T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/324 Esas
KARAR NO : 2025/167 Karar
DAVA: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 05/05/2021
KARAR TARİHİ: 18/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; ...'e ait ... Bankası A.Ş. ... Şubesi 04/08/2020 keşide tarihli ... numaralı 32.000,00- TL lık çek ...A.Ş.'ne verildiğini, bu şirket tarafından ... Şirketine, oradan ...Şti.ne, ve oradan da ...'e ciro edilmek suretiyle intikal ettiğini, söz konusu çek, ... tarafından ... A.Ş.adına vekaleten...Bankası A.Ş.ne verilmiştir. çekte sorun çıktığını, ... firması tarafından dava konusu olduğunu, söz konusu çeklerin davacı şirket tarafından ciro edilmesinden kaybedildiğini, bu sebeple ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası nezdinde çeklerin iptali ve ödeme yasağı konulması talepli ikame edildiğini, dava konu çek icra takibine konulduğunu, devamında taraflarınca imza itirazı davası açıldığını, huzurdaki haklı davanın kabulüne, ... Bankası A.Ş. ... Şubesi 04/08/2020 keşide tarihli ... numaralı 32.000.- TL.lık çekin istirdatına ve davacı şirkete iadesine, istirdat talebinin kabul edilmediğine karşı davalılara karşı davacı şirketin herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine, İİK m.78/5 hükmü uyarınca takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmayacak miktarda tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle ; Davacının dava dilekçesinde belirtmiş olduğu iddiaları kabul etmediklerini, davalının davada taraf sıfatı bulunmadığını, davalı ... isimli işletme sahibi olduğunu, işletmesinde yangın panosu imalatı yaptığını, davalı şirketin... A.Ş. Firması ile herhangi bir ticari ilişkisi bulunmadığını ancak dava konusu çekin arkasında bulunan ve davalı şirketten önce gelen ...Tic. Ltd. Şti'ne yangın panosu imalatı işi yaptığını ve bu iş karşılığında ... dava konusu çeki aldığını ayrıca yapılan imalat işi sonucu ... 24.07.2020 tarih ... numaralı 32.025,20TL bedelli fatura düzenlediğini, davalının iş karşılığı aldığı ... Bankası ... Şubesi ... çek numaralı çeki ... A.Ş'ye ... karşılığı teslim ettiğini, çekin günü geldiğinde... şirketi çekin karşılığı olmaması nedeniyle ... 7. İcra Müdürlüğü ...E sayılı dosyasından icra takibine başladığını, söz konusu icra dosyasını ... şirketi ödeyerek dosya infazen kapatıldığını, davacının davasının reddine yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş vekilinin cevap dilekçesinde özetle ; Davalı Şirket ...A.Ş. ile dava dışı ... arasında ... tarih ... nolu “Faktoring Sözleşmesi” akdedildiğini, yapılan faktoring işlemi çerçevesinde konu firma tarafından davalı şirkete 04.08.2020 keşide tarihli 32.000,00-TL bedelli, ... - ... Şubesine ait ...hesabına ait ... nolu çek ciro ve teslim edildiğini, dava konusu çek yasal süresi içinde muhatap bankaya ibraz edildiğinde bedelin ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22.07.2020 tarih ... Esas sayılı ödeme yasağı gereğince ödeme yapılamadığına dair şerh düşüldüğünü, keşideci ve cirantalar tarafından davalı şirkete herhangi bir ödeme yapılmayıp çek bedelinin tahsili kabil olmayınca davacı çek keşidecisi ve ciranta borçlular hakkında, ... 7.İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını ancak davacı yanın bahsetmiş olduğu ödeme yasağı davalı şirketin alacağına kavuşmak için icra takibi başlatmasına engel olmadığını, dava konusu çek hakkında verilen ödeme yasağına ilişkin kararda davalı şirketin adı dahi geçmemekte, dolayısıyla da taraf olmadığı bir ödemeden men kararı ile de bağlı olması söz konusu olmadığını, aleyhe açılan haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLER VE GEREKÇE:
Davanın, çek istirdatı ile birlikte menfi tespit davasından ibaret olduğu anlaşılmıştır.
Tebligatlar usulüne uygun yapılmış olup, ... 16. İcra Hukuk Mahkemesi ... E. sayılı dosyası; ... 7. İcra Müdürlüğü'nün... E. sayılı dosyası, ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E. Sayılı dosyası, ... 16. İcra Hukuk Mahkemesi ... E.; ... 26. İcra Hukuk Mahkemesi ... E., ... CBS... Soruşturma;... 6. İcra Hukuk Mahkemesi ...E. ; ... CBS ... Soruşturma; ... 16. İcra Hukuk Mahkemesi ... E.; ... 16. İcra Hukuk Mahkemesi 2020/901 E.; ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi ... E.; ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesi ... E.; ... 21. İcra Müdürlüğü ... Esas; ... 21. İcra Müdürlüğü ...Esas; Müvekkil Şirket ve yetkilisine ait imza sirküleri, imza örnekleri, bilirkişi incelemesi, imzası inkar edilen çek, İTO ve TTSG kayıtları, tarafların ticari defter ve kayıtları, tanık ve her türlü yasal delil dosya arasına alınmıştır.
... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Talimat sayılı dosyasından alınan Mali Müşavir ...tarafından alınan bilirkişi raporunda özetle ; ... tarafından ... Şti'ne yangın dolabı tüpü satışı karşılığında fatura düzenlendiğini, bu faturaya karşılık çek alındığını ve bu çekin ... A.Ş.'ne verildiğini, düzenlenen faturanın ve alınan çekin yasal süresinde defterlere kayıt edildiğini ve beyanlara dahil edildiği tespit ve rapor edilmiştir.
Dosyanın Adli Bilimler ve Adli Grafoloji Uzmanı ...'a tevdi edildiği, bilirkişi tarafından alınan 20/12/2024 tarihli raporunda özetle ; ... Bankası A.Ş. ... Şubesi 04/08/2020 keşide tarihli ... numaralı 32.000,00- TL.lık çekin arka yüzünde davacı şirkete atfen atılmış imzanın mevcut mukayese imzalarına kıyasla davacı şirket yetkilisi ...'in ele ürünü olmadığı tespit ve rapor edilmiştir.
Tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda yapılan yargılama, toplanan deliller, dava dilekçesi, cevap dilekçesi, aşamalarda aldırılan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı ile yapılan değerlendirmede;
Davacı vekilinin ...'e ait ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait, 04/08/2020 keşide tarihli ... numaralı 32.000,00- TL lık çekin...A.Ş.'ne verildiğini, bu şirket tarafından önce ... Şirketine, oradan ... Ltd. Şti.ne ve oradan da ...'e ciro edilmek suretiyle intikal ettiğini, söz konusu çek, ... tarafından ...A.Ş. adına vekaleten...Bankası A.Ş. ne verildiğini beyanla, hem dava konusu iş bu çekin istirdadına karar verilmesini, hem de bu çeke istinaden kendisinden sonra gelen cirantalara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmektedir.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenleme uyarınca rıza hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına yahut menfi tespite karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gereklidir. Bu durum karşısında davada ispat yükü çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldırır.
Kambiyo senetlerinden doğan alacağa karşı borçlunun ancak senedin hükümsüzlüğüne taalluk eden veya senetten anlaşılan defilerle alacaklıya karşı şahsen haiz olduğu defileri ileri sürebileceği bu defilerden bazılarının mutlak, bazılarının ise nispi olduğu, senette sahtecilik definin mutlak defilerden olduğundan ve iyiniyetli hamil de dahil herkese karşı ileri sürülebileceğinde tereddüt bulunmamaktadır. Çekteki imzanın sahte olması, senetteki taahhüdün bulunmadığı yönündeki defilerden olup herkese karşı ileri sürülebileceğinden imzaları davacı şirket temsilcilerine ait olmayan davaya konu çeklere ilişkin sahtelik iddiasının iyiniyetli de olsa hamile karşıda ileri sürülebileceği aşikardır.
Senede karşı mutlak defiler, senet hamili olan herkese karşı ileri sürülebilir. Gerek doktrinde ve gerekse uygulamada “imzanın sahte olması”, “senet metninde sahtekarlık (tahrifat) yapılmış olması”, “borçlunun borçlanma ehliyetinin bulunmaması” “senette zorunlu şekil koşullarının bulunmaması”, “imza sahibinin temsil yetkisinin bulunmaması”, “senedin zamanaşımına uğramış bulunması” vb. defiler senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir. Borçlunun hamil/alacaklıya karşı senet metninde imzaya ilişkin iddiası mutlak def’idir. "Senetteki imzanın inkarı halinde, imzanın borçluya ait olduğunu ispat yükü belgeyi elinde bulunduran senet alacaklısına aittir. İmzada sahtecilik iddiası kambiyo senetlerinde mutlak defi olup, lehdar ve ciro yolu ile hamil olan cirantalara ve son hamile karşı ileri sürülebilir..." (Yargıtay 11. HD ...E. ... K.)
Davacı taraf davaya konu çekin zayi ve iptali için ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E sayılı dosyası ile dava ikame etmiştir.
