T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/722 Esas
KARAR NO:2024/367
DAVA:Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ:27/10/2022
KARAR TARİHİ:15/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı işyerinin sermayesinin tamamının devlete ait bir kamu kuruluşu olduğunu, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı kararı ile ... A.Ş. Genel Müdürlüğüne ait ... İşletmesi ve Limanının (mülga ... İşletmesi) bedelsiz olarak davacı ... A.Ş.’ye devredilmesinin uygun görüldüğünü, 17.02.2017 tarihi itibariyle de fiilen devralındığını, davacı kuruluş’un ... A.Ş. ve davalı yüklenici firmalar arasında düzenlenen Sözleşme Devrine ilişkin protokol kapsamında davacılara devredildiğini, ayrıca ... Limanının yeni işletmecisi ... ... ... A.Ş. tarafından personel çalışmasına dayalı hizmet alım sözleşmelerinin feshedildiği ve işçilere ödenen kıdem tazminatlarının ödenmesinin davacıdan istendiğini, yüklenici firmalardan ... Org. tarafından bir kısım dönemler için bir kısım dava dışı işçilere kıdem tazminatı adı altında bir kısım ödemelerin yapıldığının tespit edildiğini, diğer yüklenici firmaların bu tür bir ödeme yaptığına ilişkin tespitte bulunulamadığını, Arabuluculuğa başvurulduğunu ancak anlaşmanın sağlanamadığını belirterek davanın kabulüne, davalı kuruluş tarafından dava dışı 27 işçiye ödenen toplam 1.986.313,17 TL tutarındaki kıdem tazminatının davalılara sorumlulukları kapsamında rücu edilmesi ile davalılardan ödeme tarihi itibariyle (17/05/2022) faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı... ... ... Tic. San. Ltd. Şti. cevap dilekçesinde özetle; davacı taleplerine ilişkin olarak zamanaşımı def’inde bulunduklarını, dava dışı işçilerin asıl işveren konumundaki davacı işçisi olduğunu, işçilerin tüm alacak ve haklarından sorumluluk asıl işveren davacı kuruma ait olduğunu, kamu ihale kanununa göre ihale edilen personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları kapsamında istihdam edilen işçilerin kıdem tazminatlarının ödenmesi hakkında yönetmelik hükümleri ve iş kanunu uyarınca davalı şirketin kıdem tazminatından sorumlu tutulması mümkün olmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla bakanlık tarafından ödenen bedelin tamamının davalı alt işverenden talep edilmesi mümkün olmayıp, davacı kurum bedellerin yarısından sorumlu olduğunu, haksız davanın reddedilmesi gerektiğini, davalının yüklenici sıfatı ile ... işyeri sicil no ile 01.03.2007-31.05.2007 tarihleri arası 3 ay, ... işyeri sicil no ile 01.06.2007-29.02.2008 tarihleri arası 9 ay, ... işyeri sicil no ile 01.03.2008-31.12.2008 tarihleri arası 10 ay, ... işyeri sicil no ile 01.01.2010-31.12.2010 tarihleri arası 12 ay, ... işyeri sicil no ile 01.01.2011-31.12.2011 tarihleri arası 12 ay hizmet verdiğini, bu dönemler için 14.05.2009 tarihinde 32.820,46 TL, 30.12.2010 tarihinde 22 865,51 TL, 26.12.2011 tarihinde 28.038,70 TL kıdem tazminat ödemesi yaptığını, sorumluluğun kalmadığını, ödeme tarihinden itibaren faiz işletilmesi yönündeki talebin de hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... Hiz. İnş. San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Kabul anlamına gelmemek üzere Mahkememizce davalı şirketin sorumlu olduğu kanaatine varılacak olması halinde, bu sorumluluğun davalı şirketin dava dışı işçiyi çalıştırdığı dönem ve o dönemde işçinin aldığı ücret ile sınırlı olduğunu, davacı ile davalı şirket arasında yapılan hizmet alım sözleşmelerinde, kıdem tazminatından yüklenicinin (davalı şirketin) sorumlu olacağı belirtilmediğini, TBK’nın 167. maddesinde "aksi kararlaştırılmadıkça alacaklıya yapılan ifadan borçlular birbirine karşı eşit paylarda sorumludur” hükmü uyarınca ve davacıyla akdedilen hiçbir hizmet alım sözleşmesinde, aksi kararlaştırılmadığı için, borçluya yapılan ödemeden taraflar yarı yarıya sorumlu tutulması gerektiğini belirterek haksız ve hukuka aykırı davanın davalı şirket yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Gemi İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı taleplerine ilişkin olarak zamanaşımı def’inde bulunduklarını, işçilerin tüm alacak ve haklarından sorumluluk asıl işveren davacı kuruma ait olduğunu, kamu ihale kanununa göre ihale edilen personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları kapsamında istihdam edilen işçilerin kıdem tazminatlarının ödenmesi hakkında yönetmelik hükümleri ve iş kanunu uyarınca davalı şirketin kıdem tazminatından sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla bakanlık tarafından ödenen bedelin tamamının davalı alt işverenden talep edilmesi mümkün olmayıp, davacı kurum bedellerin yarısından sorumlu olduğunu belirterek öncelikle davanın usulden reddine, aksi halde davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava, ihale sözleşmesi kapsamında çalıştırılan işçilere ödenen hakların rücuen tazmini istemine ilişkindir.
Davacı taraf, davalılardan ... Nakliyat Tic. San. Ltd. Şti. Aleyhine açılan davayı takip etmediklerini beyan etmiş, ön inceleme duruşmasında bu davalı yönünden dosya işlemden kaldırılmış, süresi içerisinde yenileme yapılmadığından HMK 150. Maddesine göre bu davalı aleyhine açılan davanın açılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiştir.
... İşletmesi ve Limanı'nın öteden beri ... AŞ tarafından işletilmekte iken, 14.02.2017 tarihli protokol ile işletme haklarının davacıya devredildiği, bu haliyle davacının devralanınan işletme ve limandaki personeller yönünden işveren konumuna geldiği ve ihale sözleşmeleri kapsamında çalışan işçiler yönünden davalıların yüklenici sıfatıyla alt işveren oldukları, akabinde 21.01.2022 tarihinde limanın işletmesinin dava dışı ... AŞ'ye devredildiği, devirden sonra ...'un işçilerin iş akitlerini feshettiği bu sebeple asıl işveren olan davacının davamıza konu kıdem tazminatlarını işçiler;
... ... 215.803,48 TL, ...'a 70.638,56 TL, ...'ye 65.195,62 TL, ...'a 61.636,78 TL, ...'a 124.948,30 TL, ...'a 30.235,22 TL, ...'a 42.526,68 TL, ...'na 110.144,71 TL, ...'a 117.322,21 TL ...'ya 106.286,80 TL, ...'e 69.741,37 TL, ... Koca'ya 43.603,31 TL, ... ... 11.394,28 TL, ... ... 64.627,40 TL, ... ... ... 22.160,53 TL, ...'a 22.160,53 TL, ... ... 65.255,43 TL, ...'e 102.488,71 TL, ... ... 76.589,90 TL, ...'ye 11.394,28 TL, ...'e 142.921,96 TL, ... ... 119.086,68 TL, ... ... 11.394,28 TL, ... ... 65.255,43 TL, ...'a 20.725,03 TL, ...'a 60.560,15 TL ve ...'a 132.215,52 TL olarak 17.05.2022 tarihinde ödediği dosyaya sunulan sözleşmeler, ödeme belgeleri, makbuzlar, özlük belgeleri, SGK belgelerinden anlaşılmıştır.
Eldeki dava da, asıl işveren tarafından işçilere ödenen bu kıdem tazminatlarının, alt işveren olan yüklenicilerden rücuen tahsili istemine ilişkindir.
Bir kısım davalılar zamanaşımı definde bulunmuş iseler de öncelikle işçilerin kıdem tazminatı hakkına dair 12.10.2017 tarihinden getirilen yeni düzenleme ile iş aktinin fesihinden itibaren itibaren 5 yıl olarak belirlenmiştir. Liman işletmesini devralan ... tarafından iş sözleşmeleri 2022 yılında feshedilmiş, aynı yıl içerisinde kıdem tazminatları istenmiş olduğundan 5 yıllık zamanaşımının geçmediği sabittir. Yine birlikte sorumluluk hallerinde sorumluların birbirine rücu taleplerinin zamanaşımını düzenleyen TBK 73. maddesinde de 2 yıl ve 10 yıllık süreler öngörülmüş olup, ödeme yapıldığı tarih ile davanın açıldığı tarih 2022 yılı içerisinde olduğundan bu sürelerin de geçmediği sabittir. Bu sebeple zamanaşımı defileri mesmu görülmemiştir.
Esasa ilişkin ise;
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Bu durumda yargılama sırasında yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde, kıdem tazminatı alacakları yönünden davalı yüklenicilerin işçileri çalıştırdığı dönemle sınırlı sorumlu olduğu gözetilerek mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi her bir işçinin, davalılar nezdinde çalıştığı her bir dönem ve süreler kök raporda ve itirazlar üzerine aldırılan ek raporda belirtilmiş, her bir davalının sorumlu olduğu miktar ayrı ayrı hesaplanmıştır. Şöyle ki;
Bilirkişi tarafından yapılan bu hesaplama, dosyaya celp edilen ihale evrakları ve sözleşmeler, SGK kayıtları, özlük belgeleri ve ödeme makbuzları ile örtüştüğünden mahkememizce hükme esas alınabilir kabul edilmiştir.
O halde, davalı yükleniciler her bir işçiye ödenen kıdem tazminatı yönünden, işçiyi kendi çalıştırdığı dönemdeki miktar itibari ile sorumlu olduğundan, bilirkişi tarafından yapılan bu hesaplama muvacehesinde davacı hükümde belirtilen davalılara rücu edebileceğinden diğer davalılar yönünden de davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı ... Nakliyat Tic. San. Ltd. Şti. Hakkında açılan davanın AÇILMAMIŞ SAYILMASINA,
2-Diğer davalılar aleyhine açılan davanın KISMEN KABUL / KISMEN REDDİ ile, 162.742,44 TL'nin davalı ... .... Zir. Gıda Ltd. Şti'den32.168,86 TL'nin davalı ... Ticaret Taahhüt ve Pazarlama ...'den 1.244.834,66 TL'nin davalı... ... Eğitim Deniz Malz. Tur. Day. Tük. Mad. Tic. Ve San. Ltd. Şti'den,342.496,04 TL'nin davalı ... Bakım Yönetim Hizmetleri İnş. San. Ve Tic. A.Ş'den,127.309,50 TL'nin davalı ... ... Ltd. Şti'den 17/05/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
3-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 130.441,46-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 33.921,27-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 96.520,19-TL harcın davalılardan (8.225,98-TL'sinin ... Akaryakıt .. Ltd. Şti.'den, 1.626,01-TL'sinin ... Tic. Tah. ve Pazarlama ...'den, 62.921,41-TL'sinin... ... Tic. ve San. Ltd. Şti.'den, 17.311,80-TL'sinin ... Bakım Yönetim ... San. ve Tic. A.ş.'den, 6.434,99-TL'sinin ... Gemi İnş. san. ve Tic. Ltd. Şti.'den) alınarak hazineye irad kaydına,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T'ye göre hesaplanan 224.764,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalılardan (19.155,62-TL'sinin ... ... .. Ltd. Şti.'den, 3.786,44-TL'sinin ... Tic. Tah. ve Pazarlama ...'den, 146.523,42-TL'sinin... ... Tic. ve San. Ltd. Şti.'den, 40.313,54-TL'sinin ... Bakım Yönetim ... San. ve Tic. A.ş.'den, 14.984,98-TL'sinin ... Gemi İnş. san. ve Tic. Ltd. Şti.'den) alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalılar ... Bakım şirketi, ... Organizasyon şirketi ve ... şirketi kendilerini ayrı ayrı vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T göre hesaplanan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, 1/3'er oranda bu davalılara verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan; 33.921,27-TL Peşin/nisbi Harcın davalılardan (2.890,96-TL'sinin ... Akaryakıt .. Ltd. Şti.'den, 571,45-TL'sinin ... Tic. Tah. ve Pazarlama ...'den, 22.113,24-TL'sinin... ... Tic. ve San. Ltd. Şti.'den, 6.084,10-TL'sinin ... Bakım Yönetim ... San. ve Tic. A.ş.'den, 2.261,53-TL'sinin ... Gemi İnş. san. ve Tic. Ltd. Şti.'den) alınarak davacıya verilmesine, ,
7-Davacı tarafından yapılan; 15.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 1.297,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 16.297,00-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 15.667,20-TL lik kısmının davalılardan (1.335,24-TL'sinin ... Akaryakıt .. Ltd. Şti.'den, 263,93-TL'sinin ... Tic. Tah. ve Pazarlama ...'den, 10.213,43-TL'sinin... ... Tic. ve San. Ltd. Şti.'den, 2.810,06-TL'sinin ... Bakım Yönetim ... San. ve Tic. A.ş.'den, 1.044,53-TL'sinin ... Gemi İnş. san. ve Tic. Ltd. Şti.'den) alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,
8-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından hüküm kurulmasına yer olmadığına,
9-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK. yönetmeliğinin 47/1. maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa ödenmesine,
Dair, vekille temsil edilen taraf vekillerinin yüzüne karşı, diğer davalıların yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren 2 Hafta süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 15/05/2024
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır