ürünlerin ürünlerinin dava konusu tasarımın tescil tarihinden çok daha önceye - 2006 ve 2007 yıllarına görüldüğünü, Mukavva gönderi kutusu ürünlerinin ... .com üzerinden satışını gerçekleştiren markalardan bir diğeri de... olup bu markalı oluklu mukavva kartondan gönderi kutusu ürünlerinin dava konusu tasarımın tescil tarihinden çok daha önceye -2012 yılına- gittiğini, Tüm bu açıklama ve delillerden de görüleceği üzere ilgili davaya konu ürün tasarımlan, 2006 yılma dek geriye uzanan ve yukarıda sadece örnek kabilinden yer verilen ürün tasarım kullanımları karşısında başta yenilik ve bunun yanı sıra ayırt edicilik kriterini de yerine getirmediği açıkça görülmekte olduğunu, Davacının internet sitesinden alınan görsellerin konusu olan mukavva gönderi kutusu ürünleri Davacının yurtdışı iştiraki tarafından; dava konusu tasarımın tescil tarihi olan 14.05.2019'dan çok daha önce üretilmiş ve dünya devi online perakende şirketi ... ile dünyanın en büyük mobilya şirketlerinden ...'ya - satışı gerçekleştirildiğini, Davacının yurtdışı iştirakinin temsilcisi tarafından dosyaya bilahare ibraz edilecek yeminli beyan delilimiz de (Ek 3.4); anılan faturalar ve teknik çizimler arasındaki bağı, ürün kodu detaylarını teyit etmekte ilgili delillerin birbiri ile eşleşme niteliklerini teyit etmekte olduğunu, Davacının en az 2016 dan beri teknik çizimlerde sunulan mukavva gönderi kutularının tasarlanıp üretiminin gerçekleştirildiğini ve Davacıya ait gönderi kutularının dünyanın en büyük mobilya şirketlerinden ... tarafından kullanıldığını göstermekte olduğunu, davalının hiçbir teknik zorunluluk olmadığı ve hatta sonsuz seçenek özgürlüğü bulunduğu halde zaten piyasada rakip pek çok firması tarafından aynen/ayrıntıda farkları içeren versiyonları ile kullanıma konu edilen bir ürün tasarımını tescil ettirme girişimde bulunduğu; ancak ilgili tasarımların yeni olmadığı kadar bilinçli kullanıcı nezdinde herhangi bir ayırt ediciliği bulunmayan tasarımlar olmakla davalıya tescilli tasarım koruması sağlayabilecek nitelikte olmadığı sabit olduğunu, Davaya konu tasarım tescilinin smk 77/1 (a) hükmü kapsamında kötü niyet sebebiyle de hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, Dosyaya ibraz edilen teknik çizim, fatura ve sair delillerimizden de açıkça görüleceği üzere İlgili mukavva gönderi kutusu ürünleri davacının tarafından da en az 2016'dan beri tasarlanıp üretime ve ticari faaliyete konu edilmekte olduğunu, Bunun yanı sıra dava konusu tasarımın tescil tarihi olan 14.05.2019'dan önce mukavva gönderi kutusu / gönderi zarfı ürünlerine ilişkin tasarım tescilleri de dünyanın farklı ülkelerinde mevcut olduğunu, Tüm bu hususlar bir arada gözetildiğinde davalının ilgili sektörde faaliyet gösteren ve basiretli olarak hareket etmesi beklenen bir tacir olarak, kendi tasarım tescilinden neredeyse 15 yıl önceye dek geri uzandığı görülen ilgili kullanımlardan haberdar olmadığım iddia etmesi kanaatimizce mümkün olmadığını, Nitekim davalının dava konusu ürününe ilişkin internet sitesinden alınan görsel ile dilekçemizin 3 numaralı eki altından yer verilen dava dışı "..." markalı gönderi zarflarına ilişkin kullanımlara dair görselleri birebir aynı olarak kullanmış olması dahi, davalının tasarımının yeni ve ayırt edici olmadığının farkında olduğunu açıkça ispat etmekte olduğunu, Tüm bu hususların varlığı karşısında, davalı taraflı Davacı ve diğer üçüncü tarafların faaliyetlerinden haber olmadığının veya işbu davaya konu tasarımı kendi başına tesadüfen yaratmış olduğunun kabulü hiçbir surette mümkün olmadığını, Nitekim böylesi bir tasarıma dayalı olarak davalı tarafından üçüncü kişilere karşı hak iddiasında bulunulması da oldukça haksız ve adaletsiz bir duruma sebebiyet verecek olup, hukuken korunabilir bir menfaate hizmet etmeyeceğini belirtmiş ve Öncelikle teminatsız olarak ancak mahkemenizce aksi takdirde olunması halinde uygun görülecek makul bir teminat tutarını yatırmaya hazır olduğumuzu da beyan