İlgili dava dosyasında mahkeme, çekin zayii ile birlikte iptaline karar verdiği ve iptal edilmiş ve hukuken yok hükmünde olan çek yönünden, davacı tarafın istirdat talebinde bulunmasında hukuki yararı bulunmadığı anlaşıldığından hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacı tarafın, kendisinden sonra gelen cirantalara karşı borcu olmadığına yönelik menfi tespit talebi yönünden ise; yukarıda da açıklandığı üzere, Senede karşı mutlak defiler, senet hamili olan herkese karşı ileri sürülebilir. Gerek doktrinde ve gerekse uygulamada “imzanın sahte olması”, “senet metninde sahtekarlık (tahrifat) yapılmış olması”, “borçlunun borçlanma ehliyetinin bulunmaması” “senette zorunlu şekil koşullarının bulunmaması”, “imza sahibinin temsil yetkisinin bulunmaması”, “senedin zamanaşımına uğramış bulunması” vb. defiler senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir. Borçlunun hamil/alacaklıya karşı senet metninde imzaya ilişkin iddiası mutlak def’idir. "Senetteki imzanın inkarı halinde, imzanın borçluya ait olduğunu ispat yükü belgeyi elinde bulunduran senet alacaklısına aittir. İmzada sahtecilik iddiası kambiyo senetlerinde mutlak defi olup, lehdar ve ciro yolu ile hamil olan cirantalara ve son hamile karşı ileri sürülebilir..." (Yargıtay 11. HD... E. ... K.)
Davacı taraf çek üzerindeki kaşenin üzerine atılan kendilerine ait olmadığını beyan etmiştir.
Mahkememizce çek üzerinde imza incelemesi yaptırılmış ve 20/12/2024 tarihli raporu ile; ... Bankası A.Ş. ... Şubesi ... keşide tarihli ... numaralı 32.000,00- TL bedelli çekin arka yüzünde davacı şirkete atfen atılmış imzanın mevcut mukayese imzalarına kıyasla davacı şirket yetkilisi ...'in ele ürünü olmadığı tespit ve rapor edilmiştir. Bu durumda imzanın sahte olması durumunun her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def'i olduğu anlaşıldığından, dava konusu çek yönünden, davacının cirosundan sonra gelen davalılar ... ve ...'e borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir.
Yine davacı taraf her ne kadar davalılardan ...'e borcu olmadığının tespitine karar verilmesini de talep ve dava etmiş ise de; dava konusu çek bedelinin davadan önce davalılardan ... tarafından, diğer davalı ....'e ödenmiş olduğu, bu hususun davalı ...de kabulünde olduğu, dolayısıyla takip hakkı sona ermiş olan bu davalı yönünden menfi tespit talebinde davacının hukuki yararının bulunmadığı anlaşıldığından davalı ... davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının dava konusu çekin istirdatına yönelik talebi yönünden ;
Dava konusu çekin ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasından zayi nedeniyle iptaline karar verildiği, zayi ve iptaline karar verilen çekin istirdatında davacının hukuki yararının bulunmadığı anlaşıldığından davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine,
2-Davacının dava konusu çek nedeniyle menfi tespit davası yönünden ;
A-Davanın KABULÜNE, davacının ... Bankası ... Şubesine ait ... keşide tarihli , ... seri numaralı 32.000,00 TL bedelli çek yönünden davalılar ... ve ...'e borçlu olmadığının tespitine,
B-Dava konusu çek bedelinin davadan önce davalılardan ...tarafından diğer davalı ...'e ödenmiş olduğu dolayısıyla bu davalı yönünden menfi tespit talebinde davacının hukuki yararının bulunmadığı anlaşıldığından davalı ... yönünden davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine,
C-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
3-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 2.185,92-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 546,48-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 1.639,44-TL harcın davalılar ... ve ...'den alınarak hazineye irad kaydına,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 İkinci Kısım İkinci Bülüm) göre hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalılar ... ve ...'den alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan; 546,48-TL Peşin/nisbi Harcı, 5.500,00-TL Bilirkişi ücreti, 1.591,60-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 7.638,08TL'nin davalılar ... ve ...'den alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı ... ve ...A.Ş. kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 İkinci Kısım İkinci Bülüm) göre hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... ve... A.Ş.'ye verilmesine,
7-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK. yönetmeliğinin 47/1. maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, HMK 342.maddesine uygun olarak düzenlenmiş dilekçenin, HMK 343.maddesi gereğince Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilmesi ve HMK 344.maddesinde belirtilen harç ve giderlerin yatırılması sureti ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar tefhim edildi, usulen anlatıldı.18/02/2025
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır