T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2020/195 Esas
KARAR NO:2024/136
DAVA:Otogaz Bayilik Sözleşmesi-Kar Kaybı-Cezai Şart-Malın İadesi
DAVA TARİHİ:16/03/2020
KARAR TARİHİ:20/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... ... Ltd. Şti. ile davacı şirket arasında 21.05.2015 tarihli Otogaz Bayilik Sözleşmesi ve Ek Protokol imzalanmış ve imzalanan bu Sözleşme ile davacı şirketin 5yıl süre ile bayiliğini yapmayı ve Sözleşme konusu oto gaz satmayı kabul ve taahhüt etmiş olduklarını, davalı ... ... Ltd. Şti. ile davacı şirket arasında akdedilen Sözleşme kapsamında davalının 14.03.2018 tarihinden itibaren gaz alımını tamamen durdurmuş olduğunu, sözleşmenin 38. Maddesi uyarınca 10 günden fazla bir süre davacı şirketten gaz almaması, işi fiilen bıraktığını anlamına gelmekte ve bu durumun davacı şirkete sözleşmeyi haklı nedenle tek taraflı feshetme hakkı tanımakta olduğunu, davacı şirket tarafından T.C. .... Noterliğinin 04.05.2018 tarih ve ... yevmiye no.lu ihtarnamesi keşide edilmiş ve LPG alımına başlaması hususunda uyarıda bulunulmuş ve LPG alımına başlamadığı takdirde haklı sebeple sözleşmenin feshedilebileceğinin davalıya bildirilmiş olduğunu, buna rağmen davalı ... ... Ltd. Şti.’nin LPG alımına yeniden başlamamış ve sözleşmeyi açıkça ihlal etmiş, sözleşmeyi hukuken ve fiilen uygulanamaz hale getirmiş olduklarını, tüm bu nedenlerle davacı şirket tarafından davalıya T.C. .... Noterliği’nin 13.12.2018 tarih ve ... yevmiye no.lu ihtarnamesi keşide edilmiş ve haklı sebeple sözleşmenin feshedildiğinin davalıya bildirilmiş olduğunu, sözleşmenin 38. Maddesi uyarınca davalı ... ... Ltd. Şti.’nin sözleşme süresi bitmeden işi fiilen bırakması durumunda, cezai şartı ve Sözleşme'nin 40. Maddesi uyarınca hesaplanacak net kar mahrumiyetinin ödeneceğini kabul etmiş olduğunu, ayrıca sözleşmenin 23. ve 24.maddeleri kapsamında; davalı ... ... Ltd. Şti'ye emaneten teslim edilen tüm ekipmanların iadesinin de davalıya ihtar edilmiş fakat davalı tarafından iade edilmemiş olduğunu, öncelikle emanet menkullerin davalı tarafından iade edilmesini, iade edilmemesi halinde ise emanetlerin bedeli olan 2.100,00-TL’nin davalı tarafından ödenmesi ve sözleşmede belirtilen sürede davalı tarafından davacı şirkete iade edilmediğinden sözleşmenin fesih tarihinden itibaren gecikilen her gün için fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik (dava tarihi itibariyle T.C.M.B. döviz satış kuru üzerinden hesaplanacak karşılığı) 1.000,00.-EURO (6.950,00 TL) tutarındaki haksız kullanım bedelinin de davalı tarafından davacı şirkete ödenmesi gerekmekte olduğunu belirterek 21.05.2015 tarihli Otogaz Bayilik Sözleşmesi ve Ek Protokol’ün davacı şirket tarafından haklı nedenle fesih edildiğinin tespitine, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla sözleşmenin 27.maddesi uyarınca şimdilik 20.000,- Euro'nun TL karşılığı tutarındaki (10.03.2020 tarihi itibarıyla TCMB döviz satış kuru üzerinden 139.000,00-TL) cezai şart bedeli ve sözleşmenin 40.maddesi uyarınca hesaplanacak kar mahrumiyetinden şimdilik 1.000,00 TL kar mahrumiyetinin ödenmesine, emanet olarak bırakılan ekipmanların iadesi, iade edilmez ise emanetlerin bedeli olan 2.100,00-TL ve şimdilik 1.000,00 EURO (10.03.2020 tarihi itibarıyla TCMB döviz satış kuru üzerinden 6.950,00.-TL) tutarında haksız kullanım bedelinin davalı tarafından ödenmesine, tüm alacaklarının dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
ISLAH: Davacı vekili 13/04/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile 1.000,00 TL kar mahrumiyetinin 97.452,00 TL daha artırılarak 98.452,00 TL olarak yasal faizi ile birlikte tahsiline, 20.000 Euro'nun TL karşılığı tutarındaki (10.03.2020 tarihi itibarıyla TCMB döviz satış kuru üzerinden 139.000,00-TL) cezai şart bedeli talebimizde herhangi bir değişiklik olmayıp bu bedelin tahsiline, 1.000,00 EURO (10.03.2020 tarihi itibarıyla TCMB döviz satış kuru üzerinden 6.950,00.-TL) haksız kullanım bedelinin 118.690 TL daha artırılarak 125.640 TL olarak yasal faizi ile birlikte tahsiline olmak üzere dava dilekçesinde toplam 149.050,00 TL olan alacaklarını 214.042,00 TL daha artırarak 363.092,00 TL’ye çıkartılması hususundaki taleplerinin kabulü ile alacaklarının faizleriyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı tarafa usulüne uygun dava dilekçesi tebliğ edilmiş ancak davaya cevap vermemiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Taraflara usulüne uygun davetiyeler tebliğ edilmiş olup, 2017 ve 2018 Kurumlar Vergi Beyannamesi dosya içerisine alınmıştır.
... Asliye Hukuk Mahkemesinden talimat yoluyla 01/10/2021 tarihli keşif yaptırılarak bir makina mühendisi, bir akaryakıt sektör uzmanı ve bir mali müşavir bilirkişiden alınan 31/12/2021 tarihli bilirkişi raporu özetle;
1)Türk Ticaret Kanunu ve Borçlar Kanunu ilgili maddelerince ... tarafından iki buçuk ayı geçen bir sürede ekipmanların ve sistemin haksız yere kullanıldığı açıktır.
