T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/370 Esas
KARAR NO :2025/184
DAVA:Menfi Tespit (Alım Satım)
DAVA TARİHİ:03/06/2023
KARAR TARİHİ:24/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 22.03.2023 tarihinde imzalanan sözleşme uyarınca 1050 adet köpek eğitim montu ve 1050 adet köpek eğitim yeleği dikimi konusunda anlaşma sağlandığını, mont ve yeleklerin dış kumaşını, koli ve poşetini davacının temin edeceğini, diğer malzemelerin ise davalı tarafça karşılanacağını, kumaşların nakliyesinin ise yine davacı tarafından yapılacağını, tarafların sözleşmeye konu mont ve yeleklerin tamamının bedeli olarak da 370.000,00 TL'ye (KDV Hariç) anlaştıklarını, bu bedelin 82.000,00 TL'sinin davalıya havale edildiğini, bunun yanında dava konusu 160.000,00 TL bedelli çekin de davalıya teslim edildiğini, bakiye 128.000,00 TL’nin ise yelek ve montlar teslim edildikten sonra ödenmesi koşulu ile anlaşma yapıldığını, sözleşmeye konu mont ve yeleklerin en geç 20.04.2023 tarihinde davacıya teslim edileceğinin taahhüt edildiğini, mont ve yeleklerin en geç 20.04.2023 tarihine kadar davacıya teslimi karşılığında, keşidecisi davacı ve lehtarı davalı taraf olan, 23.06.2023 keşide tarihli, ... Bankası .../İstanbul Şubesi’ne ait ... çek numaralı 160.000,00 bedelli bir adet çekin davalı tarafa elden teslim edildiğini, 20.04.2023 tarihinde davacıya teslim edilmesi gereken malların şimdiye kadar teslim edilmediğini, ayrıca, teslimatın bu güne kadar gerçekleşmemesinin nedeni hakkında da müvekkilim oyalanmış ve makul herhangi bir açıklama yapılmadığını, davacının iş yerini de kapatan davalıya artık ulaşamadıklarını, davalıya verilen çekin mallar teslim edilmediğinden bedelsiz kaldığını, bedelsiz kalmış olan çekin günü geldiğinde ilgili davalı veya ciro ettiği cirantaların çeki tahsil için bankaya ibraz etmesi ihtimali çok yüksektir ki, bu da müvekkilin olmayan bir borcu ödemesi ve mağduriyeti anlamına geleceğini, tüm bu nedenlerle belirtilen çekin iptalini, borcun olmadığının tespitini ve dava sonuna kadar çekin ödenmemesi için çek üzerine İcra ve İflas kanununun 72/2. maddesi gereğince ihtiyati tedbir konulmasını talep etmek zaruretinin hasıl olduğunu, ayrıca ilgili hüküm gereğince, bu şekilde açılan menfi tespit davası açılacak icra takibini tek başına durdurmaya yeterli olmadığından çek bedelinin %15’inin teminat gösterilmesi karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettiklerini belirterek davanın kabulü ile davacının davalıya vermiş olduğu ... Bankası .../İstanbul Şubesi ait, İstanbul keşide yerli, 23.06.2023 keşide tarihli, 160.000,00 Türk Lirası bedelli çekin iptali ile davacının davalıya borcunun olmadığının tespitine, dava sonuna kadar çekin ödenmemesi için ilgili çek üzerine İcra ve İflas Kanununun 72/2. maddesi gereğince teminatlı veya teminatsız olarak ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizin 05/06/2023 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin, dava konusu iddiaların haklılık durumunun yargılama neticesinde açığa çıkacağı ve davacının davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat edemediği anlaşılmakla HMK 389/1 ve 390/3 maddesi gereğince koşulları taşımayan ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.
CEVAP: Davalı cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki borçlanma işleminin 1050 adet köpek eğitim montu ve 1050 adet köpek eğitim yeleği dikiminden kaynaklandığını, tarafların karşılıklı edimlerini adi yazılı bir sözleşme ile imza altına aldığını, davalının, taraflar arasındaki sözleşme gereği edimlerini gereği gibi ifa ettiğini, davacı tarafın iddia ettiği gibi sözleşmeye konu mont ve yeleklerin davacıya teslim edilmemesi gibi bir durumun söz konusu olmadığını, davaya konu çeki imzaladığını kabul eden davacının, borcun ne şekilde sonlandığını ispat külfetini yüklendiğini belirterek davanın reddine ve alacağın %20’sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Taraflara usulüne uygun davetiyeler tebliğ edilmiş olup, Gelir İdaresi Başkanlığından davalının vergi kayıtları, davacının işletme esasına göre defter tuttuğundan BA/ BS verme zorunluluğunun olmadığına ilişkin bilgi, ... Bankasından davaya konu çekin bankalarına ibraz edilmiş olup karşılıksız işlemi gördüğü ve çek bedelinin ödenmediğine ilişkin bilgi dosyamız içerisine alınmıştır.
Dosya mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, düzenlenen 14/03/2024 tarihli raporunda; davacı tarafın usul ve yasaya uygun olarak tutulmuş 2022 yılı işletme defterinin sahibi lehine delil kudretine haiz olduğu, inceleme gün ve saatinde ticari defter ve kayıtlarını incelemeye sunmayan davalı tarafın, yerinde inceleme yapılmasına ilişkin bir talebi de dosyada bulunmadığından davalı taraf ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılamadığı, yapılan ihtara rağmen davalı taraf ticari defter ve kayıtlarının incelemeye sunulmamış olması nedeniyle usul ve yasaya uygun olarak tutulmuş olan davacı şirket işletme defteri kayıtları ve 22.03.2023 tarihli Köpek Eğitim Montu ve Köpek Eğitim Yelek Konfeksiyon-Dikim Sözleşmesi dikkate alınmak suretiyle davalı tarafın mal teslimini yapmadığının kabulü durumunda ... Bankası .../İstanbul Şubesi’ne ait ... çek numaralı 160.000,00 bedelli çek tutarının davacının borcu olmadığı belirtilmiştir.
Dosya yeniden Mali Müşavir bilirkişinin yanına sektör bilirkişisi ve nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişi de eklenmek suretiyle bilirkişilere tevdi edilmiş, düzenlenen 16/10/2024 tarihli bilirkişi raporunda; davacı ...'ın 2023 yılında defter beyan sistemini kullandığı, davalı tarafça ibraz edilememesi nedeniyle ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılamadığı, davacı taraf işletme esasına göre defter tuttuğundan BA/BS verme zorunluluğu olmadığı, davalı tarafa ait herhangi bir BA-BS beyanı olmadığı, dökümü arz edildiği üzere, banka dekontlarına göre davacı tarafından davalı yana nakit olarak toplam 94.000,00.-TL ödeme yapıldığı, davacı tarafından davalıya düzenlenen fatura bedelinin KDV hariç olarak 44.999,95 TL tutarında olduğu, davacı taraf ticari defterlerinde davalıya ilişkin tek kayıt olarak yer aldığı, davalı tarafından sunulan 22.03.2023 tarih ve ... nolu ve 160.000,03 TL (KDV dâhil) tutarlı faturanın, davacı taraf ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, incelemeye sunulmayan davalı taraf ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığının tespit edilemediği, ancak dilekçe ekinde sunulan 2023 Mart dönemine ilişkin Katma Değer Vergisi Beyannamesi ile ilgili faturanın beyan edilmiş olduğu, yanlar arasındaki ihtilafın; yanlar arasında 1050 adet köpek eğitim montu ve 1050 adet köpek eğitim yeleği dikimi işinin 370.000,00.-TL (KDV Hariç) bedelle yapılması konusunda akdedilmiş 22.03.2023 tarihli sözleşmeye göre, davalı tarafından üstlenilmiş dikim işinin yerine getirilerek davacı yana teslim edilip edilmediği, teslim edilmedi ise sözleşme gereğince davacı yanca sözleşme bedeli olarak vadeli olarak keşide edilip, davalıya teslim edildiği belirtilen 23.06.2023 keşide tarihli ve 160.000,00 TL tutarlı çekin bedelsiz kalıp kalmadığı hususlarında toplandığı, yanlar arasındaki sözleşme ile davalı yanın üstlendiği dikim işi olan eseri teslim borcunun davalı yüklenicide olduğundan eserin teslim edildiğini kanıtlama borcunun da davalı yükleniciye düştüğü, dava dosyasına sunulmuş fatura metinlerinin mevcut hali ile tek başına sözleşme konusu eserin / ürünlerin tesliminin yapıldığı konusunda bir açıklamayı / durumu ortaya koymadığı, dava dosyası içeriğinde, sözleşme konusu dikim işinin yapılarak davacı yana tesliminin sağlandığı hususunda başkaca bir bilgi ve belge mevcut olmadığından, davalı yüklenicinin 22.03.2023 tarihli sözleşme ile üstlendiği dikim işini teslim