T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T. C.
A N K A R A
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN MAHKEMEMİZCE VERİLEN KARAR
ESAS NO: 2023/234
KARAR NO: 2023/800
BAŞKAN: ... ...
ÜYE: ... ...
ÜYE: Dr. ... ...
KATİP: ... ...
DAVA: Yabanca Hakem Kararını Tanıma Ve Tenfiz
DAVA TARİHİ: 03/04/2023
KARAR TARİHİ: 19/12/2023
G. KARAR YAZIM TARİHİ : 15/01/2023
Mahkememizde açılan Yabanca Hakem Kararının Tanıma Ve Tenfiz davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında imzalanan 26 Mayıs 2020 tarihli tahkim anlaşması uyarınca, Ukrayna Ticaret Odasına bağlı olan "International Commercial Arbitration Court at the Ukrainian CCI" tarafından 105/2021 numaralı tahkim kararı verildiğini, uyuşmazlığın esasının, 26 Mayıs 2020 tarihli anlaşma gereğince davalı tarafın göndermeyi taahhüt ettiği medikal malzemeleri göndermemesinden, aralarında yapılan sözleşmenin gereklerini yerine getirmemesinden kaynakladığını, söz konusu uyuşmazlığın tarafların imzaladıkları sözleşmede belirlendiği üzere International Commercial Arbitration Court at the Ukrainian CCI tarafından görevlendirilen tek hakem tarafından çözüldüğünü, karar verilmeden önce davalı tarafa gerekli tebligatların yapıldığını, tarafların tacir, işinde ticari iş olduğunu, Türk hukukunda, yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizinin 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Kanunu Hakkında Kanun (“MÖHUK”)'da düzenlendiğini, yine T.C. Anayasası 90.maddesi ve 5718 s. Kanunun birinci (1.) maddesi ışığında, Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası sözleşme hükümlerinin öncelikli olarak uygulanacak olması gerektiğinden, yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi için Türkiye'nin taraf olduğu ve öncelikli olarak uygulanacak uluslararası sözleşme olan 1958 tarihli Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi için New York Sözleşmesi (“NYS” veya “New York Sözleşmesi”) olduğu ve Türkiye nin NYS' ni imzalarken bu sözleşmeye, yalnızca taraf devletlerin hakem kararlarının tanınması ve tenfizini kabul ettiğini belirten bir çekince koyduğunu, ancak günümüz itibariyle neredeyse tüm devletlerin bu sözleşmeye taraf olmasından dolayı, söz konusu çekincenin uygulamada bir önemenin kalmadığını, New York Sözleşmesi'nin birinci (1.) maddesi gereğince, Türkiye dışında verilen hakem kararları kapsam dahilinde olup NYS' ne taraf olan yabancı devletlerin ülkelerinde verilen tahkim kararlarında...hükümleri, NYS tarafı olmayan yabancı devletlerin ülkelerinde verilen tahkim kararları söz konusu ise MÖHUK hükümlerinin uygulanacağını, bu kapsamda Ukrayna bu sözleşmeye taraf ülkeler olduğundan...hükümlerini uygulanacağı ve buna göre taraflar arasında imzalanan 26 Mayıs 2020 tarihli tahkim anlaşması uyarınca, Ukrayna Ticaret Odasına bağlı olan " international comvecial Arbitration Court at the Ukrainian CCI " tarafından 105/2021 numaralı ve 16/12/2021 tarihli verilen hakem karar uyarınca 8.062,14 EUR'un davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin hakem kararının tanıması ve tenfizine karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı şirkete usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen davaya cevap vememiştir. Davalı şirket temsilcisinin vefatı bildirildiğinden, yeni atanacak temsilci beklenmiş, bu temsilciye de dava ve duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilmiştir. Ancak davaya karşı her hangi bir cevap verilmemiştir.
DELİLLER , DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; İnternational Comvecial Arbitration Court at the Ukrainian CCI " tarafından verilen 16/12/2021 tarihli ve 105/2021 numaralı yabancı hakem kararın tanınması ve tenfiz istemine ilişkindir.
Dava niteliği gereği nispi harca tabi olmakla ve tenfiz istemine konu miktar 8.062,14 Euro olup, bu miktarın TL karşılığı üzerinden eksik peşin harç, davacı tarafa verilen süre içerisinde ikmal edilmiştir.
Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü'ne den; Ukrayna ile Ülkemiz arasında teminattan muafiyette ilişkin, yine hakem kararların tanınması ve tenfizine ilişkin hukukî veya fiilî mütekabiliyet bulunup bulunmadığı hususunda bilgi istenmiş, verilen cevapta; teminat konusunda;"Ukrayna Türkiye’nin de katılmış olduğu 23.03.1972 tarihli ve 14137 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi’ne taraftır. Bu Sözleşme'nin 17'nci maddesinin 1'inci fıkrasında; âkit devlet vatandaşlarının birbirlerinin ülkesinde ikame ettikleri veya müdahil olarak katıldıkları davalarda, bu kişilerin yabancı olmaları veya o ülkelerde ikametgâhı veya meskeni bulunmaması sebebiyle her ne ad altında olursa olsun teminat veya depozit istenemeyeceği öngörülmüş, 2'nci fıkrasında ise; aynı usûlün mahkeme masraflarının karşılanması hususunda da geçerli olduğu bildirilmiştir. Ukrayna ile Ülkemiz arasında ayrıca, 09.07.2003 tarih ve 4920 sayılı Kanunla onaylanan ve 22.12.2003 tarih ve 25324 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak 02.05.2004 tarihinde yürürlüğe giren 2000 tarihli “Türkiye Cumhuriyeti ile Ukrayna Arasında Hukukî Konularda Adlî Yardımlaşma ve İşbirliği Anlaşması”mevcuttur. Bahse konu Anlaşmanın 14'üncü maddesinde;"1.Âkıt Taraflardan birinin vatandaşları, diğer Âkit Tarafın adlî makamları önünde davalara, davacı veya müdahil olarak katıldığında, yabancı olmaları veya bu Âkıt Taraf ülkesinde ikametgâh veya meskenleri bulunmaması sebebiyle ne isim altında olursa olsun herhangi bir teminat akçesi istenmeyecektir. İşbu maddenin 1 inci fıkrasındaki hükümler tüzel kişilere de uygulanır." hükmü yer aldığı,...Yine Yabancı hakem kararının tenfizi için mütekabiliyet bakımından; Yabancı hakem kararlarının tenfizi, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun 60-63. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Hakem kararlarının tenfizine ilişkin anılan düzenlemede, yabancı mahkeme kararlarının tenfizine ilişkin 54. maddesinin (a) bendinde aranan "karşılıklılık şartına" bir atıf yapılmamaktadır. Ancak, Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkındaki 10 Haziran 1958 tarihli New York Sözleşmesi'ne her iki ülke de taraftır. Türkiye, New York Sözleşmesi’ni onaylarken, bu sözleşmeyi sadece diğer bir taraf devlette verilmiş ve Türk hukuku uyarınca ticari olan uyuşmazlıklara ilişkin hakem kararlarının tenfizinde uygulayacağını beyan etmiştir.Diğer yandan "Türkiye Cumhuriyeti ile Ukrayna Arasında Hukukî Konularda Adlî Yardımlaşma ve İşbirliği Anlaşması”nda yabancı hakem kararlarının tenfizine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. " yönünde, bilgi verilmiştir.
Yabancalık teminatı konusunda MÖHUK 48. Maddesinin 2. Fıkrasında "Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar." düzenlemesi yer almakta olup, Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü' yazısına göre teminat alınmasını gerektirir bir durumun olmadığı kanaatine varılmıştır.Yine New York Sözleşmesi gereğince iş bu hakem kararının tenfizinin istenebileceği, anlaşılmıştır.
Dava konusu uyuşmazlık; İnternational Comvecial Arbitration Court At The Ukrainian CCI ce verilen 16/12/2021 tarihli ve 105/2021 numaralı yabancı hakem kararının tenfizine ilişkindir.
MÖHUK nun 1.maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu Milletlerarası Sözleşme hükümleri saklı tutulmuştur. Yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi konusunda bu kanunda hüküm bulunduğu gibi ayrıca 1958 tarihli New York Sözleşmesi bulunmaktadır. Bu sözleşmeye Türkiye taraf olmuştur, bu nedenle sözleşme hükümleri MÖHUK hükümlerine göre daha özel bir düzenleme niteliğinde bulunduğundan dava konusu hakem kararlarının New York Sözlemesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Türkiye, New York Sözleşmesini bazı çekincelerle onaylamıştır. Birinci çekinceye göre , Türkiye sözleşmeyi sadece karşılıklılık esasına göre bu sözleşmeye taraf olan bir devlet ülkesinde verilen hakem kararlarının tanınması ve tenfizi hakkında uygulanacaktır. İkinci çekinceye göre; Türkiye sözleşmeyi yalnız akdi veya akit dışı hukuki münasebetlerden kaynaklanan ve kendi iç hukukuna göre ticari mahiyette sayılan uyuşmazlıklar hakkında uygulanacaktır.Karşılıklılık esasına bakıldığında Ukranyanın, New York Sözleşmesine taraf bir devlet olduğu ve bu şartın gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Türkiye'nin ikinci çekincesi yönünden yapılan incelemede tenfizi istenen hakem kararının, İnternational Comvecial Arbitration Court At The Ukrainian CCI , Tahkim mahkemesi tarafından verildiği, ticari iş nedeniyle ödenmeyen bir alacağa ilişkin olduğu, bu nedenle Türk Hukukuka göre akdi münasebetten kaynaklanan ve ticari mahiyette sayılan bir uyuşmazlık kapsamında yer aldığı, dolayısıyla bu yöndeki şartında gerçekleştiği anlaşılmıştır.
New York Sözleşmesinde sadece yabancı hakem kararlarının tanıma ve tenfiz engelleri düzenlenmiş olup, genel olarak yabacı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi usulü düzenlenmemiştir. Yine sözleşme gereğince tanıma ve tenfize ilişkin Türk hukukundaki kurallar uygulanacaktır.
Dava konusu uyuşmazlıkta, davacının Ukranya firması olması nedeniyle yabancılık unsuru bulunduğu anlaşılmaktadır.Teminat yönünden yapılan incelemede; teminat konusunun düzelendiği ve Türkiye'nin taraf olduğu 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Sözleşme mevcut olup bu sözleşmeye Ukranyanın da taraf olması sebebiyle MÖHUK'un 48. maddesi kapsamında teminat alınmasına gerek olmadığı anlaşılmıştır.
Diğer şartlar yönünden yapılan incelemede, New York Sözleşmesine göre sunulması gereken dilekçe ve eklenmesi gereken belgelerin Türkçe tercümeleri ile birlikte sunulması gerektiği açıktır.Davacı tarafından tanıma ve tenfizi istenen kararların kesinleşmesine ilişkin belgeler ile onaylı örnekleri ve Apostil şerhli konsolosluk tarafından onaylı tercümelerinin sunulduğu görülmüştür.
New York Sözleşmesi hükümlerine göre, mahkememizce tanıma ve tenfiz şartlarının bulunup bulunmadığı konusunda bir inceleme yapılabileceği, yabancı mahkeme kararının içeriğinin denetlenmesinin söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle kararda yer alan hukuki tespitlerin doğruluğu yönünde bir inceleme yapılmamıştır.
Ancak sözleşme kapsamında tarafların tahkim anlaşması yapma ehliyetlerinin olması ve geçerli bir tahkim anlaşmasının varlığı gerekmektedir. Bu kapsamda yabancı hakem kararının tenfizini isteyen davacı tarafça tahkim sözleşmesinin aslı gibidir onaylı sureti ve yeminli tercümesi tahkim davasına ilişkin davanın aslı gibidir onaylı ve yeminli Türkçe tercümesi onanmış örneklerinin sunulduğu, tahkim şartının sözleşmenin 10. maddesinde açıkça düzenlendiği görülmüştür.
Dosyamızda, her iki tarafın tahkim yargılamasına katılması için gerekli tebligatların usulünce yapıldığı halde davalı kendini temsil ettirmemiş, davacı taraf temsil edilmiştir.Tahkim yargılaması sırasında bu konuda davalının herhangi bir itiraz olmadığı gibi mahkememizde görülen tanıma ve tenfiz dosyasında da bu yönde bir itirazın olmadığı, hakem kararının içeriğinde de taraflar arasında geçerli bir tahkim anlaşması olduğunun tespit edildiğinden, bu şartında mevcut olduğu görülmüştür.
Yine New York Sözleşmesine göre, hakem kararının hakem tarafından yetkileri dahilinde verildiği ve bu şartında gerçekleştiği anlaşılmıştır.
Aranan diğer bir şart hakem mahkemesinin teşkili veya tahkim prosedürü olup, dava konusu " İnternational Comvecial Arbitration Court At The Ukrainian CCI " tarafından verilen 16/12/2021 tarihli ve 105/2021 numaralı hakem kararının Türkçe metninin incelenmesinde; taraflar arasında imzalanan 26 Mayıs 2020 tarhli KB-3192 sayılı sözleşme gereğince davacının 6.821,50 Euro para transferi yaptığı halde davalının sözleşmenin 5.1 ve 5.3 maddeleri ile şartnamesi hükümlerini ihlal ettiği ve malları teslim etmediği, bu nedenle avans olarak verilen bedelin faiziyle tahsili istemli olarak, sözleşmenin 10. Maddesindeki takim şartı ve mevuzatı hüküm gereğince, davacı başvurusu kabul edilerek, Tek hakem Vasyl Marmazov tarafından usulunce yapılan yargılama neticesinde, teslim edilmeyen mallar için yapılan avans ödemesi 6.821,50 EURO ve bu ödemenin iadesinde gecikilmesi nedeniyle 103,46 Euro faiz, 1.137,18 Euro tahkim ücreti olmak üzere 8.062,14 Euro nun davalıdan tahsiline karar verildiği görülmüştür. Tahkim sürecinde, davalının ticaret sicile tescilli 22.03 . 2021 tarihli son adresinde, 2 Haziran 2021 tarihinde tahkim yargılamasına ilişkin belgelerin tebliğ edildiği, 17.09.2021 tarihili duruşmaya davet, duruşma yeri, International Commercial Arbitration Court at the Ukrainian CCI tarafından verilen hakemin ismini bildirir kararında 20.09.2021 tarihinde tebliğ edildiği, ancak davalının yargılam sürecine katılmadığı görülmekle yokluğunda yargılam yapılmasında usul ve yasaya aykırı bir durum olmadığı , kamu düzeninden vede Anayasal hakkı olan hukuki dinlenilirlik vede adil yargılanma hakkı ihlalini içeren bir durumun bulunmadığı anlaşılmıştır. Yine 04.02.202 tarihli tahkim mahkemesi ek kararına göre, bu kararın 16.12.2021 tarihi itibariyle Ukranya' da (icrası mümkün olduğu) geçerli olduğu ve davalıya kararın 28.12.2021 tarihinde iadeli taahhütlü mektupla (PTT vasıtasıyla) tebliğ edildiği, kararın bu şekilde kesinleştiği de anlaşılmıştır. Yine hakem kararına konu uyuşmazlığın Türk Hukukuna göre tahkime elverişli olduğu tespit edilmiştir.Ayrıca kamu düzenine bir aykırılık olmadığı görülmüştür.
Tüm dosya kapsamı, dava, taraflara arasındaki ticari mal satım sözleşmesi ve tahkim şartı, yabancı hakem kararı ile Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü' yazı cevabı birlikte değerlendirildiğinde; Tenfizi istenen hakem kararının ticari iş nedeniyle ödenmeyen bir alacağa ilişkin olduğu, bu nedenle Türk Hukukuna göre akdi münasebetten kaynaklanan ve ticari mahiyette sayılan bir uyuşmazlık kapsamında yer aldığı, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 48 inci maddesi kapsamında davacıdan teminat alınmasına gerek olmadığı, kararın kesinleşme şerhi ile onaylı örnekleri ve Apostil şerhli konsolosluk tarafından onaylı tercümelerin sunulduğu, her iki tarafın tahkim yargılamasına katılması için gerekli tebligatların yapıldığı ancak davalının tahkim yargılaması sürecine katılmadığı her hangi bir beyanda bulunmadığı, tahkim yargılaması sırasında bu konuda herhangi bir itiraz olmadığı gibi dosyamızda da usulüne uygun yapılan tebligatlara rağmen davaya kaşı yazılı yada sözlü bir beyanda bulunarak tahkim sürecinde haberdar edilmedikleri yönünde bir iddia ve itirazınında olmadığı, taraflar arasında geçerli bir tahkim anlaşması olduğu, yine New York Sözleşmesine göre, hakem kararının hakem tarafından yetkileri dahilinde verildiği ve bu şartında gerçekleştiği, hakem kararına konu uyuşmazlığın da İnternational Comvecial Arbitration Court At The Ukrainian CCI Tahkim Mahkemesi yargılama usullerine uygun şekilde ve taraflar arasındaki anlaşma hükümlerine göre gerçekleştirildiği, sunulan belgelere göre tenfizi istenen hakem kararının usulüne göre kesinleştiği, hakem kararına konu uyuşmazlığın tahkime elverişli olduğu, kamu düzenine bir aykırılık olmadığı, hakem kararının New York Sözleşmesi hükümlerine göre tanıma ve tenfizi için aranan bütün şartları içerdiği anlaşılmakla, davacının davasının kabulü yönünde aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının Kabulü ile; Ukrayna Ticaret ve Sanayi Odası Uluslarası Ticari Tahkim Mahkemesi " International Convencial Arbitration Court at the Ukrainian CCI " tarafından 105/2021 numaralı ve 16/12/2021 tarihli verilen kararın TANINMASI VE TENFİZİNE,
2-Alınması gerekli 10.597,05-TL harçtan başlangıçta peşin alınan 179,90-TL peşin harç ve 2.699,54TL tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 7.717,61-TL'nin davalıdan alınarak Hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AÜT gereğince 24.821,07-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak , davacıya ödenmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olarak 179,90-TL başvurma harcı, 179,90-TL peşin harç, 2.699,54TL tamamlama harcı, 25,60-TL vekalet harcı, 119,50-TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 3.204,44-TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
5-HMK 333 maddesi gereğince yatırılan gider avansından kalanın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda oy birliği ile verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.19/12/2023
Başkan ...
✍e-imzalıdır
Üye ...
✍e-imzalıdır
Üye ...
✍e-imzalıdır
Katip ... ✍e-imzalıdır 9