T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/421
KARAR NO:2024/352
DAVA:Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi)
DAVA TARİHİ:23/06/2023
KARAR TARİHİ:08/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket iki tüzel kişi ortaktan oluşmakta olup bu ortaklardan birisinin Belçika merkezli davacı diğerinin ise ... A.Ş.olduğunu, davacının davalı şirketin %50 oranında pay sahibi olduğunu, davalı şirketin "..." markasını kullanmak için dava dışı ... ile davalı şirket ortakları ... ("Ortak Girişim Sözleşmesi") ve ... ("Pazar Ortaklığı Sözleşmesi") ile kıymetli taş sertifikasyonu ve eğitimi hususunda faaliyet göstermeye başladığını, şirketin davacı ...'ün uluslararası tanınırlığı ve Know-How'ı ile faaliyet gösterdiğini, ancak daha sonra davalı şirket ortakları arasında ciddi uyuşmazlıklar başladığını, ardından sözleşmelerin feshedildiğini, şirketin 2021 yılının ekim ayından bu yana kuruluş amacını yerine getiremediğini ve değerli taş sertifikasyonu yapamadığını, davacının İstanbul’daki işleri yürütebilmesi için davalı şirket Yönetim Kurulu üyesi ...’e güvenerek esas sözleşme ile en geniş imza yetkisi olan “B grubu” imza yetkilisi olarak atanmasına onay verdiğini, ancak davalı şirket Yönetim Kurulu üyesi ...'in kendisi, ailesi ve diğer ilişkili kişilerle yaptığı işlemler sonucunda şirketi ciddi oranda zarara uğrattığını, TTK hükümlerine ve esas sözleşmeye aykırı davrandığını, Belçika’da mukim davacının güvenini kötüye kullanarak şirketin içini boşalttığını, kârlılığını bitirdiğini, şirketin elmas endüstrisinde kullanılan değerli ekipmanlarını diğer ilişkili şirketlerine devrettiğini, bu şirketlere haksız mal ve para transferleri gerçekleştirdiğini ve sonuçta şirketi her dönem zarar eden bir tabela şirketi durumuna getirdiğini, bu nedenle ... aleyhine ....ATM ... esas sayılı dosyası ile sorumluluk davası açıldığını, dava dışı yönetim kurulu üyesi ... tarafından davalı şirket aleyhine .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nde ... Esas sayılı dava açıldığını, TTK m.392 uyarınca açılan “Bilgi Alma ve İnceleme” talepli bu dava sonucunda elde edilen belgeler üzerinde yeminli mali müşavir tarafından yapılan incelemede davalı şirketin birçok şüpheli işlem yaptığı, Yönetim Kuruluı üyesi ...'in ailesinin de içerisinde bulunduğu şirketi borçlandırıcı birçok eylem görüldüğünü, davacı tarafından tarafından davalı şirket genel kurulunda bu denetim raporu ve sorumluluk davasında yer alan iddiaların şirketin Yönetim Kurulu üyesi ...'e sorulduğunu, ancak bu sorulara tatmin edici cevaplar verilmeyince davacı tarafından TTK m.438 uyarınca genel kuruldan özel denetçi atanması istendiğini ancak genel kurulda bu talebin onaylanmadığını, bu nedenlerle Yönetim Kurulu üyelerinin eşi, üstsoy ve altsoyu, üçüncü derece dâhil yansoy ve kayın hısımları ile doğrudan veya dolaylı ortağı bulunduğu şirketler, bu şirketlerin ortakları, bu şirketlerin idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından kontrolü altında bulunan diğer şirketler ile şirket adına bir borçlandırıcı işlem ya da sözleşme yapılıp yapılmadığı, davalı şirket Yönetim Kurulu üyesi ... ile ilişkili olan ....Ticaret Limited Şirketi ile yapılan arabuluculuk tutanağının sebebi ve hangi borçtan kaynaklandığı, davalı şirket diğer ortağı ... Aş ile yapılan danışmanlık sözleşmesinin neye ilişkin olduğu ve bu hususta gerçekten bir hizmet alınıp alınmadığı, davacı şirkete 31.12.2021 tarihinde “Yurtdışı Sertifikasyon Gelirleri” Mal ve hizmeti ile alakalı olarak kesilen 587.000,79 Euro tutarındaki faturanın neden kesildiği ve bu faturanın davacı şirkete ulaştırılıp ulaştırılmadığı, ulaştırıldı ise ne şekilde ulaştığı, daha önce yönetim kurulu üyelerinin eşi, üstsoy ve altsoyu, üçüncü derece dâhil yansoy ve kayın hısımlarının işe alınıp alınmadıkları, alındılarsa ne iş yaptıkları, 20.05.2021 tarihinde şirketin USD kasası yaklaşık 463.918,14 TL karşılığı bakiyeye sahipken ... ...’den 25.000 USD nakit (200.507,50 TL) borçlanıldığı, 