edip etmediği, teslim edildi ise hangi tarihte teslim edildiği hususunda herhangi bir tespit yapılamadığı, kanaate varılamadığı, davacı yanca keşide edilmiş 23.06.2023 tarih ve 160.000,00 TL tutarlı çekin, yanlar arasındaki 22.03.2023 tarihli sözleşmeye, iş (sözleşme) bedeli olan (KDV Hariç) 370.000,00 TL'nın ödenmesi amacıyla düzenlenerek davalı yana teslim edileceğinin kaydedildiği, davacı yanca sözleşmenin feshi yani dönme hakkının kullanıldığına dair herhangi bir bilgi ve belge mevcut olmadığı, keza davalı yanın, ediminin ifasını yerine getirmesine yönelik herhangi bir ihtar vb bilgi ve belge de bulunmadığı, Mahkememizce, 22.03.2023 tarihli sözleşme ile davalı yanın üstlendiği dikim işini yerine getirmeyip eseri teslim etmediği kanaatine varılacak ise, sözleşme gereği davacı yanın keşide ederek davalıya teslim ettiği 23.06.2023 tarih ve 160.000,00 TL tutarlı çekin bedelsiz kaldığından, Mahkemece davalı yanın üstlendiği dikim işini yerine getirerek eseri teslim ettiği kanaatine varılacak ise davacının keşide ettiği 23.06.2023 tarih ve 160.000,00 TL tutarlı çek bedeli kadar borçlu olduğu sonucuna varılabileceği belirtilmiştir.
Dava, menfi tespit davasıdır.
Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; somut olayda davacı vekili, taraflar arasında 22.03.2023 tarihinde imzalanan sözleşme uyarınca 1050 adet köpek eğitim montu ve 1050 adet köpek eğitim yeleği dikimi konusunda sağlanan anlaşma uyarınca kararlaştırılan 370.000,00 TL bedelin, 82.000,00-TL'sinin davalıya havale edildiğini, 160.000,00 TL için çek düzenlenerek davalıya teslim edildiği, bakiye 128.000,00 TL'nin ise mont ve yelekler teslim edildikten sonra ödenmesi koşulu ile anlaşıldığını, 20/04/2023 tarihinde davacıya teslim edilmesi gereken malların şimdiye kadar teslim edilmediğinden çek tutarının bedelsiz kaldığı iddia edilmiş olup davacının davalıya vermiş olduğu ... Bankası .../İstanbul Şubesi ait, İstanbul keşide yerli, 23.06.2023 keşide tarihli, 160.000,00 Türk Lirası bedelli çekin iptali ile davacının davalıya borcunun olmadığının tespitini talep etmiş olup, buna karşın davalı taraf ise, tarafların karşılıklı edimlerini adi yazılı bir sözleşme ile imza altına aldığını, davalının taraflar arasındaki sözleşme gereği edimlerini gereği gibi ifa ettiğini, davacı tarafın iddia ettiği gibi sözleşmeye konu mont ve yeleklerin davacıya teslim edilmemesi gibi bir durumun söz konusu olmadığını sözleşmede 82.000,00-TL'nin teslimat edileceğinin belirtildiğini, davacının ödemeyi avans ödemesi şeklinde yaptığını iddia ediyor olsa dahi yapılan 82.000-TL'lik ödemenin ardından malları teslim aldığını gösterir şekilde mal tesliminden hemen sonra 24.03.2023 tarihinde 12.000,00-TL daha ödeme yaptığını, tarafına ödenen bedelin 94.000,00-TL olduğunu, ispat yükünün davacı tarafta olduğunu, davacı taraf her ne kadar 82.000,00-TL'lik kısım için avans ödemesi yapıldığını iddia etse de açıklamasız bir şekilde fatura tarihinden sonra gönderilen 12.000,00-TL'lik ödeme malın teslim alındığına dair açık bir karine teşkil ettiğini ileri sürmüştür.
TBK'nın 207/2 maddesinde; "Sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir adet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdür," hükmü yazılı olup buna göre asıl olanın peşin satış olduğu düzenlenmiştir. Bu madde düzenlemesine göre dava konusu çeki avans olarak verdiğini iddia eden davacının, bu iddialarını yazılı delillerle ispat etmesi gerekmektedir.
Bununla birlikte, eser sözleşmelerinde teslim, yüklenicinin tamamladığı eseri sözleşmeyi ifa etmek niyeti ile iş sahibinin fiili hakimiyetine geçirmesi olarak tanımlanmaktadır. Teslimi kanıtlama yükü somut olaydaki savunmaya göre taşeronlarda olmakla, bu teslimin nasıl kanıtlaması gerektiği davanın çözüm noktasını oluşturmaktadır. Taşeronun (yüklenicinin) meydana getirdiği eseri teslim ettiği vakıasını, teslim, hukuki işlem değil, hukuki fiil olduğundan kural olarak her tür kanıtla bu arada tanıkla dahi ispat edebilir.
Somut olayda, taraflar arasında mal tedarik sözleşmesi imzalandığı, sözleşmede ürün miktarı ve fiyatının belirlendiği, işin bedelinin (KDV hariç) 370.000,-TLolup, bunun 82.000,00-TL'si havale edilecek ayrıca 160.000,00-TL vadeli çek verilecek kalan 128.000,00-TL bakiye iş bittiğinde mont ve yelekler teslim alınırken davacı tarafından davalıya ödenecektir. Şu halde dava konusu 23.06.2023 tarih ve 160.000,00 TL tutarlı çekin, yanlar arasındaki 22.03.2023 tarihli sözleşmeye, iş bedeli olan (KDV Hariç) 370.000,00 TL'nın ödenmesi amacıyla düzenlenerek davalı yana teslim edildiği, başka bir ifade ile söz konusu çek, sözleşme konusu işin sözleşmede belirlenmiş teslim tarihinden sonra iş sahibi davacının, eser karşılığı davalı yükleniciye yapacağı ödeme niteliğini içermektedir.
Mahkememizce de denetlenebilir ve hüküm kurmaya elverişli olarak kabul edilen bilirkişi raporunda yapılan tespitler nazarında davacı ...'ın 2023 yılında defter beyan sistemini kullandığı, davalı tarafça ibraz edilememesi nedeniyle ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılamadığı, davacı taraf işletme esasına göre defter tuttuğundan BA/BS verme zorunluluğu olmadığı, davalı tarafa ait herhangi bir BA-BS beyanı olmadığı, banka dekontlarına göre davacı tarafından davalı yana nakit olarak toplam 94.000,00.-TL ödeme yapıldığı, davacı tarafından davalıya düzenlenen fatura bedelinin KDV hariç olarak 44.999,95 TL tutarında olduğu, davacı taraf ticari defterlerinde davalıya ilişkin tek kayıt olarak yer aldığı, davalı tarafından sunulan 22.03.2023 tarih ve ... nolu ve 160.000,03 TL (KDV dâhil) tutarlı faturanın, davacı taraf ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, incelemeye sunulmayan davalı taraf ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığının tespit edilemediği, ancak 2023 Mart dönemine ilişkin Katma Değer Vergisi Beyannamesi ile ilgili faturanın beyan edilmiş olduğu, yanlar arasındaki sözleşme ile davalı yanın üstlendiği dikim işi olan eseri teslim borcunun davalı yüklenicide olduğundan eserin teslim edildiğini kanıtlama borcunun da davalı yükleniciye düştüğü, dosyaya sunulmuş fatura metinlerinin mevcut hali ile tek başına sözleşme konusu eserin / ürünlerin tesliminin yapıldığı konusunda bir açıklamayı / durumu ortaya koymadığı keza davalı yanın, ediminin ifasını yerine getirmesine yönelik herhangi bir somut delil sunulmamış olduğu nazara alındığında 22.03.2023 tarihli sözleşme ile davalı yanın üstlendiği dikim işini yerine getirmeyip eseri teslim etmediği, sözleşme gereği davacı yanın keşide ederek davalıya teslim ettiği 23.06.2023 tarih ve 160.000,00 TL tutarlı çekin bedelsiz kaldığı tespit edilmiş olup Mahkememizce de davanın kabulü ile; Halkbank .../İst. Şubesi 23.06.2023 keşide tarihli, ... seri no'lu 160.000,00-TL bedelli çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile;
Halkbank .../İst. Şubesi 23.06.2023 keşide tarihli, ... seri no'lu 160.000,00-TL bedelli çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 10.929,60-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 2.732,40-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 8.197,20-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 İkinci Kısım İkinci Bülüm) göre hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan; 2.732,40-TL Peşin/nisbi Harcı, 6.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 1.060,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 9.792,40TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK. yönetmeliğinin 47/1. maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, HMK 342.maddesine uygun olarak düzenlenmiş dilekçenin, HMK 343.maddesi gereğince Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilmesi ve HMK 344.maddesinde belirtilen harç ve giderlerin yatırılması sureti ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar tefhim edildi, usulen anlatıldı. 24/02/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır