T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/492
KARAR NO:2023/818
DAVA:Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:18/07/2022
KARAR TARİHİ:13/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin EPDK'dan almış olduğu üretim lisansı ile 09/04/2010 tarihinden bu yana ...'i işlettiğini, davacı tarafından işletilmekte olan ...'te 6 adet ... ... tipi; 2 adet de ... tipi rüzgar tribünü kullanıldığını, bu kapsamda davacı şirkete ait ... ili ... ilçesinde faaliyette bulunan ...'in 22/04/2020-2021 tarihleri arasındaki dönem için davalıya (... Sigorta A.Ş.) geniş kapsamlı makine sigortası ile sigortalandığını, davacıya ait söz konusu santralde elektrik üretim faaliyeti devam ederken davacı şirket yetkilileri tarafından 04/06/2020 tarihinde elektronik posta yoluyla sigorta brokerı ... ... A.Ş.'ye rulman hasarının yanında santralde 5 yılda bir yapılan ...-4 bakımları öncesinde genel kontrol amacıyla beta türbinlerin dişli kutularına endoskopu yaptırıldığını, söz konusu endoskopu sonucunda T01 numaralı türbinin dişli kutusunun aylık takibe alınması gerektiğinin söylendiğini, bunun üzerine yaklaşık 1 ay sonrasında yaptırılan endoskopu sonucunda bir ay içinde dişli kutusunun değişmesi gerektiğinin bildirildiğini, bu kapsamda sigorta kuruluşu nezdinde 12/06/2020 tarihinde hasar dosyası açıldığını, hasar dosyası kapsamında ... raporu talep edildiğini, söz konusu raporun 15.12.2021 tarihinde davacı şirkete iletildiğini, akabinde ilgili raporun, sigorta brokerı ... ...A.Ş.’ye gönderildiğini, sigorta brokerı tarafından da sigorta şirketine iletildiğinin davacı şirkete bildirildiğini, sigorta kuruluşu tarafından talep olunan ... raporu için davacı tarafından KDV dahil 27.140-EUR tutarında harcama yapıldığını ancak ekspertiz tarafından davacı şirketçe talep olunan nihai ekspertiz raporunun tanzim edilmediğini, bunun üzerine, davacı şirket tarafından sigorta kuruluşuna .... Noterliği’nin 22.03.2022 tarihli ve ... yevmiye no’lu ihtarnamesinin keşide edildiğini, ihtarnamenin keşide edilmesinden sonra sigorta kuruluşu tarafından hiçbir geri dönüş alınamadığını, bu nedenle, davacı şirket tarafından sigorta kuruluşuna karşı .... Noterliği’nin 22.04.2022 tarihli ve ... yevmiye no’lu ihtarnamesi keşide edildiğini, ancak herhangi bir cevap verilmediğini, somut olayda, eksper raporu hazırlanarak davacıya gönderilmediği gibi, aradan geçen süreye rağmen neden raporun hala hazırlanmadığına ilişkin bir ara rapor da düzenlenmediğini, ihtarnamelere herhangi bir cevap dahi verilmediğini, davacı şirketin, işletmekte olduğu ...’te meydana gelen hasar nedeniyle, işbu başvuruya konu dişli kutularının onarımını yaptırmak zorunda kalarak ... Enerji A.Ş. ile söz konusu ...’te bulunan T01 numaralı türbinde meydana gelen dişli kutusu hasarının giderilmesi için anlaşıldığını, söz konusu hasarın giderildiğini, söz konusu hasarın giderilmesi için davacı şirket tarafından ... Enerji A.Ş.’ye KDV dahil olmak üzere 68.808,75-EUR (Vinç, İşçilik ve Yağ Değişimi) 266.680,00-EUR (T1 Dişli Kutusu) tutarında ödeme gerçekleştirildiğini, işbu dava konusu sigorta poliçesinde sigorta muafiyet bedelinin 55.000-EUR olarak belirlendiğini, bu nedenlerle davacı şirket tarafından söz konusu hasarın giderilmesi için ödenen 266.680,00-EUR T1 Dişli Kutusu Bedeli ile 68.808,75-EUR T1 Türbin Vinç, İşçilik ve Yağ Değişimi için toplamda KDV dahil 335.488,75-EUR olarak uğranılan gerçek zararın 55.000-EUR muafiyet bedelinin mahsubu ile 280.488,75-EUR'nun davalıdan hasar bildirim tarihinden itibaren, ayrıca, davalı şirket eksperinin talebi üzerine tanzim olunan ... Raporu için ödenen KDV Dahil 27.140-EUR'nun 3095 Sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca kamu bankalarınca Euro para cinsi ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödenen en yüksek faiz oranı ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazlarının olduğunu, poliçede ...A.Ş.rehin alacaklısı sıfatını haiz olduğu hususunun düzenlendiğini, işbu kurumun rehin alacaklısı sıfatına istinaden davacı tarafça dava ikame edilmeden önce sigorta tazminatının ödenmesine ilişkin olmak üzere muvafakat alınması gerekirken işbu hususun gözardı edildiğini, dava dışı rehin alacaklısı tarafından muvafakat verilmediğinin tespiti halinde davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerekeceğini, dava konusu hasarın teminat kapsamı dışında olduğunu, şirket nezdinde yapılan ekspertiz incelemeleri neticesinde dişli kutusu endoskop raporunda kırım ve çatlaklar bulunmadığı, girintiler, kabuklanma ve pullanmalar bulunduğunun görüldüğünü, buna istinaden hasar sebebinin bulunması için davalıdan kök sebep analiz raporu istendiğini, bununla birlikte sigortalı tarafından böyle bir raporun taraflarına iletilmediğini, aksi iddia edilse de sunulan belgelerden hiçbirinin kök sebep analizi raporu niteliğinde olmadığını, tedarikçi ... firmasının değerlendirmesinin dahi hasarın ani ve beklenmedik olarak gelişmediği, zamanla mutat kullanım sonucu meydana geldiği yönünde olduğunu, nitekim hasarın tespitinden sonra dişli kutusunun yaklaşık 4 ay sonra değiştirildiğini, buna rağmen bu süre zarfında herhangi bir hasarla karşılaşılmadığını, sırf bu durumun dahi dişli kutusunun aslında önlem amaçlı değiştirildiğini gösterdiğini, davalı şirket nezdinde tanzim edilen poliçenin Makine Kırılması Sigortası Genel Şartları mucibince akdedildiğini, bu kapsamda söz konusu hasarın ani ve beklenmedik şekilde gerçekleşmediği, zamanla mutat kullanım sebebiyle vuku bulduğu izahtan vareste olup teminat kapsamı dışında kaldığını, davacı tarafça dava dilekçesinde kök sebep analiz raporu olarak belirtilen raporun işbu niteliğe haiz olmadığını, nitekim ... firmasınca sigortalıya iletilen yazıda dişli kutusunda oluşan bir hasarın oluşma sebebini öğrenmek için kök analizi yapılması gerektiğinin belirtildiğini, dolayısı ile ... firması tarafından düzenlenen ve davacı tarafça dayanak gösterilen raporun kök sebep analiz raporu olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığını, davacı tarafından sunulan dekontların açıklamasında rapor ödemesine dair hiçbir ibare yer almamakla davacı tarafça rapora ilişkin ücret ödendiği hususunun ispat edilemediğini, kaldı ki hasara ilişkin tedarikçi firmadan aldırılan raporların ücretine dair davalı şirket nezdinde tanzim edilen poliçede herhangi bir teminat bulunmadığını, kabul anlamına gelmemek üzere davalı şirketin ancak sigorta bedeli/poliçe teminat limiti ile sınırlı olmak üzere sorumlu tutulabileceğini, aleyhe hüküm kurulması halinde davalı şirketin ancak dava tarihinden itibaren yasal faizden sorumlu tutulabileceğini, ayrıca teminat limiti, eksik sigorta, sovtaj tenzili, muafiyet tenzilinin gözetilmesine, bu nedenlerle öncelikle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, ... nolu Geniş Kapsamlı Makine Sigortası Poliçesi, hasar dosyası, ihtarnameler ve tebliğ şerhleri, ... Raporu, faturalar, ödeme dekontları, e-posta yazışmaları, dişli kutusu söküm raporu, davacı tarafça dosyaya ibraz edilen ....Öğr.Üyesi Metalurji Yüksek Mühendisi Doç.Dr.... imzalı 26/05/2023 tarihli uzman görüşü dosya içerisine alınmıştır.
... Bankası A.Ş.'nin 09/12/2022 tarihli cevabi yazısı ile, davacının banka müşterisi olup belirtilen poliçe ile ilgili rehin haklarının sonra erdiği bildirilmiştir.
Dosya makine mühendisi, sigorta uzmanı ve nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişilerden oluşan bilirkişi heyetine tevdi olunmuş, düzenlenen 12/07/2023 tarihli raporda; davacıya ait ... marka ... model rüzgar türbinin ... marka ve ... seri nolu dişli kutusunun makaralı rulmanının iç bileziklerinde çatlaklar ve makaralı rulmanlarda meydana gelen hasarlar nedeniyle dişli kutusunun değiştirildiği, dava konusu ... seri nolu dişli kutusunun makaralı rulmanının iç bileziklerinde çatlaklar ve makaralı rulmanlarda meydana gelen hasarların münhasıran yorulma ve aşınmadan kaynaklanmadığı, rulmanlarda oluşacak herhangi bir hasar doğrudan tüm dişli kutusunun çalışmasını ve hatta tüm bileşenlerin silsile yolu ile hasara uğramasına neden olacağı, bu nedenle dava konusu dişli kutusunun en önemli elemanları olan iç bileziklerdeki çatlarlar ve rulmanlardaki hasarlar dişli kutusunda makine kırılması tanımına bire bir uyduğu sonucuna varıldığı,
sözkonusu hasarın Makine Kırılması Sigortası teminat kapsamında olduğu, dava konusu olayda hasarın makinelerin normal kullanımından doğan aşınma, yıpranma v.b şartlar nedeniyle değil, olağanüstü bir makine kırılması sözkonusu olduğundan hasarın teminat dışı olmadığı, davanın süre yönünden zamanaşımı süresi içinde açıldığı, dava konusu ... marka ... model rüzgar türbinin ... marka ve ... seri nolu dişli kutusunda makine kırılması olayı nedeniyle, davacının toplam zarar ve ziyanı 304.215,11-EUR olup, hasarın makina kırılması sigortası poliçesi kapsamında olduğundan davalı sigorta şirketinin bu bedelin tamamından sorumlu olacağı sonuç ve kanaati belirtilmiştir.
Dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilerek her iki tarafın rapora itirazları tek tek ek raporda karşılanır mahiyette değerlendirme yapılarak, ayrıca davacının dava dilekçesinde vinç, işçilik ve yağ değişimi olarak 68.808,75 EURO bir kalem, 266.680,00 EURO dişli kutusu olarak bir kalem ve bir de 27.140,00 EURO ... raporu bedeli olmak üzere 3 kalem talep ettiği, bu kalemlerin de tek tek teminat kapsamında olup olmadığının değerlendirilmesi, ayrıca davacının davayı açarken 55.000 EURO muafiyet bedeline mahsup ederek eldeki davayı açtığı nazara alınarak davacının davalıdan dava tarihi itibariyle alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise miktarının ne olduğu, temerrütün gerçekleşip gerçekleşmediği, gerçekleşmiş ise tarihinin ne olduğu hususunda ek rapor tanzimi istenmiştir.
Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 14/11/2023 tarihli ek raporda; kök rapordaki görüş ve kanaatler tekrar edilmekle hasar ihbar tarihinin 09/06/2020 olması ve ihbar tarihinden itibaren TTK madde 1420'ye göre alacak 45 gün sonra muaccel olacağı için davalı şirketin 24/07/2020 tarihinde temerrüde düştüğü belirtilmiştir.
Dava, taraflar arasında akdedilen sigorta sözleşmesi uyarınca davacı şirketin işletmekte olduğu rüzgar enerji santralinde meydana gelen dişli kutusu hasarı nedeniyle oluşan zararın poliçe kapsamında davalıdan tahsiline ilişkindir.
Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Davacı şirketin EPDK'dan almış olduğu üretim lisansı ile 09/04/2010 tarihinde bu yana işlettiği ...'in 22/04/2020-22/04/2021 tarihli Makine Kırılması Sigortası Poliçesi ile davalı sigorta şirketi tarafından teminat altına alındığı, makine-tesisat başına maddi teminat limitinin 26.857.000,00 Euro olduğu, poliçede şartlar, muafiyet ve klozların ayrı ayrı verildiği, yangın, deprem vs.de ayrı ayrı sigortacının hissesine düşen kısım üzerinden %2 oranında, dişli kutusu, türbin, jeneratör vs.her bir hasarda %10'u min.55.000,00 Euro ve diğer muafiyelerin uygulanacağının kararlaştırıldığı, davacının işlettiği ...-1 RES T01 türbininde 04/06/2020 tarihinde dişli kutusu hasarı meydana geldiği, 09/06/2020 tarihinde hasarın davalı sigorta şirketine bildiriminin yapıldığı, davalı sigorta şirketinin talebi üzerine sökülen dişli kutusunun kök sebep analizi yapılmak üzere Almanya'da bulunan uzman bağımsız bir laboratuvar olan... ... firmasına gönderildiği, düzenlenen ... raporu için davacı tarafından 31/01/2022 tarihli fatura ile 27.140.00 Euro ödeme yapıldığı, yine kırılan dişli kutusu bedeli 28/10/2020 tarihli fatura bedeli KDV dahil 266.680,00 Euro ve kırılan dişli kutusunun yerine konulması için vinç ücreti, dişli kutusuna konan yağ bedeli ve işçilik bedelinden oluşan 28/10/2020 tarihli fatura bedeli KDV dahil 68.808,75 Euro bedelin davacı tarafça karşılandığı anlaşılmıştır. Davacı tarafından gerçek zarardan sigorta poliçesinde belirlenen 55.000 Euro sigorta muafiyet bedelinin mahsubu ile bakiye bedelin tahsili talep edilmiş, davalı sigorta şirketi ise hasarın ani ve beklenmedik bir şekilde meydana gelmediği, mutad kullanım sonucu ortaya çıktığından teminat kapsamında olmadığı, dolayısı ile sorumluluklarının bulunmadığını savunmuştur.
Mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesi ile, sigorta şirketinin talebi üzerine sökülen hasarlı dişli kutusu üzerinde yapılan inceleme neticesinde hazırlanan ... raporu ile, bir tür makine kırılımının söz konusu olduğunun ortaya konulduğu, dolayısı ile ani ve beklenmedik bir zararın meydana geldiğinin anlaşıldığı, dünya çapında sektöründe lider firmalardan olan ...'in dava konusu dişli kutusunun bulunduğu türbinlerin anahtar teslim kurulumunu gerçekleştirerek santralin kurulduğu günden itibaren davacı ile imzalamış olduğu servis-bakım anlaşması kapsamında türbinlerin planlı bakımlarını, arıza durumunda onarımını ve yedek parça teminini üstlendiği, aynı zamanda tesisin Almanya'da bulunan global izleme merkezlerinden 7/24 uzaktan izlendiği, yani dişli kutusunun bakım ve kontrollerinin sürekli ve aksatılmadan yapıldığı, bu durumun hasarın bakımsızlık, aşınma, yıpranma veya paslanmadan ve mutad kullanımdan kaynaklanmadığı, dişli kutusunun en önemli elemanları olan iç bileziklerdeki çatlaklar ve rulmanlardaki hasarların dişli kutusunda makine kırılmasına neden olacağı sonucuna varıldığı, rulmanlarda oluşacak herhangi bir hasarın doğrudan tüm dişli kutusunun çalışmasını ve hatta tüm bileşenlerin silsile yolu ile hasara uğramasına neden olacağından dişli kutusunun değiştirilmesinin doğru olduğu ve hasarın sigorta teminatı kapsamında olduğu, davalı sigorta şirketinin poliçesinde hasar bedelinin %10 miktarda ve minimum 55.000 Euro muafiyet uygulanacağı kararlaştırılmış olmakla 266.680 Euro +68.808,75 Euro-3.413,64 Euro sovtaj bedeli-55.000 Euro muafiyet olmak üzere toplam hasar bedeli 277.075.11 Euno olarak tespit edilmiştir. Sigorta şirketi tarafından talep olunan ... raporu için ödenen 27.140 Euro bedelin de hasarın giderilmesinde diğer diğerler kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve sigorta şirketinin bu bedelin tamamından sorumlu olduğu anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile toplam 304.215,11 Euro davacı zararının 24/07/2020 temerrüt tarihinden itibaren 3095 Sayılı faiz kanunun 4/a maddesine göre işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Öte yandan her ne kadar davalı tarafça zamanaşımı itirazında bulunulmuş ise de, Genel Şartlar Madde 22- “Sigorta sözleşmesinden doğan bütün talepler 2 yılda zaman aşımına uğrar” ve 6102 sayılı TTK’nun ‘Zamanaşımı’ başlığını taşıyan 1420. Maddesi "Sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl ve 1482 nci madde hükmü saklı kalmak üzere, sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. " dendiği, sigorta tazminatı veya bedeli, rizikonun gerçekleşmesini müteakip ve rizikoyla ilgili belgelerin sigortacıya verilmesinden sonra sigortacının edimine ilişkin araştırmaları bitince ve her hâlde ihbardan 45 gün sonra muaccel olur. Hasar tarihinin 04/06/2020, ihbar tarihinin 09/06/2020 tarihi olduğu, 45 günlük süre sonunda muacceliyet tarihinin 24.07.2020 tarihine denk geldiği, davanın 18/07/2022 tarihinde açıldığı anlaşılmakla zaman aşımı itirazının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının KISMEN KABUL - KISMEN REDDİNE,
304.215,11 Euro'nun 24/07/2020 tarihinden itibaren 3095 sayılı faiz kanunun 4/a maddesine göre işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 364.819,68 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 92.228,35 TL harcın mahsubu ile bakiye 272.591,33 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
3-Davacı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden kabul edilen miktar itibariyle AAÜT uyarınca 352.812,97 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,
4-Davalı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden reddedilen miktar itibariyle AAÜT uyarınca 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsil edilerek davalı tarafa verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan bilirkişi ücreti, tebligat, posta ve müzekkere masraflarından oluşan toplam 9.123,25 TL yargılama masrafından davanın kabul reddi oranında yapılan hesaplama neticesinde 9.022,01 TL yargılama masrafının davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, Ayrıca bu dava nedeniyle davacı tarafça yatırılan 80,70 TL başvurma harcı, 92.228,35 TL peşin harç olmak üzere toplam 92.309,05 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
6-Davalı tarafından yapılan 3.000 TL yargılama giderinin davanın kabul reddi oranında yapılan hesaplama neticesinde 33,28 TL'sinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine, bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına,
7-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul reddi oranında yapılan hesaplama neticesinde 1.542,68 TL'sinin davalıdan, 17,32 TL'sinin davacıdan tahsili ile Hazine adına gelir kaydına,
8-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK yönetmeliğinin 47/1 maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 Hafta süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.13/12/2023
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır