T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/709 Esas
KARAR NO:2024/650
DAVA:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:23/10/2022
KARAR TARİHİ:23/09/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı tarafından ... ... aracılığı ile ... gönderi kodlu 31.05.2022 tarihli E ... seri sıra numaralı ... ile hamiline yazılı iki adet çek yaprağının gönderildiği, dilekçe ekinde 31.05.2022 tarihli ... ... firmasının ambar tesellüm fişinin bulunduğunu, davacı tarafından gönderilen kargonun da içinde bulunduğu ... çalışanına ait çantanın, dilekçe ekinde sunulmakta olan ... İlçe Emniyet Müdürlüğü 02.06.2022 tarihli kayıp eşya formundan da anlaşılacağı üzere kaybolduğunu, ... çalışanı tarafından verilen ifadede: “02.06.2022 tarihinde saat 10:00sırasında ... Mahallesi ... Plazaya dağıtım yaptığım sırada yukarıda özelliklerini belirttiğim çantamı plaza girişine bıraktım ve dağıtım için bina içerisine girdim. Saat 10:10 sırasında geri geldiğimde çantamı bulamadım.” dediğini, ... çalışanına ait çalınan çantanın içerisinde davacı tarafından gönderilen hamiline yazılı iki adet çek yapraklarının da bulunduğunu, meydana gelen çalıntı olayı sonrası davacıya ait çeklerin 02.06.2022 ve 25.06.2022 tarihlerinde ... sorgulamalarının yapıldığını, davacıya ait cep telefonuna ... gelen mesajların dava dilekçesi ekinde olduğunu, çeklerin hamiline yazılı olarak çalınmış olduğu hususunun ... yapılan sorgulama ile sabit olduğunu, taraflarından ... Cumhuriyet Başsavcılığı’na ... soruşturma numaralı dosyasından ödeme yasağı verilmesi talebinde bulunulduğunu, çeklerin bankaya ibrazı halinde kötü niyetli bu kişilerin adliyeye sevki ile tutuklanmalarına ve haklarında kamu davası açılarak cezalandırmalarına karar verilmesi talebinde bulunulduğunu, bu soruşturma kapsamında 03.08.2022 tarihinde ... Cumhuriyet Savcılığı tarafından çeklerin ibrazı halinde ödemenin yapılmaması, emniyet birimlerine bilgi verilmesi yönünde ilgili bankaya yazı yazıldığı, ödeme yasağı bulunan çeklerin aşağıdaki şekilde olduğunu, ... Bankası ... şubesine ait, seri no A ..., 31/08/2022 keşide tarihli, 30.000,00 TL bedelli ve ... Bankası, ... şubesine ait, seri No A ..., 30.09.2022 tarihli keşide tarihli, 17.250 TL bedelli çeklerden A ... numaralı çekin ... Bankası A.Ş. takas merkezince ibraz edildiğini, ödeme yapılmadığını, karşılıksız işleme tabi tutulmadığını, ilgili çeklerin bankaya ibrazından sonra ödemeden men bilgisine sahip olan ... ... ... Aks. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından çeklere ilişkin icra takibine girişildiğinin öğrenildiğini, bu takibe ilişkin ödeme emirlerinin davacıya 18.10.2022 tarihinde UETS üzerinden elektronik posta ile tebliğ edildiğini, .... İcra Müdürlüğü ... Esas dosyasından derdest olan takibin durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettiklerini, yapılan harici araştırma sonucunda davalı alacaklı firma ile ciro silsilesinde arada görünen isim ve unvanların gerçek olmayan fiktif firmalar olduğu, davalı şirketlere ait Ticaret Sicil gazetelerinin ekte sunulduğunu, şirketlerin defalarca adres değişikliğinde bulunduğu, davacı ile hiçbir ilişkilerinin bulunmadığını, yine haricen yapılan araştırma sonucunda davalı alacaklı firmanın çalınan çek asıllarını icra takibine konu ettiği bilgisine ulaşıldığını, bu dosyanın sorgulanarak takip dayanağı belgelerde ödeme yasağı kararı, çek iptali talebi ve yine savcılık suç duyurusu bulunup bulunmadığının sorgulanmasını talep ettiklerini, davacı alacaklı tarafından çeklere ilişkin olarak ödeme yasağı kararı verildiği bilgisine ulaşılmış olmasına karşılık en yakın kolluk amirliğine ya da savcılık dosyasına bildirim yapılmaksızın icra takibine konu edilmesinin dahi başlı başına kötü niyetin açık bir göstergesi olduğunu, davalı alacaklı vekilinin alacaklı vekili olarak bulunduğu dosyaların UYAP sistemi üzerinden sorgulanarak dosyaya eklenmesi ve açılan takiplere ilişkin olarak ikame edilen dava ile savcılık şikayetlerinin dosyaya eklenmesinin talep edildiğini, ... çalışanının çantasından çalınan işbu çeklerin aynı cirantaların imzası ile davalının eline geçerek son hamil olarak bankaya sunulması, imzası bulunan şirketlere yapılan araştırmalar neticesinde ulaşılamamasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davalı ... ... Ltd. Şti. nin ibraz aşamasında kendisine bildirilen ödeme yasağı ıttılaıyla, huzurdaki davaya konu çekler hakkında savcılık suç duyurusunda bulunulduğu ve suç duyurusunda bulunulan çekleri en yakın kolluk birimine haber vermesi gerektiğini öğrendiği, hal böyle iken davalının kötü niyetli olduğunun kuşkusuz olduğunu, özellikle davalı alacaklı ... ... firmasının hem hukuk mahkemelerinde kambiyo senetlerine ilişkin birçok sayıda dosyada davalı olduğu, hem birçok kovuşturma/soruşturma dosyasında şüpheli/sanık olarak yargılandığının yapılacak sorgulama neticesinde görüleceğini, ciro silsilesinde yer alan şahıslar/ şirketler arasında bir ticari ilişki bulunmadığı kanaatinde oldukları, bu durumun defter ve kayıtların incelenmesinde ortaya çıkacağını, ... çalışanının çantasından çalınan çeklerin hamiline yazılı çekler olduğu bu nedenle çek iptal davası açamadıklarını, suç duyurusunda bulundukları, savcılık dosyasından ise çeklerin Findeks uygulamasından sorulması ve ... çalışanı tarafından verilen ifade sonrası çeklerin çalınmış olduğu kanaatinin oluştuğu ve ödeme yasağı konulduğunu belirterek icra takibinin teminatsız olarak durdurulması ve iptali, çalınmış bulunan iki çekin iadesi, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizin 26/10/2022 tarihli ara kararı ile, davacı tarafın takibin tedbiren durdurulması talebinin reddine, icra dosya borcunun tamamının icra veznesine depo edilmek ve işbu bedel üzerinden %20 oranında teminat mukabilinde icra dosyasına yatırılacak paranın tedbiren alacaklıya verilmemesine karar verildiği anlaşılmıştır.
CEVAP:Davalı taraflara usulüne uygun dava dilekçesi tebliğ edilmiş ancak süresi içinde davaya cevap verilmemiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Taraflara usulüne uygun davetiye tebliğ olunmuş, davalı şirketin ticaret sicil kayıtları, .... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosya UYAP sureti, ... ... A.Ş.'den ... kodlu gönderiye ilişkin bilgiler ve ifade tutanakları, ... Cumhuriyet Başsavcılığından ... CBS Soruşturma sayılı dosya UYAP sureti, davalı şirketin 2022 yılı BA - BS formları, .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında bulunan davaya konu 17.250,00 TL bedelli ve 30.000,00 TL bedelli çek asılları celp edilerek Mahkememizin ... numaralı kasası içerisine alınmıştır.
Dosya Mali Müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, düzenlenen 17/05/2023 tarihli raporda; davacı kayıtlarında yapılan inceleme sonucunda, kabulü Mahkememiz taktirinde olmakla birlikte sunulan evraklar çerçevesinde dava konusu çeklerin dava dışı ... Malz. San ve Tic. Ltd. Şti. ne ticari ilişki kaynaklı borçların ödenmesine yönelik gönderildiği, dava konusu çeklerin davalılarla ilişkilendirilecek bir bulgu bulunmadığı belirtilmiştir.
... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesinden talimat yolu ile dosya Mali Müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, düzenlenen 15/03/2024 tarihli raporda; dava dosyasında davalı ... ... ....LTD.ŞTİ. Vekili tarafından 47.250,00.-TL iki adet çek + 734,96.-TL İşlemiş Faiz + 4.725,00.-TL %10,00 Tazminat + 141,75.-TL % 0,30 Komisyon = 52.851,71.-TL Toplam Alacağın takip tarihinden itibaren Ana Alacağa işleyecek Yıllık %15,75 oranında ve değişen oranlarda işleyecek Reeskont - Avans Faizi, icra gideri ve vekalet ücreti ile birlikte tahsili istemi ile başlatılan takip için, davacı (borçlu) ... vekili tarafından eldeki menfi tespit davasına dava konusu edildiğinin görüldüğü, ilgili mevzuat gereği davalı ... ... ... AKSESUAR SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.'nin Mali Müşaviri tarafından sunulan 2022 yılına ait Yevmiye Defteri, Defter-i Kebir ve Envanter defterlerinin kanuni süresi içinde açılış tasdiklerinin yapıldığı; ancak 2022 yılı Yevmiye Defterinin kapanış tasdiklerinin yapılmadığı, davalı ... ....Ltd.Şti.'nin ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde; dava konusu çeklerin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, çekleri ciro eden ... ...Şti. İle aralarında ticari ilişki bulunduğu, bu ticari ilişkiler sebebiyle Davalı ... defterlerinde; Diğer davalı ...'in, Davalı ...'e 17.10.2022 takip tarihi itibariyle 172.852,45.-TL tutarında Borçlu olduğunun kaydedildiğinin görüldüğü belirtilmiştir.
Dosya yeniden ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesinden talimat yolu ile bilirkişilere tevdi edilmiş, düzenlenen 10/08/2024 tarihli ek raporda; ... Vergi Dairesi Müdürlüğü Tarafından, Mahkememize gönderilen 03.05.2024 Tarihli, Cevabi Yazısının İncelenmesi Neticesinde; Davalı ... ..... Ltd.Şti:'nin ticari defter ticari defter kayıtlarına işlediği ... Turizm firmasından alınan faturalar için, dava dışı şirketçe vergi dairesine bildirim yapıldığı, Davalı tarafın defter kayıtlarındaki satış ve alışlarının e-belge adet ve tutarları ile diğer davalı ...'in bildirdiği BA-BS formlarındaki satış ve alışlarının e-belge adet ve tutarlarının, birbiriyle uyumlu olduğu, Ticaret Sicili Müdürlükleri Tarafından, Sayın Mahkemenize Gönderilen Cevabi Yazılarının İncelenerek Karşılaştırılması Neticesinde; Davalı ... ile Diğer Davalı ... arasında organik bağ bulunmadığının görüldüğü belirtilmiştir.
Dava; menfi tespit ( kambiyo senetlerinden kaynaklanan ) davasıdır.
Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, alınan bilirkişi ek ve kök raporları ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
TTK’nın 818/1-c. maddesi yollamasıyla 678. maddesi uyarınca, temsile yetkili olmadığı halde çeke imzasını koyan kimse, o çekten dolayı bizzat sorumlu olur. Aynı durum yetkisini aşan temsilci için de geçerli bulunmaktadır
TTK.nun 790. maddesinde; "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kimse son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro takip ederse bu son ciroyu imzalayan kimse çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" düzenlemesi getirilmiştir.
Yine TTK 818/1-e maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanacak olan 687/1 maddesine göre bedelsizlik iddiası çek keşidecisi ile çek lehdarı arasında ileri sürülebilecek bir konu olup bunun iyiniyetli yetkili hamile karşı ileri sürülmesine imkan bulunmamaktadır.
Dosyada bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup, Mahkememiz ve talimat yolu ile ayrı ayrı aldırılan bilirkişi raporlarında; davacının dava dışı ... Malz. San ve Tic. Ltd. Şti. İle ticari ilişkisinin bulunduğu, dava konusu çeklerin dava dışı ... ... Malz. San ve Tic. Ltd. Şti. ne ticari ilişki kaynaklı borçların ödenmesine yönelik gönderildiği, davacı ticari defter ve kayıtlarından dava konusu çeklerin davalılarla ilişkilendirilecek bir bulgu bulunmadığının anlaşıldığı, diğer taraftan davalı/ hamil ... ...'nın ticari defter ve kayıtlarının incelenmesinde de dava konusu çeklerin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, çekleri ciro eden ... ...Şti. İle aralarında ticari ilişki bulunduğu, bu ticari ilişkiler sebebiyle diğer davalı ...'in, davalı ...'e 17.10.2022 takip tarihi itibariyle 172.852,45.-TL tutarında borçlu olduğunun kaydedildiğinin görüldüğü ve son alınan rapor ile davalı tarafın defter kayıtlarındaki satış ve alışlarının e-belge adet ve tutarları ile diğer davalı ...'in bildirdiği BA-BS formlarındaki satış ve alışlarının e-belge adet ve tutarlarının, birbiriyle uyumlu olduğu, davalı ... ile Diğer Davalı ... arasında organik bağ bulunmadığının görüldüğü belirtilmiştir.
TTK.nun 677-(l). maddesi “Bir Poliçe, poliçe ile borçlanmaya, ehil olmayan kimselerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını yahut imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez" hükmünü amirdir.
TTK.nun 792. maddesi, emre yazılı çeklerle ilgili olarak, hamile yazılı senetlere ilişkin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 990. maddesine paralel bir koruma sağlamaktadır. Maddeye göre, "zilyet, iradesi dışında elinden çıkmış olsa bile, para ve hamile yazılı senetleri iyi niyetle edinmiş olan kimseye karşı taşınır davası açamaz." Ancak, çeki kötü niyetle iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.
Kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, -örneğin, hamilin hüviyetinin sorulmaması gibi- senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, TTK.nun 686/2. maddesindeki "poliçe hamilin elinden herhangi bir surette çıkmış bulunursa..." ibaresi, poliçenin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak senedi çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin sahte ciro ile devretmesi halinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan; eş söyleyişle, kötüniyetli ve ağır kusurlu bulunmayan (yeni) hamil korunur. (Poroy-Tekinalp, Kıymetli Evrak Hukuku Esasları, Genişletilmiş 15. baskı, s. 154 vd.).
Yargıtay kararları da bu yöndedir.
TTK'nın 704. maddesinde "Çek herhangi bir suretle hamilinin elinden çıkmış bulunursa - ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister ciro suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef olduğu öngörüldüğü, belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekip, çeki elinde bulunduran davalı hamil, çeki edinme nedenini kanıtlamakla yükümlü olmadığı, aksi halin kabulü kıymetli evrakın "mücerretlik" ilkesini ortadan kaldıracağı, Hukuk Genel Kurulu 2012/19-185 E. , 2012/386 Kararında da; Kötü niyetten maksadın, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmak olarak kabul edilmiştir.
Davaya konu çek keşidecisi davacı şirket olup çek lehdarın cirosu ile davalıya geçmiştir. Davalı çekte meşru hamildir. Davacı, keşideci şirket yetkilisi olup çeki şirket adına keşide etmiştir. Keşideci şirket ile davalılar arasında doğrudan ilişki bulunmamaktadır.
Bu hüküm gereğince, senetteki ciro silsilesinin düzgün olması ve senedi devralanın kötü niyeti veya iktisabında ağır kusuru bulunmaması halinde, senedi ciro ile devralan iyi niyetli ve yetkili hamil sayılır. Çek Keşidecisi davacı ...-... Dökümevi olup çek hamiline yazılı düzenlenmiş buradan ... tarafından ciro yolu ile ... Turizm... Ondan da ... ... .......'e geçmiştir. Ciro silsilesi düzgündür. Bilirkişi raporu ile hamil ... ... ile önceki ciranta ... Turizm arasında ticari bir ilişki olduğunun tespit edildiği, faturaların ticari defter ve kayılarına işlenmiş olduğu, BA-BS formlarındaki satış ve alışların birbiriyle uyumlu olduğunun keza davalı ... ile ... arasında organik bağ bulunmadığının tespit edildiği anlaşılmış olup şu halde davalı ... çeki iktisap ederken fatura karşılığı iktisap etmiş olduğundan çekin meşru hamilidir.
Öte yandan, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... Soruşturma, ... Karar sayılı, 21/02/2023 tarihli KYOK kararında Mahkememiz davacısı müşteki ...'in hamiline yazılı şekilde gönderilen çekin bir kayıt ve koşul bırakılmaksızın ... şirketine teslim edilmesinin hayatın olağan akışına uygun olmadığı, müştekinin soyut suç iddiası dışında çeklerin kargı şirketinden çalındığına ilişkin kamu davası açmaya elverişli bir delilin bulunmadığı, ... şirketine teslim edilen eşyaların kargı görevlisince kaybedilmesine taraflar arasındaki hukuki uyuşmazlık olduğu, mevcut haliyle şikayete konu olayda bir suç vasfı bulunmadığından kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiştir.
Şu halde keşidecisi davacı şirket tarafından hamiline düzenlenen ve davalı ... tarafından ciro yolu ile davalı ... Turizm... Ondan da ... ... .......'e geçen ... ... Şubesi 31.08.2022 keşide tarihli ... seri no'lu 30.000,00-TL bedelli ve 30.09.2022 Keşide Tarihli ... Seri Numaralı 17.250,00 TL bedelli çekin düzgün ciro yolu ve davalı ciranta ve ... Turizm ve ... ... arasında ticari bir ilişki sonucu mal/hizmet satışı nedeniyle hamil tarafından fatura karşılığı iktisap edildiğinin tespit edildiği, davalının çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu davacının kanıtlayamadığı gerekçesi ile davanın reddine yine şartları oluşmadığı anlaşılmakla tazminat taleplerinin reddine dair karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Tazminat taleplerinin reddine
3-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 379,32-TL'nin yatıran tarafa iadesine,
4-Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 17.900,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak ilgili davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı ... tarafından yapılan 1.500,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak ilgili davalıya verilmesine,
7-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK. yönetmeliğinin 47/1. maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, HMK 342.maddesine uygun olarak düzenlenmiş dilekçenin, HMK 343.maddesi gereğince Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilmesi ve HMK 344.maddesinde belirtilen harç ve giderlerin yatırılması sureti ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar tefhim edildi, usulen anlatıldı.
23/09/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır