T.C.
İSTANBUL
1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/328 Esas
KARAR NO : 2026/126
DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 11/10/2021
KARAR TARİHİ : 15/05/2026
Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı dava dilekçesinde, müvekkili şirketin 1979 yılından beri endüstriyel buzdolabı ve soğuk odaları ile endüstriyel mutfak sektöründe yedek parça üretimi için yurt içi ve yurt dışında hizmet verdiğini, sektörde ithalata olan bağımlılığı azalttığını, davalının ... tescil no'lu tasarımlarını dayanak göstererek davacıya karşı delil tespiti yaptırdığı, davalının dayanak gösterdiği tasarımların yenilik ve ayırt edicilik özelliğini haiz olmadığı, davacının bu ürünleri 2011 yılından sunduğu, kataloglarda, belgelerde bunların incelendiğinde anlaşılacağı, bu nedenle davalının .... tescil no'lu ... tasarımlarının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA; Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle;Müvekkil firmanın yurt içi ve dışında önemli müşteri potansiyeli ve ticari itibarı olan bir firma olduğu, ürünler için emek, zaman harcandığı, soğuk hava kapı contası ürün grubunda ... numaralı tasarım tescil belgesini ... tarihinden itibaren alındığı, dava konusu çoklu tasarımların bir kısmının aynısı/benzeri, müvekkilinin rızası dışında davacı tarafından kullanıldığı, ve satıldığı ve ... Fuarında müvekkilin çoklu tasarım belgesinde yer alan ürünlerin, davacının fuar standında yer aldığı, bu nedenle tescilli tasarım hakkı ihlalin işbu davada davacı olan tarafa karşı ... İ. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde ... D. İş dosyası üzerinden delil tespit davası açıldığını, raporun beklendiğini, davacının sunduğu delil niteliğinde belgelerin tarihlerinin kesin olması gerektiği soğuk hava deposu kapı contası tasarımlarının davacının sunduğu delillere göre yeni ve ayırt edici olduğu, ... tescil no'lu tasarım ortasında yuvarlak boşluk varken, davacının delilinde bulunmadığı, ... no'lu tescilli tasarımın ortasında yuvarlak bir boşluk olduğu, davacının delilinde bulunmadığı,... no'lu tasarımda üst kısmında tek feder/göz/odacık bulunduğu, davacı ürününde iki odacık bulunduğu, görsel olarak da benzerlikbulunmadığı,...no'lu tasarım yönünden düşüş açısı, davacının ürününden çok farklı olduğu, bitişin yuvarlak ve tek odacıklı olduğu, davacının ise düz ve odacıksız olduğu, ...no'lu tasarımda 3 feder/göz/odacık bulunurken, davacı delilinde 4 odacık bulunduğu,... no'lu tasarımın geçiş T kısmı ile davacının dayandığı ürünlerin geçiş kısmının farklı olduğu, gövdede tek odacık varken, davacının delilinde 4 odacık bulunduğu,... tasarımı tek komponent iken davacının delili ürünün çift komponent olduğu, doku ve renk farkı olduğu, tescilli tasarımın alt geçiş yapısı ile diğer in geçiş yapılarının farklı olduğu,... no'lu tasarımın feder/göz/odacık sayılarının çok olduğu, davacı delilinde odacık bulunmadığı, tasarımın tek ucunun kapalı olup, davacı delilinden iki ucunun kapalı olduğu, ... no'lu tasarımın yayvan geometrisi ve alt geçiş yapısı ile davacının ürünlüyle ilişkilendirilemeyeceği, ... no'lu tasarımın feder/göz/odacık sayıları ve alt geçiş yapılarının tamamen farklı olduğu, ... no'lu tasarımın bitiş noktası düz tırnaklıyken, davacıı tün odacıklı olduğu, düşüm açıları yani şekillerinin tamamen farklı olduğu, ... no'lu tasarım ile davacı ürünü arasında aşikar farklılıklar bulunduğu, feder/göz/odacık sayıları birinde iki adetken, diğerinde dört adet olduğu, itirazları ile davacının kötü niyetli olarak işbu davayı açtığı ve davanın reddi talep edilmiştir.
İlgili yerlere müzekkereler yazılmış, cevabi yazılar dosya arasına alınmıştır.
Dosya kapsamında müteaddit kez kök ve ek raporlar alınmış, alınan raporlar taraflara tebliğ edilerek beyan ve itirazları dosya arasına alınmıştır.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dava konusu uyuşmalığın davalı adına ... numaralı tasarımların yeni ve ayırt edici olmaması iddiasına dayalı olarak hükümsüzlüğü ile tedbir kapsamında açıldığı anlaşılmıştır.
SMK 56/1 maddesine göre, tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur Bu şartları taşımayan bir tasarımın hükümsüzlüğü talep edilebilir. Hükümsüzlük halleri yasanın 77.maddesi ile düzenlenmiştir. Bir tasarımın yenilik incelemesi yapılırken; tasarımın birebir aynısının daha önce yurtta ve dünyada kamuya sunulmamış olması şartı gerekirken, ayırt edicilik incelemesi yapılırken; seçenek özgürlüğü kapsamında, ürünün nihai kullanım sırasındaki görünümü itibariyle bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır.Ayırt edici nitelik araştırması yapılırken farklılıklara bakılmakla birlikte ağırlığın , kıyaslanan tasarımların ortak özelliklerine verilmesi gerekir.
Somut olay incelendiğinde davacı vekili dava ve cevaba cevap dilekçesinde; davalı yan tasarımının aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerinin davacının evvelki tarihli kataloglarında yer aldığını beyan etmiş, davalı tasarımının yeni ve ayırt edici olmadığını bu iddiaya dayandırmıştır.
Her ne kadar yeni ve ayırt edicilik iddiası resen araştırma kapsamında ise de, davacı vekili dava dilekçesi ve cevaba cevap dilekçesinde açıkça yenilik ve ayırt edicilik iddiasını kendi kataloglarına dayandırmış, dilekçelerinde davalı tasarımının 3. Kişilerce önceden kamuyu sunulduğunu iddia etmemiştir.
Nitekim dava dilekçesinde ilgili bölüm aşağıda yer aldığı gibi;
" Davalının ... tasarım tescil belgesinde yer alan ... numaralı tasarımlarının aynısı ve/veya ayırt edilemeyecek derecede benzerleri müvekkilimiz şirketin 2011, 2014, 2018, 2019 yıllarındaki kataloglarında yer almakta olup, müvekkilimiz şirket tarafından davalının tescilinden çok öncesine dayanan bir kullanım söz konusudur." ifade edilmiştir.
Cevaba cevap dilekçesinde ise ilgili bölüm aşağıda yer aldığı gibi;
"Dava konusu edilen davalı şirket adına tescilli ... tasarım tescil belgesinde yer alan ... numaralı tasarımlarının aynısı ve/veya ayırt edilemeyecek derecede benzerleri müvekkilimiz şirketin 2011, 2014, 2018, 2019 yıllarındaki kataloglarında yer almakta olup"
Cevaba cevap dilekçesinin bir başka bölümünde ise;
"Sayın mahkemece yapılacak bilirkişi incelemesinde davalının tescil ettirdiği ürünler ile müvekkilimiz şirketin yıllardır ürettiği ve kataloglarında yer alan ürünler karşılaştırıldığında davalının tescilli ürünlerinin yenilik-ayırt edicilik özelliklerini ihtiva etmediği anlaşılacaktır. " ifade edilmiştir.
Yukarıda da görüldüğü üzere davacı yanın davalı tasarımının yeni ve ayırt edici olmadığını kendi kataloglarına dayandırmış hatta açıkça "davalının tescil ettirdiği ürünler ile müvekkilimiz şirketin yıllardır ürettiği ve kataloglarında yer alan ürünler karşılaştırıldığında davalının tescilli ürünlerinin yenilik-ayırt edicilik özelliklerini ihtiva etmediği anlaşılacaktır. " şeklinde ifade etmek suretiyle davalı tasarımının yeni ve ayırt edici olmadığının kendi kataloglarının davalı ürünleri ile karşılaştırmak suretiyle anlaşılacağını beyan etmiştir.
Bu durumda her ne kadar resen araştırma ilkesi bulunsa da, davacı yanca ileri sürülmeyen bir husus da inceleme ve araştırma yapılmasının mümkün olmadığı, davacı yanın dilekçesinde 3. Kişilerce kamuyu sunulduğu iddiası bulunsa idi davacı yanın açıkça bu konuda somut bilgi verilmesi beklenilmeksizin bu kapsamda resen araştırmaların yapılabileceği ancak davacı yan açıkça yeni ve ayırt edicilik itirazını sadece kendi kataloglarına dayandırmış ve bu kapsamda inceleme yapılmasını talep etmiştir.
Mahkememizce davacı yanın açıkça talep ettiği kataloglar üzerinden gerekli incelemeler yapılmış, bu kapsamda raporlar alınmıştır.
Alınan raporların çelişkili olması hasebiyle en son görevlendirilen heyet tarafından çelişkilerin giderilmesi amacına hasreten gerekli incelemeler yapılmış en son alınan ek rapor ile usul ve yasaya uygun olarak tespitler yapılmak suretiyle;
Davalı tasarımının... numaralı tasarımların farklı olduğu, davacı yanın sunduğu kataloglarda yer alan ürünler ile benzemediği gerekli kıyaslamalar yapılmak suretiyle tespit edilmiştir.
Bahsi geçen ... numaralı tasarımların davacı yanca sunulan ürünler ile karşılaştırılmasında belirgin farklılıkların bulunduğu yeni ve ayırt edici olduğu alınan rapor ile sabit hale gelmiş olup, bir an için bu tasarımların davacı yanın sunduğu ürün görselleri ile aynılığı belirlense dahi aşağıda ayrıntılı ifade edildiği üzere davacı yanın kataloglarının tarihinin davalı tasarımının başvuru tarihinden incesine ait olduğunun ispatlanamadığı anılı sebeplerle bahsi geçen tasarımlar yönünden davanın reddi gerektiği izahtan varestedir.
Bakiye kalan tasarımların( ...) ise en son görev yapan heyetin hazırladığı kök ve ek rapor ile davacı tarafından sunulan katalog içerisinde yer alan muhtelif ürünler ile bilgilenmiş kullanıcı algısı üzerinden belirgin farklılığın bulunmadığı ve benzer olduğu usul ve yasaya uygun olarak belirlenmiştir.
Yukarıda tespit edildiği üzere ... numaralı tasarımların yeni ve ayırt edici olduğu hususu tartışmaya açık olmayacak şekilde tespit edilmiş ise de, bakiye kalan tasarımlar yönünden ihtilafın hasıl olduğu zira ilgili tasarımların benzerliğinin saptandığı ancak ihtilafın, benzerliği saptanan katalogların delil değerine haiz olup olmadığına ilişkin olduğu, bu kapsamda inceleme yapılması gerektiği kuşkusuzdur.
Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, bir tasarımın yenilik ve ayırt edicilik vasfını ortadan kaldırdığı iddia edilen bir kataloğun, tasarım başvuru tarihinden önceki bir döneme ait olduğu ve basım tarihinin kesin olarak ispatlanması gerekmektedir.
Künye bilgisi içermeyen veya basım tarihi belirsiz kataloglar, tek başına "kamuya sunulmuşluk" (önceki teknik) vasfı taşımaz ve hükümsüzlük davasına dayanak teşkil edemez.
Bir tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığı bir katalogla ispat edilmek isteniyorsa, sunulan kataloğun mutlaka tasarım başvurusundan önceki bir döneme ait olması ve baskı tarihinin de bu tarihten önce olması gerekmektedir.
Bilirkişiler tarafından kataloglara ilişkin delil değerine haiz olup olmadığı hususu mahkemenin takdirine bırakılmış sadece kataloglara ilişkin gerekli analizler yapılarak bilgiler rapora dercedilmiş olup, mahkememizce bu analizler üzerinden gerekli inceleme yapıldığında; kataloglarda baskı tarih bilgisinin yer almadığı, bir kısım kataloglarla ilgili fatura olduğu raporda yazılmış ise de, faturaların mahkememizce incelenen kataloglara ilişkin olduğunun ispatlanamadığı, 2018, 2019 yılı katalog faturası olması inceleme kapsamına alınan katalogların faturası olduğunu ispatlamaya elverişli olmadığı, zira başka bir kataloğa ilişkin de bir fatura olabileceği, bilirkişilerce değerlendirilen ve bilgeleri rapora dercedilen Faturalarla dava konusu incelenen kataloglar arasında illiyet bağı kurulamadığı, nitekim 19/02/2026 tarihli raporda da incelenen faturalarda yan panel katalog, soğuk oda katalog, kapak katalog, kapak gibi açıklamalar yer aldığı, bu faturaların davacının davasına esas olarak bildirdiği kataloglara ilişkin olduğunu kesin olarak ispatlamaya elverişli olmadığı;
19/02/2026 tarihli raporun 10. Sayfasında son derece yerinde tespit ile;
"Tasarım hükümsüzlüğü değerlendirmesinde, bir önceki tasarımın mutlaka tescil başvuru tarihinden önce kamuya sunulduğunun somut, açık ve objektif delillerle ispatlanması zorunludur, bu kapsamda kataloglar, broşürler, ticari tanıtım materyalleri, fiyat listeleri ve benzeri dökümanların ancak basım/dağıtım tarihleri belirlenebilir, kaynağı açıkça gösterilebilir ve tasarımı oluşturan karakteristik unsurları net bir şekilde yansıtır olmaları halinde delil olarak kabul edileceği" değrlendirilmiş, devamında ise "Dosya kapsamında sunulan kataloglara ilişkin olarak heyetimizce katalogların basım, dağıtım veya kamuya sunulma tarihlerine dair kesin ispata elverişli teknik bir doğrulama çalışması yapılması mümkün olmadığından, bu delillerin hükme esas alınıp alınmayacağı hususundaki takdir tamamen Sayın Mahkemenize aittir." tespiti ile davacı yanın dayanak sunduğu delillerde yer alan görsellerin, davalı tasarımı ile karşılaştırma yapılması için yeterli açıklığı sağlasa da sunulu delillerin, davalı tasarımının başvuru tarihinden önce basım ve dağıtım tarihi olduğunu ispat edemediği, bilirkişi raporuna derci sağlanan fatura bilgilerinin yeterli açıklık sağlamadığı, spesifik olarak davacının dayandığı kataloglara ilişkin yeterli açıklamayı ihtiva etmediği, davacı yanın incelenen ticari defter kayıtlarının da yukarıda belirtili kesinlikte olacak şekilde katalogların davaya konu tasarımın başvuru tarihinden önce basıldığını ispatlamayamadığı, davacı yanın her ne kadar ... müzekkere yazılmasını talep etmiş ise de davacı yanın böyle bir delile süresinde dayanmadığı, süresinde dayanmadığının davacı yanın da kabulünde olduğu zira davacı ticari defter kayıtlarına delil olarak dayandığı için bu delilin ... müzekkere yazılmasını da kapsayacağını iddia etse da, bu iddianın yerinde olmadığı zira her iki delilin farklı deliller olduğu, kaldı ki ... müzekkere yazılmasının dava konusu yönünden etkisinin olmadığı zira bu müzekkere katalogların kosgeb ile iş birliği içerisinde hazırlandığının ispatına yönelik olup, kataloglara kimin iştirak ettiğinin somut dava özelinde davacı lehine ispat sağlayamayacağı anılı sebeplerle davacı yanın talebi yerinde bulunmamıştır.
Bu durumda davacı yanca sunulu delillerin Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarında vücut bulan "bir tasarımın yenilik ve ayırt edicilik vasfını ortadan kaldırdığı iddia edilen bir kataloğun, tasarım başvuru tarihinden önceki bir döneme ait olduğu ve basım tarihinin kesin olarak ispatlanması gerekmektedir." hususu ispatlamaya muktedir olmadığı, mahkememizce değerlendirilmiş, anılı sebeplerle davanın reddi ile Davanın reddi yönünde karar verilmiş olması hasebiyle davanın reddine dayanak gerekçeler ışığında tensip zaptı 8. Madde kapsamında verilen tedbir kararının kaldırılmasına, gerekçeli karar ekli olarak tedbir kararının kaldırıldığı husususun TPMK'ya bildirilmesine ve diğer tedbir taleplerinin reddine ilişkin aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:
1-Açılan davanın REDDİNE,
2-Davanın reddi yönünde karar verilmiş olması hasebiyle tensip zaptı 8. Madde kapsamında verilen tedbir kararının kaldırılmasına, gerekçeli kararın yazılması ile birlikte gerekçeli karar ekli olarak tedbir kararının kaldırıldığı husususun TPMK'ya bildirilmesine, diğer tedbir taleplerinin reddine,
3-Alınması gereken 732,00 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 59,30 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye kalan 672,70 TL karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafça yapılan posta, tebligat ve bilirkişi masraflarından oluşan toplam 30.181,50 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki tarife gereğince hesaplanan 55.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
7-Arta kalan gider ve delil avansının kararın kesinleşmesi ile yatıran tarafa iadesine,
Dair karar taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İSTİNAF YASA YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.15/05/2026
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır
Full & Egal Universal Law Academy