06.07.2021 tarihinde USD kasası yaklaşık 540.369,01 TL iken ... ...’den 42.593 USD nakit (369.068,35 TL) borçlanıldığı ve 07.07.2021 tarihinde ise şirketin USD kasası yaklaşık 541.755,99 TL karşılığı bakiyeye sahipken ... ...’den 22.858 USD (197.775,99 TL) borçlanıldığı tespit edilmekle elden verilen bu paraların daha sonra... tarafından bankaya yatırıldığının tespit edildiği, şirketin kasasındaki bu varlığa rağmen Yönetim Kurulu üyesi ...’in babasından neden bu miktarlarda borç alındığı ve bu paranın akıbetinin ne olduğu hususlarında rapor hazırlanması için TTK m. 439/1 gereğince davalı şirkete özel denetçi tayin edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; TTK m.439'a göre özel denetçi atanabilmesi için talebin genel kurul tarafından reddedilmesi gerektiğini, ancak davalı şirketin 27/04/2023 tarihinde gerçekleştirilen Olağanüstü Genel Kurul toplantısında davacı taraf temsilcisi tarafından özel denetçi atanması talebinin hukuka uygun olarak dile getirilmediğini, genel kurul tarafından da konu hakkında olumlu veya olumsuz bir karar alınmadığını, oylar eşit olduğundan özel denetçi atanması talebinin kabul veya ret edildiğine ilişkin bir hususun tutanakta yer almadığını, oyların eşit olması halinde talebin reddedilmiş sayılacağına dair bir hükmün mevzuatta yer almadığını, Yargıtay kararlarında da bu konuda bir görüş bulunmadığını, davacı tarafın davalı şirkette azınlık olmayıp diğer ortak ile eşit oranda pay sahibi olduğunu, ayrıca Mahkemece özel denetçi talebinin kabul edilebilmesi için TTK madde 439/2 uyarınca dilekçe sahiplerinin, kurucuların veya şirket organlarının, kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek, şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattıklarını, ikna edici bir şekilde ortaya koymaları gerektiğini, bugüne kadar davalı şirketin tüm iş ve işlemlerinin Şirket Yönetim Kurulu’nun aldığı kararlar ile yapıldığını, ...’in ailesinin uzun yıllardan beri kuyumculuk, sağlık ve gayrimenkul sektörlerinde faaliyet gösterdiğini, nitekim kendisinin de bu nedenle Belçika’da bulunan davacı şirket ile yıllar önce iş ilişkisine başladığını, başarılı işler gerçekleştirmesi üzerine davacı şirket tarafından kendisine ve ailesine ortaklık teklif edildiğini, söz konusu ortaklık kurulduktan sonra davalı şirketin büyük aşamalar kaydettiğini, karlı ve başarılı bir şirket haline geldiğini, ancak davacı şirketin giderek mali krize girmesi ve bu krizi pırlantalara olduklarından daha değerli gösteren sertifikalar vermek suretiyle haksız kazanç sağlayarak aşmaya çalışmasının davalı şirketin paydaşları arasında ihtilafa neden olduğunu, Belçika'da davacı şirketin sorumluları hakkında davalar açıldığını, Belçika'da hukuk davaları ve ceza süreçlerinin halen sürdüğünü, davacı şirket tarafından davalı şirkete verilen lisanslara ilişkin sözleşmelerin haksız şekilde fesih edildiğini, 2021 yılına kadar kârlı olan davalı şirketin maddi açıdan dar boğaza sürüklendiğini, şimdi de davacı tarafça arka arkaya davalı şirkete ihtarnameler keşide edilerek bilgi edinme talepli davalar açıldığını, yönetim kurulu üyesi ... aleyhine sorumluluk davası, şirkete özel denetçi atanması talepli dava açılarak davalı şirketi tamamen yok etmek ve piyasasını ele geçirmenin hedeflendiğini, ...'in davalı şirkette B grubu imza yetkilisi olup A grubu imza yetkilisi olmadan büyük harcamalara ve borçlandırıcı işlemlere imza atamadığını, tüm taleplerin davacı tarafça hakkında asılsız iddialar ile sorumluluk davası açılmış olan tek bir yönetim kurulu üyesi üzerinden yaptığı açıklamalara dayandırmış olması nedeni ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, ...İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasının UYAP sureti, ....ATM ... esas sayılı dosyasının UYAP sureti, ....Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının UYAP sureti, davalı şirketin ticaret sicil kayıtları, ....ATM ... esas sayılı dosyasının UYAP sureti, taraf şirketlerin ticaret sicil kayıtları dosya içerisine alınmıştır.
Davalı şirket yetkilisi ..., " 2016 yılında eşim ... ... biz daha evlenmeden şirketimizde çalışmaya başlamıştı, 2017 yılında biz evlendiğimizde çalışmaya devam etti, kesintisiz olarak 2016 dan sonra 2022 ya da 2023 yıllarında eşim işten ayrıldı, eşim pırlanta uzmanı olduğu için şirketimizde çalıştırdık, çocuğumuz oldu, gebelik sebebiyle eşim işten ayrıldı, eşim çalıştığında en son 12.000 - 15.000 TL arasında maaş ödendi, işten ayrıldığı için taksit taksit kıdem tazminatı ödüyoruz, ayrıca eşimin annesi yine 2016 da henüz biz bekarken şirketimizde çalışıyordu, pandemi ile birlikte işten ayrıldı, ...'e taşındı, kayınvalidem çalıştığı süre boyunca güvendiğimiz için kasada görevliydi, ne kadar maaş ödediğimiz hatırlamıyorum, ama iç işleyişimize göre o pozisyondaki birisi asgari ücretin 1,5 - 2 katı maaş alır, kayınvalideme çıktığı dönemde tek seferde kıdem tazminatı ödendi, bana sorduğumuz ...İnşaat şirketi yine bizim aile şirketimizdir, biz ... danışmanlık şirketinden transfer fiyatlaması üzerinden danışmanlık almıştık, davalı şirketin ... kredisi vardı teminat mektubu ihtiyacı oluşturuyordu, uluslararası ticarette gümrük idaresi de teminat istiyordu, bu teminatları davalı şirket ve Belçikalı ortaklarımız karşılayamadığı için biz teminatı bu aile şirketimiz olan ...şirketinden karşıladık, danışmanlık aldığımız ... şirketi bunun için aile şirketine bir bedel ödenmesi gerektiğini söyledi, bununla ilgili olarak Belçikalı ortaklarımızın da dahil olduğu bir sözleşme imzalandı, bu sözleşme kapsamında gerek teminatlar için gerekse ekipman kullanım bedeli için aylık bedellerin Kök Mek'e ödenmesi için bir sözleşme gerçekleştirildi, sözleşmeden kaynaklı borcu davalı şirket ödeyemeyince borçta indirim yapılmak sureti ile bu arabuluculuk tutanağı düzenlendi, bana sorduğumuz Enstitü İstanbul şirketinin benim tek ortaklı olduğum şirkettir, Belçikalı ortaklarımız benim davalı şirkette bordrolu çalışmamı istemediler, bunun yerine kurulduğu ilk gün danışmalık sözleşmesi imzalandı, 5 yıl süre ile devam etmem istendi, yapmam gereken görevler bu sözleşme ile tanımlandı, bu işleri yaptığımız için sözleşme buna ilişkindi, bana sorduğunuz 31/12/2021 tarihli 587.000 Euro tutarlı fatura ise A tipi hissedarın finans müdürü ... Türkiye'ye geldi, bütün hesapları denetledi ve transfer fiyatlaması çerçevesinde iki şirketin alacaklarını hesapladı, bununla ilgili bir anlaşma imzalandı, bunun neticesinde Türkiye'deki şirket 960 bin küsür Euro alacaklı çıktı, daha sonra kendilerinin kestikleri faturaları iptal ettikleri için 587.000 Euroluk fatura oluşturuldu, biz A tipi hissedar ile karşılıklı davalarımız olduğu için sene atlamadan bu fatura işlemini yaptık, daha önceki yönetim kurulu üyelerinin herhangi bir akrabasından şirkette çalışan olmamıştır, ... kredilerimiz vardı, sıkıştığımız zaman bunları ödemek için babamdan kısa vadede paralar alıp geriye veriyorduk, bana sorduğunuz babamdan alınan ve iade edilen paraların sebebi bunlardır." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Dava, TTK 438.ve devamı maddelerine göre özel denetçi atanması talebidir.
Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
6102 sayılı TTK.nun 438. vd. maddelerinde özel denetim isteme hakkı düzenlenmiştir. Buna göre her pay sahibi, pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olduğu takdirde ve bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmışsa belirli olayların özel bir denetimle açıklığa kavuşturulmasını gündemde yer alamasa bile genel kurulda isteyebilir denilmektedir. Aynı yasanın 2. fıkrası ile Genel kurul istemi onaylarsa, şirket veya her bir pay sahibi otuz gün içinde, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden bir özel denetçi atanmasını isteyebileceği hükmü teredüte yer bırakılmadan açıkça belirtilmiştir.
439. madde ile Genel Kurulun özel denetim istemini reddetmesi halinde Sermayenin en az 1/10'unun halka açık anonim şirketlerde 1/20'sini oluşturan pay sahipleri veya payların itibari değeri toplamı en az 1.000.000 TL olan pay sahipleri 3 ay içinde şirket merkezinin bulunduğu Asliye Ticaret Mahkemesinden özel denetçi atanmasını isteyebileceği düzenlenmiştir. Aynı yasanın 2. fıkrası ile Mahkemece, dilekçe sahiplerinin+ kurucuların veya şirket organlarının kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattıklarının ikna edici bir şekilde ortaya koymaları halinde özel denetçinin atanacağı hükme bağlanmıştır.
Aynı yasanın 440. maddesi uyarınca Mahkemenin şirketi ve istem sahiplerini dinledikten sonra karar verebileceği belirtilmiştir.
Dava konusu bu olayda, davacının, 439. maddesinde sözü edilen paya sahip olduğu, genel kurulun özel denetim talebini reddettiği, talebin 438 ve 439. maddede belirtilen süreler içerisinde yapıldığı amlaşılmıştır.
Bilindiği üzere, anonim şirketlerde, pay sahipliğine bağlanan birçok hak vardır. Kar payı alma hakkı, yeni pay alma hakkı, hazırlık devresi faizi hakkı, tasfiye payı hakkı, genel kurula katılma hakkı, yönetim ve denetimi etkileme hakkı, genel kurulu olağanüstü toplama hakkı, fesih talep etme, çıkma ve çıkma payı hakları bunların başında gelmektedir. Ne var ki ortak olmaya bağlanan bu hakların kullanabilmesi için, şirketin resmi ve fiili iştigalleri, üçüncü kişilerle yaptığı sözleşmeler, şirketin kazanımları ve borçları hakkında bilgi sahibi olması esastır. Yine Anonim şirketler, mahiyeti itibari ile çok fazla, sınırsız sayıda kişinin ortak olabildiği şirket türü olduğundan ortaklarına karşı aleniyet temel ilkedir.
Somut olayda davacıların özel denetim istediği hususların tamamı da bu amaca matuf, kimlerle sözleşme ilişkileri kurulduğunu, şirketin zararına borçlandırıcı işlemler olup olmadığını ortaya çıkarmaya yönelik talepler olduğundan davacının isteminin yerinde olduğu, yasal koşulların davacı yararına gerçekleşmiş bulunduğu anlaşılmakla; davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
A-) Davanın KABULÜNE,
a) İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğünün ...-0 sicil numarası ile kayıtlı ... AŞ'nin TTK 438. Maddesi uyarınca aşağıda belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere;
1. Yönetim Kurulu üyelerinin eşi, üstsoy ve altsoyu, üçüncü derece dâhil yansoy ve kayın hısımları ile doğrudan veya dolaylı ortağı bulunduğu şirketler, bu şirketlerin ortakları, bu şirketlerin idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından kontrolü altında bulunan diğer şirketler ile şirket adına bir borçlandırıcı işlem ya da sözleşme yapılıp yapılmadığının tespiti,
2. Davalı şirket Yönetim Kurulu üyesi ... ile ilişkili olan ....Ticaret Limited Şirketi ile yapılan arabuluculuk tutanağının sebebini ve hangi borçtan kaynaklandığının tespiti
3. Davalı şirket diğer ortağı ... Aş ile yapılan danışmanlık sözleşmesinin neye ilişkin olduğu ve bu hususta gerçekten bir hizmet alınıp alınmadığının tespiti,
4. ... şirketine 31.12.2021 tarihinde “Yurtdışı Sertifikasyon Gelirleri” Mal ve hizmeti ile alakalı olarak kesilen 587.000,79 Euro tutarındaki faturanın neden kesildiği ve bu faturanın ... şirketine ulaştırılıp ulaştırılmadığı, ulaştırıldı ise ne şekilde ulaştığının tespiti
5. Daha önceki dönemlerde yönetim kurulu üyelerinin eşi, üstsoy ve altsoyu, üçüncü derece dâhil yansoy ve kayın hısımlarının işe alınıp alınmadıklarını, alındılarsa ne iş yaptıklarının tespiti,
6. 20.05.2021 tarihinde şirketin USD kasası yaklaşık 463.918,14 TL karşılığı bakiyeye sahipken ... ...’den 25.000 USD nakit (200.507,50 TL) borçlanıldığı, 06.07.2021 tarihinde USD kasası yaklaşık 540.369,01 TL iken ... ...’den 42.593 USD nakit (369.068,35 TL) borçlanıldığı ve 07.07.2021 tarihinde ise şirketin USD kasası yaklaşık 541.755,99 TL karşılığı bakiyeye sahipken ... ...’den 22.858 USD (197.775,99 TL) borçlanıldığı iddialarının doğru olup olmadığı, elden verilen bu şekilde paralar var ise verilen bu paraların daha sonra... tarafından bankaya yatırılıp yatırılmadığı, şirket kasasında böyle bir varlık var ise bu varlığa rağmen Yönetim Kurulu üyesi ...’in babasından neden bu miktarlarda borç alındığı ve bu paranın akıbetinin ne olduğunun tespitine yönelik özel denetçi atanmasına,
b-Özel Denetçi olarak ..., ... ve ...’UN atanmalarına,
c-Her bir Denetçi için 20.000,00 er TL (60.000,00 TL) ücret takdirine, söz konusu ücretin 2 haftalık kesin süre içerisinde davacı tarafından dosyaya depo edilmesine,
d-Denetçilerin görevinin denetçi ücretinin yatırılmasından itibaren başlanmasına,
e-Denetçilere söz konusu denetimi şirket merkezinde yapmak üzere yetki verilmesine,
f-Denetçiler tarafından incelemenin yapılması ve raporun düzenlenmesi bakımından davalı şirkete denetçi işlemlerini yaptırmak üzere ihtarat çıkartılmasına, yönetim kurulunun şirket defterlerini yazışmaları dahil yazılarının kasa, kıymetli evrak ve mallar gibi varlıkların incelenmesi hususunda denetçiye izin vermesi hususunda tebligat çıkartılmasına,
g-Denetçilerin 3 aylık süre içerisinde raporlarını dosyaya sunmalarına, gerekli olması halinde denetçilere en fazla 3 ay daha süre verilebilmesine, yine sunacakları rapordan önce özel denetimin sonuçlarına ilişkin davalı şirketin de görüşünün denetçiler tarafından alınmasına,
h-Özel denetçiler tarafından sunulacak raporun öncelikle mahkememize ibrazına, mahkememize ibraz edildiğinde söz konusu denetim raporunun UYAP sistemine kaydedilmeksizin mahkememiz kaleminde kasada muhafaza altına alınmasına,
ı-Özel denetim raporunun ibrazından sonra öncelikle davacı tarafa tebliğ edilmeksizin davalı tarafa tebliği ile varsa özel denetçi raporuna karşı beyan ve itirazlarını mahkememize sunması ve özel denetçi raporunda varsa şirket sırrına ilişkin sır ya da şirketin korunmaya değer menfaatinin bulunup bulunmadığı hususunda delilleri ve gerekçeleri ile birlikte davalı şirkete 2 haftalık kesin süre verilmesine,
i-Taraflarca denetçiye varsa ek soru sorma, yada değerlendirme ve itirazlarını bildirmek hususunda 2 haftalık kesin süre verilmesine,
j-Tarafların itiraz ve beyanları doğrultusunda ek rapor aldırılıp aldırılmayacağı hususunda mahkememizce bu hususta ara karar oluşturulmasına,
k-Denetçi raporunun sunulması, itirazların değerlendirilmesi sonucu kesinleşen denetçi raporu ile ilgili TTK.'nun 443. Maddesi uyarınca işlem yapılması hususunda şirkete yetki ve süre verilmesine,
l-Denetçilere dosyanın bir örneğinin verilmesine,
2-Harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile 247,70 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince 17.900,00 TL maktu ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere masrafı olmak üzere toplam 186,00 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, ayrıca davacı tarafından yatırılan 179,90 TL harcın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
5-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının talep halinde ve karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, davacı ve davalı vekillerinin yüzlerine karşı mahiyet itibari ile kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 08/05/2024
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ..
e-imzalıdır