T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2021/481 Esas
KARAR NO :2024/736
DAVA:Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:16/07/2021
KARAR TARİHİ:24/10/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafça, davacı şirketler hakkında .... icra Müdi Numarası ile taraflarına 23.259,37.-TL tutarlı bir ödeme emri gönderildiğini, iş bu borcun konusunun ... Bankası A.Ş ... Şubesi'ne ait ... seri no lu, 26.06.2021 keşide tarihli, 28.06.2021 ibraz tarihli 21.000,00.-TL tutarlı çek olduğunu, takibe konu çek ve vadesi henüz gelmemiş olan ve iş bu icra takibi konusu olmayan ... Bankası A.Ş. ...'ne ait ... seri numaralı 75.000,00.-TL tutarlı çekler hakkında çekin rıza dışı elden çıkmış olması sebebiyle .... Asliye Ticaret Mahkemesinde ... E. Numarası ile halen derdest, iş bu çekler hakkında zayi nedeniyle ödemeden men ve çeklerin iptali talepli dava açıldığını, .... Asliye Ticaret Mahkemesi 'nin 03.06.2021 tarihli ve ... Sayılı kararı ile ilgili çekler hakkında ödemekten men edilmesi kararı verildiğini, ... Sanayi ve Tic. A.Ş ile davacı ... Dağıtım ve Pazarlama Tic. Ltd. Şti. arasında bayilik sözleşmesi bulunması sebebiyle, iş bu ticari ilişkiden kaynaklanan borç sebebiyle iş bu takibe konu ... seri no lu, 26.06.2021 keşide tarihli, 28.06.2021 ibraz tarihli 21.000,00.-TL tutarlı çeki, davacı ... Dağıtım tarafından ... firmasının ... sorumlusu ...'ye teslim edildiğini, sonrasında ...'nin bu çeki ... firması adresine gönderilmesi üzerine ... şubesine çeki teslim ettiğini, söz konusu çekin keşidecisi davacı ... ve İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. olduğunu, davacı şirket ile ... A.Ş arasında bayilik sözleşmesi yapıldığını bu sözleşme kapsamında ... A.Ş'nin bayisi olan “... Dağıtım" , çek iptali dosyasına mübrez açık hesaba düzenlenen faturalar kapsamında davaya konu çek verildiğini, Burada çeklerin kaybolduğunu ve çekin çalıntı olduğunu ... Faktöring'in bildiğini, buna rağmen, ... Faktöring tarafından kötü niyetli olarak davacılar aleyhine icra takibi başlatıldığını ve .... Asliye Ticaret Mahkemesinin... D.İş numarası ile ihtiyati haciz kararı alındığını, davalı ile bir ticari ilişkisi olmayan veya herhangi bir durumdan kaynaklı davalıya borçları olmayan hem davacı şirketlerin hem de ...” in mağduriyetleri söz konusu olduğunu, davalının ilgili çekin zayi olduğunu ve hakkında ödemeden men kararı olduğunu bilmesine rağmen, çek bedelini tahsil saikı ile davacı şirketler hakkında ihtiyati haciz kararlı icra takibi başlattığını, iş bu sebeple davacı şirketlerin tüm banka hesaplarına bloke konduğunu, davacıların ticari hayatlarının önemli derecede sekteye uğradığını, ödeme yapılması gereken firmalara banka blokesi sebebiyle ödeme yapılamadığını, ticari itibarları da zedelendiğini, kaybolan çek ile ilgili ödemeden men yasağı bulunduğunu, kaybolan çekler şu an ortaya çıktığına göre bahse konu çek iptali davasının, istirdat davasına dönüşeceğini ve hak sahibi ...'in, çeki elinde bulunduran tarafa ilgili çekin iadesi için mahkemeye başvuracağını, iş bu nedenle davalı tarafın iddia ettiğinin aksine davacıların borçlu olmadıklarının tespit edilmesi konusunda menfi tespit davası açmak zorunluluğu hasıl olduğunu, kötü niyetle açılan takibin durdurulması akabinde iptaline, davacı şirketlerin davalı ile ticari bir ilişkisinin bulunmaması sebebiyle borçlu olmadıklarının tespitine, iş bu karar ile birlikte .... İcra Müdürlüğümün ... numarası ve .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... D.İş ve K.... sayılı ihtiyati haciz kararı ile davacı şirketlerin hesaplarına konan blokenin kaldırılması, kötü niyetle hareket ederek davacıların ticari hayatlarına onarılmaz zararlar veren ... FAKTÖRİNG A.Ş'ye 9620 den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı borçlu ... Ve İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 26.06.2021 tarihli, ... seri numaralı, 21.000,00 TL bedelli çek keşide edilmiş ve diğer davacı borçlu ... Dağıtım Ve Paz. Tic. Ltd. Şti. 'ye ciro edilmiştir. Borçlu ... Dağıtım Ve Paz. Tic. Ltd. Şti. İle dava dışı... arasındaki ticari ilişkide ... nolu 02.04.2021 tarihli e-faturaya konu malların satın alınması sonucu bahsi geçen çek düzenlen...ve anılan çek ciro yolu ile davalı şirkete teslim edildiğini,akabinde 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman Ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu çerçevesinde dava dışı müşteri... ile müvekkil şirket ... A.Ş. arasında 23.03.2021 tarihli .... sözleşme numaralı Faktoring Sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme kapsamında müşteri... huzurdaki itiraza konu çeki davalı şirkete ciro ettiğini, ... yetkili hamil sıfatını haiz olduğunu,keşideci ile ciranta çekte yazılı bulunan borçtan sorumlu olduğunu, ... Ve İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. çekin keşidecisi olmasından bahisle asıl borçlusu, ... Dağıtım Ve Paz. Tic. Ltd. Şti. Ciranta olarak müracat borçlusu sıfatını haiz olarak çeke konu miktardan sorumluluğu bulunduğunu,çekin zayi olması yetkili ve iyiniyetli hamil davalının durumununun değiştirmeyeceğini, dava dışı... ile itiraz eden borçlular arasında ticari ilişkinin bulunmaması yahut kambiyo senedinden bağımsız olan asıl ilişkiden doğan defiler davalıya ileri sürülemeyeceğini, zira davalının iyiniyetli hamil olarak nisbi def'ilerin muhatabı olmadığını, davacının haksız ve kanuna aykırı davasının reddine, ihtiyati tedbirlerin kaldırılmasına,iyi niyetli hamil olan davalının alacak hakkının korunarak çek bedelinin taraflarına ödenmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafına yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Taraflara usulüne uygun davetiye tebliğ olunmuş, davalı ile yapılan yazışmalar, ilgili çek hakkında verilen ödemeden men kararı, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosya sureti, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... D.İŞ sayılı dosya aslı, bilirkişi incelemesi, tanık, yemin v.s kanuni her türlü yasal delil dosya arasına alınmıştır.
Dava, menfi tespit davasıdır.
Dosyanın bilirkişiye tevdi edildiği, Mali Müşavir ... tarafından düzenlenen 08/06/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; Davalı ... A.Ş ile dava dışı... arasında 24.03.2021 tarihli 500.000,00 TL. tutarlı Faktöring Sözleşmesi imzalandığını, davaya konu çekin 06.04.2021 tarihli alacak bildirim formunda bildirilen ve alacağı gösteren 02.04.2021 tarihli 50.740,00 TL bedelli faturadan kaynaklanan alacak için 6361 sayılı yasa kapsamında alındığını, davalı firma kayıtlarına 06.04.2021 tarihinde işlendiğini, çek karşılığında davalı Faktoring şirketi tarafından 06.04.2021 tarihinde... ... Bankası A.Ş ... IBAN nolu hesaba 19.600,00 TL'nin gönderildiğini, çeke dayalı alacağın 02.04.2021 tarihli 50.740,00 TL. bedelli faturalarda yer alan açıklamaya göre, mal satışı kaynaklı alacak olduğunu, fatura ile tevsik edildiği tespit ve rapor edilmiştir.
Dosyanın bilirkişiye tevdi edildiği, Mali Müşavir ... tarafından düzenlenen 20/11/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle ; Davaya konu çekin 06.04.2021 tarihli alacak bildirim formunda bildirilen ve alacağı gösteren 02.04.2021 tarihli 50.740,00 TL. bedelli faturadan kaynaklanan alacak için 6361 sayılı yasanın 9/2 md. kapsamında alındığı, davalı firma kayıtlarına 06.04.2021 tarihinde işlendiğini, çeke dayalı alacağın 02.04.2021 tarihli 50.740,00 TL. bedelli faturalarda yer alan açıklamaya göre, mal satışı kaynaklı alacak olduğunu, fatura ile tevsik edildiği tespit ve rapor edilmiştir.
Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu çekin ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı ve davalının düzgün ciro silsilesi ile çeki iktisap ettiği anlaşılmıştır.
6102 sayılı TTK 790. maddesi uyarınca, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır.
6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde ise "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü bulunmaktadır.
6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesine göre "Faktoring Şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz."
04/02/2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmelik'in 8/1. maddesinde de; Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde, alınan kambiyo senedi veya diğer senetdeki ciro silsilesinde Kuruluşa kambiyo senedi veya diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak görülen kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturalardaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir" hükmüne yer verilmiştir
Somut olayda, dava konusu çekin; ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait ... seri nolu 26.06.2021 keşide tarihli 21.000,00 TL bedelli çek davacı ... ve İnşaat San. Ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından diğer davacı ... Dağıtım Ve Pazarlama Tic. Ltd. Şti. emrine düzenlenmiş ... numaralı çek sırasıyla ... Dağıtım Ve Pazarlama Tic. Ltd. Şti., Ali Işık ,... A.Ş. cirolarını taşmaktadır, çekte ... Bankası A.Ş’nin 28.06.2021 tarihli “Çekin karşılığı yoktur. T.C. .... Asl. Tic. Mahkemesi’nin 03.06.2021 tarih ve ... sayılı ödeme yasağı kararı gereğince çek hakkında herhangi bir işlem yapılmayarak iade edilmiştir.” şerhi bulunmaktadır. Denetime elverişli mali bilirkişi raporuna göre, davalı ... A.Ş ile dava dışı... arasında 24.03.2021 tarihli 500.000,00 TL. tutarlı Faktöring Sözleşmesi imzalandığı, davaya konu çekin 06.04.2021 tarihli alacak bildirim formunda bildirilen ve alacağı gösteren 02.04.2021 tarihli 50.740,00 TL. bedelli faturadan kaynaklanan alacak için 6361 sayılı yasa kapsamında alındığı, davalı firma kayıtlarına 06.04.2021 tarihinde işlendiği, çek karşılığında davalı Faktoring şirketi tarafından 06.04.2021 tarihinde... ... Bankası A.Ş ... IBAN nolu hesaba 19.600,00 TL’nin gönderildiği, çeke dayalı alacağın 02.04.2021 tarihli 50.740,00 TL. bedelli faturalarda yer alan açıklamaya göre, mal satışı kaynaklı alacak olduğu, fatura ile tevsik edildiği, çekin davalının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, buna göre dava konusu çekin düzgün ciro silsilesi ile, faktoring sözleşmesi kapsamında davalı şirkete geçtiği, tevsik edici belge ile doğrulandığı, bu haliyle davalı hamilin çeki iktisabında kötüniyetli olduğuna dair dosyaya yansıyan bir delil bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine, mahkememizin 16/07/2021 tarihli ara kararı ile verilen tedbir kararı sebebiyle davalının alacağına geç ulaştığı anlaşıldığından İİK'nun 72/4. Maddesi uyarınca davacı aleyhine tedbir kararı verilen çek miktarı olan 21.000,00TL'nin %20'si oranında olmak üzere 4.200-TL icra inkar tazminatına hükmedilmesine, bunun davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Mahkememizin 16/07/2021 tarihli ara kararı ile verilen tedbir kararı sebebiyle davalının alacağına geç ulaştığı anlaşıldığından İİK'nun 72/4. Maddesi uyarınca davacı aleyhine tedbir kararı verilen çek miktarı olan 21.000,00TL'nin %20'si oranında olmak üzere 4.200-TL icra inkar tazminatına hükmedilmesine, bunun davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
3-Davalı vekilinin çek bedelinin taraflarına ödenmesine yönelik talebinin REDDİNE,
4-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 30,38-TL eksik harcın davacılardan alınarak hazineye irad kaydına,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 23.259,37-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
7-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK yönetmeliğinin 47/1 maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran taraflara ödenmesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, 5235 sayılı Kanun'un 33-(1), 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341-(1) ve devamı maddeleri uyarınca, gerekçeli kararın usulen taraflardan her birine tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre dahilinde, Mahkememize dilekçe ile başvurmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 24/10/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır