T.C.
İSTANBUL
1. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/218 Esas
KARAR NO : 2025/27
DAVA : Sözleşmeye Dayalı Alacak ve Cezai Şart &Tedbir
DAVA TARİHİ : 01/10/2022
KARAR TARİHİ : 28/01/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan sözleşmeye dayalı alacak ve cezai şart&tedbir davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili davacı tarafın “...” isimli ürünün buluş sahibi olduğunu, ... tescil nolu faydalı modelin 20/03/2022 tarihinde tescil edildiğini, davacı şirket ile davalı arasında tescile konu ürünün yurt içi ve yurtdışı kullanım, üretim ve satımı konusunda lisans sözleşmesi akdedildiğini, davalının sözleşmeden doğan edimlerinin hiçbirini yerine getirmemesi nedeniyle davacının sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğini, müvekkili davacı şirket ile davalının uyuşmazlığa konu ürün ile ilgili üretim, pazarlama ve ticarileştirme faaliyetlerini beraber yürütmek üzere anlaşmış olduğunu, sözleşmenin 1.1 ve 1.2 md uyarınca davacı şirketin, davalıya tüm teknik detay ve bilgileri doğru, eksiksiz biçimde verdiğini, davalının da 1.4 madde uyarınca ürünün her türlü haklarının davacı şirkete ait olduğunu kabul, beyan ve taahhüt ettiğini, ancak yükümlülüklerini yerine getirmediğini, davalı her ne kadar 1.7 md uyarınca, davacı tarafa yazılı onayı olmaksızın ürüne ilişkin tek başına veya üçüncü kişileri ile birlikte satış, pazarlama vesair her türlü ticari faaliyetlerde bulunmayacağını beyan etse de bilakis ürünü müvekkilinin rızası hilafına üretip, pazarladığını ve elde etmiş olduğu gelirlerin tümünü kendi uhdesinde tuttuğunu, davalının sözleşmenin 2.3 bahsi geçen ticari faaliyetlere ilişkin davacı şirkete hiçbir bilgi paylaşımında bulunmadığını, elde ettiği gelirlerden hiçbir pay vermediğini, sözleşmenin 2.4 maddesi uyarınca davalı; ürünlerin satış, üretim ve pazarlamasının müvekkiline ait “...” markası adı altında yapılacağını, bu faaliyetlerin bir başka marka adı altında yapılacak olması halinde ise müvekkilinden cevaz alması gerektiğini kabul, beyan ve taahhüt ettiğini, ürünleri halen üretip satmaya devam etmekte olduğunu, ürünü “...” ve ... uygulaması üzerinden “...” markası adı altında satarak haksız kazanç elde ettiğini, ürünlerin satışının durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini , tarafların sözleşmenin akdi sırasında her ne kadar cezai şart ödenmesi konusunda mutabık kalmış olsalar da, cezai şartın miktarını belirleyemediğini,davacının sözleşmeye aykırılık nedeniyle uğramış olduğu menfi, müspet zararlar ve yoksun kalınan kazancı nedeniyle şimdilik 1.500 TL maddi tazminatın ticari faiziyle tazmini, 1.000 TL manevi tazminatın tazmini, sözleşmede boş bırakılan cezai şarta ilişkin hakkaniyete uygun meblağın tazminine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
Davacı yan 2.10.2024 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat istemini 19.388.99 TL olarak talep etmiştir, cezai şart talebinin ise 1 TL olduğunu bildirmiştir.
SAVUNMA: Davalı açılan davaya süresi içinde cevap vermemiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dava konusu uyuşmazlık; Sözleşmeye aykırılık kapsamında davacının uğradığını iddia ettiği menfi ve müspet zarar , yoksun kalınan kazancın işlemiş faizi ile tazmini, cezai şartın davalıdan tazmini, 1000 TL manevi tazminat ve şimdilik 1.500 TL maddi tazminatın davalıdan tahsili taleplidir. (Davacı yan 2.10.2024 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat istemini 19.388.99 TL olarak talep etmiştir, cezai şart talebinin ise 1 TL olduğunu bildirmiştir.)
Davanın açılmasını müteakip davacının dava dilekçesi davalıya tebliğ olunmuş, davalı süresi içinde açılan davaya cevap vermemiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, duruşmada hazır olanlar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, arabuluculuk kurumundan faydalanmak istenilmediğinden tahkikat duruşmasına devam olunmuş, tarafların beyanlarında geçen deliller toplanmış, davalı vekili yargılamanın devamında arabulucuk dava şartının yerine gelmediğini beyan etmişse de davacının salt tazminat isteminde bulunmadığı, tedbir de talep etmiş olması gözetildiğinde önleme amaçlı açtığı davada talep yığılması gözetilerek davanın arabuluculuğa tabi olmadığı anlaşılmış, deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, HMK 184.madde kapsamında hazır olanlardan tahkikat ile ilgili beyanları sorulmuş, HMK 186. madde kapsamında ise karar duruşmasında hazır olanlardan esas ile ilgili son diyecekleri sorulmuştur.
Bilirkişiler ..., ..., ..., ...'ın 12/02/2024 tarihli bilirkişi raporlarında; Dava dosyası içeriğinde yer alan deliller üzerinde inceleme yaptıklarını, davacı tarafa ait ... nolu faydalı modelin davacı adına tescilli olduğunu, “... “ Faydalı Model için; Buluş Özet, Tarifname, İstemler, Resimler, Taraflar Arası Yapılan Sözleşme, Davalı Tarafın Sosyal Medya Kanalı ile FM Ürünün Tanıtım ve Satış Görsellerinin incelendiğini, davalı tarafa ait Sosyal Medya Adres İncelemelerinde : Ekran görüntüsünde ... pazaryerinde satışı yapıldığı belirtilen ürün satıcı bilgileri, satışı yapılan ürün sayfasına ilişkin link bilgileri bulunmadığından re'sen yapılan incelemede ... ... ibaresi ile ... kategorisinde arama yapıldığında 1 adet ürün çıktığını, ekran görüntüsünde bulunan ürün ve ... ibaresinin mevcut durumda bulunmadığını, ekran görüntülerinde Whatsapp üzerinden... telefon numarası ile işletme hesabında dava konusu ürün görsel bulunduğu belirtildiği, telefon numarası whatsapp bilgileri kontrol edildiğinde mevcut durumda ilgili katalog bilgilerinin görülmemiş olduğunu, dosyada bulunan ekran görüntülerinde ...telefon numarası whatsapp işletme hesabı olduğunu, katalog bulunduğunu, katalog başlıklı ekran görüntüsünde ... ibaresinin olduğunu, Dosyada ekran görüntüsü bulunan ... hesabının incelenmesinde; ... linkinde künye kısmında enbeşik ... yazdığı, ...'da iş veren olduğu ve İnegöl'de yaşadığı bilgilerinin olduğu, 14 Haziran 2023 tarihli paylaşımda ... ibaresinin olduğu, iletişim bilgilerinde... ve ... hesabının belirtildiği, 28 Ocak 2023 tarihli paylaşımda ... ibaresinin olduğu, iletişim bilgisinde ... telefon numarasının belirtildiği, 23 Şubat 2023 tarihli paylaşımda ... ibaresinin olduğu, iletişim bilgisinde ... telefon numarasının belirtildiği, 17 Şubat 2023 tarihli paylaşımda ... no'lu telefon numarasının belirtildiği, ... hesabında görülen paylaşımda/paylaşımlarda... hesabının arama yapıldığında ©en besik Instagram hesabının çıktığı, bu hesap kontrol edildiğinde hesabın Kasım 2022 tarihinde oluşturulduğu, hesap açıklama kısmında Üretici Firma - ... Üreticisi - İLETİŞİM : ... - ..., Türkiye bilgilerinin olduğu, birçok paylaşımda ... ibaresi ve/veya ... -... bilgilerinin olduğu, taraflarca yapılan sözleşme incelendiğinde; davacı taraf ürün sahibi tarafından geliştirilmis olan birbirine geçme montajlı karyola ve ürün tanımında belirtilen her türlü ürün ile ilgili üretim, pazarlama ve ticarileştirme faaliyetlerine ilişkin tarafların hak ve yükümlülüklerinni belirlenmesi amaçlı, davalı Taraf ile dava konusu ... nolu faydalı model birbirine gecme karyola Üretim ve Satış ile Gelir Paylasım Modelli işbirliğine yönelik yaptıkları sözleşmenin tek taraflı olarak davacı tarafça İhtarname ile fesih edildiğini, sözleşmede ilgili maddelere ithafen sözleşme feshi ve davalı tarafın işbu davanın kabulü ve sonrası, gerek sosyal medya adres incelemesinde tespit edilen ürün tanıtım görselleri ve ürün kataloğu ile gerekse Mali incelemede tesbit edilen dava konusu ürünlerin satışı fatura karşılığı gelir kaydedildiğinin tespiti sonucu davalı tarafın üretim ve satışa devam ettiğinin görülmüş olduğunu tespit etmişlerdir.
Teknik İncelemelerde ise; Davalı Tarafa ait Ürün Kataloğu ve Sosyal medya ... ve .. Hesaplarında Tanıtımı yapılan ... (...) de, Başlık, Yan ve Ayakucu Plakaları kullanımı ile yapılan kombinasyon sonucu değişken model oluşturulduğu ve ...Ürün Model İsimleri ile Kombinasyon Değişken Alt Modeller: ..., ... ve ... Ürün İsimleri ile Tanıtım ve Satışı yapıldığı hususlarının tespit edilmiş olduğunu bildirmişlerdir.
Tecavüz ve İhlal Değerlendirmelerinin ve ürünlerin karşılaştırılmasının Raporlarının 18. Sayfasında Tecavüz ve İhlal Unsurlarına yer vererek ;Ş1b + Ş2b + Ş3b olarak görselleri ile kıyaslandığını ve istemler yönünden şekiller üzerinde yapılan incelemede; Başlık plakası (2) iki yanında yan plakalar (4) ile montajı sağlayan başlık plakası yuvalarını(21) içermesi, ayakucu plakası (3) iki yanında yan plakalar (4) ile montajı sağlayan ayakucu plakası yuvalarını (31) içermesi, Yan plakaların (4) iki yanında başlık plakası (2) ve ayakucu plakası (3) ile geçmeli montajı sağlayan yan plaka yuvası (41) içermesi, Yan dikme profillerinin (5) alt bölümünden ana iskelete bağlantısının mevcut olduğu tespit edilmiş ve bu istem 1 de yer alan unsurların davalı ürününde olmasından kaynaklı olarak; SMK 141.md kapsamında Davalı tarafın Tecavüz koşullarının oluştuğu hususun tespit edilmiş olduğunu bildirmişlerdir.
Davalı tarafın ürün kataloğunda yapılan incelemede ise: ürün kataloğunda ....sayfalarda yer alan ürün modelini oluşturan Yan/Baş/Ayak/Taban Üniteleri Montaj Tekniği, Metal Bağlantı Elemanları ile yapıldığının görülmüş olduğunu, çekmeceli doğal ahşap beşik : ...Kodlu Ürünler, çekmecesiz Doğal Ahşap Beşik :... Kodlu Ürünler; Davacı tarafa ait ...nolu “Birbirine Geçme Montajlı Karyola” Buluş, Şekil ve İstemler ile uyuşmadığı dolayısıyla kataloğların incelenmesi nedeniyle bir Tecavüz ve Haksız Rekabetin söz konusu olmadığını bildirmişlerdir.
Mali İnceleme sonucunda; Tazminat Hesabının Taraflar Arasında Akdedilen Sözleşmenin 6 maddesine göre ve dava tarihine kadar yapılan hesaplamaya göre, davalının 20.602,70 TL TL kar elde ettiği, sözleşmede kar paylaşımının % 50 - % 50 olacağının düzenlendiği, buna göre, davacının mahrum kaldığı karın 10.301,35 TL olabileceği yönünde görüş bildirdikleri anlaşılmıştır.
Rapora itiraz edilmesi üzerine aynı heyetten ek rapor alınmıştır.
Bilirkişiler ..., ..., ..., ... tarafından düzenlenen 24/07/2024 tarihli bilirkişi EK raporlarında;
Davacıyanca sunulan beyan dilekçesinde; ... linki kontrol edildiğinde ...isimli ... sayfasının 10 Aralık 2022 tarihinde oluşturulduğu, iletişim bilgilerinde ... bilgilerinin olduğu, sayfada bulunan whatsapp bağlantısında ... telefon numarasının olduğu, mevcut durumda linkte bulunan ... sayfasındaki paylaşımlarda/fotoğraflarda ... ibaresinin olduğunun belirtildiği, davacının SMK 151/2-a bendi uyarınca "Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelir." Kapsamında tazminat talep ettiği, Davalı dava konusu ürünü satışını yapmasaydı, davacının 19.388,99 TL kardan mahsur kaldığı hususunun tespit edildiğini, manevi tazminatın mahkemenin takdirinde olduğunu, bildirmişlerdir.
Toplanan deliller, taraf iddia ve savunmaları, Türk Patent ve Marka kurumandan celp edilen davacıya yana ait ... nolu faydalı model belgesi( ... nolu faydalı modelin davacı adına tescilli olduğu, “... “ Faydalı Model için; Buluş Özet, Tarifname, İstemler, Resimleri ile gönderildiği ve 13.11.2019 başvuru tarihi itibarıyla 20.3.2022 tarihinde tescil edildiği, başvurunun 22.12.2019 tarihinde yayınlandığı ve davacı adına tescil edildiği anlaşılmıştır. ), Davalının internet sitesinde paylaştığı satış listesi görüntüsü, dava dışı ...ŞTİ ile akdedilen lisans sözleşmesi ... şirketinin satış listesi,davacı şirketin tecavüze konu mala ilişkin satış fiş ve faturaları, Gelir İdari Başkanlığın tarafından gönderilen mali kayıtlar,davalı yanca sunulan 15.1.2021 tarihli sözleşme fotokopisi, HMK 266 madde kapsamında alınan rapor ve ek rapor içerikleri bir arada incelendiğinde;
SÖZLEŞME HÜKÜMLERİNİN İNCELENMESİ:
Davacı ... ile davalı ( ... Odasında .. Numarası ile kayıtlı ... adresinde kain ... -... Vergi Numaralı Fabrika : ....arasında 15.1.2021 tarihli ve 1 yıl geçerli bir sözleşme imzalandığı,
Sözleşmenin tanımlar bölümünde yer alan II nolu bölümde sözleşmenin 2. Sayfasında ürün görsellerinin çizimlerine de yer verildiği, sözleşmede örnek şeması verilen ürün yanında sözleşmenin aynı mekanizma ile çalışan,... her türlü dolap, karyola, masa, çalışma masası, sandalye, kitaplık, şifonyer,beşik ve benzeri mobilyaların tümünü kapsamakta olduğunu, ÜRÜN olarak nitelendirilen ve ürünü geliştirenin davacı olduğu ve işbu sözleşme kapsamındaki hükümlere tabi bulunduğunu kabul, beyan ve taahhüt ettiklerinin taraflarca kabul edilmiştir.
Davacı huzurdaki davayı davalının sözleşme ile üzerine düşen yükümlükleri ihlal ettiği iddiası ile açmıştır.
Sözleşmede yükümlülükler ise;
IV. bölümde düzenlenmiş ve
ÜRÜN SAHİBİNİN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ başlığı altında;
1.ÜRÜN SAHİBİ, geliştirmiş olduğu patentlenebilir olsun veya olmasın ÜRÜN ile ilgili tüm teknik detay ve bilgi dâhil tam kaydını doğru ve eksiksiz biçimde ....'ye vermiş olduğunu taahhüt eder.
1.2. ÜRÜN SAHİBİ, söz konusu ÜRÜN” ü ihtiva edilen buluşun, taahhüt edildiği işlevsellikte bulunduğunu beyan, kabul ve taahhüt eder.
1.3. ÜRÜN SAHİBİ, ürünün pazarlama ve ticarileştirme faaliyetlerinde gerekli görüldüğü ve karşılıklı mutabakata varılması durumda görüşmelere katılacağını ve istendiği durumda gerekli bilgilendirmeleriyapacağını, gizlilik koşullarına uygun olması koşulu ile var olan belge ve dokümanları sunacağını kabul ve taahhüt eder.
1.4. ..., İşbu sözleşmeye konu ÜRÜN” e ilişkin marka, patent, tasarım ve benzeri sınai hakların.yanında, her türlü fikri mülkiyet hakkının da ÜRÜN SAHİBİ' ne ait olduğunu beyan ve kabul eder.
1.5. ÜRÜN SAHİBİ, İşbu sözleşmeye konu ÜRÜN” ün maliyet hesabının yapılması ve söz konusu maliyet.hesabının DİĞER TARAFA bildirilmesi yükümlülüğünün kendisine ait olduğunu kabul ve taahhüt eder.
1.6. ÜRÜN SAHİBİ, alım ve satım kayıtlarının .... bünyesi üzerinden incelenmesi durumunda,.... 'nin gerçekleştirmiş olduğu ÜRÜN satış adetlerine erişebilme hak ve yetkisine sahiptir.... söz konusu hususu kabul eder.
1.7. ..., ÜRÜN SAHİBİ" nin yazılı onayı olmaksızın ÜRÜN” e ilişkin tek başına ya da üçüncü kişiler ile birlikte satış, pazarlama ve diğer her türlü ticari faaliyetlerde bulunmayacağını kabul ve taahhüt eder.
1.8. ÜRÜN SAHİBİ, ... ile aralarında aksi bir anlaşma olmaksızın, TARAFLAR' ın işbu Sözleşmeden doğan haklarına zarar verecek davranışlarda bulunmayacağını taahhüt eder.
2.... HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ başlığı altında ise;
2.1. ...,TARAFLAR'” ın yazılı onayı olmaksızın söz konusu ÜRÜN ile ilgili hiçbir konuda (ÜRÜNkoruması kapsamında ilgili resmi kurumlara yapılan başvurular ile ilgili paylaşımlar hariç) üçüncü şahıslarla bilgi paylaşımında bulunmayacağını ve TARAFLAR” ın işbu Sözleşmeden doğan ve ÜRÜNüzerinde bulunan haklarına zarar verecek davranışlarda bulunmayacağını kabul ve taahhüt eder.
2.2....' ün üretim, pazarlama ve ticarileştirme faaliyetlerine ilişkin tüm çalışmaları gerçekleştirmek için gayret sarf edeceğini, kabul ve taahhüt eder.
2.3. ..., ÜRÜN ile ilgili ticarileşme ve pazarlama aşamalarında gerekli belgeleri imzalayacağını,işbu sözleşme kapsamındaki işler ile ilgili ÜRÜN SAHİBİ 'ne işbu Sözleşmeden doğan haklarının garanti altına alınması ile ilgili her türlü yasal işlemleri yapacağını, yapılmasını sağlayacağını ve ÜRÜNSAHİBİ' ne işler hakkında bilgi ve gelişmeleri eksiksiz şekilde aktaracağını taahhüt eder.
2.4.... aksi taraflarca kararlaştırılmadıkça, ÜRÜN' lerin satış, üretim ve pazarlamasının ÜRÜN SAHİBİ” ne ait “...” markası adı altında yapılacağını; farklı bir marka adı altında ÜRÜN üretim, satış ve pazarlaması gerçekleştirilecekse bu hususta önceden ÜRÜN SAHİBİ” nden izin alınması gerektiğini kabul, beyan ve taahhüt eder.
2.5. ... ÜRÜN” ün yurtdışı satışlarında, ÜRÜN SAHİBİ' nin Müşteri görüşmelerine katılma yetkisi bulunduğunu kabul ve taahhüt eder.
2.6....ÜRÜN üzerinde ÜRÜN SAHİBİ” nin bilgisi dışında değişiklik yapmayacağını; yapılan değişiklikleri, ÜRÜN SAHİBİ” nin yazılı izni bulunmaksızın, yeni bir ÜRÜN olarak sertifika ettirmeyeceğini;söz konusu filleri izinsiz şekilde gerçekleştirdiği takdirde satış, üretim ve pazarlamasını gerçekleştirme “Yetkişinin bulunmadığına beyan kabul ve taahhüt eder.
2.7. ..., işbu Sözleşmede belirtilen ÜRÜN” ün muadili bir ÜRÜN almayacağını, satış ve pazarlamasını gerçekleştirmeyeceğini beyan ve taahhüt eder.
28. ...,ÜRÜN ile ilgili mali kayıtları özenle oluşturacağını, yürütülen faaliyetlere ilişkin arşiv tutacağını, söz konusu arşivleri ÜRÜN SAHİBİ' nin isteği dahilinde bilgisine sunabileceğini işbu Sözleşmenin imzası ile taahhüt eder.
V. GENEL HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLER başlığı altında ise;
1. Taraflardan her biri, işbu Sözleşmeden doğan haklarının üçüncü bir kimse tarafından ihlal edildiği veya edileceği şüphesini taşırsa, diğer tarafı en kısa sürede yazılı olarak bilgilendirmekle yükümlüdür. Böyle bir ihlal veya ihlal tehdidi karşısında alınacak hukuki tedbirleri taraflar derhal ortak bir kararla tespit etmeyi ve tüm masraflar TARAFLAR' ca ortak olarak karşılanmak suretiyle TARAFLAR' dan her biri gereken her türlü hukuki girişimde bulunmayı kabul ve taahhüt eder.
2. TARAFLAR, potansiyel yerli ve yabancı ekonomik temaslarda izlenecek stratejiyi belirlemek, planlama yapmak ve müzakereleri yürütmek üzere ve burada belirtilen tüm hususlarda karşılıklı iyi niyet çerçevesinde ve işbirliği içerisinde hareket etmeyi kabul, beyan ve taahhüt eder.
3. TARAFLAR, işbu SÖZLEŞME kapsamında yürütülecek tüm faaliyetler esnasında, ÜRÜN ve/veya TARAFLAR' a ilişkin her türlü hukuki, idari, ticari, endüstriyel ve/veya teknik bilgi, knowhow, ticari ve mesleki sırlar dahil her türlü bilgi ve belgeyi saklı tutacaklarını ve diğer TARAF” ın izni olmaksızın bunları üçüncü kişilere hiçbir suretle açıklamayacaklarını ve/veya kullandırmayacaklarını taahhüt ederler.
VI. GELİRLERİN PAYLAŞIMI, EKONOMİK HÜKÜMLER VE CEZAİ ŞARTLAR başlığı altındaki düzenlemede ise;
1.ÜRÜN SAHİBİ, İşbu sözleşmeye konu ÜRÜN” ün maliyet hesabının yapılması ve söz konusu maliyet hesabının DİĞER TARAFA bildirilmesi yükümlülüğünün kendisine ait olduğunu kabul ve taahhüt eder.
2. İşbu sözleşmeye konu ÜRÜN” ün maliyet hesabının yapılarak bildirilmesinden sonra; tüm ÜRÜN”lerin toptan, perakende, yurtiçi, yurt dışı, e-ticaret, sosyal medya ve benzeri üzerinden erçekleştirilecek olan satış fiyatlarının ÜRÜN SAHİBİ ve ... arasında ortak anlaşma ile belirlenerek satışa sunulacağını TARAFLAR kabul, beyan ve taahhüt ederler.
3. TARAFLAR, İşbu sözleşmeye konu ÜRÜN satış fiyat uygulamalarının; yurt içi, yurt dışı, e-ticaret, sosyal medya, toptan, perakende ve benzeri satışlar olmak üzere her türlü satışı kapsadığını kabul ederler.
4. ÜRÜN SAHİBİ ile DİĞER TARAF arasında, ÜRÜN” lerin satışı hususunda anlaşmazlık ortaya çıkması halinde; ÜRÜN” lerin satış fiyatının en az ÜRÜN” lerin maliyetinin % 45 arttırılarak satılacağını ve bu oranın altında satış gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığını TARAF lar işbu sözleşmenin imza altına alınmasıyla beraber kabul ve taahhüt ederler.
5. TARAFLAR, İşbu sözleşmeye konu ÜRÜN' lerin belli dönemlerde (bayram, özel günler ve benzeri) indirim yapılmasına karar verebilir. Ancak TARAFLAR, bir diğer tarafın karşılıklı mutabakatı olmaksızın ÜRÜN” lerin maliyetinin % 45 arttırılarak satılacağını ve bu oranın altında satış gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığını kabul, beyan ve taahhüt ederler. TARAFLAR” ın karşılıklı anlaşma ile serbestçe indirim oranı ve süresi konusunda anlaşma yapma hakları saklıdır.
6. TARAFLAR, işbu sözleşmeye konu ÜRÜN” lerin satışından elde edilen kar oranını % 50-% 50 olmak üzere yarı yarıya paylaşacaklarını kabul, beyan ve taahhüt ederler.
7. İşbu sözleşmeye konu ÜRÜN” e ait satışlardan doğan gelirlerin paylaşımında yapılacak ödemelerin vadesi;
7.1. ...,, her ayın sonunda, kendisi tarafından satış ve kar durumunun yazılı olarak, ÜRÜN SAHİBİ tarafından gösterilecek mail adresine bildireceğini; söz konusu -bildirimi takip eden 1 iş günü içerisinde, ÜRÜN SAHİBİ” nin bildireceği banka hesabına ya da makbuz karşılığı elden ödeme yapacağını kabul, beyan ve taahhüt eder.
7.2. Ödemelerin vadesinde ödenmemesi durumunda ..., ÜRÜN SAHİBİ' ne çek veya sair surette ödeme garantisi verecektir.
7.3. .... tarafından, söz konusu ödemelerin mücbir sebep olmaksızın yapılmaması, anlaşılan satış fiyatlarından düşük fiyattan satılması, indirim konusu ve süresi üzerinde TARAFLAR arasında anlaşma yapılmaksızın indirim yapılması, ÜRÜN SAHİBİ' ne bildirilmeksizin başka bir mecrada veya başka bir satıcı aracılığı ile satış yapıldığının ÜRÜN SAHİBİ tarafından öğrenilmesi ve benzeri hukuk ihlallerinin gerçekleştirilmesi halinde ÜRÜN SAHİBİ işbu sözleşmeyi feshetme hak ve yetkisine sahiptir. ... bu yetkiyi kabul eder.
8. ..., işbu sözleşme kapsamında ÜRÜN SAHİBİNİN ve/veya yetkilendirdiği kişilerin, ÜRÜN satışlarının mali denetimini yapmasını engellemesi, istenen bilgi ve belgelerin anlaşılan sürelerde vermemesi durumunda ve ÜRÜN SAHİBİ' ne YAPILMASI GEREKEN ÖDEMELERİN SÖZLEŞMEDE BELİRTİLEN ŞEKİLDE YAPILMAMASI HALİNDE(…TL bu bölüm boş bırakılmıştır) CEZAİ ŞART ÖDEMEYİ KABUL EDER.
9. TARAFLAR, kendi kusurları ile sözleşmenin uygulanmasını imkânsız hale getirdiği ve kendi fiilleri ile işbu sözleşme hükümlerine aykırı olarak ÜRÜN” ün üretim ve ticarileştirme imkânını ortadan kaldırdığı ve telafisi imkânsız zarar verdiği takdirde sözleşmenin feshedileceğini kabul, beyan ve taahhüt eder. Borçlar Kanundan doğan tazminat hakları saklıdır.
10. İşbu sözleşme hükümlerinin ihlal edilmesinden ve fesih sebeplerinin doğurmuş olduğu sonuçların tamamından TARAFLAR ile birlikte imza tarihinde şirkette yetkili bulunan ve sözleşmeyi imza altına alan TARAFLAR” ın yetkilileri ve Şirket Ortakları şirket sermayesine ek olarak şahsi malvarlığı ile birlikte ve müteselsilen sorumludur.
11. Sözleşmenin ÜRÜN SAHİBİ tarafından tek taraflı olarak feshedilmesi durumunda (sözleşmeye aykırılık dışındaki sebeplerle) .... fesihle beraber ÜRÜN satışını durduracağını kabul ve taahhüt eder.
12. TARAFLAR, fesih bildirimlerinin NOTER aracılığı ile yazılı olarak yapılmak zorunda olduğunu; sözlü bildirimlerin GEÇERLİ OLMADIĞINI kabul, beyan ve taahhüt ederler..
Düzenlemelerinin yer aldığı sözleşmenin devamında ise mücbir sebepler, gizlilik, fikri mülkiyet hakları, sözleşmenin süresi ile ilgili düzenlemelere yer verildiği ve 15.1.2021 tarihinden itibaren 1 yıl süreli olarak düzenlendiği anlaşılmıştır.
6769 sayılı SMK’nın 141(1). maddesinde ise tecavüz sayılan fiiller şu şekilde sıralanmıştır:
a) Patent veya faydalı model sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmek.
b) Kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde tecavüz yoluyla üretilen buluş konusu ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak.
c) Patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu usulü kullanmak veya bu usulün izinsiz olarak kullanıldığını bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde buluş konusu usulle doğrudan doğruya elde edilen ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünlerle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak.
ç) Patent veya faydalı model hakkını gasp etmek.
d) Patent veya faydalı model sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans veya zorunlu lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek.
Davacının faydalı model incelendiğinde aslında birbirine geçmeli olan mobilya tasarımı niteliğinde bir buluş olduğu açıktır. Uygulamada bu tarz faydalı modeller istemlerin tam olarak ayrıntılandırılması yönünden bir takım sorunlar içermektedir. Şöyle ki, patent korumasının kapsamı gerek mülga 551 sayılı KHK’da (md. 83) gerekse, 6769 sayılı SMK’da (md. 89) istemlerle belirlenmektedir. Patent hakkına/faydalı modeli tecavüz birebir (literal) tecavüz ve eşdeğerlik yoluyla tecavüz olmak üzere iki şekilde gerçekleşebilmektedir. Nadiren de olsa, tecavüz eylemini gerçekleştirenler bazen istemlerin birebir kopyalanması suretiyle, sıklıkla ise tecavüzünden kurtulabilecekleri düşüncesiyle, istemlere bakarak, kendilerince istemlerin kapsamında kalmayacak biçimde ve görünüşte bir takım küçük değişiklikler yapmakta, teknik etki yaratmayacak şekilde farklı unsurlar kullanmaktadır. Bu takdirde de eşdeğer tecavüzden bahsedilir..(Uğur ÇOLAK, Türk Patent Hukuku, Adalet Yayınları, 2002, sf.. 887-888 )
Huzurdaki davada tartışılması gereken hususun ise davalının davacının faydalı modeline birebir tecavüzünün bulunup bulunmadığından ziyade davalının sözleşmeye aykırı olarak ürettiği ürünler nedeniyle sözleşmeye aykırılık kapsamında davacının uğradığı zararı tazminle mükellef olup olmadığı, bu tazminatın neye göre inceleneceği hususlarıdır. Zira zaten sözleşmenin 2.sayfasında ürünün istemleri değil tasarımı ön planda olup sözleşmede buna göre hazırlanmıştır. Sözleşmede de açıkça TANIMLAR başlığı altında devam eden 2. Sayfada her türlü dolap, karyola, masa,çalışma maması, sandalya, kitaplık, şifonyer, beşik, vb ürünlerin sözleşmede şeması verilen şekli ile birbirine geçmeli montajlı olarak üretim, pazarlama ve satış ile ilgili olarak hak ve yükümlülüklerini tasarım yönünden belirledikleri anlaşıldığından dolayısıyla bir ihlal incelemesi yapılırken özellikle sözleşmenin 2. Sayfasında yer alan görsellere göre inceleme yapılması gereklidir. Yoksa davacının birebir faydalı modeli ve istemlerine bir ihlal olduğu düşüncesiyle huzurdaki dava açılmamış, sözleşmeye aykırılık kapsamında açılmış bir tazminat davası ile cezai şartın tahsili dava konusu edilmiştir.
Davacının Beyan Dilekçesinde sunulan ; ...TR linki ek raporda bilirkişilerce kontrol edilmiş ve... isimli ... sayfasının 10 Aralık 2022 tarihinde oluşturulduğu, iletişim bilgilerinde ... bilgilerinin olduğu, sayfada bulunan whatsapp bağlantısında... telefon numarasının olduğu, mevcut durumda linkte bulunan ... sayfasındaki paylaşımlarda/fotoğraflarda ... ibaresinin olduğu görülerek olup ekran görüntülerinin ise raporda sunulduğu anlaşılmıştır.Davacı her ne kadar dava tarihinden sonrasına ilişkin olarak da hesaplamada yapılmasını talep etmişse de, her davanın açıldığı tarihteki şart ve durumlara göre incelenecek olması gözetildiğinde bilirkişilerce isabetle dava tarihine kadar olan süreçteki gelirler dikkate alınarak inceleme yapılmıştır.
Davalı yan sözleşme ile üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğine ilişkin hiçbir delil sunmamıştır.
Öte yandan bilirkişi raporu kapsamına göre ilk raporun 18.sayfasında davalının ihlal teşkil eden kullanımları aynen sözleşmenin 2.sayfasındaki görsel gibi bilirkişilerce kıyaslanarak, hangi ürünler yönünden ihlal teşkil ettiği hususu incelenmiş, davalının ise rapora soyut itiraz dışında sözleşme ile üzerine düşen yükümlülükleri neden yerine getirmediği hususunda delil bildirmediği anlaşılmıştır.
Bilirkişilerin kök ve ek raporlarında ; Çocuk Karyolasında,Başlık, Yan ve Ayakucu Plakaları kullanımı ile yapılan kombinasyon sonucu davalı yanca değişken bir model oluşturulduğu, davalının eyleminin Tecavüz ve Haksız Rekabete neden olduğu bildirilmiştir.
TAZMİNAT İSTEMİNİN İNCELENMESİ:
Davacı yan sözleşme kapsamında tecavüz edenin rekabeti olmasaydı hak sahibinin elde edeceği muhtemel gelire göre inceleme yapılmasını talep etmiştir.
Davacının gelir tablolarına göre mal satış kar oranı ek raporda bilirkişilerce incelenmiştir.
YIL NETSATIŞLAR MALSATIŞ KAR ORANI
2019 321.965,62 TL 28.750,35 TL 28.750,35/321.965,62= 0.089
2020 752.633,66 TL 85.324,15 TL 85.324,15/752.633,66= 0.113
2021 979.205,66 TL 172.519,56TL 172.519,56/979.205,66= 0.176
Davacının Gelir idaresine vermiş olduğu kurumlar vergi beyanname eki olan Gelir Tablosu, 2021 yılında mal satış kar oranı, satış tutarı, davalı kataloğundaki ürünlerin satış fiyatları, sözleşmede ürünün en az %45 kar ile satılacağının akdedilmiş olması, mali incelemelere esas bilirkişi görüşleri, gözetildiğinde davacının 19.388,99 TL kardan mahrum kaldığı, belirlenen bu bedelin ise 2021 -2022 tarihleri için mobilya sektörü için makul bir bedel olduğu gözetilerek bilirkişilerce belirlenen tazminat miktarı mahkememizce de hakkaniyete uygun bulunduğundan ; Davacının davalı ile yaptığı sözleşmeye aykırılık kapsamında SMK 151/2-a maddi kapsamında 19.388.99 TL maddi tazminatın , dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile tahsiline karar verilmesi gerekmiştir.
Davacı yan sözleşmede cezai şart bölümünü boş bıraktığı halde Cezai şart talep ettiğinden keza 26.9.2024 tarihli oturumda tarafların tacir olmalarından kaynaklı olarak bu hususun Mahkemece belirlenemeyeceği /takdir edilmeyeceği gözetilerek cezai şart talebi yönünden ne kadar miktar da talepde bulunduğunu açıklaması talep edilmiş,davacı vekilinin 2.10.2024 tarihli ıslah dilekçesinde cezai şart istemini 1 TL olarak talep ettiğini bildirdiği anlaşılmıştır.
CEZAİ ŞART İSTEMİNİN İNCELENMESİ:
Cezai şartın esas itibariyle iki temel amacı (işlevi) bulunmaktadır. Bunlardan biri, borçluyu ifaya zorlamak ve böylece asıl borcun ifasını teminat altına almak; diğeri ise, borcun ihlali hâlinde borçlu tarafından ödenecek tazminatı önceden ve götürü olarak belirlemektir. Bu iki temel amacı dışında, cezai şartın (ceza koşulunun) diğer bir amacı da, ifayı engelleyen cezai şartta (dönme/fesih cezasında) borçlunun cezai şartı ödemek suretiyle sözleşmeden kolayca dönmesini sağlamaktır (Kocaağa, Köksal: Ceza Koşulu (Sözleşme Cezası), Ankara 2018, s. 31-33).
Türk Borçlar Kanunu’nun 179. maddesi: “…Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir.
Huzurdaki uyuşmazlıkta ise taraflarca sözleşme inkar edilmemiş, sözleşmenin tarafları bağladığı anlaşılmış, tarafların birbirlerine olan güvenleri sonucunda ise uyuşmazlık çıktığında cezai şart kısmının hakkaniyete uygun olarak düzenleneceği düşünülerek bu bölümün boş bırakıldığı anlaşılmıştır. Huzurdaki sözleşmede böyle bir durumda davacının cezai şart talep edip edemeyeceği hususu da incelenmelidir. Tıpkı beyaza imza uygulamasında olduğu gibi ; karşı tarafın anlaşmaya uygun olarak daha önceden belirlenen esaslara göre cezai şart bölümünü oluşturulacağı konusunda bir güvene sahiptir ve sözleşme metninde yazılan/doldurulan beyanlar açıklamalar yada borç doğuran, hak devreden içeriklerden sorumludur. Bu sorumluluk beyaza/sözleşmeye hiçbir çekince koymadan imza atan kimsenin sözleşme metnindeki ifadelerin kendi iradesinin ürünü olmadığını ispat yükünü üzerine alması suretiyle tezahür eder. Ancak böyle bir iddia ile senedin hüküm ve kuvveti azalacağından Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 201. (HUMK'nın 290.) maddesi çerçevesinde bu iddianın kesin delille ispat gerekir.
Huzurdaki davada ise davalı yan sözleşmeyi inkar etmediği gibi süresi içinde de cevap dilekçesi sunmadığından sözleşme hükümlerinin aksini ispat yükünün davalı üzerinde olduğu, davacının da sembolik olarak 1 TL talep ettiği gözetilerek davalının sözleşemeye aykırı hareket ederek cezai şarttan sorumlu olduğu Mahkememizce kabul edilerek sözleşmeden kaynaklı 1 TL cezai şartın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile tahsiline karar verilmesi gerekmiştir.
MANEVİ TAZMİNAT İSTEMİNİN İNCELENMESİ
Manevi tazminat, ne bir ceza ne de gerçek anlamda bir tazminattır. Zarara uğrayan kişinin/Yada tüzel kişiliğin tatminini sağlayan bir araçtır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru gerçekleştirecek ve tazminata benzer bir fonksiyonu da olan özgün bir nitelik taşır. Zarar görenin zenginleşmemesi, zarar sorumlusunun da fakirleşmemesi gerekmektedir. O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1976 günlü ve 7/7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde de takdir edilecek manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar açıkça gösterilmiştir . Somut uyuşmazlık açısından 1000 TL manevi tazminatın hakkaniyete uygun bulunduğu tarafların ekonomik durumlarına göre fahiş olmadığı anlaşılmış ve 1000-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile tahsiline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarda açıklanan gerekçe kapsamına göre,
1- DAVANIN KABULÜNE,
-Davalının tasarım hakkına dayalı olarak davalı ile yaptığı sözleşmeye aykırılık kapsamında SMK 151/2-a maddi kapsamında 19.388.99 TL maddi tazminat, 1- TL sözleşmeden kaynaklı cezai şart ve 1000-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile tahsiline,
-Sözleşme konusu olan faydalı modelin (birbirine geçme montajlı karyola)davalı yanca üretim, satışının HMK 389.vd maddeleri gereğince TEDBİREN DURDURULMASINA,
2-1.392.77 TL ilam harcının, 80.70 TL peşin harçtan ve 306 TL ıslah harcından mahsubu ile eksik kalan 1.006.77 TL harcın davalıdan tahsiline,
3-Maddi tazminat talebi yönünden, Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 19.388,95 TL harcın vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Manevi tazminat talebi yönünden Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 1.000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Sözleşmeden kaynaklı cezai şart talebi yönünden 1 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafın yargılama giderlerinden olan 80.70 TL başvuru harcı, 80.70 TL peşin harç 306 TL ıslah harcı ile 466 TL tebligat ve müzekkere masrafı, 11.000 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 11.933,4 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
8-Taraflarca fazla yatırılan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ve talebi halinde iadesine,
-Dair verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İSTİNAF YASA yolu açık olmak üzere karar verilip tefhim kılındı, hazır olanlara duruşma zaptından örnek verildi. 28/01/2025
Katip ...
¸
Hakim ...
¸