ederek, dosyada öncelikli ve gıyapta olacak surette dava konusu tasarımın davalı tarafından dava sırasında üçüncü şahıslara devrinin önlenmesi Davalının dava konusu tasarım tescilinden doğan haklarını davacıya, Davacı markaları altında hizmet sunan kişilere, Davacının ürünlerinin satışını ve hizmetlerinin sunumunu Davacının bilgisi ve izni dâhilinde yapanlara karşı kullanmasının önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı oluşturulmasına, Yeni ve ayırt edici olmayan, Davacının fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içeren ve kötü niyetle tescil edilmiş bulunan ... sayılı çoklu tasarımın (... ve ... dahil olarak tümden) hi icilden terkinine; yargılama gideri, vekalet ücreti ve tüm masrafların davalıya yükletilmesine, masrafları davalıya ait olmak üzere, Türkiye çapında yayınlanan tirajı en yüksek 3 gazeteden herhangi birinde yayınlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA; Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; Cevap dilekçesinde izah edilen nedenlerle ve mahkememizin resen dikkate alacağı hususlar dahilinde dava dilekçesine karşı yapmış oldukları itirazın kabulüyle davalı şirket açısından davanın ve ihtiyati tedbir talebini reddine ve yargılama giderleriyle vekâlet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dava konusu uyuşmalığın; Davanın ... sayılı çoklu tasarımın yeni ve ayırt edici olmaması ve kötü niyetli tescil olması sebebi ile hükümsüzlük istemine ilişkin olduğu anlaşıldı.
Tüm dosya kapsamı incelendiğinde dosyada tasarıma ilişkin olarak davalının fiziki adresinde, dava dilekçesinde yer verilen internet sitelerinde ve bilirkişilerin re'sen yapmış oldukları araştırmalar neticesinde ulaştıkları sitelerde ve Türk Patent ve Marka Kurumunu kayıtlarında oldukça kapsamlı inceleme gerçekleştirildikten sonra 29.10.2024 tarihli kök raporla tanzim edilmiş ve bilirkişilerce; "Hükümsüzlüğü talep edilen ...ve ... sayılı tasarım tesciline ait görsel ve dosyaya sunulan önceki tarihli kullanım örneklerinin görselleri alt alta sıralandığında, boyut, kapak yapısı ve kırmızı yapıştırma çizgisi bant yüzeyi, kulakçık gibi unsurlar karşılaştırıldığında, tasarımları oluşturan bütün öğelerin benzer biçim ve oranda olduğunu, farklılıkların ancak boyuttan kaynaklı ayrıntıda farklılık olduğunu ve tasarımların aynı kök tasarımın versiyonları olarak algılandığını, tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında dava konusu tasarımın önceki tarihli kullanımlar ile karşılaştırıldığında, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimin farklı olmadığını, benzer olarak algılandıklarını, Dava konusu tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan 14.05.2019 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığını" tespit ve teyit etmişlerdir.
Davalının ilgili belirlemelere itirazda bulunması üzerine, ilgili itirazları giderecek surette 27.01.2025 tarihli ek rapor düzenlenmiş ve Bilirkişiler yine, dava konusu tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan 14.05.2019 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığını belirterek görüş bildirmişlerdir.
Dosyada sunulu deliller ve denetime elverişli surette ve karşılaştırmalı incelemeler ile oluşturulan kök ve ek rapor belirlemeleri kapsamında, hükümsüzlüğü talep edilen... ve ... sayılı tasarım tescilinin dosyaya sunulmuş olan önceki tarihli tasarımları oluşturan bütün öğeler bakımından benzer biçim ve oranda olduğu, farklılıkların ancak boyuttan kaynaklı olduğu ve tasarımların aynı kök tasarımın versiyonları olarak algılandığı, tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında dava konusu tasarımın önceki tarihli kullanımlar ile karşılaştırıldığında, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimin benzer olarak algılandığı, dava konusu tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan 14.05.2019 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edicilik kriterlerine sahip olmadığı açıklığa kavuşmuştur.
Davalı taraf her ne kadar, benzer tasarımlar için tescillerin mevcut olduğu ve teknik özelliklerden kaynaklı olarak tasarımcının özgürlüğünün sınırlı olduğu şeklinde açıklamaları dosyada mevcut olsa da tasarımın ilişkili olduğu ürün türüne göre içermek zorunda olduğu bir kısım teknik özellikler olabilmekle birlikte bu durumun ilgili tasarımda hiçbir özgünlük aranmayacağı anlamına gelmemektedir.
Bu kapsamda davalı tarafından hangi tasarım tescillerine işaret edildiği net olarak ifade edilmemiş olmakla birlikte; TÜRKPATENT nezdinde bir tasarım tescilinin varlığı ilgili tescilin de kendi içinde yenilik ve ayırt edicilik kriterini taşımadığı bakımından tartışma konusu edilebileceği için davalının kendi tasarımının yeni ve ayırt edici karakteri haiz olduğunu savunması bakımından kullanılamaz.
Davalı yanın tasarımının hangi ürüne ait olduğu hususu ve bu ürünün fonksiyonu gereği beraberinde getirebileceği bir kısım tasarım özellikleri bilirkişi raporları kapsamında da göz önünde bulundurulmuş davalı yanın tasarımı bu duruma rağmen yenilik ve ayırt edicilik kriterlerinden yoksun olduğu tespit edilmiştir.
Nitekim ek rapor kapsamında davalı tarafa ait dava konusu çoklu tasarımlar ile önceki tarihli ürün kutusu ürünlerine ilişkin karşılaştırmalı inceleme gerçekleştirerek, denetime elverişli surette kanaat belirtmiş oldukları görülmektedir.
Nitekim dava dışı üçüncü kişiye ait ... adlı ürün kutusu; dava dilekçesi 36. paragrafında metin içinde ve dava dilekçesinin ekinde Ek 3.2 altından sunulan kayıtlarda da açıklandığı üzere, dava konusu tasarımın tescil tarihinden çok daha önceye dayalı olarak piyasada bulunmakta olup davalının “...” markalı gönderi zarflarına ilişkin kullanımları kopyalayarak kullanıma konu ettiği hususu da dosyada sabit hale gelmiştir.
Dolayısıyla gelinen aşamada, sunulu açıklama ve deliller ile kök ve ek raporun belirlemeleri dikkate alınarak; davaya konu... numaralı tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığı ve tescil edilebilirlik şartlarını taşmadığı hususunda tereddüt kalmadığı, sayılan tüm bu sebeplerden, halihazırda dosyanın kapsamı, sunulu tüm deliller ve dosyanın esası hakkında değerlendirmeye imkan verecek surette, fiziki kullanımları dahi içerecek şekilde ve piyasada ilgili ambalaj tasarımlarına dair kullanım örneklerini de kapsamlı ve karşılaştırmalı olarak içeren kök ve ek bilirkişi raporun mevcudiyeti göz önüne alındığında; davaya konu tasarım tescili bakımından tescil şartlarının mevcut olmadığı açık hale geldiğinden, açılan davanın kabulü ile;
-Davalı adına tescilli ...ve ... numaralı tescilli tasarımlarının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine,
-Kararın kesinleşmesi ile infaz için TPMK'ya müzekkere yazılmasına,
-Mahkememizce verilen tedbir kararlarının hüküm kesinleşinceye kadar aynen devamına,
-Mahkememizce verilen kararın kesinleşmesi ile masrafı davalıya ait olmak üzere mahkeme kararının tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde 1 defa ilanına karar verildi.
HÜKÜM:
1-Açılan davanın KABULÜ İLE;
-Davalı adına tescilli ... ve ... numaralı tescilli tasarımlarının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine,
-Kararın kesinleşmesi ile infaz için TPMK'ya müzekkere yazılmasına,
-Mahkememizce verilen tedbir kararlarının hüküm kesinleşinceye kadar aynen devamına,
-Mahkememizce verilen kararın kesinleşmesi ile masrafı davalıya ait olmak üzere mahkeme kararının tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde 1 defa ilanına karar verildi.
2-Alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcının başlangıçta peşin harç olarak yatırılan 427,60 TL'den mahsubu ile bakiye kalan 187,80 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafça yapılan başvurma harcı, peşin harç, posta, tebligat ve bilirkişi ücretlerinden oluşan 21.573,00 TL yargılama giderinin Davalıdan tahsili ile Davacıya ödenmesine,
4-Davacı kendisini vekili ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki tarife gereğince hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
5-Arta kalan gider ve delil avansının kararın kesinleşmesi ile yatıran tarafa iadesine,
Dair karar taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İSTİNAF YASA YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 07/05/2025
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır