T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/217
KARAR NO:2024/53
DAVA:İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:29/03/2022
BİRLEŞEN 21.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN ... SAYILI DOSYASI
DAVA:Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan Semenin Tenzili)
DAVA TARİHİ:28/07/2022
KARAR TARİHİ:22/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan asıl ve birleşen davaların yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
ASIL DAVA: Davacı ......San.ve Dış Tic.Ltd.Şti.vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından davacı şirkete sipariş edilen ve imal edilen ürünün davalı tarafından teslim alındığını, davalının bu ürünün çalışmadığı iddiası ile geri kalan bakiye ödemeyi yapmadığını, davalının bu iddiasına ilişkin olarak ....Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.iş dosyasından teslim edilen makineye ilişkin tespit yapıldığını, raporda sistemin tespit tarihi ve saatinde çalışmakta olduğu, siparişe uygun imal edildiği ve ufak arızalarının olduğu, bunların kullanımdan kaynaklı olabileceğinin belirtildiğini, 01/12/2020 tarihli e-arşiv faturanın davalıya tebliğ edildiğini, davalının süresi içinde faturaya itiraz etmediğini, bu nedenle faturaya yer alan satın alınan mallar ve 129.800 TL fatura bedelinin davalı tarafından kabul edildiğini, alacağın tahsil için ....İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra takibi başlatıldığını beyanla itirazın iptali ile takibin devamına, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Dava dilekçesi davalı ...'a usulüne uygun olarak tebliğ olunmuş, süresi içinde davaya cevap verilmemiştir.
BİRLEŞEN DAVA: Davacı ... dava dilekçesinde özetle; işyerinde kullanılmak üzere 20/10/2020 tarihinde 1 adet toz boya fırını, 2 adet toz boya uygulama kabini ve 2 adet toz boya seti olmak üzere çeşitli malzemelerin imalatı ve montajı konusunda davalı ile görüşmeler yaparak 129.800 TL üzerinden anlaştıklarını, teslimat tarihinin 20/11/2020 olarak kararlaştırıldığını, peşinat olarak 36.000 TL ödeme yaptıklarını, daha sonra 10.000 TL daha ödeme yaparak toplama 46.000 TL ödeme yaptıklarını, bahse konu toz boya fırını, kabinleri ve tabancalarının davacı işyerine 25/11/2020 tarihinde teslim edildiğini, elektrik ve diğer montaj işlemleri yapılır yapılmaz kullanıma başlandığını, aynı gün kabin motorlarından çok fazla gürültü çıktığının davalıya bildirildiğini, 27/11/2020 tarihinde fırınların 157 dereceye kadar çıkabildiğini ve bu ısıya ulaşınca şalterlerin düştüğünü, boyaların 180 derecenin altında pişmediğini, acilen eleman gönderilmesinin talep edildiğini, her kadar davalı tarafça fırın ve kabinlerdeki ayıpların giderilmesi için iki kez eleman gönderilmiş ise de gelen elemanların ekipmansız donanımsız bir şekilde gelerek mallara göz atmakla yetindiklerini, bir kere pişirilmesi gereken boyaların ikinci kez pişirilmesi nedeniyle hem büyük bir kısmının kuruyup telef olduğunu, hem de işyerinin iki katı elektrik harcamak zorunda kaldığını, yine boyama kabinlerinin kapakları tam kapanmadığından tüm işyeri ve çalışanların etraf savrulan toz boyalarını solumak zorunda kaldıklarını, kilo bazlı elde edilecek boya miktarının da azaldığını, üretime sokulan maldan elde edilen verimin standartın yarısı oranında seyir gösterdiğini, yarıca boyama kabinlerinin aşırı titremesi nedeniyle de kabin içerisinde boyama işlemi yapılırken ciddi güçlükler yaşandığını, fırınlardaki hatalar ve ayıplar nedeniyle ne alınan siparişlerin istenen kalitede üretilebildiğini, ne siparişlerin istenen vakitte tamamlanabildiğini ne de çalışanların konforunun korunabildiğini, davacının ciddi bir müşteri kaybı da yaşadığını, ayrıca fırınları aşırı gürültülü çalışması, fırın kapaklarının kurulum hatası nedeniyle raylarından çıkıp işçilerin üzerine düşmesi, işçilerin kabinler çalışırken savrulan boyaları solumak zorunda kalması ve tepeden tırnağa boyaya bürünmesi gibi nedenlerle sık sık işten ayrılmalar yaşandığını, sırf bu durumunda işlerin sekteye uğramasına, siparişlerin zamanında yetiştirilememesine haliyle ciddi ekonomik zararların doğmasına sebebiyet verdiğini, davacının 51.314 TL faturalı şekilde 30.000 TL civarındaysa faturasız tamirat yaparak fırın ve kabinlerdeki ayıpları gidermeye çalıştığını, davacının 19/08/2021 tarihinde ....Noterliğinin ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile davalıya ihtar çekerek sözleşmenin feshedildiğini, makinelerin geri alınması ve yapılan ön ödemelerin iadesini talep ettiğini, ancak davalının herhangi bir cevap vermediğini, yeni malzeme alacak maddi gücü olmayan davacının mecbur kalıp ürünleri tamir etme yolunu seçtiğini, bu nedenlerle davanın kabulüne, ayıbın ortaya çıktığı yıl mahalli piyasa rayiçlerine göre hesaplama yaptırılarak malın ayıplı değeri ile ayıpsız değeri arasındaki farkın ayıpsız bedelinden indirilmesine, tespit edilen ayıplı bedelin malın teslim tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan tahsiline, davacının yaptığı zorunlu tamirat masraflarının şimdilik 50 TL'sinin, davacının fazladan ödemiş olduğu elektrik faturalarının şimdilik 50 TL'sinin, ilk pişirme esnasında fırının yeterli sıcaklığa ulaşamayıp şalterlerin atıp fırınların soğuması nedeniyle soğuyup kuruyan ve ciddi derecede boya kaybına neden olan ayıp nedeniyle davacının şimdilik 50 TL maddi zararının malın teslim tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan tahsiline, bedelde indirim taleplerinin kabul görmemesi halinde malın ayıpsız benzeri ile değiştirilmesine, malın ayıpsız benzeri ile değiştirilmesine karar verilmesi halinde davacı tarafça yapılan zorunlu giderlerin ticari faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ...San.ve Dış Tic.Ltd.Şti.vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında 2 adet boya kabini, 2 adet toz boya seti ve 1 adet toz boya fırınının davalı tarafından yapılması ve davacının da bunların bedelini ödemesi konusunda anlaşma yapıldığını, davalının, davacının adresine ürünleri çalışır şekilde ve kurulumu yapılmak suretiyle edimini ifa ettiğini, davacının ise edimini yerine getirmeyerek ödeme yapmadığını, ödenmeyen kısımla ilgili icra takibi başlatıldığını, ödenen peşinat sonrası kalan bedelin davalıya ödenmediğini, davalı tarafça kesilen faturaya süresinde itiraz edilmediğini, ürünlerin kullanılmaya ve üretim yapılmaya başlandıktan çok sonra kusurlu olduğuna ilişkin davalıya ihtarname keşide edildiğini, zaman aşımı itirazında bulunduklarını, eğer 157 derecede şalter inmesi hususu varsa bu durumun tesisatın yeterli olmamasından kaynaklandığını, yine eğer gürültü varsa davalının bunun olmayacağı yönünde bir garanti vermediğini, makinelerin çalışırken gürültü yapmasının olağan olduğunu, ürünü kullanacak olan davacının tesisatı buna uygun hale getirmesi gerektiğini, ....Sulh Hukuk Mahkemesinin ... d.iş sayılı dosyasında üretimden kaynaklı bir kusur olup olmadığına ilişkin delil tespiti yaptırıldığını, raporda teslim edilen malların teknik şartnameye uygun olduğu tespit edilmekle davacı tarafça rapora itiraz edilmediğini, ayıbın varlığını kabul etmemekle birlikte bir an için aksi düşünülse dahi süresinde ayıp ihbarı yapılmadığını, eğer varsa yapılan tamiratların kullanıcı kaynaklı kusurlar ve hatalar nedeniyle yapılmış olduğunu, faiz başlangıç tarihlerine de itiraz ettiklerini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, ....İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasının UYAP sureti, ....Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.iş sayılı dosyasının UYAP sureti, taraf delilleri dosya içerisine alınmıştır.
....İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı Deka tarafından davalı ... aleyhine 83.800 TL asıl alacak olmak üzere toplam 94.200,38 TL üzerinden takip başlatıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durdurulduğu anlaşılmıştır.
Asıl dava, itirazın iptali davası, birleşen dava ise dava konusu malın ayıplı olup olmadığının tespiti ile ayıplı ise davacının zararının tazminin talebine ilişkindir.
Dosya makine mühendisi, mali müşavir ve nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişilerden oluşan bilirkişi heyetine tevdi olunmuş, düzenlenen 07/12/2022 tarihli raporda;
davacı yanın 2020 ve 2021 yılları Ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu, davalı yan tarafından ticari defterlerin incelemeye sunulmamış olduğu, davacı yan tarafından davalı yana 03.12.2020 tarihinde ... Numaralı ve dayanak irsaliye tarihi 01.12.2020 ve numarası A-... olan 110.000,-TL+%18 KDV= 129.800,-TL’lik E-Arşiv Faturası düzenlenmiş olduğu, işbu faturanın dayanağı irsaliyenin üzerinde teslim alan olarak davalı kaşesi üzerinde imza bulunduğu, davacı ticari defterleri ve inceleme sırasında sunulu belgeler birlikte değerlendirilmiş olduğunda, davacının icra takip tarihi olan 03/09/2021 tarihi itibariyle 83.800,-TL Alacağının kalmış olduğu, teknik değerlendirme sonucunda ayıp belirlenemediği, her ne kadar davalı icra dosyasında ayıp bulunduğunu ileri sürmekte ise de, TBK gereği bu itirazı ileri sürmesi için ön koşul olan bildirim belgesinin dosyada bulunmadığı, icra takip tarihi olan 03/09/2021 tarihi itibariyle, davacının İşlemiş faiz dahil alacağının (83.800,-TL+6.102,52 TL) 89.902,52 TL hesaplanmış olduğu, davacı yan lehine karar alınması durumunda, icra takip tarihi olan 03/09/2021 tarihinden itibaren asıl alacağına %16,75 ve değişen oranlarda Avans faizi talep edebileceği sonuç ve kanaati belirtilmiştir. Bilirkişi heyetine elektrik mühendisi bilirkişi de eklenmek suretiyle mahallinde makine ve elektrik mühendisi bilirkişilerin refakatinde 07/04/2023 günü keşif icra edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 12/10/2023 tarihli ek raporda; davalı/birleşen dosya davacı yan tarafından dosyaya sunulu e-defter beyan sistemine göre tutulmuş 2020,2021,2022 ve 2023 yıllarına ait ticari defterlerine göre, davacı/birleşen dosya davalı tarafından davalıya düzenlenmiş 03.12.2020 tarihli ... Numaralı KDV Hariç tutarı 110.000,-TL KDV Dahil tutarı 129.800,-TL’lik faturanın davalı/birleşen dosya davacı Ayşegül Turan ticari defterinde kayıtlı olduğu, davalı/birleşen dosya davacı ticari defterlerine göre, davalı/birleşen dosya davacı ... tarafından davacı/birleşen dosya davalıya 08.12.2020 tarihinde ... Numaralı “1000 Adet Panel Saç Boyama” açıklamalı 10.000,-TL+KDV= 11.800,-TL’lik E-Arşiv Faturası ve 24.02.2021 tarihli ... Numaralı 110.000,-TL+KDV= 129.800,-TL’lik İADE E-Arşiv Faturası düzenlenmiş olduğu, ancak davacı ticari defterlerinde görülmeyen 24.02.2021 tarihli
... Numaralı 110.000,-TL+KDV= 129.800,-TL’lik İADE E-Arşiv Faturasının dayanağı irsaliye veya davacı tarafa ürünlerin teslimine ait imzalı bir belge görülmemiş olduğu, İşbu iade faturasının E-Arşiv Faturası olduğu ve bu faturanın davacının ... Adresine gönderilmiş olduğunun E-Arşiv faturası üzerinde görülmüş olduğu, davalı/birleşen dosya davacı ... vekili tarafından dosyaya sunulu belgelere göre, aşağıdaki masraf faturalarının dosyaya sunulmuş olduğu, bu faturalardan ... tarafından davalı davalı/karşı davacıya düzenlenmiş 1.164,66 TL tutarlı A-... numaralı faturanın davalı/birleşen dosya davacı ticari defterlerinde kaydına rastlanmamış olduğu, 02.06.2022 tarihli ve ... tarafından davalı/berleşen dosya davacıya düzenlenmiş ... numaralı E-Arşiv faturasının Fırın Üst Konveyörü 1 adet ürün alımına ait olduğu ve davalı/birleşen dosya davacı ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, 27.05.2022 tarihli ve ... tarafından davalı/birleşen dosya davacıya düzenlenmiş ... numaralı E-Arşiv faturasının Toz Boya Fırını Zincir Değişimi ve Altıgen Rulman Değişimi Bakımı açıklamalı olduğu, davalı/birleşen dosya davacı ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davalı vekilinin 06.07.2023 tarihli beyan ekinde en son arızaya ait tadilat faturasının yer almakta olduğunu beyan etmiş oldukları, ibraz edilmiş belgenin PF/2023 No.lu Praforma Faturası olduğu, bu praforma faturanın ... tarafından 12.06.2023 tarihli olarak düzenlenmiş olduğu, Ürün cinsinin” Üstten Konveyörlü Toz Boya Pişirme Fırını” 1 Adet ürün olduğu, masraf faturası değil ürün satışı olduğunun anlaşılmakta olduğu, Davalı edefter beyanların tekrar alınmış olduğu ve ticari defterinde ...’dan 12.06.2023 tarihinden 31.08.2023 tarihine kadar bir alım faturası görülmemiş olduğu, teknik değerlendirmede, Toz boya ünitelerinin çalışır hale getirilebilmesi için davalı tarafından dosyaya sunulan belge ve bilgiler ile faturalar incelenmiş olup ayıplı işler tutarının 51.314,66 TL’sinin fatura tarihleri itibariyle piyasa rayiçlerine uygun ve kadri maruf bulunmuş olduğunun değerlendirilmiş olduğu, mali incelemede, bu faturalar içinde ... Makine tarafından davalı/birleşen dosya davacıya düzenlenmiş 1.164,66 TL tutarlı A-... numaralı faturanın davalı/bireşen dosya davacı ticari defterlerinde kaydına rastlanmamış olduğu, davacı ticari defterleri ve inceleme sırasında sunulu belgeler birlikte değerlendirilmiş olduğunda, Davacının icra takip tarihi olan 03/09/2021 tarihi itibariyle 83.800,-TL Alacağının kalmış olduğu, teknik incelemede ayıplı işler tutarının 51.314,66 TL olarak değerlendirilmiş olduğu, bu tutar içinde değerlendirme yapılan ve davalı/karşı davacı ticari defterlerinde kayıtlı olmayan 1.164,66 TL’lik fatura ayıp olarak belirlenen tutar olan 51.314,66 TL’den düşüm yapıldığında ayıplı işler tutarının (51.314,66 TL-1.164,66 TL) 50.150,-TL olacağının Mahkeme tarafından takdir edilmesi durumunda, bu tutar davacının icra takip tarihi olan 03/09/2021 tarihli 83.800,-TL Alacağından düşüldüğünde, davacı alacağının (83.800,-TL-50.150,-TL) 33.650,-TL olarak hesaplanmış olduğu, bu tutar için işlemiş faiz hesabı yapıldığında işlemiş faiz tutarının 1.708,43 TL olarak hesaplanmış olduğu, işlemiş faiz dahil davacı alacağının (33.650,-TL+1.708,43 TL) 35.358,43 TL hesaplanmış olduğu, davacı tarafından yapılan toz boya ünitelerinin aksesuarların uygun evsaf ve nitelikte yapılamayıp gizli ayıplı olarak imal, montaj ve tesis edildiğini, ayıpların toz boya ünitelerinin çalıştırılması sırasında anlaşılarak aksesurlarının demonte ettirilerek yerine yenilerinin yaptırılmış olduğunu ve toz boya ünitesi üzerinde yapılan değişikliklerle ve yeni hali ile normal çalışır vaziyette olduğu görüş ve kanaatine varılmış olduğu, dosyaya sunulan belgelere göre 26.2.2021 tarihinde anılan ayıplar belirlenmiş olduğu, davacı .... Noterliğinin 19 Ağustos 2021 tarih ve ... sayılı ihtarnamesi ile mallar ayıplı olduğu için sözleşmeyi feshettiğini ve 36.000 TL yi geri istediğini belirtmiş olduğu, TBK 475’e göre, eserde ayıp bulunması halinde iş sahibinin kendi ifa ettiği edimi geri talep edebileceği, TBK 477. maddeye göre, durumun usulüne uygun olarak karşı tarafa ihbar edilip edilmediğinin hukuki takdirinin Mahkemeye ait olduğu sonuç ve kanaati belirtilmiştir. Davalı/birleşen dosya davacı vekili 18/12/2023 tarihli dilekçesi ile, başlangıçta 50 TL olan bedelde indirim taleplerini 50.100 TL artırarak 50.150,00 TL'ye çıkardıklarını, fazladan ödenen 50 TL elektrik faturalarının, fırınların yeterli ısıya ulaşamaması nedeniyle yaşanan boya kaybının tazmini için 50 TL'nin malın teslim tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davacı/birleşen dosya davalısından tahsiline, buna göre toplamda 200 TL olan dava değerini 50.100 TL artırarak 50.300 TL'ye yükselttiklerini, bedelde indirim taleplerinin kabul görmemesi halinde malın ayıpsız benzeri ile değiştirilmesine karar verilmesini, malın ayıpsız benzeri ile değiştirilmesine karar verilmesi halinde de, yapılan zorunlu giderlerin malın teslim tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan tazminine karar verilmesini talep etmiştir.
Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
Asıl dava yönünden davalı her ne kadar icra müdürlüğünün yetkisine yönelik itiraz etmiş ise de, TBK 89 ve HMK. 6 Maddesi gereği para borcu alacaklının yerleşim yeri icra dairesi ile birlikte genel yetki kuralı gereği davalının yerleşim yerinin yetkili olduğu, davalının gerçek kişi tacir ünvanı altında işyeri adresinin "... Mah.... Sk. ... hanı no: 13-15/3 Bayrampaşa" olduğu anlaşıldığından davalının icra müdürlüğünün ve Mahkememizin yetkisine yönelik yapmış olduğu yetki itirazının reddine karar verilmiştir.
Asıl davada davacı tarafça davalı için üretilen ve kurulumu yapılan 2 adet boya kabini, 2 adet toz boya seti ve 1 adet toz boya fırınının taraflar arasında yapılan 20/10/2020 tarihli sözleşme ile kararlaştırılan 129.800 TL ödemesinin ödenmeyen kısmı 83.800 TL ve faizi olmak üzere toplam 94.200,38 TL üzerinden başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali talep edilmiştir. Taraflar arasında akdedilen sözleşme ile ürün bedelinin siparişte 20.000 TL, yüklemede 15.800 TL, kalan bakiye 94.000 TL'nin 15.666 TL taksitlerle 6 taksitte ödeneceğinin kararlaştırıldığı, mali bilirkişi tarafından yapılan inceleme neticesinde, davacının ticari defter ve kayıtlarına göre icra takip tarihi itibarı ile davalıdan 95.800 TL alacaklı olduğu, davacı tarafından davalıya 03/12/2020 tarihinde dayanak irsaliye tarihi 01/12/2020 olan KDV dahil 129.800 TL'lik e-arşiv fatura düzenlendiği, fatura dayanağı irsaliye üzerinde teslim alan olarak davalı kaşesi üzerinde imza bulunduğu, fatura düzenlenmesi öncesinde davalı tarafından davacı banka hesabına 34.000 TL ödeme yapıldığı, yine 26/11/2020 tarihinde yapılan 2.000 TL ve davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmayan davalı lehine mahsubu yapılmış olduğu beyan edilen 10.000 TL'nin düşümü yapıldığında davacının icra takip tarihi itibarı ile 83.800 TL alacağının kaldığı, davalının ticari defter ve kayıtlarına göre ise, 129.800 TL'lik faturanın davalı defterlerinde kayıtlı olduğu, davalı tarafından davacıya 08/12/2020 tarihinde "1000 adet panel saç boyama" açıklamalı 10.000 TL +KDV=11.800 TL'lik e-arşiv faturası ve 24/02/2021 tarihli 110.000 TL+KDV=129.800 TL'lik iade e-arşiv faturası düzenlendiği ve davacıya ... adresinde gönderilmiş olduğu, davalı tarafa dosyaya sunulan masraf faturalarından ... tarafından düzenlenmiş 1.164,66 TL tutarlı faturanın ticari defterlerde kaydına rastlanmadığı, 02/06/2022 tarihli ... tarafından düzenlenmiş e-arşiv faturanın fırın üst konveyörü 1 adet ürün alımına ait olduğu ve defterlerde kayıtlı olduğu, 27/05/2022 tarihli ... tarafından düzenlenmiş e-arşiv faturanın Toz Boya Fırını Zincir Değişimi ve Altıgen Rulman Değişimi Bakımı açıklamalı olup defterlerde kayıtlı olduğu, her ne kadar davalı tarafça 06/07/2023 tarihli dilekçe ekinde en son arızaya ait tadilat faturasının sunulduğu belirtilmiş ise de ibraz edilen belgenin praforma faturası olduğu, 12/06/2023 tarihli faturanın ... tarafından düzenlenmiş olup ürün cinsinin "Üstten Konveyörlü Toz Boya Pişirme Fırını" 1 adet ürün olduğu, masraf faturası değil ürün satışı olduğu, yapılan defter incelemesinde de ... Makineden 12/06/2023 tarihinden 31/08/2023 tarihine kadar bir alım faturası olmadığı tespit edilmiştir.
Teknik bilirkişiler tarafından mahallinde yapılan keşif ile, davacı tarafından yapılan toz boya ünitelerinin iş göremez nedeniyle demonte edilmiş olduğu, demonte edilen toz boya üniteleri aksesuarlarının işyerinin müsait alanlarına, bir kısmının plastik poşetlere konulmuş olduğu, toz boya ünitelerinin davalının yaptığı girişimler ile çalışır hale getirildiği ve işlevlerini yerine getirdiği, demonte edilmiş vaziyette bulunan toz boya ünitelerinin aksesuarları olan zincirler, miller, bağlantı elemanları v.b.gibi aksesuarların uygun evsaf ve nitelikte olmadığı, gizli ayıplı olarak imal, montaj ve tesis edildiği, ayıpların ünitenin çalıştırılması sırasında anlaşılarak aksesuarların demonte ettirilerek yerine yenilerinin yaptırılmış olduğu, toz boya ünitelerinin çalışır hale getirilebilmesi için davalı tarafça sunulan bilgi ve belgeler ile faturalar incelendiğinde ayıplı işler tutarının toplam 51.316,66 TL olduğu, işbu tutarın fatura tarihleri itibarı ile piyasa rayiçlerine uygun ve kadri maruf olduğu, bu tutardan davalı defterlerinde kayıtlı olmayan 1.164,66 TL düşüldüğünde ayıplı işler tutarının 50.150 TL olduğu, bu tutarın davacı alacağı 83.800 TL'den mahsubu neticesinde davacı alacağının 33.650 TL olduğu hesaplanmıştır.
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 03/06/2021 tarihli 2020/.... esas ve 2021/... karar sayılı kararında belirtildiği üzere; eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. İş sahibi ısmarladığı eserin belli nitelikler taşımasını, amacını karşılamasını arzu eder. Şayet ısmarlanan eser iş sahibinin beklentisini karşılamıyorsa sözleşmenin yararlar dengesi iş sahibi aleyhine bozulur. Bu bakımdan eser, fen ve sanat kurallarına uygun ve iş sahibinin amacını karşılar nitelikte imâl edilmelidir. Aksi halde eser ayıplıdır ve yüklenicinin ayıba karşı zararlı sonuçtan sorumluluğu ortaya çıkar. Bir tanımlama yapmak gerekirse; yüklenicinin ayıba karşı zararlı sonuçtan sorumluluk borcu, yüklenicinin eseri teslim borcunun tamamlayıcısı olarak, meydana getirdiği eserde ortaya çıkan ayıp ve eksiklikleri üstlenme borcudur. Bu gibi durumlarda eserde dürüstlük kuralları gereğince bulunması gereken niteliklerin yokluğu söz konusudur.
Eser sözleşmesinde ayıba dair hükümler, TBK'nun 474-478 maddeleri arasında düzenlenmiştir. İmâl edilen eserde ayıp varsa, iş sahibi tarafından süresi içersinde ayıp ihbarında bulunulması şartıyla dava tarihinde yürürlükte bulunan Borçlar Kanunu'nun 475. maddesinde sayılan seçimlik haklarından birisini kullanabilir. 6098 sayılı TBK'nın 475. maddesinde ayıp halinde iş sahibine üç seçimlik hak tanınmıştır. Bunlar eserin kullanılamayacak ve kabule zorlanamayacak ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aykırı olması halinde sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim isteme ve aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde onarımı isteme ya da onarım bedellerini talep etme hakkıdır.
Eser sözleşmesi ilişkilerinde 6098 sayılı TBK'nın 474. maddesi hükümlerine göre iş sahibi açık ayıplarda eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz (makul süre içerisinde) eseri muayene ve açık ayıpları ihbar etmek zorunda olduğu, aksi halde eseri olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı hükümleri getirilmiştir. Bu hükümler gereğince gerek açık gerek gizli ayıplarda iş sahibinin ihbar zorunluluğu bulunmakta ise de yüklenici eserdeki işçilik, malzeme ve yapımla ilgili açık ve gizli ayıplardan dolayı sorumluluğu garanti ettiği süre için önceden kabul ettiğinden yüklenici lehine olan iş sahibinin ihbar zorunluluğunu aramaktan vazgeçtiği ve garanti süresi içinde ortaya çıkan bu ayıpları ücretsiz olarak gidermeyi sözleşme tarihinde peşinen kabul ve taahhüt ettiği kabul edilmektedir. İş sahibi ihbar zorunluluğu olmaksızın garanti süresi içinde ortaya çıkan açık ve gizli ayıplarla ilgili zamanaşımı süresi içinde seçimlik haklarını kullanarak yükleniciden ayıpların giderilmesini talep edebileceği gibi, aleyhine dava açabilecek ve iş bedelini ayıp giderim bedeli miktarınca ödemekten kaçınabilecektir (Yargıtay 15. H.D. 19.06.2014 gün, 2013/... E. 2014/... K. sayılı ilamı ile benzer uygulama ve içtihatları). Öte yandan, Borçlar Kanunu’nda ve TBK’da eserdeki açık ve gizli ayıpların yükleniciye bildirim şeklinin nasıl olacağına dair herhangi bir düzenleme yapılmamıştır. Ayıp ihbarının yazılı olarak yapılması ispat kolaylığı sağlar. Ancak ayıp ihbarı hukukî işlem olmayıp, hukukî işlem benzeri maddî vakıa olduğundan, Yargıtay’ın yerleşik içtihat ve uygulamalarında eser sözleşmelerinde aksi sözleşmede veya eki şartnamelerde kararlaştırılmadıkça taraflar tacir dahi olsa ayıp ihbarının her türlü delille ve bu arada tanık beyanı ile de ispatlanabileceği kabul edilmektedir.
Eserde ortaya çıkan ayıp, iş sahibinin eseri kullanamayacağı ve hakkaniyet kurallarına göre kabule zorlanamayacağı derecede ağır bir ayıp ise, iş sahibi eseri kabulden kaçınma hakkına sahip olup, sözleşmeden dönebileceği gibi, ayıbın ağırlığının bu derecede önemli olmadığı durumlarda iş sahibi, bu tür ayıplardan dolayı, eserdeki ayıbın büyüklüğüne göre, ücretten indirim veya büyük masrafı gerektirmemek kaydıyla eserin onarımını talep edebilecektir.
Taraflar arasında imzalanan sözleşme, "kutu tipi elektrik ısıtmalı eksenel konveyörlü toz boya fırını" sipariş sözleşmesine istinaden davacı tarafça özellikleri sözleşmede belirlenen nitelikte fırın imal ederek teslim etmeyi içerdiğinden, sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğinde olup, uyuşmazlığın bu hükümlere göre çözümlenmesi gerekmektedir.
Somut olayda, davacı-birleşen dosya davalısı tarafça ayıp ihbarının süresinde yapılmadığı iddia edilmiş ise de ayıbın gizli ayıp niteliğinde olması, ürünlerin davalı/birleşen dosya davacısına 25/11/2020 tarihinde teslim edildiği, davalı/birleşen dosya davacısı tarafça dosyaya sunulan whatsapp yazışmalarına göre 26/11/2020 tarihinde kabin motorlarının çok fazla ses çıkardığının, 27/11/2020 tarihinde ise fırının 157'deyken düşmeye başladığının davacı/birleşen dosya davalısına bildirildiği, tüm bu bilgiler ışığında teknik yönden incelemelerle davacıya teslim edilen toz boya ünitelerinin aksesuarları olan zincirler, miller, bağlantı elemanları v.b.gibi aksesuarların uygun evsaf ve nitelikte olmadığı, gizli ayıplı olarak imal, montaj ve tesis edildiği, ayıpların ünitenin çalıştırılması sırasında anlaşılarak aksesuarların demonte ettirilerek yerine yenilerinin yaptırılmış olduğu, hizmetin teslim anında ayıp içerdiği tespit edilmiştir. Eser davacı iş sahibinin beklediği amacı karşılamadığı bu sebeple ayıplı olduğu ve bu ayıbın kullanım sırasında anlaşılabilecek nitelikte ayıplardan olduğu dikkate alındığında eserdeki ayıp gizli ayıp olarak kabul edilmiştir. Ayıp ihbarının her türlü delille yapılabileceğinden davalı/birleşen dosya davacı tarafından dosyaya sunulan yazışmalarda davacı/birleşen dosya davalısına eksik ve ayıpların bildirdiğinin görüldüğü, ayıp için yazılı bildirimin şart olmadığı, bu sebeple yazışmaların ayıp ihbarı olarak kabul edilebileceği, buna göre ayıp ihbarının süresinde olduğu kanaatine varılmıştır.
Bu nedenlerle ayıplı işler tutarının 50.150 TL olduğu, bu tutarın davacı alacağı 83.800 TL'den mahsubu neticesinde davacı alacağının 33.650 TL olduğu anlaşılmakla asıl davanın kısmen kabulü ile ....İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasında davalı/birleşen dosya davacısı tarafından yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 33.650 TL asıl alacak üzerinden devamına, davanın 83.800 TL asıl alacak miktarı üzerinden açıldığı, işlemiş faiz alacağı yönünden harçlandırılarak usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığından karar verilmesine yer olmadığına, yine alacak likit ve belirlenebilir olmayıp alacağın varlığı ve miktarı yargılamayı gerektirdiğinden şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiştir. Birleşen ....ATM ... esas sayılı davada ise; davacı vekilinin malın ayıplı çıkması nedeniyle bedelde indirim talebinde bulunduğu, 18.12.2023 tarihli bedel artırım dilekçesi ile bedelde indirim talebini 50.150,00-TL'ye yükselttiği ve bilirkişi incelemesi sonucu tespit edilen ayıplı işler tutarının asıl davada davacı alacağından mahsup edilmesi gerektiği dikkate alınarak davacının bedelde indirim talebi yönünden dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına öte yandan davacının diğer tazminat kalemleri yönünden davasının somut delillerle ispatlanamamış olduğu değerlendirilmiş olmakla bu talepleri yönünden davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-A-Davacının ASIL DAVASININ, KISMEN KABULÜ İLE;
1-)....İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasında davalı borçlu tarafından yapılan itirazın KISMEN İPTALİ ile, takibin 33.650,00-TL asıl alacak üzerinden DEVAMINA, anapara tutarına takip tarihinden tahsil tarihine kadar işleyecek % 16,75 oranında ve TCMB tarafından belirlenen değişen oranlarda avans faizi uygulanmasına, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE, işlemiş faiz alacağı yönünden harçlandırılan bir tutar olmadığından KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2-Alacağın tespiti yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatına hükmedilmesine ilişkin talebin REDDİNE,
B-Birleşen ....ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN ... sayılı dosyası açısından;
1-)Davacının bedelde indirim talebi yönünden davanın KONUSUZ KALDIĞINDAN KARARVERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2-)Diğer talepler yönünden davanın REDDİNE,
3-)Asıl dava yönünden;
a)Harçlar Kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 2.298,63 TL harçtan daha önceden ödenen toplam 1.431,10 TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 867,53 TL harcın davalı/birleşen dosya davacısı ...'dan alınarak hazineye irad kaydına,
b)Davacı/birleşen dosya davalısı ...San.ve Dış Tic.Ltd.Şti.kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T gereğince hesaplanan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalı/birleşen dosya davacısı ...'dan alınarak davacı/birleşen dosya davalı ...San.ve Dış Tic.Ltd.Şti.verilmesine,
c)Davalı/birleşen dosya davacısı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacı/birleşen dosya davalısı ...San.ve Dış Tic.Ltd.Şti.ndan alınarak davalı/birleşen dosya davacı ...'a verilmesine,
d)Davacı/birleşen dosya davalısı ...San.ve Dış Tic.Ltd.Şti. tarafından yapılan; bilirkişi ücreti, tebligat, posta ve diğer masraflar olmak üzere toplam 3.440,00 TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 1.381,33TL'lik kısmının davalı/birleşen dosya davacısı ...'ndan alınarak davacı/birleşen dosya davalısı ...San.ve Dış Tic.Ltd.Şti.na verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacı/birleşen dosya davalısı ...San.ve Dış Tic.Ltd.Şti. üzerinde bırakılmasına, ayrıca peşin alınan 1.431,10 TL harcın davalı/birleşen dosya davacısı ...'dan tahsili ile davacı/birleşen dosya davalısı ...San.ve Dış Tic.Ltd.Şti.na ödenmesine,
e)6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul reddi oranında yapılan hesaplama neticesinde 530,04 TL'sinin davalı/birleşen dosya davacısı ...'dan, 789,96 TL'sinin davacı/birleşen dosya davalısı ...San.ve Dış Tic.Ltd.Şti.ndan tahsili ile Hazine adına gelir kaydına,
4-)Birleşen dava yönünden;
a) Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 3.425,74 TL harçtan peşin alınan 80,70 TL+856,00 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 936,70 TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 2.489,04 TL harcın davacı/birleşen dosya davalısı ...San.ve Dış Tic.Ltd.Şti.nden alınarak hazineye irat kaydına,
b)Davalı/birleşen dosya davacısı ... lehine asıl dava yönünden kabul edilen miktar itibarı ile (50.150,00 TL) vekalet ücreti takdir edildiğinden birleşen davada yeniden vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
c)Davacı/birleşen dosya davalısı ...San.ve Dış Tic.Ltd.Şti. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T gereğince hesaplanan 150 TL vekalet ücretinin davalı/birleşen dosya davacısı ...'dan tahsili ile davacı/birleşen dosya davalısı ...San.ve Dış Tic.Ltd.Şti. ödenmesine,
d)Davalı/birleşen dosya davacısı ... tarafından yapılan keşif, bilirkişi ücreti, tebligat, posta ve diğer masraflar olmak üzere toplam 7.556,30 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre 7.533,76 TL'sinin davacı/birleşen dosya davalısı ...San.ve Dış Tic.Ltd.Şti.ndan alınarak davalı/birleşen dosya davacısı ...'a ödenmesine, ayrıca işbu dava nedeniyle yatırılan 936,70 TL harcın davacı/birleşen dosya davalısı ...San.ve Dış Tic.Ltd.Şti.ndan alınarak davalı/birleşen dosya davacısı ...'a ödenmesine,
e)6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranına göre 1.316,06 TL'sinin davacı/birleşen dosya davalısından, 3,94 TL'sinin davalı/birleşen dosya davacısı ...'dan tahsili ile hazine adına gelir kaydına,
5-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK yönetmeliğinin 47/1 maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, HMK 342.maddesine uygun olarak düzenlenmiş dilekçenin, HMK 343.maddesi gereğince Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilmesi ve HMK 344.maddesinde belirtilen harç ve giderlerin yatırılması sureti ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar tefhim edildi, usulen anlatıldı. 22/01/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır