T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/82 Esas
KARAR NO:2024/516
DAVA:Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:24/01/2020
KARAR TARİHİ:04/07/2024
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... sayılı dosyası görevsizlik kararı ile mahkememize tevzi edilen Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA; davacı vekilinin 24/01/2020 tarihli dava dilekçesini özetle; müvekkili firma ile davalı arasında Baca Filtrasyon Sözleşmesi imzalandığını, iş bu sözleşme ile baca filtrasyon bedeli için müvekkili tarafından davalı firmaya 25.000,00-Euro+Kdv ödeneceğinin imza altına alındığını, sözleşme uyarınca müvekkili tarafınca davalının ... Bankası ... Şubesi'nde bulunan hesabına, 09/10/2017 tarihinde 50.000,00-TL ödeme yapıldığını, aynı zamanda 28/02/2018 keşide tarihli 60.000,00-TL bedelli çek, 31/12/2017 tarihli 3.500,00-TL bedelli çek, 31/10/2018 keşide tarihli 6.000,00-TL bedelli çek ve 28/12/2017 keşide tarihli 8.500,00-TL bedelli çekler de müvekkili tarafından keşide edilerek davalı firmaya teslim edildiğini, sözleşmeye konu baca filtrasyon sisteminin 15/05/2019 tarihinde müvekkili firmaya teslim edildiğini ve davalı firma tarafından kurulumunun yapıldığını, sistemin kurulmasından sonra, davalı firma ile anlaşmalı ... A.Ş firması tarafından inceleme yapılığını ve 19/07/2019 tarihli durum raporu düzenlendiğini, sözleşme konusu filtrenin kurulumu yapıldıktan sonra, müvekkili firmanın işletmesini duman kaplamaya başladığını, ve işletme sıcaklığının önlenemez şekilde artmaya başladığını, davalı tarafça kurulumu yapılan filtrenin kullanılması ile müvekkili firmada bulunan ... makinesinin ısısı yükselmeye başlamakta ve bu ısının azaltılamadığını, bu durum da işyerindeki faaliyetlerin aksamasına ve durmasına sebep olduğunu, iş bu filtrenin ayıplı olması sebebiyle meydana gelen aksaklıkların ve bu aksaklıklar sebebiyle oluşan maddi zararın tespiti ile iş bu zarar tutarının da davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesini talep ettiğini, sözleşme konusu ayıplı baca filtresinin kullanılması sırasında işletmeyi duman kaplamakta ve bu filtreden fabrika içerisinde bulunan bacaya yakın yerlere yağ sızmakta ve fabrika zeminine yağ aktığını, bu nedenle filtrenin güncel durumunun belirlenmesi yönünden, ayıplı mal üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmesini talep ettiklerini, müvekkili firma tarafından davalı tarafa şifahi olarak başvuru yapılmış ve ayıplı malın iade alınması ve ödenen bedelin de müvekkiline iade edilmesi talep edilmiş ise de herhangi bir netice elde edilemediğini, bunun üzerine ....Noterliği'nin 29/11/2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek 6502 sayılı yasa gereği, müvekkilinin sözleşme konusu satılanı geri vermeye hazır olduğu ve müvekkilinin sözleşmeden dönme hakkını kullandığını bildirmiş ve ödenen bedelin iadesi talep edilip, ihtarnamenin 31/12/2019 tarihinde davalı tarafa tebellüğ edildiğini, davalı firma tarafından keşide edilen ... 23. Noterliği'nin 07/01/2020 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname cevabında iddiaların kabul etmediklerini bildirdiklerini, akabinde arabuluculuğa başvuru yapılmış ise de, olumsuz sonuçlandığını, anılan bu sebeplerle; fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep haklarının saklı kalmak kaydıyla, haklı davanın kabulüne, müvekkili firmanın sözleşme konusu filtrasyon sistemini teslime hazır olduğunu bildirir, ayıplı filtrenin davalı tarafça iade alınmasına ve sözleşmenin feshi ile 25.000,00-Euro+Kdv'nin (karar tarihindeki döviz kurunun dikkate alınmasını) ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini, yargılama giderleri ve vekaleti ücretin davalı tarafa üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP; davalı vekilinin 30/07/2020 tarihli cevap dilekçesini özetle; davacının talebinin, davalı müvekkili firma tarafından yapılıp teslim edilen, baca filtrasyon sisteminin ayıplı olduğundan bahisle, geri alınması ve sözleşme uyarınca ödenen bedelin iadesi isteminden ibaret olduğunu, davacı firmanın taleplerinin, 6502 Sayılı Tüketicinin korunması Hakkında Kanun hükümlerine dayandırılmış olup, yapılan baca filtresi uygulaması da nihai alıcı sıfatı ile davacı firma tarafından alınmış bir ürün olup, yeniden ticari anlamda pazarlamaya konu olması da söz konusu olmadığından, uyuşmazlığı Tüketici mahkemesinde görülmesi gerektiğini, imzalanan sözleşmenin 11. Maddesi son cümlesinde İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğuna dair Yetki Şartı konulduğunu, HMK'nın 17. Maddesi uyarınca dava sadece sözleşme ile belirlenen İstanbul Nöbetçi Tüketici Mahkemesi ya da davaya Ticaret Mahkemesince devam olunması halinde İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerektiğini, bu nedenle dosyada yetkisizlik kararı verilerek yetkili İstanbul Nöbetçi Mahkemesi'ne gönderilmesini talep ettiğini, taraflar arasında imzalanan sözleme her iki tarafın aynı anda hem alacaklı hem de borçlu konumunda bulunduğu tam iki taraflı snallagmatik olarak isimlendirilen sözleşme niteliğinde olduğunu ve bu tip sözleşmenin haklı bir sebep olmaksızın tarafların tek taraflı iradesi ile sonlandırılamayacağını, taraflarca işin yapımı için imzalanan sözleşme özel şartlarının 7.maddesinde tüm ekipmanların Bacanın % 100 Performansla Çalıştırılacağı varsayımı ile yapıldığını, yine davalı müvekkil firma tarafından ayıpsız ve eksiksiz olarak yapılıp teslim edilen bacanın işletim süresi boyunca sağlam , temizliği yapılıp,gerekli ise bakımının sağlanıp çalıştırılacağı varsayımı ile sistem önerilmiş olduğunu, davalı müvekkil firma tarafından yapımı üstlenilen iş , sözleşmenin lafzına ve ruhuna uygun olarak ayıpsız ve eksiksiz şekilde yerine getirilip teslimi sağlandığını,2019 yılı Mayıs ayında davacı iş sahibi firma tarafından sistem kullanılmaya başlandığını, (Çevre Bakanlığına akredite / tarafsız bir laboratuar tarafından yapımı üstlenilen işin koku parametresi ve voc parametlerinin sınır değerlerin altında olduğuna dair rapor alındığını, sözleşmeye uygun şekilde iş yapıldığı belgeye bağlandığını, davacı firma vekilince davadan önce gönderilen Noter İhtarnamesinde ve dava dilekçesinde sistemin % 70 devir ile çalıştırıldığı ikrar edildiğini, taraflarca imzalanan sözleşmenin 7.maddesinde sistemin % 100 devir ile çalıştırılması taahhüt edilmiş ve sistemin bu türde çalıştırma ile sorunsuz olacağı taahhüt edildiğini, müvekkil firmanın taahhüdüne aykırı çalıştırma nedeniyle davalı müvekkil firmanın sorumlu tutulması olanaksız olduğunu, müvekkil firmanın , dava konusu edilen sistemi çalışır vaziyette, ayıpsız, eksiksiz olarak 2019 yılı Mayıs ayında tesliminin sonrasında belirli periyodik aralıklarla değişmesi gereken sistem parçalarının usulüne uygun şekilde değiştirilip değiştirilmediği, sistemin bakım ve temizliğinin uygun periyotlarla yapılıp yapılmadığı da davalı müvekkil firma tarafından bilinmediğini, anılan bu sebeplerle; Sayın Mahkemenin görevsizliğine, istem halinde dava dosyasının görevli Bursa Nöbetçi Tüketici Mahkemesine gönderilmesine dair karar verilmesini, Mahkemenin yetkisizliğine, davanın tarafları arasında imzalanmış sözleşmenin 11.maddesi son cümlesi uyarınca yetki şartı konulmuş olduğundan , HMK ' nın 17.maddesi uyarınca dava dosyasının taraflarca yapılmış irade gözetilerek İstanbul Nöbetçi Tüketici Mahkemesi ya da Ticaret Mahkemesine gönderilmesine dair hüküm olunmasını, davanın esası hakkında yapılacak inceleme sonrasında davanın reddine dair karar verilmesini, her türlü yargılama gideri ile avukatlık ücretinin davacıdan alınmasına ilişkin karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Taraflara usulüne uygun davetiye gönderilmiştir.Dosya makine mühendisi bilirkişiye teslim olunmuş düzenlenen 19/09/2022 tarihli raporda, davalı yan ... ... Ltd. Şti. tarafından davacı yan ... Tekstil Sanayi Ltd . Şti. ram bacalarına takılan filtrelerin taraflar arasında hazırlanmış baca filtrasyon sözleşmesi kapsamımda voc – koku – yağ
tutulması hususlarını temin etmek üzere baca filtresi dizaynının talep edildiği, ram
bacalarından gelen dahili aspirasyon hattı ile ilintili davalı yanın yükümlülüğüne
ilişkin herhangi bir sözleşme metni bulunmadığı, dolayısıyla davalı yanın sistemin
işleyişindeki diğer hizmetlerden sorumlu olmadığı ve bu nedenle yapılan baca filtreleri
üzerinde ayıp niteliği taşıyan bir unsur olmadığı belirtilmiştir.
Dosya yeniden bilirkişi heyetine teslim olunmuş düzenlenen 11/07/2023 tarihli raporda, Davalı ... ... Ltd. Şti. tarafından davacı yan ... TekstiL Sanayi Ltd. Şti. Ram bacalarına takılan filtrelerin montajında proje eksikliği olduğu, filtrelerden dolayı baca sisteminde karşı basınç oluştuğu ve baca aspirasyonun bu basıncı yenemediği işletmeye duman ve gaz verdiği, kurulan sistemin bu şekli ile hizmet kusurlu olduğu belirtilmiştir.
Dosya bilirkişi heyetine nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişi eklenerek teslim edilmiş düzenlenen 16/04/2024 tarihli raporda davalı ... ... Ltd. Şti. tarafından davacı yan ... TekstiL Sanayi Ltd. Şti. Ram bacalarına takılan filtrelerin montajında proje eksikliği olduğu, filtrelerden dolayı baca sisteminde karşı basınç oluştuğu ve baca aspirasyonun bu basıncı yenemediği işletmeye duman ve gaz verdiği, kurulan sistemin bu şekli ile hizmet kusurlu olduğu, Hizmet kusurunun davalı firma tarafından proje çalışması ve sistemin dizaynı ile giderilebileceği belirtilmiştir.
Dava; taraflar arasında imzalanan, Baca Filtrasyon Sözleşmesi uyarınca, davalı tarafından yapılıp davacı tarafa teslim edilen, baca filtrasyon sisteminin ayıplı olmasından bahisle, davacı tarafça ayıplı baca filtrasyon sisteminin geri alınması ve sözleşme uyarınca ödemiş olduğu bedelin iadesine ilişkin alacak davası olduğu anlaşılmıştır.
Bir davada çekişmeli olguların kimin tarafından ispat edilmesi gerektiği konusuna, ispat yükü denir. Her iki taraf da ispat yükünün kime düştüğünü gözetmeden delil göstermişler ise bu halde hâkimin ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmasına gerek yoktur. Çünkü hâkim, ilk önce tarafların gösterdikleri delilleri incelemekle yükümlüdür. İki tarafın (veya bir tarafın) gösterdiği deliller ile davaya ilişkin bütün çekişmeli olgular aydınlanmış ise yine ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmakta bir yarar yoktur. Buna karşılık, gösterilen delillerin hâkime dava hakkında tam bir kanaat vermemesi halinde, ispat yükünün hangi tarafa düştüğünün tespit edilmesinde yarar vardır.
Delillerin davayı etkileyecek çekişmeli hususlarda gösterileceği ve ispat faaliyetinin çekişmeli vakıalar için söz konusu olduğu hususu göz önünde bulundurulmalıdır ( 6100 sayılı HMK m.187/1). TMK 6. maddesinde; "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." denilmiştir. HMK'nun "İspat yükü" başlıklı 190. maddesinde ise bu düzenlemeye paralel bir düzenleme getirilmiştir. Anılan maddede "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir." denilmiştir.
İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer; yani davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir. Kendisine ispat yükünün düştüğü taraf, uyuşmazlık konusu olguyu ispat edemezse davayı kaybeder. O taraf davacı ise davası reddedilir, davalı ise mahkûm edilir. Kendisine ispat yükü düşmeyen taraf, karşı (kendisine ispat yükü düşen) tarafın iddiasını (olguyu) ispat etmesini bekleyebilir. Kendisine ispat yükü düşen taraf iddiasını ispat edemezse, diğer (kendisine ispat yükü düşmeyen) tarafın onun iddiasının aksini (hilafını) ispat etmesine gerek yoktur; o olgu ispat edilmemiş (yani dava bakımından yok) sayılır. Davacı tarafın iddiası teslim edilen ürünlerin ayıplı olduğu noktasındadır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 23/1-c maddesi; "Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanununun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanır." şeklinde düzenlenmiştir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu(TBK)'nun 223. Maddesine göre ise, alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır. Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.
Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, bilirkişi kök ve ek raporları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında hazırlanmış Baca Filtrasyon Sözleşmesi kapsamımda Voc – Koku – Yağ tutulması hususlarını temin etmek üzere baca filtresi dizaynının talep edildiği, davacı şirketin işletmesinde bacalara takılan filtrelerin genel durumlarının amaca uygun hizmet etmediği ve beklenen faydayı sağlamadığı ve davacı yanın yapılan ram bacası filtrelerin ayıplı olduğunu iddia ederek davalı tarafından teslim edilen baca filtrasyon sisteminin geri alınması ve sözleşme uyarınca ödemiş olduğu bedelin iadesine hükmedilmesini talep ettiği anlaşılmakla dava konusu baca filtrasyon sistemi üzerinde 05/09/2022 ve 26/05/2023 tarihlerinde yapılan yerinde incelemede fabrikanın ikinci katının dumanlı olduğu, dumanın RAM makinesinden dışarıya giderken bacadan çıkmayıp geri teptiği ve fabrikanın ikinci katını dumanın kapladığı, iki filtreden bir tanesinin takılı olduğu ve içeriye duman attığı diğer filtrenin sökülmüş vaziyette olduğunun gözlemlendiğinin belirtildiği anlaşıldı. Yapılan keşif akabinde alınan 11/07/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; "çalışmakta olan ram makinesinin bulunduğu alanda bacalardan kaynaklı aspirasyon sorunu olduğu ram makinesine bağlı baca sisteminin çekiş yapmadığı dumanı işletmeye verdiği görülmüştür. Bacaların dumanı işletmeye vermesi takılan filtrelerden kaynaklandığı ramdan çıkan duman ve gazların filtrenin takılmasından oluşan karşı basıncı yenemediği değerlendirmesi yapılmıştır. Bacaya takılan filtrelerin standartlarda olmasına rağmen işletme şartlarında görevini yapması gerekir. Dava konusu baca filtreler takılırken karşı basınç hesabı yapılıp projelendirmede ve teklifte açıklıkla belirtilmesi gerekir. Davalı ... ... Ltd. Şti. tarafından davacı yan ... TekstiL Sanayi Ltd. Şti. Ram bacalarına takılan filtrelerin montajında proje eksikliği olduğu, filtrelerden dolayı baca sisteminde karşı basınç oluştuğu ve baca aspirasyonun bu basıncı yenemediği işletmeye duman ve gaz verdiği, kurulan sistemin bu şekli ile hizmet kusurlu olduğu" belirtilmiştir. Dolayısıyla davalının teslim ettiği baca filtrasyon sisteminin sözleşmede taahhüt edilen nitelikleri karşılamadığı, tespit edilen arıza ve ayıpların üretimden kaynaklı olduğu, meydana gelen arıza ve ayıpların kullanıcıdan kaynaklanmasının mümkün görülemeyeceği, filtrenin ayıplı ürün olarak değerlendirilmesi gerektiği, test aşamasında, ve raporda yer verilen fotoğraflardan sürekli, kesiksiz ve ayıpsız standartlara uygun üretimin gerçekleştirilemediği ve olağan gözden geçirmeyle anlaşılabilecek türden ayıplar olmadığı, tespit edilmiştir.
Taraflar arasındaki ihtar ve yazışmalar, teslim edilen filtrenin tesliminden itibaren filtrenin kurulumu, arızası, iadesi gibi konuların taraflar arasında sürekli gündemde olduğunu göstermektedir. Teknik bilirkişi tarafından yapılan tespitler ve taraflar arasında yapılan yazışmalara göre tespit edilen kusurların TTK.m.23/1-c’deki süreler içinde tespit edilerek satıcıya bildirilmesi gereken ayıplardan değil, TBK.m.223/2 anlamında “satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp” mahiyetinde olduğu, teknik bilirkişi raporundan da detaylı olarak belirtildiği üzere filtredeki sorunların taraflar arasında sürekli müzakere konusu yapıldığı, tespit edilen ayıbın niteliği itibariyle, muayene ve ayıp ihbar sürelerinin TTK.m.23/1-c’de belirtilen 2 ve 8 günlük sürelere tabi olmadığı anlaşılmakla davacı alıcının TBK.m.227’de düzenlenen seçimlik haklarını kullanmasının koşullarının oluştuğu kabul edilerek sözleşmesinin feshinin tespiti ile; ayıplı filtrenin iadesi ile filtre için ödenen bedelin davacıya iadesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının KABULÜ ile,
Dava konusu filtrenin davalıya İADESİNE, davacı tarafından ödenen 25.000 Euro'nun 15/01/2020 tarihinden itibaren olmak üzere 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca 1 yıllık Euro mevduatına kamu bankalarınca uygulanan en yüksek oran üzerinden faiz işletilerek davalıdan alınarak davacıya ödenmesine
2-Harçlar Kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 11.237,00-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 2.809,25 harç düşüldükten sonra eksik kalan 2.427,75-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. (madde-13 Üçüncü kısım) göre hesaplanan 26.320,00 TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan;2.809,25-TL Peşin/nisbi Harcı, 1.846,80 TL keşif harcı, 13.750,00 -TL Bilirkişi ücreti, 9.085,00 TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 27.491,05 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazine adına gelir kaydına,
6-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK. yönetmeliğinin 47/1. maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, 5235 sayılı Kanun'un 33-(1), 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341-(1) ve devamı maddeleri uyarınca, gerekçeli kararın usulen taraflardan her birine tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre dahilinde, Mahkememize dilekçe ile başvurmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 04/07/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır