T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/775 Esas
KARAR NO:2024/465
DAVA:Menfi Tespit
DAVA TARİHİ:15/11/2022
KARAR TARİHİ:25/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... Orman İşletme Müdürlüğü, ... Orman işletme Şefliği, ... kod nolu yeni yol yapım işi ihalesini yüklenici sıfatı ile alan vekil eden davacı, ihale ile üstlenmiş olduğu bir kısım edimleri zamanında yerine getirebilmek için, davalıdan, operatörlü olarak ve 2013 ... 250 Ve 2018 ... ... Marka Paletli Ekskavatörler ile görülmek şartı ile hizmet sözleşmesi akdedildiğini, ihale usulü alınan işler süresinde tamamlanmış ve vekil eden tarafından 27/12/2021 tarihli geçici kabul tutanağı ile idareye teslim edildiğini, sözleşmeden doğan hizmet bedellerinin davalının ...bankası hesabına iş avansı açıklaması ile yatırıldığını, davalı tarafından 07/06/2022 tarihinde 91.670,00-TL ve 108.170,60-TL tutarlı iki adet fatura düzenlenerek ödeme talep edildiğini, .... Noterliğinin 13/06/2022 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile faturalara itiraz edildiğini, fazla ödemelerin iadesini talep edildiğini, davalının bu tarihe kadar iade etmeye yanaşmadığını, .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davacının davalıya davaya konu icra takibine konu edilebileceği herhangi bir borcu bulunmadığını, aksine davalıdan alacağı bulunduğunu, .... İCra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası üzerinden derdest olan icra takibinin durdurulmasını, belirlenecek teminat karşılığında takibin durdurulmasını icra takibinin durdurularak icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davacının icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespitini, davalının %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına çarptırılmasını arz ve talep etmektedir.
CEVAP: Davalı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket ve davcı firma arasında ... ili, ... ilçesi, ... Orman İşletme Müdürlüğü, ... Orman işletme Şefliği, ... kod nolu yeni yol yapım işi ihalesinde kullanılmak üzere iş makinelerinin kiralanması konusunda anlaşıldığını, davacı şirket ile davalı arasında yazılı ve sözlü olarak yapılmış kira sözleşmeleri gereğince davalıya ait iş makineleri davacı firma tarafından kendi adına bahsedilen ihalede çalıştırıldığını, davacının almış olduğu ihalede davalı şirkete ait 4 adet makinenin dördünü de çalıştırdığını, ancak yazılı kira sözleşmesine dayanarak dava dilekçesinde sadece 2 adet makineye ilişkin açıklama yapıldığını, yazılı kira sözleşmelerine konu iki makine için davacı tarafında kabulünde olduğu üzere uyuşmazlık bulunmadığını, uyuşmazlığın davacı tarafın kiralayarak kullandığı halde kötü niyetli olarak kullanmadığını ve kiralamadığını iddia ettiğini, hiç sözü etmediği diğer iki makineye ilişkin hak edişlerin ödenmediğine ilişkin olduğunu, davacı taraf 4 araca ilişkin kira bedellerini eksik ödediği gibi makineleri de iş bitimi sonrasında teslim etmediğini, ihalenin konu edilen mahalde öylece bırakıldığını, icra takibine konu faturada belirtilen nakliye masrafları yapıldığını, davalı şirketin makinelerine ait kira bedelini ödemediğini, açılan davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, davacı taraf davalıyı zarara uğrattığını, .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına davacı borçlu tarafından yatırılan paranın alacaklıya ödenmemesi için verilen tedbir kararı davalıyı mağdur ettiğini, tedbirin kaldırılmasını, davacının %40'dan aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini arz ve talep etmektedir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası, taraflar arasında akdedilmiş sözleşmeleri, ... ... Orman İşletme Müdürlüğü'nden gelen ihale dosyaları, dekontlar, fotoğraflar, hesap hareketleri, mail yazışmaları, ... Vergi Dairesi'nden gelen BA_BS formlarının dosya arasına alındığı anlaşılmıştır.
.... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası incelendiğinde; davacı tarafından davalı aleyhine toplam 256.217,60 TL üzerinden takip başlatıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durduğu anlaşıldı.
Davacı vekilinin dava dilekçesinde talep ettiği ihtiyati tedbir kararı üzerine mahkememiz 17/11/2022 tarihli ara kararı ile ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabul kısmen reddi ile takibin tedbiren durdurulması talebinin reddine dava konusu icra dosyasına yatırılacak paranın tedbiren alacaklıya verilmemesi talebinin kabul edildiği anlaşılmıştır.
Dosya makine mühendisi, mali müşavir ve inşaat mühendisi bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, düzenlenen 27/05/2024 tarihli rapor
Davacı Tarafın Ticari Defter Kayıtları
Davacı ...ve Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'nin aşağıda dökümü verilen 2021 ve 2022 yıllarına ait ticari defterleri incelenmiştir. İncelenen ticari defterlerin tasdik mükellefiyetlerinin TTK 64., HMK 222. ile VUK 182. ve 221. Maddelerine uygun olarak tam ve eksiksiz yerine getirilmiş olduğu anlaşılmaktadır.
Davalı Tarafın Ticari Defter Kayıtları
Davalı ... İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şi 2021 ve 2022 yıllarına ait ticari defterleri 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu'nun Mükerrer 242. maddesinin 2. fıkrasına, 5766 sayılı Kanun'un 17. maddesi ile eklenen hüküm uyarınca 14.12.2012 tarihinde yayımlanan 421 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğine uygun şekilde e-defter olarak tutulmaktadır. Bu kapsamda envanter defteri dışındaki yasal defterlerin tasdiki uygulaması ortadan kalkmıştır. İncelenen ticari defterlere ilişkin mükellefiyetlerin tam ve eksiksiz yerine getirilmiş olduğu anlaşılmaktadir.
Ba ve Bs Formlarının Karşılaştırılması
... Vergi Dairesi Müdürlüğünün 11.09.2023 tarihli yazısı ile davalı tarafın 2022 yılına ilişkin BS (Bilanço Esasına Göre Defter Tutan Mükelleflerin Mal ve Hizmet Satışlarına İlişkin Bildirim) formları ve ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün 08.09.2023 tarihli yazısı ile davacı tarafın 2022 yılına ilişkin BA (Bilanço Esasına Göre Defter Tutan Mükelleflerin Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Bildirim) formları dava dosyasına sunulmuştur.
Davalı tarafın BS ve davacı tarafın BA formlarının karşılaştırılması sonucunda 2022 yılında her iki tarafın da birbirlerine mal veya hizmet satışı ile ilgili herhangi bir beyanda bulunmadığı tespit edilmiştir.
Hesap İncelemesi
Tarafların ticari defterlerindeki kayıtlarla örtüşen muavin kayıtları incelenmiştir. Dava konusu icra takibinin dayanağı hesap ilişkisinin 2021 ve 2022 yıllarındaki faturalar ve ödemelerden oluştuğu anlaşılmaktadır. Aşağıda dökümü verilen faturaların davalı şirket tarafından düzenlendiği ve ticari defterlerine kaydedildiği görülmüştür. ... nolu faturalar davacı şirket ticari defterlerinde kayıtlı değildir. Yine davacı şirket ticari defterlerinde davalı lehine olan, 02.01.2022 tarihli, “Kasım Ayı Tediye” açıklamalı kayıt, davalı şirket ticari defterlerinde kayıtlı değildir.
Fatura satılan emtia ve yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı tutarı göstermek üzere emtiayı satan veya iş yapan tacir tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır, tek başına mal veya hizmet verildiğini ispatlamaya yeterli değildir. Akdi ilişkiyi ve mal veya hizmet verildiğini ispat yükü faturayı düzenleyen taraftadır.
Toplam 169.330,00 TL tutarındaki 3 adet fatura her iki taraf ticari defterlerinde kayıtlı olduğundan karşılığında mal veya hizmet verildiğine ilişkin ispat yükünün yerine getirilmiş olduğu değerlendirilmektedir.
Ancak ... nolu faturaların davacı şirket ticari defterlerinde kayıtlı olmaması, ne davacının BA ne de davalının BS formlarıyla beyan edilmemesi birlikte dikkate alındığında bu faturalar karşılığında mal veya hizmet verildiğine ilişkin ispat yükünün yerine getirilememiş olduğu değerlendirilmemektedir.
Tarafların ticari defterlerinde kayıtlı davacı ödemeleri tabloda sunulmuş olup bankadan havale yoluyla gönderildiği anlaşılan toplam 267.000,00 TL tutarındaki ödemelerin dikkate alınması gerektiği değerlendirilmektedir. Davacı şirket ticari defterlerinde davalı lehine “Kasım Ayı Tediye” kaydıyla tutar olarak aynı olduğu görülen toplam 1.650,00 TL tutarındaki ödeme için herhangi bir belge sunmamış olup hesaplamada dikkate alınmamıştır.
Davalı tarafından düzenlenen toplam 169.330,00 TL tutarındaki 3 adet fatura karşılığında mal veya hizmet verildiğinin anlaşıldığı, bankadan havale yoluyla gönderildiği anlaşılan toplam 267.000,00 TL tutarındaki ödemelerin dikkate alınmasıyla 13.10.2022 takip tarihi itibarıyla davalının davacıdan alacaklı olmadığı anlaşılmaktadır.
Teknik Değerlendirme
Davacı ... firması, ..., ... İşletmesi Müdürlüğü, ... Orman İşletme Şefliği uhdesinde bulunan 807, 818, 820, 822-3, 826, 827 ve 827-1 kod no lu orman içi yeni yol yapım işini ihale ile üstlenmiştir.
Davacı bu işte ihtiyacı olan iki adet makineyi “... Paletli Ekskavatör ve 2018 ... ... Paletli Ekskavatör” davalı ile yaptığı 02.11.2021 tarihli İş Makinası Kira Sözleşmeleri ile kiralamıştır. İş makinelerinin operatörlü olarak aylık kiraları sırasıyla 30.000, TL + KDV ve 40.000, TL + KDV dir. Sözleşme süresi en az 3 aydır.
Davalı bu makineleri 07.11.2021 tarihinde çalıştırmaya başlamıştır.
Dosyaya sunulan belgelere göre işin geçici kabulü 10 gün süre uzatımı ile 21.12.2021 tarihi itibarı ile yapılmıştır.
Davalı, davacının işin zamanında bitirilebilmesi için kiraladığı iki makineye ilave olarak sözlü anlaşma ile 07.11.2021 tarihinden itibaren ... PLAKALI ... ARAÇ, 07.12.2021 tarihinden itibaren ... ... isimli makineleri de kullandığını öne sürerek bu makinelere ait kira parası olarak 07.06.2022 tarihli 91.670,00 TL ve 108.170,60 TL tutarlı faturaları davacıya göndermiştir. Faturalar davacı tarafından kabul edilmeyerek .... Noterliğinin 13.06.2022 tarihli ihtarnamesi ile iade edilmiştir.
Davacı bu makineleri kullanmadığını öne sürerken davalı makinelerin kullanıldığını öne sürmektedir.
Davalı finansal kiralama belgelerinin de incelenmesini talep etmektedir. Ancak bu belgeler için makine isminden bahsedilmemektedir.
Davalı, ... Ekskavatör'ün ... ya, ... Makina firması tarafından ... Nakliyat firmasına, Gebze'den alınmak suretiyle nakliyesinin yaptırıldığına dair 3 Aralık 2021 tarihli elektronik posta yazışmasını sunmuştur. Bu yazışmada makinenin ... da Komatek İş Makinaları firmasına teslim edileceği, bu firma tarafından ...'a teslim edileceği, nihai teslim için davacının şantiyesinin adresinin yazıldığı görülmektedir.
Davacı bununla ilgili davacının şantiye şefi ...'ya ait akaryakıt ödeme fişini ve akaryakıt istasyonunda çekilmiş makine ve yanında bulunan şahısları gösteren fotoğraf sunmuştur.
Ödeme fişinde sadece alınan yakıt, birim fiyatı ve tutarı görülmekte olup herhangi bir isim görülmemektedir.
Bu bilgilerden ... Ekskavatör'ün 03.12.2021 tarihinde ...'ya ... yetkiline teslim edileceği ve nihai teslim yerinin adresinin tarif edildiği kanısına varılmaktadır.
Davalı kendisi tarafından hazırlanan hesap cetvelinde kiraladığı iki makine + pik up ve ... Ekskavatör için 04.11.2021- 15.03.2022 tarihleri arasında çalışma ve nakliye gideri olarak 412.320, TL + 25.830, TL (KDV) = 438.150, TL hesaplamıştır. 275.579 TL ödemenin düşülmesi ile kalan ödenecek miktar olarak 165.571 TL görülmektedir.
... ile ilgili olarak davacının yol şantiyesinde çalıştırılıp çalıştırılmadığı, çalıştırıldı ise ne kadar süre ile çalıştırıldığı hususunda hesaplama yapmak için kontrole elverişli bilgi ve belge olmadığı görüş ve kanaatine varılmıştır.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava, takibe konu faturalardan dolayı borçlu olunmadığına dair açılan menfi tespit davasıdır.
Davalı vekilinin rapora itiraz dilekçesindeki celbini talep ettiği hususlar hakkında gerekli ara kararlar 2 ve 3 nolu celse ara kararlarında kurulmuştur. Ara kararların hepsi usulüne uygun olarak ikmal edilerek sunulanlar çerçevesinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Ara kararlarda belirtilen gerekçelerle davalı tarafın bazı delillerin toplanması talebi reddedilmiştir. Davalı tarafın sunduğu delil listesi ile sınırlı olarak delillerin toplanması için ara kararlar kurulmuştur. Üçüncü kişilerden celp edilecek delillere ilişkin dava dışı 3. kişilerden ilgili delilerin celbi için HMK 221 gereğince ilgili dava dışı 3. kişilere usulüne uygun idari para cezalı tebligatlar yapılarak deliller toplanmıştır.
Dava konusu icra takibinin dayanağı hesap ilişkisinin 2021 ve 2022 yıllarındaki faturalar ile ödemelerden oluştuğu, toplam 169.330,00 TL tutarındaki 3 adet faturanın her iki tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, bu nedenle karşılığında mal veya hizmet verildiğine ilişkin ispat yükünün yerine getirildiği, ancak ... nolu faturaların davacı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, davacı tarafından BA formuyla ve davalı tarafından BS formuyla beyan edilmediği gözetildiğinde bu faturalar karşılığında mal veya hizmet verildiğine ilişkin ispat yükünün davalı tarafça yerine getirilemediği, böylece davalı tarafından düzenlenen toplam 169.330,00 TL tutarındaki 3 adet fatura karşılığında mal veya hizmetin verildiği, bankadan havale yoluyla gönderildiği anlaşılan toplam 267.000,00 TL tutarındaki ödemelerin dikkate alınmasıyla 13.10.2022 takip tarihi itibarıyla davalının davacıdan alacaklı olmadığı teknik bilirkişi heyet raporunda tespit edilmiş olup dava konusu edilen ... ile ilgili olarak davacının yol şantiyesinde çalıştırılıp çalıştırılmadığı, çalıştırıldı ise ne kadar süre ile çalıştırıldığı hususunda hesaplama yapmak için ispata elverişli herhangi bir bilgi ve belgenin dosyaya sunulmadığı, bu nedenle davacının bunlardan dolayı davalıya borcunun olduğu hususunun davalı tarafça ispatlamadığı dikkate alınarak davanın kabulü ile davacının .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasından dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine, davalının borçlu olup olmadığı yargılama neticesinde tespit edilmekle davalının takip yapmakta haksız ve kötüniyetli olmadığı kanaatine varılarak kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile davacının .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasından dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine, kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
2-Harçlar Kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 17.502,22-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 4.375,56-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 13.126,66-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 40.432,64-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan; 4.375,56-TL Peşin Harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan; tebligat, posta ve diğer masraflar olmak üzere toplam 285,75-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
7-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK. yönetmeliğinin 47/1. maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.25/06/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır