T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/599 Esas
KARAR NO : 2025/629
DAVA : Tazminat (Kooperatif Üyeliğinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/09/2022
KARAR TARİHİ : 09/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Kooperatif Üyeliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 1998 yılından beri davalı Kooperatifi üyesi olduğu, Ve Son 5 yıldır ... üstlendiğini, söz konusu seferler için fazladan katkı sağlanmış olmasına ve farklı koşullarda çalışmasına ragmen davalı kooperatif tarafından müvekkile hak ettiği alacakların eksik olarak ödendiğini, kural olarak ortaklar için hak ve yükümlülüklerde eşitlik ilkesininm geçerli olduğunu, Kooperatif ortaklığına bağlı olarak yararlanma ve maddi menfaat sağlamada, ortağın şartları ve katkılarının fazla olması durumunda farklı ölçütlerin uygulanması, nisbi eşitlik ilkesinin gereği olduğu nisbi eşitlik, ortakların çeşitli sebeplerden doğan farklı durumlarının değişik şartları önüne alınıp değerlendirilmesiyle alakalı olduğu, davacıya karşı yasal neden olmaksızın olumlu farklı ölçütlerin uygulanmması yerleşik yargıtay İçtihatlarında Kooperatifler Kanununa aykırılık teşkil ettiği, şöyle ki davacıya ait geminin yakıt sarfiyatının ve bakım giderlerinin ekonımik olmasından dolayı müvekkilin gemisi diğer kooperatif üye gemilerden daha çok sefereler çıkmakta, daha uzun mesafeliş ve günü birlik olmayan seferler yaptığı, Söz konusu seferlerin uzun sürmesinden dolayı müvekkişlin gemi personellerine daha fazla ücret ödendiği, daha fazla emek sarfettiği ve gemi daha fazla yıprandığını, yakıt giderleri, bakım giderlerinin ay sonunda Kooperatif üyeleri tarafından eşit olarak bölündüğü, Diğer yolcu gemileri her ne kadar 600-700 kişilik kapasiteye sahip olsa da söz konusu güzergahlarda maksimum 400 kişiyle yolculuk ettiği, aynı güzergahta aynı sayıda yolcu taşıyan müvekkilin gemisi ortalama aylık 12 tona yakın yakıt sarf ederken, diğer kooperatif gemileri 17 ton civarında yakıt sarfettiği, Ay sonunda tüm gemilerin harcadığı yakıt ortaklar arasında eşit şekilde bölündüğü, Diğer gemilerin gereksiz yere gereksiz yere daha fazla yakıt yakması ve bakımlarının ağır olması müvekkili zarara soktuğu, Kooperatife üye tüm gemilerin yakıt alım defterinin Mahkemece celbiyle işbu iddiaların doğruluğunun ortaya çıkacağını, ayrıca, kooperatif üyesi aynı nitelikteki diğer gemiler olmasına ragmen Kooperatif üye ortaklar için hak ve yükümlülüklerde eşitlik ilkesinin ihlal edilerek müvekkilin gemisinin sürekli sefere çıktığı, Seferlere gerekli katkılarının daha fazla olması ve bireysel olarak kendi bütçesinden daha çok masraf yapmasına rağmen müvekkil emeğinin ve masraflarının karşılığı olan YETERİ KADAR PUAN Verilmediği, fazla puan alması gerekirken daha az puan aldığını, Kooperatif sistemi, kooperatife üye gemilerin yolcu taşıma karşılığında ödenecek bedelleri PUAN sistemiyle üyeler dağıttığı, Üyeler ekstra puan aldıkça Ekstra kazanç sağladığını, üyeler ortalama aylık 80-90 arası puan aldığı, Müvekkilin BU HATTA toplam Puan üstünden sadece 2,5 — 3,50 arası ekstra PUAN aldığı, HER BİR PUAN Ortalama 2.000.00 TL ila 3.000.00 TL arasında bir bedele denk geldiğini, şuanda davalı kooperatife üye gemilerden...'de çalışan aynı standartlardaki gemiler Ana Puan üzerinden ekstra aylık 16 PUAN aldığı, yine aynı şekilde... hattı ve ...hattındakiler ana puan üzerinden ekstar 16 PUAN aldığı, Ayrıca müvekkile ait Geminin beklediği günler Ekstra Puandan düşmekte iken aynı kooperatifin farklı hatlarda çalışan gemilerin hiç birinde PUAN düşümü yapılmadığı, belirtlen somut olaylar neticesinde , müvekkilin Kooperatif üzerinde diğer ortaklara kıyasla katkısı daha fazla olduğu, aynı koşullarda çalışmadığı, buna ragmen müvekkilin diğer gemilerden daha fazla PUAN alması gerekirken daha az PUAN aldığı, işbu hususlar yasaya, sözleşmeye ve hakkaniyete aykırılık teşikil ettiği, Y.23 HD: ... gün ... sayılı içtihatında, Kural olarak ortaklar için hak ve yükümlülüklerde eşitlik ilkesinin geçerli olduğu, Ancak, Kooperatif amacının elde edilmesinde olağanüstü katkısı olan ortaklar bakımından bu katkılar karşılığında doğan farklı durumlar göz önüne alınarak değerlendirilmek ve dolayısıyla mutlak eşitlik değil, nisbi eşitlik, yani olumlu katkılar karşılığında bu ortaklara somut olayın özelliğine göre farklı hakların tanınması, yasa ile ana sözleşmeye aykırı olmadığı gibi hakkaniyete de uygun olduğunu ifade etmiştir” — Aynı doğrultaki Y.11HD.26.09.2000 tarih ... sayılı içtihadının da aynı yönde olduğunu, zorunlu Arabuluculuk Süreci başlamasından sonra Kooperatif davacıya haksız yere cezalar kestiği ve sürekli olarak yıldırma amaçlı uzun süreli seferlere müvekkili çıkardığını belirterek arz ve izah edilen nedenlerle, fazlaya dair talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla, davacının bugüne kadar yaptığı tüm seferler için EKSİK PUAN ALACAĞININ Karşılığı: tekabül eden zarar için 10.00 TL, yakıttan kaynaklı uğranılan zarar için 10.00 TL, Kooperatife üye diğer gemilerin bakım giderlerinin fazla olmasından dolayı uğranılan zarar için 10.00 TL tazminatın, borcun muaccel olduğu tarihten itibaren en yüksek faiz ile birlikte davalı kooperatiften tahsiline, Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
ISLAH: Davacı vekili 28/04/2025 tarihli ıslah dilekçesi ile; dava dilekçesinde davacının bugüne kadar yaptığı tüm seferler nedeniyle uğradığı eksik puan alacağı zararına karşılık şimdilik 10,00 TL talep ettiklerini, ancak dosyaya sunulan bilirkişi raporunda yapılan teknik tespit ve hesaplamalar sonucunda, müvekkilimin 63 aylık dönemde aylık ortalama 3,29 ek puan kaybı yaşadığı, toplamda 207,27 ek puan karşılığı olarak 2.685.305,14 TL (KDV dahil) zarara uğradığı anlaşıldığını, bu nedenle, dava konusu eksik puan alacağı olan 10,00 TL tazminat talebimizi 2.685.295,14 TL arttırarak ve 2.685.305,14 TL miktarı üzerinden davalarına devam ettiklerini belirterek davacının yaptığı tüm seferler için eksik puan alacağının karşılığına tekabül eden zarar için 2.685.305,14 TL, yakıttan kaynaklı uğranılan zarar için 10,00 TL, Kooperatife üye diğer gemilerin bakım giderlerinin fazla olmasından dolayı uğranılan zarar için 10,00 TL olmak üzere toplam 2.685.325,14 alacağın tazminatın muaccel olma tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek faiziyle birlikte davalı kooperatif şirkketinden müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki uyuşmazlığın Deniz Ticaretinden kaynaklanmakta olup Hâkimler Ve Savcılar Kurulu’nun kararları uyarınca görevli ve yetkili mahkemeısı .. 17. Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, davanın görevsiz ve yetkisiz mahkemede açılmış olması nedeniyle usulden reddine karar verilmesini arz ve talep ettiklerini, asla kabul anlamına gelmemekle birlikte sözde zararını belirleyebilecek durumda olan davacının belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararının olmadığını, asla kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının tüm taleplerinin zamanaşımına uğradığını, gemilerin çalışma düzeni ile gelir ve giderin ortaklar arasında nasıl paylaştırılacağı havuz sistemi içinde çalışma yönetmeliği’nde belirlenmiştir. işbu yönetmelik uyarınca davacıya ayrıcalıklı bir uygulamanın gerçekleştirilmesi mümkün olmadığını, davacı kooperatif bünyesindeki gemilerin tamamı “havuz sistemi içinde çalışma” yöntemi ile çalıştığını, bu kapsamda davacı müşterek giderlerden sorumlu olduğu gibi çalışmadığı hatlardan elde edilen gelire de ortak olduğunu, gemilerin puanları yönetmelikteki esaslara göre belirlenmekte olup davacıya daha az puan verildiği yönündeki iddianın taraflarınca kabulünün mümkün olmadığını, slfcd puanlar müvekkil kooperatifin hatları olan ... ve...hatları dışındaki hatlarda çalışılan süre ile orantılı olarak verilmekte olup davacıya daha az puan verildiği iddiası gerçeği yansıtmadığını, davacı kooperatife üye tüm gemilere ilişkin birtakım belgelerin celbini talep etmişse de işbu belgelerin gemilerde bulundurulması zorunlu olduğunu, belgelerin celp edilmesi halinde gemiler denize ve yola elverişsiz hale gelecek olup bu durum kooperatifin faaliyetlerinin durmasına neden olacağını, açıklandığı üzere , kurulduğu 1993 yılından bugüne kadar aldığı her kararı ve yaptığı her işlemi kanunlara, esas sözleşmesine ve yönetmeliklere uygun olarak gerçekleştiren müvekkil kooperatif, gelir ve giderin paylaştırılması konusunda da gerek esas sözleşmesine gerekse 15.05.1998 tarihli Genel Kurul Toplantısında kabul edilen Havuz Sistemi İçinde Çalışma Yönetmeliği’ne uygun olarak hareket ettiğini, davacının , tamamıyla kötüniyetli ve gerçeğe aykırı birtakım iddialarla haksız ve mesnetsiz taleplerde bulunmuş olup, işbu iddia ve taleplerinin tarafımızca kabulü mümkün olmadığını, huzurdaki uyuşmazlık deniz ticaretinden kaynaklanmakta olup, Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun kararları uyarınca görevli ve yetkili mahkeme ... 17. Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, ayrıca iddia ettiği sözde zararını tam olarak belirleyebilecek durumda olan davacının belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararı bulunmadığı gibi asla kabul anlamına gelmemekle birlikte işbu haksız talepler zamanaşımına uğradığını belirterek davanın öncelikle görevsiz ve yetkisiz mahkemede açılmış olması nedeniyle usulden reddine, Mahkeme aksi kanaatte olunması halinde, belirsiz alacak davası olarak açılan davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine, asla kabul anlamına gelmemekle birlikte, davacının haksız ve mesnetsiz taleplerinin zamanaşımına uğraması nedeniyle esastan reddine, her hâlükârda haksız ve mesnetsiz davanın tüm talepler yönünden esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Taraflara usulüne uygun davetiyeler tebliğ edilmiş olup, davalı firma kayıtları dosyamız içerisine alınmıştır.
Dosya Mali Müşavir, Sektör ve Nitelikli Hesaplama Uzmanından oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, düzenlenen 12/09/2023 tarihli raporda; Davacının, Davalı Kooperatifin uygulamaları nedeniyle uğradını iddia ettiği zararlarla ilgili olarak her hangi bir somut belgenin dosya kapsamında bulunmadığından, her hangi bir tespit ve değerlendirme yapılamadığı, davalı Kooperatif tarafından Yönetmelik Hükümlerine aykırı bir uygulama (Gelir ve giderlerin paylaştırılması veya Ek PUAN verilmesi hsusularında) yapılıp yapılmadığına dair her hangi bir somut belge dosya kapsamında bulunmadığından bu yönde görüş ve kanaat oluşmadığı, keza, diğer Gemilerin Bakım Onarım Giderlerinin, davacıya ait geminin bakım ve onarım gidelerinden daha fazla olduğu, veya Diğer gemi yakıt harcamalarının Davacıya ait geminin yakıt gidelerinden Daha fazla olduğu, ayrıca EKSİK EK PUAN Uygulandığına dair de Her hangi bir somut belge dosya kapsamında bulunmadığından işbu hususlar yönünden de her hangi bir görüş ve kanaat oluşmadığı belirtilmiştir.
Daha önce rapor sunan bilirkişi heyetine kooperatif uzmanı bilirkişi de eklenmek suretiyle dosya tevdi edilmiş, düzenlenen 02/10/2024 tarihli raporda; 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunun 23. maddesinde karşılığını bulan eşitlik kuralı gereği kooperatif ortakları hak ve yükümlülüklerde eşit olup, kooperatifin aynı durumdaki ortaklarına eşit işlem yapmak zorunda olduğu, bu “EŞITLIK“ üyeliğin kendi statüsü içerisindeki emsal diğer üyeler esas alınarak sağlanması gerektiğinden, Kooperatifler hukukunda mutlak değil, nispi eşitlik ilkesinin geçerli olduğu, eşitlik ilkesi gereği davacı ile aynı şartlara havi emsal üyelerin yapmış olduğu iş ve işlemler, nispi eşitlik ilkesi nazara alınarak sağlanması gerektiğinden bu durumda davacı ile aynı durum ve şartlara havi diğer ortağa uygulanan hak ve alacakların emsal teşkil edeceği, davalı kooperatif ortaklarının sahip bulunduğu, gemilerin çalıştığı güzergaha göre farklı nitelikte olduğunun gerek genel kurul, gerekse genel kurulca kabul edilen çalışma yönetmeliği esaslarından anlaşıldığı, davacının, davalı kooperatif ortağı bulunduğu taraflar arasında bu yön itibariyle bir uyuşmazlığın bulunmadığı, Genel kurul kararlarıyla tespit edildiği üzere davacının, davalı kooperatifin 23.05.2017 tarihinde yapılan 2016 hesap yılı genel kurulunda 11. Sırada ortak olarak kayıt edildiği, bundan önce yapılan genel kurullarda davalı kooperatifte ortak olarak kaydının bulunmadığı, davacı... Ltd.Şti ‘nin davalı kooperatifte çalışan gemi adının „ ...“ olduğu, davacı şirket ve kooperatif gerçek kişi ortaklarının ise ... ve ...’dan teşekkül ettiği, davalı kooperatif üyelerinin çalışma sistemini düzenleyen HAVUZ SİSTEMİ ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİNİN 15.05.1998 tarihinde yapılan 1997 hesap yılı genel kurul kararıyla kabul edilerek uygulanmaya başlandığı ve bu yönetmelik esaslarına göre üyelerin çalışmasının sağlandığı, kuruluştan itibaren bugüne değin genel kurul kararları üzerinde yapılan incelemede Kooperatif ana sözleşme değişikliği ile havuz sistemi çalışma yönetmelik şartlarının davalı kooperatif genel kurul kararları ile belirlendiği gibi çalışma yönetmeliğinde yapılacak değişikliklerin yine genel kurul onay ve kararı ile yapıldığı, Kooperatif ortakları üyeliğe girişte ana sözleşmeyle bağlı olduğu gibi genel kurul kararıyla kabul edilen ve değişen ihtiyaçlara göre yeniden düzenlenen havuz sistemi çalışma yönetmeliğinin ilgili maddelerinden üye sıfatıyla sorumlu bulunduğu dikkate alındığında, davacının da ... sayılı kanun, ana sözleşme ve havuz sistemi çalışma yönetmelik şartlarına uymakla yükümlü olduğu, davacının, davalı kooperatifçe yakıt giderlerinin tüm kooperatif üyeleri tarafından eşit olarak bölünmesinin çalışma yönetmelik esaslarına temel olarak uygun olduğu, ancak davalı kooperatifin davacı ile emsal nitelikteki diğer üye gemilerine göre eşitlik ilkesine aykırı şekilde (nispi eşitlik) uygulama yapıp yapmadığının ancak teknik ve mali yönden yapılacak değerlendirme sonucunda tespit edilebileceğinin değerlendirildiği, çalışma yönetmeliğinin ilgili maddelerinden tespit edildiği üzere “beher geminin kendine özgü müşterek olmayan bakım gider harcamalarının “ Gemilerin yakıt, yağlama yağı ve tatlı su giderleri“ nin müşterek gider olarak kabul edilmiş olduğu, donatanı davacı olan “..." isimli geminin aylık ortalama yakıt sarfiyatının 13,250 ton olduğu donatanı davacı olan "..." isimli geminin hattı, rotasyonları boğazda mevcut akıntılar sebebiyle rıhtımlara yanaşma ayrılma manevralarında ana makinelere aşırı yüklenerek güvenli manevraların yapılabildiği, gerekli sevk ve idarenin sağlanabildiği, aşırı yük altında çalışan ana makine ve sevk sistemlerinin devamlılıkla hasarlandığı, "..." isimli geminin ... Filosuna ait diğer gemilerden daha fazla yıprandığı, donatanı davacı olan "..." isimli geminin "..." hattı rotasyonları rıhtımlara yanaşma ayrılma manevralarının boğazda mevcut akıntılar sebebiyle yoğun meşguliyet ve emek gerektiren işlemler olduğu, gemi personelince yoğun gözetim, emek ve mesai harcandığı, "..." isimli geminin diğer seferlere katkıları ile birlikte değerlendirildiğinde "472,5 puan" hak edişi olacağının değerlendirildiği, donatanı davacı olan "..., isimli geminin ..." Tonajında olduğu, davacıya en yakın teknik özelliklere sahip "..., isimli geminin 146,00 Gros" Tonajında olduğu, 1163 sayılı kooperatifler kanununun 23. Maddesinde tanımlanan eşitlik ilkesi şartlarının iş bu 2 geminin birbirine yakın olduğu değerlendirilerek davacıya yapılan uygulamaya ve ödemelerin de nispi eşitlik ilkesi gereğince davalı kooperatif tarafından buna göre sağlanması gerekeceği, kök Raporun 8 Safasında da belirtildiği üzere; Davacı, Dava dilekçesi ekinde delil olarak ... ile sunulan Mayıs 2022 ayı Yolcu Taşıma bedeli (31 gün) için KDV dahil 184.885.51 TL (88 Puan+3,19 EK Puan üzerinden) Haziran 2022 ayı Yolcu Taşıma bedeli (30 gün) için KDV dahil 174.838,38 TL (88 Puan+3,50 EK Puan üzerinden), Temmuz 2022 ayı Yolcu Taşıma bedeli (31 gün) için KDV dahil 246.293.20 TL (88 Puan+3,39 EK Puan üzerinden), Ağustos 2022 ayı Yolcu Taşıma bedeli (31 gün) için KDV dahil 302.474.69 TL (88 Puan+6,77 EK Puan üzerinden) aylık taşıma bedellerine ilişkin belgelerin ek olarak dosyaya sunulduğu, (KDV dahil ortalama her bir puan karşılığının 2.456.75 TL olduğu, KDV hariç ise 2.082.00 TL olduğu,), davacı, işbu davada Mayıs, Haziran, Temmuz ve Ağustos 2022 aylarına ilişkin, davalının eksik hakedişi Ek puanı uygulandığından bahisle, oluşan zararının talep edildiği, İşbu 4 aylık dönemde (3,19+3,50+3,39+6,77=) 16,85 Ek puan kendisine ödeme yapıldığı dosyaya sunulan belgelerden anlaşılmakla, 4 aylık dönem için davacının aylık ortalama EK PUANI 16,85 / 4 = 4,21 olduğu, Buna Göre, Teknik tespit ve hesaplamada 63 aylık dönemde davacıya uygulanası gereken aylık ortalama EK PUAN HAKEDİŞİ 7,50 olduğu tespiti ile DAVACI HER AY 7.50 – 4,21 = 3,29 EK PUANDAN MAHRUM KALDIĞI, İŞBU TESPİT SONUCUNDA DA Davacının 63 ay x 3,29 = 207,27 EK PUAN karşılığı 207,27 Ek Puan x 2.082,00 TL = 431.536,14 TL (KDV hariç) hak edişten dolayı davacının zararı oluştuğu ve davalı kooperatif’ten talep edilebileceğinin kabulü gerektiği belirtilmiştir.
Dosya yeniden teknik yönden inceleme yapılmak üzere yalnızca teknik bilirkişi ve nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişiye tevdi edilmiş, düzenlenen 02/02/2025 tarihli ek raporda; 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunun 23. maddesinde karşılığını bulan eşitlik kuralı gereği kooperatif ortakları hak ve yükümlülüklerde eşit olup, kooperatifin aynı durumdaki ortaklarına eşit işlem yapmak zorunda olduğu, bu “EŞITLIK“ üyeliğin kendi statüsü içerisindeki emsal diğer üyeler esas alınarak sağlanması gerektiğinden, Kooperatifler hukukunda mutlak değil, nispi eşitlik ilkesinin geçerli olduğu, Eşitlik ilkesi gereği davacı ile aynı şartlara havi emsal üyelerin yapmış olduğu iş ve işlemler, nispi eşitlik ilkesi nazara alınarak sağlanması gerektiğinden bu durumda davacı ile aynı durum ve şartlara havi diğer ortağa uygulanan hak ve alacakların emsal teşkil edeceği, davalı kooperatif ortaklarının sahip bulunduğu, gemilerin çalıştığı güzergaha göre farklı nitelikte olduğunun gerek genel kurul, gerekse genel kurulca kabul edilen çalışma yönetmeliği esaslarından anlaşıldığı, davacının, davalı kooperatif ortağı bulunduğu taraflar arasında bu yön itibariyle bir uyuşmazlığın bulunmadığı, Genel kurul kararlarıyla tespit edildiği üzere davacının, davalı kooperatifin 23.05.2017 tarihinde yapılan 2016 hesap yılı genel kurulunda 11. Sırada ortak olarak kayıt edildiği, bundan önce yapılan genel kurullarda davalı kooperatifte ortak olarak kaydının bulunmadığı, davacı ... Ltd.Şti ‘nin davalı kooperatifte çalışan gemi adının „ ...“ olduğu, davacı şirket ve kooperatif gerçek kişi ortaklarının ise ...ve ...’dan teşekkül ettiği, davalı kooperatif üyelerinin çalışma sistemini düzenleyen HAVUZ SİSTEMİ ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİNİN 15.05.1998 tarihinde yapılan 1997 hesap yılı genel kurul kararıyla kabul edilerek uygulanmaya başlandığı ve bu yönetmelik esaslarına göre üyelerin çalışmasının sağlandığı, kuruluştan itibaren bugüne değin genel kurul kararları üzerinde yapılan incelemede Kooperatif ana sözleşme değişikliği ile havuz sistemi çalışma yönetmelik şartlarının davalı kooperatif genel kurul kararları ile belirlendiği gibi çalışma yönetmeliğinde yapılacak değişikliklerin yine genel kurul onay ve kararı ile yapıldığı, Kooperatif ortakları üyeliğe girişte ana sözleşmeyle bağlı olduğu gibi genel kurul kararıyla kabul edilen ve değişen ihtiyaçlara göre yeniden düzenlenen havuz sistemi çalışma yönetmeliğinin ilgili maddelerinden üye sıfatıyla sorumlu bulunduğu dikkate alındığında, davacının da 1163 sayılı kanun, ana sözleşme ve havuz sistemi çalışma yönetmelik şartlarına uymakla yükümlü olduğu, davacının, davalı kooperatifçe yakıt giderlerinin tüm kooperatif üyeleri tarafından eşit olarak bölünmesinin çalışma yönetmelik esaslarına temel olarak uygun olduğu, ancak davalı kooperatifin davacı ile emsal nitelikteki diğer üye gemilerine göre eşitlik ilkesine aykırı şekilde (nispi eşitlik) uygulama yapıp yapmadığının ancak teknik ve mali yönden yapılacak değerlendirme sonucunda tespit edilebileceğinin değerlendirildiği, çalışma yönetmeliğinin ilgili maddelerinden tespit edildiği üzere “beher geminin kendine özgü müşterek olmayan bakım gider harcamalarının “ Gemilerin yakıt, yağlama yağı ve tatlı su giderleri“ nin müşterek gider olarak kabul edilmiş olduğu, donatanı davacı olan “..." isimli geminin aylık ortalama yakıt sarfiyatının 13,250 ton olduğu, donatanı davacı olan "..." isimli geminin hattı, rotasyonları boğazda mevcut akıntılar sebebiyle rıhtımlara yanaşma ayrılma manevralarında ana makinelere aşırı yüklenerek güvenli manevraların yapılabildiği, gerekli sevk ve idarenin sağlanabildiği, aşırı yük altında çalışan ana makine ve sevk sistemlerinin devamlılıkla hasarlandığı, "..." isimli geminin ... Filosuna ait diğer gemilerden daha fazla yıprandığı, doanatanı davacı olan "..." isimli geminin "..." hattı rotasyonları rıhtımlara yanaşma ayrılma manevralarının boğazda mevcut akıntılar sebebiyle yoğun meşguliyet ve emek gerektiren işlemler olduğu, gemi personelince yoğun gözetim, emek ve mesai harcandığı, "..." isimli geminin diğer seferlere katkıları ile birlikte değerlendirildiğinde "472,5 puan" hak edişi olacağının değerlendirildiği, donatanı davacı olan "..., isimli geminin 147,79 ..." Tonajında olduğu, davacıya en yakın teknik özelliklere sahip "..., isimli geminin 146,00 ..." Tonajında olduğu, 1163 sayılı kooperatifler kanununun 23. Maddesinde tanımlanan eşitlik ilkesi şartlarının iş bu 2 geminin birbirine yakın olduğu değerlendirilerek davacıya yapılan uygulamaya ve ödemelerin de nispi eşitlik ilkesi gereğince davalı kooperatif tarafından buna göre sağlanması gerekeceği, kök Raporun 8 Safasında da belirtildiği üzere; Davacı, Dava dilekçesi ekinde delil olarak A.4 kağıt ile sunulan , Mayıs 2022 ayı Yolcu Taşıma bedeli (31 gün) için KDV dahil 184.885.51 TL (88 Puan+3,19 EK Puan üzerinden), Haziran 2022 ayı Yolcu Taşıma bedeli (30 gün) için KDV dahil 174.838,38 TL (88 Puan+3,50 EK Puan üzerinden), Temmuz 2022 ayı Yolcu Taşıma bedeli (31 gün) için KDV dahil 246.293.20 TL (88 Puan+3,39 EK Puan üzerinden), Ağustos 2022 ayı Yolcu Taşıma bedeli (31 gün) için KDV dahil 302.474.69 TL (88 Puan+6,77 EK Puan üzerinden) aylık taşıma bedellerine ilişkin belgelerin ek olarak dosyaya sunulduğu, (KDV dahil ortalama her bir puan karşılığının 2.456.75 TL olduğu, KDV hariç ise 2.082.00 TL olduğu,), davacı, işbu davada Mayıs, Haziran, Temmuz ve Ağustos 2022 aylarına ilişkin, davalının eksik hakedişi Ek puanı uygulandığından bahisle, oluşan zararının talep edildiği, İşbu 4 aylık dönemde (3,19+3,50+3,39+6,77=) 16,85 Ek puan kendisine ödeme yapıldığı dosyaya sunulan belgelerden anlaşılmakla, 4 aylık dönem için davacının aylık ortalama EK PUANI 16,85 / 4 = 4,21 olduğu, Buna Göre, teknik tespit ve hesaplamada 63 aylık dönemde davacıya uygulanası gereken aylık ortalama EK PUAN HAKEDİŞİ 7,50 olduğu tespiti ile DAVACI HER AY 7.50 – 4,21 = 3,29 EK PUANDAN MAHRUM KALDIĞI, İŞBU TESPİT SONUCUNDA DA Davacının 63 ay x 3,29 = 207,27 EK PUAN karşılığı (207,27 Ek Puan x 12.955,59 TL =) 2.685.305,14 TL (KDV dahil) hak edişten dolayı davacının zararı oluştuğu ve davalı kooperatif’ten talep edilebileceğinin kabulü gerektiği belirtilmiştir.
Dava, kooperatif üyeliğinden kaynaklanan ( eşit işler ilkesine aykırılık )tazminat davasıdır.
Davacı her ne kadar eksik yakıt gideri ve bakım gideri tazminatları talep etmiş ise de, gerek kooperatif ana sözleşmesinde ve gerekse de Havuz Sistemi İçinde Çalışma yönetmeliğinde, bu kalemlerin ne şekilde dağıtılacağına yer verilmiş olup, davacı kooperatife üye olmakla işbu sözleşme ve yönetmelik hükümlerini kabul etmiş sayılacağından, bilirkişi incelemelerinde anılan hükümlere aykırı eksik bir ödeme olmadığı tespit edildiğinden, bu talepler yönünden davanın kısmen reddine karar vermek gerekmiştir.
Öte yandan davacının eksik puantaj tahakkuku sebebiyle eksik ödemeler yapıldığından bahisle tazminat talebine gelince;
Yukarıda özetlenen bilirkişi raporları ile sabit olduğu üzere, davacıya son beş sene zarfında eksik puanlama yapıldığı anlaşılmıştır. Bu eksik puanlama sebebiyle 2.685.305,14 TL eksik ödeme yapıldığı anlaşıldığından, bu talep yönünden de davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gereçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE,
-Dava tarihinden geriye dönük 5 yıl için 2.685.305,14 TL eksik puantajdan kaynaklı tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile beraber davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
-Diğer alacak kalemleri yönünden davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 183.433,19-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 45.938,83-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 137.494,36-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 Üçüncü Kısım) göre hesaplanan 355.384,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre vekalet ücreti red edilen miktarı geçemeyeceğinden 20,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan; 80,70-TL Peşin/nisbi Harcı, 45.858,13-TL Islah Harcı, olmak üzere toplam 45.938,83TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ,
6-Davacı tarafından yapılan; 11.600,00-TL Bilirkişi ücreti, 355,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 11.955,00-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 11.954,96-TL lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafından yapılan 6.000,00 TL bilirkişi ücreti, 42,00 TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 6.042,00-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 0,02 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,
8-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul reddi oranında yapılan hesaplama neticesinde 0,005 TL'sinin davacıdan, 1.559,99 TL'sinin davalıdan tahsili ile Hazine adına gelir kaydına,
9-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK yönetmeliğinin 47/1 maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 Hafta süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 09/07/2025
Başkan
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Katip
¸e-imzalıdır