2)Tespit 12-A Tablo 1 de ifade edildiği gibi Emanet Senedi Yönünden ekipmanların; İade edilmedikleri varsayımı ile amortismanları düşüldükten sonra net tutar toplamının 38.658,30 TL olduğu,
3)Tespit 12-B de ifade edildiği gibi; Cezai Şart Tutarı Yönünden; 695.800 TL olduğu,
4) Tespit 12-C de ifade edildiği gibi; Net Kar Mahrumiyeti Tutarı Yönünden; ... Payı'nın 25.340,34 TL olduğu;
5) Tespit 12-D de ifade edildiği gibi; Satış Destek Bedeli Tutarı Yönünden; 8.041,68TL olduğu, şeklindedir.
Dosya mali müşavir, bir nitelikli hesaplama uzmanı ve bir akaryakıt sektör uzmanından oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, düzenlenen 28/06/2022 tarihli raporda;
III.SEKTÖREL DEĞERLENDİRMELER
1. Damga vergisi yatırıldığına dair bir ibare bulunmayan, taraflar arasında, 21.05.2015 tarihinde akdedilmiş “OTOGAZ BAYİLİK SÖZLEŞMESİ”, dosya kapsamında görülmüştür.
2. Damga vergisi yatırıldığına dair bir ibare bulunmayan, taraflar arasında, 21.05.2015 tarihinde akdedilmiş “EK PROTOKOL” dosya kapsamında görülmüştür.
3. Damga vergisi yatırıldığına dair bir ibare bulunmayan “Emanet Senedi” dosya kapsamında görülmüştür.
4. Davacı tarafından keşide edilen, .... Noterliği 04.05.2018 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname dosya kapsamında görülmüştür.
5. Davacı tarafından keşide edilen, .... Noterliği 13.12.2018 tarih ve ... yevmiye nolu fesih ihtarnamesi, dosya kapsamında görülmüştür.
Sektörel Değerlendirme;
Taraflar arasında 21.05.2015 tarihinde akdedilen Otogaz Bayilik Sözleşmesi’nin 38. Maddesi gereğince davalı ...’ün 10 (on) günden fazla bir süre LPG almaması “işin fiilen bırakıldığı” anlamına gelecek şekilde hüküm altına alındığı sabittir.
Davacı ... tarafından 13.12.2018 tarihli keşide edilen ihtarname ile taraflar arasında akdedilmiş bayilik sözleşmesinin feshedildiği, cezai şart, kar mahrumiyeti bedelleri ile ariyetlerin teslimi talep edilmiştir.
Davalı ...’ün, 10 günden fazla bir süre Otogaz LPG almaması durumunda işin fiilen bırakıldığını düzenleyen bayilik sözleşmesinin 38. Maddesi ve davacı ... tarafından 04.05.2018 tarihinde düzenlenen LPG alımı konusundaki uyarı ihtarnamesi mevcutken, sektörel teamül ve uygulamalar kapsamında davacı ...’ın sözleşmeyi 13.12.2018 tarihinde haklı nedenle feshettiği kanaatimi, hukuki tavsif Sayın Mahkemeye ait olmak üzere arz ederim.
IV. HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1)Yukarıda ayrıntılı olarak arz edildiği üzere, fesih haklı fesihtir.
2)Cezai şart hk. : Huzurdaki davalı sözleşmeyi ihlâl etmiş ve Noterden yapılan ihtarata rağmen sözleşmeyi ifa etmediğinden, sözleşmenin davacı tarafından haklı olarak feshine sebebiyet vermiş olan bir tacirdir. TTK m. 22 hükmü uyarınca sözleşme ile kararlaştırılmış bulunan 100.000 EURO cezai şartı ödemekle yükümlü tutulacaktır.
3)Mahrum kalınan kâr hk. : Mahrum kalınan kâr ise, normal işleyişi tarzına ve içinde bulunan hal ve durumların icaplarına göre, muhtemel olarak malvarlığında beklenilen bir çoğalmanın bu haksız fiil veya sözleşmenin tam ve gereği gibi ifa edilmemesi neticesinde, meydana gelmemiş olmasını ifade eder. Huzurda görülen davada, borçlu sözleşme ile almayı yükümlendiği otogaz LPG miktarını 10 günden fazla bir süre almaması durumunda, malvarlığında bir şey eksilmiyorsa da, mal varlığı normal olarak çoğalması gerekirken, sözleşmenin tam ve gereği gibi fa edilmemesi nedeniyle burada bir müspet zarar bir mahrumiyeti hali olarak gerçekleşmektedir. Yani mahrum kalınan kâr, davalının sözleşmeyi tam ve gereği gibi ifa etmemesi üzerine, davacının malvarlığının, zarar verici mahiyetteki ademi ifa halinden önceki haliyle, sonraki hali arasında bir değişiklik olmamakla birlikte, bu zarar verici sözleşmeye aykırılık teşkil eden ihlal olmasaydı, davacının malvarlığında meydana gelecek çoğalmayı ifade etmektedir. Böylece mahrum kalınan kâr (zarar), zarar verici ademi ifadan sonraki durum ile, çoğalma ihtimali gerçekleşseydi, arzedeceği farazi durum arasındaki farka tekabül etmektedir. Davacının malvarlığında meydana gelen fiilî zarar ve kâr mahrumiyeti, bir malvarlığı hakkının ihlâlini ifade etmektedir. Kısaca mahrum kalınan kâr, davalı sözleşmeyi tam ve gereği gibi ifa etmiş olsaydı, muhtemelen davacının malvarlığının muhtemelen kaydedeceği beklenilen çoğalmanın, sözleşmenin ademi ifası neticesinde meydana gelmemiş olmasını ifade etmektedir. Davacı, sözleşme ile belirlenen aralıklarda, davalının alması gereken otogaz LPG miktarınının alınmaması dolayısıyla kaçırdığı fırsatlar ve mâruz kaldığı zarar, mahrum kalınan kâr oranıdır. Davacı, mahrum kalınan kâr vasıtasıyla elde edebileceği muhtemel kârın da tazmini, uygun illiyet bağı kurulamayacağı için isteyemeyecektir. Ancak kâr mahrumiyeti farazi bir hesaba dayanacağı için, her farazi hesapta olduğu gibi, kâr mahrumiyetinin tespitinde de kat’iyet yoktur. Sayın Mahkeme, mahrum kalınan kârı tespit ederken, dar görüşle hareket etmeli ve sadece zarar verici ademi ifa hali olmasaydı, davacının muhakkak surette elde edebileceği kârı dikkate almamalı ve davacının tarafın iddia edeceği rakkam yerine, içinde bulunulan hal ve şartların mutad akışına ve zarar gören davacının aldığı tedbirlere göre, elde edilmesi kuvvetle muhtemel görünen kârı zarar olarak kabul etmelidir.
4)Cezai şartın davalının ekonomik açıdan mahfına sebep olmayacağı hk. : Konu Sayın Başkanlığın takdirindedir. Ancak sektör bilirkişisinin kanaati önemlidir.
V. MALİ İNCELEMELER VE DEĞERLENDİRMELER
1)Davacı Yanın Ticari Defterleri ; Davacı yana ait aşağıdaki cetvelde gösterilen noter tasdiklerini ihtiva eden 2015,2016,2017 ve 2018 yıllarına ait ticari defterleri incelemeye tabi tutulmuştur.
Davacı Yanın Ticari Defterlerinin Usulüne Uygunluk Yönünden Tetkik Edilmesi;
Davacının, 6102 Say. TTK m.64 ve VUK.182 gereğince mecburi olan tabloda belirtilen 2015,2016,2017 ve 2018 yılları ticari defterlerinin e-defter olarak tutulduğu, 1 sıra no.lu e-defter tebliği gereğince ocak ayı beratlarının açılış, aralık ayı beratlarının kapanış tasdiki yerine geçtiği, 2015,2016,2017 ve 2018 yılları Ocak ve Aralık beratlarının süresi içinde alınmış olduğu, envanter defterlerinin açılış tasdiklerinin süresinde yaptırılmış olduğu, Davacı yanın Ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu kanaatine varılmıştır. Ticari defterlerinin HMK 222 mad. gereğince davacı lehine delil niteliği sayın mahkemenizin takdirlerindedir.
Davacı Yanın Ticari Defterlerinde Tespit Edilenler;
Davacı yana ait incelenen 2015,2016,2017 ve 2018 yıllarına ait ticari defterlerinde, davalı yan ile aralarında bir ticari ilişkinin mevcut olduğu,
Davacı yanın incelenen ticari defterlerinde davalı yan ile olan ticari ilişkisini ... no.lu Alıcılar alt hesabında takip ettiği görülmektedir. Cari hesap tabloları EK.1’de sunulmuştur.
Davacı yanın incelenen ticari defterlerinde, davalı yandan fesih tarihi olan 13.12.2018 itibariyle ve dava tarihi olan 16.03.2020 tarihi itibariyle bir borç veya alacağının olmadığı tespit edilmiştir.
Davalı tarafından en son alımın 15.03.2018 tarihinde yapılmış olduğu, 28.03.2018 tarihi itibariyle davacının 41.028,51 TL alacaklı olduğu, 02.04.2018 tarihinde 140.800-TL teminat mektubunun nakde çevrilmiş olduğu, 25.10.2018 tarihinde Peştemaliye ve vade farkı faturaları düzenlenmesinden sonra cari hesap bakiyesinin sıfırlanmış olduğu görülmektedir.
2) Davalı Yanın Ticari Defterleri ; Davalı yana ait ticari defterler inceleme için sunulmamıştır. ... Asliye Hukuk Mahkemesi 2021/108 Talimat numarası ile dosyaya sunulmuş bilirkişi raporunda ticari defterlerin incelenmiş olduğuna dair bilgi görülmemiştir.
B)DAVACININ KAR MAHRUMİYETİ ALACAĞININ HESAPLANMASI
Taraflar arasında 21/05/2015 tarihinde akdedilen sözleşmenin 37. maddesi uyarınca, Sözleşmenin, 5 yıllık süre ile yürürlükte kalacağının belirtilmiş olduğu görülmekte olup, sözleşme dönemleri aşağıdaki gibi belirlenmiştir.
21.05.2015-20.05.2016 Sözleşmenin 1.Yılı
21.05.2016-20.05.2017 Sözleşmenin 2.Yılı
21.05.2017-20.05.2018 Sözleşmenin 3.Yılı
21.05.2018-20.05.2019 Sözleşmenin 4.Yılı
21.05.2019-20.05.2020 Sözleşmenin 5.Yılı
OTOGAZ BAYİLİK SÖZLEŞMESİ
MADDE 37
Taraflar arasında akdedilen bu Sözleşme, imza tarihinden itibaren 5 (beş) yıl sürelidir. 5. yıldan sonra, Sözleşme'nin yenilenebilmesi için tarafların karşılıklı olarak iradelerini yazılı şekilde, Sözleşme'nin sona ereceği tarihten en az 3 (üç) ay önce beyan etmeleri gerekmektedir.
MADDE 38
BAYİ'nin bu Sözleşme hükümlerini ihlâl etmesi, yükümlülüklerini tam veya gereği gibi yerine getirmemesi, her ne sebeple olursa olsun Lisansının iptal edilmesi, Sözleşme konusu işi gereği gibi ifa etmemesi, Sözleşme süresi bitmeden işi fiilen bırakması, Sözleşmeyi süresinden önce fesih etmesi, Otogaz LPG konusunda yürürlükte olan Kanun, yönetmelik, tebliğ ve ilgili her türlü mevzuata, ... tarafından belirlenen standartlara aykırı davranması hallerinde veya BAYİ'nin suç teşkil eden fiillerinden dolayı, ..., bu Sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak fesih edebilecektir. Bu halde BAYİİ ...' dan tazminat, zarar, ziyan ve kâr mahrumiyeti adı altında hiç bir tazminat ve hak talep etmeyeceğini kabul etmiştir. Bu hallerde, ...’ın ceza şartı ve ayrıca ilave olarak gelir kaybı kapsamındaki "net kâr mahrumiyeti" dahil Sözleşmeden doğan tüm haklarını talep etme ve kullanma hakkı saklıdır.
BAYi'nin en fazla 10 (on) gün ...'dan Otogaz LPG almaması veya işin başkası tarafından yürütülmesine müsaade etmesi, Otogaz LPG istasyonunu ...'ın önceden onayı olmaksızın 3.kişilere devretmesi, vefat etmesi veya iflas etmesi hallerinin "işin fiilen bırakılması" anlamına geleceğini taraflar kabul etmiştir.
MADDE 40
BAYİ, bu Sözleşme'nin Madde 38 kapsamında belirlenen sebepler ile ... tarafından fesih edilmesi veya kendisi tarafından süresinden önce hiçbir haklı neden göstermeden fesih edilmesi veya işin fiilen bırakılması veya Lisansının iptal edilmesi hallerinde, ...'a ceza şartı ve bakiye kalan Sözleşme süresi için ayrıca ceza şartından bağımsız olarak ilaveten net kâr mahrumiyeti ödemeyi kabul etmiştir,
Taraflar, bu Sözleşme gereğince BAYİ’nin ödemeyi taahhüt ettiği ve aşağıdaki şekilde hesaplanacak kâr mahrumiyetinin ...'ın gelir kaybı mahiyetinde ve "Net Kâr Mahrumiyeti” olduğunu, hesaplanacak kâr mahrumiyetini BAYİ’nin net olarak ödeyeceğini, bu hesaplamada, ...'ın kârlılık oranı ile yönetim, işletme gideri, vergi veya herhangi bir ad altına indirim yapılmayacağını kabul ederler.
Taraflar, BAYİ'nin ödemeyi kabul ettiği Net Kâr Mahrumiyetinin hesaplanmasında, taraflar arasında imzalanacak ek protokolde yer alan kar marjının paylaşım usulü esas alınmak suretiyle belirlenecek "... Payı” ile BAYİ'nin ...’dan Sözleşme'nin feshinden sonra bakiye kalan Sözleşme süresi için alması muhtemel olan ve aşağıdaki gibi hesaplanacak toplam Otogaz LPG ürünü miktarının çarpımının esas alınacağını kabul ederler.
Taraflar; (a) Sözleşme 1 (bir) yıldan fazla sürmüş ise, fesihten itibaren geriye doğru bir yıllık alım miktarının, (b) Sözleşme'nin 1 (bir) yılı dolmadan herhangi bir sebeple fesih edilmesi halinde ise, BAYİ’nin en yüksek aylık alımı baz alınarak 12 (oniki) ile çarpımından bulunacak alım miktarının, "Bir Yıllık Otogaz Satın Alımı" olarak tanımlanacağını; bu şekilde tespit edilen yıllık otogaz alımlarınını Sözleşme'nin bakiye kalan süresi ile çarpılarak Sözleşme süresi sonuna kadar toplam Otogaz LPG alımlarının belirleneceğini; söz konusu toplam Otogaz LPG alım miktarının, ekli protokolde belirlenen "... Payı" ile çarpılarak ...'ın Net Kâr Mahrumiyetinin hesaplanacağını kabul etmişlerdir. BAYİ, yapılan bu hesaplama neticesi oluşan ...'ın toplam Net Kâr Mahrumiyetini ilk yazılı talepte nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir.
MADDE 23
BAYI, bu Sözleşme'nin herhangi bir sebeple sona ermesi halinde, varsa, kendisine emanet olarak bırakılan ve mülkiyeti ...'a ait tüm ekipmanları ve her türlü ışıklı ve Işıksız reklam araçlarını en geç 5 (beş) gün içinde, demontaj ve nakliye masrafı kendisine ait olmak üzere, ...’ın dolum tesisleri ve depolarından kendisine en yakın olana iade ve teslim etmek zorundadır.
MADDE 24
Bu Sözleşme'nin feshi halinde, BAYİ 'ye ... tarafından emaneten teslim edilen her türlü ekipmanın Madde 23 çerçevesinde belirtilen süre içinde ve belirtilen yere BAYİ tarafından iade edilmemesi halinde, BAYİ gecikilen her gün için 1 000 (Bin) Euro haksız kullanım bedelini ...’a ayrıca ödemeyi şimdiden kabul etmiştir.
Sözleşmenin 40. maddesine göre, “Taraflar; (a) Sözleşme 1 (bir) yıldan fazla sürmüş ise, fesihten itibaren geriye doğru bir yıllık alım miktarının, (b) Sözleşme'nin 1 (bir) yılı dolmadan herhangi bir sebeple fesih edilmesi halinde ise, BAYİ’nin en yüksek aylık alımı baz alınarak 12 (oniki) ile çarpımından bulunacak alım miktarının, (b) Sözleşme'nin 1 (bir) yılı dolmadan herhangi bir sebeple fesih edilmesi halinde ise, BAYİ’nin en yüksek aylık alımı baz alınarak 12 (oniki) ile çarpımından bulunacak alım miktarının, "Bir Yıllık Otogaz Satın Alımı" olarak tanımlanacağını” tarafların kabul etmiş olduğu görülmektedir.
Taraflar arasında düzenlenmiş sözleşme ile aynı tarihli 21.05.2015 tarihli EK PROTOKOL 2.maddesine göre, “azami toplam kar marjının işbu Protokol tarihi itibariyle KDV hariç 867,82 TL/TON olduğunu, bu azami toplam kar marjı içerisindeki BAYİ' nin dağıtım payının (masraf ve fire dahil) oransal olarak %60 olduğunu kabul ederler.” şeklindedir.
EK PROTOKOL-KAR MARJI DAĞITIM PAYI
MADDE 2- TİCARİ ŞARTLAR
Taraflar, ... tarafından Sözleşme Madde 28 çerçevesinde işbu Protokol tarihi itibarıyla, BAYİ'nin ... tarafından il bazında tavan satış fiyatı olarak önerilen v EPDK'ya bildirilen Katma Değer Vergisi ("KDV”) dahil otogaz (Ipg) tavan satış fiyatlarını aşmayacağını, bu kapsamda, azami toplam kar marjının işbu Protokol tarihi itibariyle KDV hariç 867,82 TL/TON olduğunu, bu azami toplam kar marjı içerisindeki BAYİ' nin dağıtım payının (masraf ve fire dahil) oransal olarak %60 olduğunu kabul ederler. Taraflar tavan fiyat uygulaması nedeniyle azami tavan satış fiyatı üzerinde satış yapmamak kaydıyla kendi belirlediği fiyattan satış yapmakta serbesttir. BAYİ, ...'dan bu dağıtım payı haricinde herhangi bir ad altında maddi talepte bulunmayacaktır.
Sözleşmenin 40. maddesine göre, sözleşmenin fesih tarihi olan 13.12.2018 tarihinden itibaren geriye dönük 1 yıl için ay bazında Davacı yan tarafından Davalı yan’a yapılmış ürün satışlarının listesi aşağıda görülmektedir. Bu tabloda da görüldüğü üzere, son bir yıl içinde en çok alım miktarı 2017 aralık ayında 13.004 KG olarak tespit edilmiştir. (Davalı en son alımlarının 2018 Mart ay’ında yapılmış olduğu görülmektedir. Ancak, sözleşmeye göre, kar mahrumiyeti hesabı yapılırken fesih tarihinden geriye dönük 1 yıl alımlarının en yüksek olduğu ay alım miktarı dikkate alınacağı kararlaştırılmış olduğu için 2017 aralık alım miktarları hesaplamada dikkate alınmıştır.)
29.11.2018 TÜPRAŞ sirkülerine göre, ... ... için Tüpraş Çıkış Fiyatı KDV DAHİL 5.282,86 TL/TON olduğu görülmektedir. Bu miktarları LİTRE’ye çevirirsek Tüpraş çıkış fiyatının 5.282,86 *0,56=2.958,40/1000=2,96 TL/M3 olduğu hesaplanmıştır.
04.12.2018 Tarihi için ... ... satış fiyatının 3,62 TL/M3 olduğu tespit edilmiştir.
Buna göre LİTRE başına toplam dağıtım karı 3,62 TL-2,96 TL=0,66 TL/M3 olarak hesaplanmıştır. KG başına toplam dağıtım karı 0,66/0,56=1,1786 TL/KG olarak hesaplanmıştır.
Ek Protokol mad.2’ye göre, toplam kar marjı içerisindeki BAYİ' nin dağıtım payının (masraf ve fire dahil) oransal olarak %60 olduğu, kalan % 40’ın ... kar marjı dağıtım payı olduğu göz önüne alınarak KG başına davacı ...’ın kar mahrumiyeti KDV DAHİL 1,1786 TL*0,4=0,47144 TL, KDV HARİÇ tutarı 0,47144/1,18=0,39952 TL olarak hesaplanmıştır.
Bu değerler dikkate alınarak aşağıdaki tabloda özetle görüldüğü üzere KAR MAHRUMİYETİ TUTARI KDV Hariç 89.502,87 TL, KDV Dahil 89.502,87 TL*1,18= 105.613,39 TL olarak hesaplanmıştır.
C)DAVACININ CEZAİ ŞART BEDELİ ALACAĞININ HESAPLANMASI
Sözleşmenin 27. Maddesine göre, sözleşmenin feshi durumunda, BAYİ'nin bu Sözleşmenin sona ermesinden sonraki yükümlüklerini de süresinde ve tam olarak yerine getirmemesi hallerinde BAYİ ...’a talep tarihindeki 100.000 (Yüzbin) Euro karşılığı Türk Lirası tutarını ceza şartı olarak ödemeyi kabul etmiş olduğu görülmektedir.
Eğer Sayın Mahkeme tarafından, davacı ...’ın cezai şart alacağı bulunduğu kararı alınırsa dava tarihi 16.03.2020 tarihi itibariyle 100.000,-EURO karşılığı, 6,2824 TL Merkez Bankası döviz satış kuru dikkate alınarak (100.000,-EURO*6,2824 TL) 628.240,-TL hesaplanmıştır.
D)EMANETLERİN HAKSIZ KULLANIM BEDELİNİN HESAPLANMASI
Davacı tarafından inceleme sırasında tarafıma gönderilen malzeme fişi adı altında belgeye göre, davalı tarafından 3 Adet ekipmanın 25-26 ve 27 Haziran 2019 tarihlerinde 3 defada teslim edildiği görülmektedir. Ancak davalı imzasını taşıyan bir belgeye dosya içeriğinde rastlanmamıştır.
İlgili imzalı belgelerin davacı tarafından sayın Mahkemeye sunulması halinde ve Sayın Mahkeme tarafından bu belgelerin kabul edilmesi halinde, sözleşme fesih ihtarının davalı yana tebliğ edildiği 18.12.2018 tarihinden ortalama tarih 26.06.2019 tarihine kadar 190 gün için haksız kullanım bedeli hesaplandığında 190 gün*1.000,-EURO=190.000,-EURO haksız kullanım bedeli hesaplanmış olup, dava tarihi 16.03.2020 tarihi itibariyle 190.000,-EURO karşılığı, 6,2824 TL Merkez Bankası döviz satış kuru dikkate alınarak (190.000,-EURO*6,2824 TL) 1.193.656-TL olarak hesaplanmıştır. Hukuki Takdir Sayın Mahkemenize aittir.
E)... VERGİ DAİRESİ CEVAP YAZISI
Davalı yanın bağlı olduğu ... Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından Sayın Mahkeme’ye gönderilmiş cevap yazısı ve eklerine göre, davalı yanın 2016,2017 ve 2018 yıllarında dönem net zararının olduğu görülmektedir.
VI) SONUÇ
Davacı yanın Ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu, Ticari defterlerinin HMK 222 mad. gereğince davacı lehine delil niteliği sayın mahkemenizin takdirlerinde olduğu,
Davalı yana ait ticari defterlerin inceleme için inceleme günü olan 11.04.2022 tarihinde sunulmamış olduğu, ... Asliye Hukuk Mahkemesi 2021/108 Talimat numarası ile dosyaya sunulmuş bilirkişi raporunda ticari defterlerin incelenmiş olduğuna dair bilgi görülmemiş olduğu,
Davacı yanın incelenen ticari defterlerine göre, Sözleşme Fesih tarihi olan 13.12.2018 tarihi ve dava tarihi olan 16.03.2020 tarihi itibariyle davacının davalı yandan bir borç veya alacağının olmadığı, cari hesap bakiyesinin sıfır olduğu,
Davacının Kar Mahrumiyeti alacağının KDV Hariç 89.502,87 TL olarak hesaplanmış olduğu,
Sözleşmenin 27. maddesine göre, Davacının dava tarihi 16.03.2020 tarihi itibariyle cezai şart alacağının 100.000-EURO karşılığı, 628.240-TL olarak hesaplanmış olduğu, ancak sözleşmenin 27. maddesinde BAYİ'nin bu Sözleşmenin sona ermesinden sonraki yükümlüklerini de süresinde ve tam olarak yerine getirmemesi hallerinde bu cezanın söz konusu olacağının taraflar arasında kararlaştırılmış olduğu, ancak sözleşme sona erdiği tarihte davacı ticari defterlerine göre davacının bir alacağının olmadığı,
Davacı tarafından inceleme sırasında tarafıma gönderdiği davalı imzasını taşımayan belgelere göre, 3 Adet ekipmanın davalı tarafından davacı yana ortalama 26.06.2019 tarihinde iade edilmiş olduğu, buna göre, sözleşme fesih ihtarının davalı yana tebliğ edildiği 18.12.2018 tarihinden ortalama tarih 26.06.2019 tarihine kadar 190 gün için haksız kullanım bedeli hesaplandığında sözleşmenin 24.maddesine göre, günlük 1.000,-EURO üzerinden 190.000,-EURO haksız kullanım bedeli hesaplanmış olup, dava tarihi 16.03.2020 tarihi itibariyle 190.000,-EURO karşılığının, 6,2824 TL Merkez Bankası döviz satış kuru dikkate alınarak 1.193.656-TL olarak hesaplanmış olduğu, ekipmanların ne zaman teslim edildiğine ilişkin davalı tarafın imzasını taşıyan teslim belgelerinin ispata muhtaç olduğu,
Davalı yanın bağlı olduğu ... Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından Sayın Mahkeme’ye gönderilmiş cevap yazısı ve eklerine göre, davalı yanın 2016, 2017 ve 2018 yıllarında dönem net zararının olduğu, cezai şartın davalının ekonomik açıdan mahfına sebep olup olmayacağına ilişkin hukuki değerlendirmenin Sayın Mahkemenize ait olduğu,
Dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, düzenlenen 20/01/2023 tarihli raporda;
Sektörel Değerlendirme;
1.Kar Mahrumiyeti talebine esas teşkil edecek makul süre konusu;
Sözleşmenin feshinden itibaren kar mahrumiyeti hesabı, Yüce Yargıtay kararlarına göre davacının zararı azaltma külfeti uyarınca o bölgede bayilik kurup kurmadığı ve kurmadı ise çaba harcasaydı ne kadar zamanda kurulabileceği değerlendirilerek bulunan süreye göre yapılabilecektir.
Sektörel uygulamalar doğrultusunda ve EPDK’na paralel yaklaşımla hareket ederek ve her il’i ayrı bir pazar olarak değerlendirmek kaydıyla;
Dava konusu istasyonun bulunduğu ... İL SINIRLARI DAHİLİNDE (tüm ilçeler dahil olmak üzere), herhangi bir AKARYAKIT İSTASYON BAYİLİK SÖZLEŞMESİ yapabilmek için, “Makul Süre olarak 3 (üç) ay ‘ı tespitle” ve bunun hiçbir zaman asgari mesafe tahdidi ya da mesafe kısıtlaması veya yeni bir istasyon tesis etmek için gerekli ruhsat, imar tadil uygulamaları, vb. için gerekli süreler ile bir ilgisi olmadığını da ifade ederek, takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, arz ederim.
Bilvesile şunu da arz edeyim ki; Sektörel manada ifade edilen 3 aylık makul süre, sektör ortalamalarına göre bayilik ağı oluştururken Otogaz LPG/akaryakıt dağıtım şirketlerinin yeni bir akaryakıt istasyonu bayilik anlaşması imzalanmasına kadar geçen ortalama bir süre olarak alınması gerektiği kanaatim genel sektörel teamül ve uygulamalardan kaynaklanmaktadır.
2.3 adet Ariyet’in Rayiç Bedeli konusu;
Ariyet rayiç bedel tespit konusu uzmanlık alanım dahilinde değildir. Talimat bilirkişi raporunda ariyetlere yönelik tespit dosya kapsamında bulunmaktadır.
III- Ek Rapor Kapsamında Mali İnceleme Ve Değerlendirme:
Sayın Mahkeme tarafından, kar mahrumiyeti yönünden davacının aynı şartlarda kurabileceği sözleşme için gerekli makul süre tespit edilerek bu süre için hesap yapılması talep edilmiştir.
EK Rapor kapsamında, Sektörel değerlendirmede makul sürenin 3 ay olarak değerlendirilmiş olduğu, bu nedenle 3 aylık kar mahrumiyeti hesabı yapılmış olup, fesih tarihinden sonra ,davacının aynı şartlarda kurabileceği sözleşme için gerekli makul süre 90 gün alınırsa davacının mahrum kalmış olduğu kar tutarı aşağıdaki tabloda görüldüğü üzere 15.372,73 TL hesaplanmıştır.
Sayın Mahkeme tarafından, davacının beyanına göre teslim edildiği anlaşılan üç adet ariyetlerin dava tarihi itibariyle rayiç bedellerinin tespitinin talep edilmiş olduğu, ancak bu tespitin yapılması branşım dahilinde mümkün olmamıştır.
Sayın Mahkeme tarafından, cezai şartın davalının ekonomik açısından mahfına sebep olup olmayacağı yönünden değerlendirme talep edilmiş olduğu, branşım dahilinde aşağıdaki gibi Öz Sermaye tespiti yapılmıştır.
ÖZ SERMAYE TESPİTİ: Davalı yanın bağlı olduğu ... Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından Sayın Mahkemeye 07.06.2021 tarihinde gönderilmiş cevap yazı eklerinden olan davalı yan 2018 yılı Kurumlar Vergisi Beyannamesine göre, 2018 sonu itibariyle davalının öz sermaye tutarının 2.245,06 TL olduğu, sermayenin 2/3 tutarının 1.496,71 TL olduğu hesaplanmıştır.
IV-SONUÇ:
1)Davacının aynı şartlarda kurabileceği sözleşme için gerekli makul sürenin, genel sektörel teamül ve uygulamalar baz alındığında 3 ay (90 gün) olabileceği,
2)EK Rapor kapsamında, Sektörel değerlendirmede, davacının aynı şartlarda kurabileceği sözleşme için gerekli makul sürenin 3 ay olarak değerlendirilmiş olduğu, bu nedenle 90 gün için kar mahrumiyeti hesabı yapılmış olup, 90 gün için davacının Mahrum Kalmış olduğu Kar tutarının 15.372,73 TL olarak hesaplanmış olduğu,
3)Davalı yanın bağlı olduğu ... Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından Sayın Mahkemeye 07.06.2021 tarihinde gönderilmiş cevap yazı eklerinden olan davalı yan 2018 yılı Kurumlar Vergisi Beyannamesine göre, 2018 sonu itibariyle davalının öz sermaye tutarının 2.245,06 TL olduğu, sermayenin 2/3 tutarının 1.496,71 TL olduğu,
4)Cezai şartın davalının ekonomik mahvına neden olup olmayacağı değerlendirilmesi, davalı şirketin öz sermayesi dikkate alındığında, cezai şart tazminatının tamamının tahsil edilmesi halinde, şirketin mahvına neden olabileceği, cezai şart tazminatının 1.496,71 TL’sinin talep edilebileceği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava; taraflar arasındaki otogaz bayilik sözleşmesinin davalının sözleşmeye aykırı tutumu nedeni ile haklı nedenle ile feshi iddiasına dayalı cezai şart alacağının, kar mahrumiyeti alacağının tahsili ile ariyet olarak bırakılan eşyaların iadesi, mümkün olmadığı takdirde bedelinin tahsili ve ariyet olarak bırakılan eşyaların süresinde teslim edilmeyip kullanıldığı iddiasına dayalı olarak haksız kullanım bedelinin tahsili talebine ilişkin açılan davadır.
Taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinde kar kaybı ile cezai şart alacağının birlikte talep edilebileceği hüküm altına alındığından davacı hem kar kaybını hem de cezai şart alacaklarını talep edebilecektir.
... 10.03.2020 tarihinde ... Akaryakıt Şirketi ile olan Otogaz Satış sözleşmesini feshetmiştir. 22.05.2020 tarihinde ... ile sözleşme yapıldığı, bu tarihten itibaren ..., ... Mahallesi, 3. Merkez Bulvar No: 16 Adresinde bulunan iş yerinde keşif tarihinde ... (...) tarafından otogaz satışı yapıldığı, sözleşme bitimi sonrasında ... tarafından "..." satışının yapıldığı, davalının istasyonu aldığı şekilde iade yükümlülüğüne uymadığı, davalının sözleşmeye aykırı olarak LPG Tank depolama sistemi ve pompaları kullandığı, davalının zamanında teslim yükümlülüğünü yerine getirmediği teknik talimat bilirkişi raporu ile tespit edilmekle davalının teslim yükümlülüğünü usul ve yasaya aykırı biçimde ifa etmemesinden kaynaklı oluşan zararlardan davalı taraf sorumlu olacaktır.
... ve ... Şirketi arasında yapılan sözleşmenin 38. maddesinde ... Akaryakıt Şirketi sözleşme süresi bitmeden işi fiilen bırakması durumunda cezai şartı kabul etmektedir. Ayrıca sözleşmenin 40. maddesi uyarınca hesaplanacak net kar mahrumiyetini ödemeyi kabul etmiştir.
Sözleşmenin 23. ve 24. maddeleri gereğince, davalı ... Akaryakıt Şirketi emaneten teslim edilen tüm ekipmanların iadesi istenmiş fakat davalı tarafından iade edilmemiştir. İade edilmediği süre içerisinde haksız kullanım bedelinin de davalı tarafından ...' a ödenmesi gerekecektir.
Taraflar arasında 21.05.2015 tarihinde akdedilen Otogaz Bayilik Sözleşmesi’nin 38. maddesi gereğince davalının 10 günden fazla bir süre LPG almamasının “işin fiilen bırakıldığı” anlamına geldiği, davacı ... tarafından 13.12.2018 tarihli keşide edilen ihtarname ile taraflar arasında akdedilmiş bayilik sözleşmesinin feshedildiği, cezai şart, kar mahrumiyeti bedelleri ile ariyetlerin teslimi talep edildiği, davalının 10 günden fazla bir süre Otogaz LPG almaması durumunda işin fiilen bırakıldığını düzenleyen bayilik sözleşmesinin 38. maddesi ve davacı ... tarafından 04.05.2018 tarihinde düzenlenen LPG alımı konusundaki uyarı ihtarnamesi gereğince sektörel teamül ve uygulamalar kapsamında davacı ...’ın sözleşmeyi 13.12.2018 tarihinde haklı nedenle feshettiği teknik rapordaki tespitlerden anlaşılmıştır.
Kar kaybı (sözleşme madde 40) yönünden; son teknik raporda sektörel değerlendirmede, davacının aynı şartlarda kurabileceği sözleşme için gerekli makul sürenin 3 ay olduğu tespit edilmekle 90 gün için davacının mahrum kalmış olduğu kar tutarının 15.372,73 TL olduğu mali rapordan anlaşılmakla kar kaybı (sözleşme madde 40) yönünden; 1.000 TL ye dava tarihinden itibaren reeskont avans faizi işletilerek 14.372,73 TL ye ıslah tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek toplam 15.372,73 TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 24. Maddesi "Bu Sözleşme'nin feshi halinde, BAYİ 'ye ... tarafından emaneten teslim edilen her türlü ekipmanın Madde 23 çerçevesinde belirtilen süre içinde ve belirtilen yere BAYİ tarafından iade edilmemesi halinde, BAYİ gecikilen her gün için 1 000 (Bin) Euro haksız kullanım bedelini ...’a ayrıca ödemeyi şimdiden kabul etmiştir." şeklinde olup ekipmanların iade edilmemesi halinde cezai şart kararlaştırılmıştır.
Davacı tarafından inceleme sırasında sunulan belgelere göre ekipmanların davalı tarafından davacı yana 26.06.2019 tarihinde iade edilmiş olduğu, buna göre sözleşme fesih ihtarının davalı yana tebliğ edildiği 18.12.2018 tarihinden 26.06.2019 tarihine kadar 190 gün için haksız kullanım bedeli hesaplandığında sözleşmenin 24. maddesine göre günlük 1.000-EURO üzerinden 190.000-EURO haksız kullanım bedeli hesaplandığı, dava tarihi tarihi itibariyle 190.000 EURO karşılığının 1.193.656-TL olarak hesaplandığı, davacı tarafça 1.000,00 EURO (10.03.2020 tarihi itibarıyla TCMB döviz satış kuru üzerinden 6.950,00.-TL) haksız kullanım bedelinin 118.690 TL daha artırılarak 125.640 TL olarak yasal faizi ile birlikte tahsilinin ıslah dilekçesiyle talep edildiği, ancak mali tespitlerde davalı yanın bağlı olduğu ... Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından gönderilen cevap yazısı ve eklerine göre, davalı yanın 2016, 2017 ve 2018 yıllarında dönem net zararının olduğu, davalı yanın bağlı olduğu ... Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından 07.06.2021 tarihinde gönderilen cevap yazı eklerine göre davalı yanın 2018 yılı Kurumlar Vergisi Beyannamesine göre 2018 sonu itibariyle davalının öz sermaye tutarının 2.245,06 TL olduğu tespit edilmekle cezai şart miktarında resen indirime gidilerek haksız kullanım bedeli yönünden; 6.950 TL ye dava tarihinden itibaren reeskont avans faizi işletilerek 33.050,00 TL ye ıslah tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek toplam 40.000 TL bedelin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 27. Maddesi "BAYİ, bu Sözleşme süresince Sözleşme ve mevzuattan kaynaklanan tüm yükümlülüklerini aynen ve zamanında yerine getirmeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Sözleşme'nin, Madde 38 çerçevesinde belirtilen sebeplerden dolayı ... tarafından fesih edilmesi veya BAYİ tarafından Sözleşme hükümlerinin herhangi birinin ihlali veya yine BAYİ tarafından Sözleşme'nin süresinin sona ermesinden önce haklı bir sebebe dayanmaksızın tek taraflı olarak fesih edilmesi veya herhangi bir sebepten dolayı Sözleşme'nin sona ermesi durumu da dahil olmak üzere, BAYİ'nin bu Sözleşmenin sona ermesinden sonraki yükümlüklerini de süresinde ve tam olarak yerine getirmemesi hallerinde BAYİ ...’a talep tarihindeki 100.000 (Yüzbin) Euro karşılığı Türk Lirası tutarını ceza şartı olarak ödemeyi ve bu ceza şartı talebine hiçbir şekil ve surette itiraz etmeyeceğini ve talep edilen miktarı derhal ödeyeceğini beyan, kabul ve taahhüt etmiştir. BAYİ, mevzuat ve Sözleşmede belirtilen şartlar oluştuğu takdirde, ceza şartı haricinde ve ceza şartından bağımsız ve ayrı olarak ...'ın her türlü alacağını, zarar ve ziyanı ile gelir kaybı mahiyetindeki kâr mahrumiyetini ayrıca ödemeyi de kabul ve taahhüt etmiştir. ... dilerse ceza şartı dahil türlü alacağını, zarar ve ziyanı ile kâr mahrumiyetini teminatlardan tahsil edebilecektir." şeklindedir.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 38. maddesi "BAYİ'nin bu Sözleşme hükümlerini ihlâl etmesi, yükümlülüklerini tam veya gereği gibi yerine getirmemesi, her ne sebeple olursa olsun Lisansının iptal edilmesi, Sözleşme konusu işi gereği gibi ifa etmemesi, Sözleşme süresi bitmeden işi fiilen bırakması, Sözleşmeyi süresinden önce fesih etmesi, Otogaz LPG konusunda yürürlükte olan Kanun, yönetmelik, tebliğ ve ilgili her türlü mevzuata, ... tarafından belirlenen standartlara aykırı davranması hallerinde veya BAYİ'nin suç teşkil eden fiillerinden dolayı, ..., bu Sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak fesih edebilecektir. Bu halde BAYİİ ...' dan tazminat, zarar, ziyan ve kâr mahrumiyeti adı altında hiç bir tazminat ve hak talep etmeyeceğini kabul etmiştir. Bu hallerde, ...’ın ceza şartı ve ayrıca ilave olarak gelir kaybı kapsamındaki "net kâr mahrumiyeti" dahil Sözleşmeden doğan tüm haklarını talep etme ve kullanma hakkı saklıdır." şeklindedir.
Sözleşmenin 27. maddesi ile 38. maddeleri bir arada düşünüldüğünde; bayi'nin ihtara rağmen en fazla 10 (on) gün ...'dan Otogaz LPG almaması işin fiilen bırakılması kapsamında olduğundan, yine bu maddeler kapsamında sözleşmenin haklı feshine davalı tarafça neden olunduğundan ve ekipmanların ihtardan sonra davadan önce teslim edilmesi nedeniyle sözleşme hükümlerine riayet edilmediğinden davacının sözleşmenin 27. maddesi kapsamında cezai şart alacağı doğmuştur. Davacının dava tarihi tarihi itibariyle cezai şart alacağı sözleşmeye göre 100.000-EURO karşılığı 628.240 TL'dir. Ancak yukarıdaki paragrafta belirtilen mali tespitlere göre davalının ekonomik durumu gözetilerek 100.000 USD olarak kararlaştırılan ancak davacı tarafça 139.000 TL olarak talep edilen cezai şart miktarında resen indirime gidilerek ceza-i şart bedeli (sözleşme madde 27) yönünden; 40.000 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
Ekipmanların 26/06/2019 tarihinde davalı tarafından davacıya dava tarihinden önce teslim edildiği teknik rapor ile davacı beyanından anlaşılmakla ekipmanların iadesi aksi halde ekipmanların bedelinin tahsili davası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Davacı vekili tarafından dava dilekçesinde tüm talepler yönünden dava tarihinden itibaren reeskont faizinin talep edildiği ancak ıslah dilekçesinde yasal faizin talep edildiği ve ıslah dilekçesinde cezai şart yönünden faize ilişkin bir açıklamanın bulunmadığı görülmekle davacı vekiline bu konuda beyanda bulunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmiş olup davacı tarafça bu taleplerin sehven yapıldığı belirtilerek beyan dilekçesi sunulmuş ise de faiz türü yönünden davada ayrıca bir ıslah yapılmadığından aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
Cezai şart miktarlarında (sözleşme m. 24 ve m. 27) takdir yetkisi kapsamında indirime gidildiğinden bu iki cezai şart davası yönünden aleyhe yargılama giderine hükmedilmemiştir.
Ekipmanların iadesi aksi halde ekipmanların bedelinin tahsili davası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmekle davanın başlangıcındaki haklılık durumuna göre ekipmanlar dava tarihinden önce iade edildiğinden davacı aleyhine (bu dava yönünden harcı yatırılan 38.658,30 TL üzerinden) yargılama giderlerine hükmedilmiştir.
Kar kaybı bedeli yönünden kabul red oranına göre yargılama gideri hesabı yapılmıştır.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE,
A-Kar kaybı (sözleşme madde 40) yönünden; 1.000 TL ye dava tarihinden itibaren reeskont avans faizi işletilerek 14.372,73 TL ye ıslah tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek toplam 15.372,73 TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
B-Ceza-i şart bedeli (sözleşme madde 27) yönünden; 40.000 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
C-Haksız kullanım bedeli yönünden (sözleşme madde 24); 6.950 TL ye dava tarihinden itibaren reeskont avans faizi işletilerek 33.050,00 TL ye ıslah tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek toplam 40.000 TL bedelin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
D-Ekipmanların iadesi aksi halde ekipmanların bedelinin tahsili davası hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
E-Fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Harçlar Kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 6.514,91-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 9.407,41-TL harç düşüldükten sonra fazladan yatırılan 2.892,50-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T gereğince hesaplanan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yatırılan 6.514,91 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan; bilirkişi ücreti, tebligat, posta ve diğer masraflar olmak üzere toplam 13.354,80-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 12.069,75-TL lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,
6-1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin kabul red oranı dikkate alınarak 1.192,98 TL'nin davalıdan, 127,02-TL'nin davacıdan tahsiliyle Hazine adına gelir kaydına,
7-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK yönetmeliğinin 47/1 maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.20/02/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır