T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/598
KARAR NO: 2024/288
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/09/2023
KARAR TARİHİ: 22/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının ... plaka sayılı aracıyla 23/12/2016 ile 20/10/2017 tarihleri arasında ücret ödemeksizin işletme hakkı davacı şirkette olan ... ve bağlı otoyolundan 13 adet ihlalli geçiş gerçekleştirdiğini, geçiş ücretleri ve bu ücretlere ait 6001 Sayılı Kanun 30/5 madde hükmünün getirdiği yasal cezanın ödenmemesi üzerine davalı hakkında ... İcra Müdürlüğünün 2017/... esas (... Genel İcra Dairesinin 2017/... esas) sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durdurulduğunu, icra takibinden sonra 7144 Sayılı Kanunun 18.maddesi ile 6001 Sayılı Kanunun 30.maddesinde değişiklik yapılarak uygulanan ceza kat sayısının ondan dörde düşürüldüğünü, bu nedenlerle itirazın iptali ile takibin devamına, icra takibinin geçiş ücreti ve gecikme cezası olmak üzere toplam 8.430,75 TL asıl alacak ile bu alacağa takip tarihinden önce işlemiş faiz 313,42 TL ve KDV 56,42 TL yönünden takip talebinde gösteriler şartlarla devamına, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki ve zamanaşımı itirazlarının olduğunu, ayrıca davanın yasal süre fazlasıyla geçirildikten sonra açıldığını, davayı kabul etmediklerini, davacı yanın haksız geçiş iddiasını ispatlamak zorunda olduğunu, bu nedenlerle davanın öncelikle usulden, aksi halde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, ... Genel İcra Dairesinin 2017/... esas sayılı takip dosyasının UYAP sureti, PTT'den ve Karayolları Genel Müdürlüğü ... Bölge Müdürlüğü'nden araca tanımlı ... ürününün 23/12/2016-20/10/2017 tarihleri arasındaki banka hesap hareketleri, davacı tarafça sunulan ihlalli geçiş görüntüleri, ihlalli geçiş listesi ve sistem dökümünü içerir CD dosya içerisine alınmıştır.
... Genel İcra Dairesinin 2017/... esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı tarafça davalı şirket aleyhine 18.547,65 TL asıl alacak, 124,11 TL KDV, 689,53 TL faiz olmak üzere toplam 19.361,29 TL üzerinden takip başlatıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durdurulduğu anlaşılmıştır.
Dosya otoyol geçiş konusunda nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişiye tevdi olunmuş, düzenlenen 11/03/2024 tarihli rapor ile, davacı tarafından davalıya araç için 13 ihlalli geçiş listelenmiş olup, geçiş yapan aracın geçiş tarihlerinde davalıya ait olduğu konusunda tereddüt bulunmadığı, davalı tarafından 3 adet geçişe ilişkin geçişi takip eden 15 gün içinde yeterli bakiye bulundurulduğu
tespit edilmiş olup, bu geçişlere ilişkin davalı sorumluluğunun Karayolları genel Müdürlüğü tarafından
çıkarılan yönetmelik çerçevesinde sadece geçiş ücreti ile sınırlı olduğu, davacının geçiş ücretlerine geçiş tarihini takip eden 16. günden başlamak üzere faiz talep ettiği, borçlulara herhangi bir tebligat yapılmaması
nedeni ile ihlalli geçişlere ilişkin temerrüt oluşup oluşmadığı konusunda farklı görüşler bulunduğu, çok sayıda yapılan bu tür tespitlerde genel kabul edilmiş uygulamanın davalının
temerrüde düşürülmediği, temerrüdün takip tarihi ile başladığı ve faize bu tarih itibarı ile hak
kazanıldığı esasından hesaplama yapılması şeklinde olduğu, ancak mahkeme aksi kanaati taşıyor
ise raporda bu duruma göre de terditli hesaplama yapılmış olup, buna göre temerrüdün takip tarihinde oluştuğunun kabulü halinde davacının 04.11.2017 takip tarihi itibarı ile davalıdan davalıya ait araçların ihlali geçişleri kaynaklı geçiş
ücreti ve cezalar toplamı olan 6.918,10 TL alacağının bulunduğu,
asıl alacak tutarı olan 6.918,10 TL'ye takip tarihinden tahsil tarihine kadar 3095 Sayılı kanun
çerçevesinde değişken oranlarda ticari faiz uygulanması gerektiği,
Mahkeme’nin takdirinin davacı talebinde olduğu üzere geçiş tarihini takip eden 16. gün
temerrüt oluştuğu kanaatinde olması halinde
davacının davalıdan 04.11.2017 takip tarihi itibarı ile toplam alacağının 7.175,60 TL asıl alacak
tutarının 6.918,10 TL olduğu,
asıl alacak tutarı olan 6.918,10 TL'ye takip tarihinden tahsil tarihine kadar 3095 Sayılı kanun
çerçevesinde değişken oranlarda ticari faiz uygulanması gerektiği sonuç ve kanaati belirtilmiştir
Dava, itirazın iptali davasıdır.
Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; öncelikle HMK'nın 10. maddesi uyarınca akdin ifa edileceği yer yetkilidir. Sözleşmeye göre akdin ifa yeri yani hizmetin yapıldığı yer aynı zamanda TBK 89. Maddesi uyarınca para borcu alacaklının yerleşim yeri İstanbul olduğundan, davalının yapmış olduğu yetki itirazının reddine, yine davalı tarafça süresi dahilinde yapılan zamanaşımı definin taraflar arasındaki hizmet sözleşmesi ilişkisi bulunduğu ve araç geçiş tarihi 23.12.2016-20.10.2017 ve takip tarihi 15.11.2017 ile arabuluculuk sürecinin başladığı tarih(13.12.2022) ve dava tarihi arasındaki süre dikkate alınarak TBK 146-154. maddesi hükmü dikkate alınarak tazmin talebinin süresinde yapıldığının tespitiyle reddine, davalı tarafın hak düşürücü süreye yönelik itirazının, davalı tarafça takip dosyasına 20/12/2017 tarihinde itirazda bulunulmuş olması ve söz konusu itiraz dilekçesi ve durdurma kararının davacı tarafa tebliğ edilmemiş olduğu ve davanın yasal hak düşürücü süre içerisinde açıldığından reddine karar verilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalı adına kayıtlı bulunan aracın işletme hakkı davacıya ait köprü ve otoyolları kullanması nedeniyle ihlalli geçişlerinden doğan alacağın tahsili amacıyla davacı tarafından başlatılan icra takibine davalının itirazı noktasında toplanmaktadır.
6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 30. maddesinde geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali hali düzenmiş, 1. fıkrasında "Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin on katı tutarında idarî para cezası verilir." (25/05/2018 tarihli, 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18. maddesi ile "on" ibaresi "dört" şeklinde değiştirilmiştir.)
3. fıkrasında "Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen idari para cezaları ile geçiş ücretleri ve ikinci fıkrasında yer alan idari para cezaları tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idarî para cezaları 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi tarafından takip ve tahsil edilir. Vergi daireleri tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri, tahsilatın yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar Genel Müdürlük hesaplarına aktarılır.",
5. fıkrasında "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. Ücretin on katı fazlası olarak tahsil edilen ceza tutarının yüzde altmışı, tahsilini izleyen ayın yedinci günü mesai bitimine kadar, işletici şirket tarafından Hazine payı olarak, yıllık kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesine şekli ve içeriği Maliye Bakanlığınca belirlenen bir bildirimle ödenir. İşletici şirket tarafından Hazine payının eksik bildirilmesi veya hiç bildirilmemesi ya da bildirildiği halde süresinde ödenmemesi halinde, Hazine payının ödenmesi gerektiği tarih ile tahsil edildiği tarih arasında geçen süreye 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre uygulanacak gecikme zammı ile birlikte ilgili vergi dairesince 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir." (25/05/2018 tarihli, 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18. maddesi ile "on" ibaresi "dört" şeklinde değiştirilmiş, ikinci ve üçüncü cümleler yürürlükten kaldırılmıştır.)
6. fıkrasında "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından ücretsiz geçiş yapan araçlar, işletici şirket tarafından bu maddenin yedinci fıkrasında öngörülen sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde en yakın trafik kuruluşuna bildirilir."
7. fıkrasında "Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz."
25/05/2018 tarihli, 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18. maddesi ile 25/06/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 30. maddesine eklenen 9. fıkrada "Bu maddenin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, yedinci ve sekizinci fıkraları Bakanlık tarafından işletilen otoyolları ve erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için; beşinci, altıncı ve yedinci fıkraları ise Bakanlık tarafından 3996 sayılı Kanun ve diğer ilgili kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için de uygulanır.
25/05/2018 tarihli, 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 19. maddesi ile 25/06/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 30. maddesine eklenen Geçici 3. maddesinde "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden yapılmış olan geçişlerde araç sahiplerine bu Kanunun 30 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tahakkuk ettirilen ancak bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla tahsilatı yapılmamış olan para cezaları hakkında bu Kanunun 30 uncu maddesinde yer alan oranlar uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
Davacı şirket tarafından geçiş ücretlerinin ve ceza bedellerinin tahsili noktasında uygulanması gereken yasal düzenleme, yasanın 30. maddesinin 5, 6 ve 7. fıkralarıdır. Zira 3. fıkrada düzenlenen tebliğ hükmünün, maddenin birinci fıkrasında belirtilen idari para cezaları ile geçiş ücretleri ve ikinci fıkrasında yer alan idari para cezaları yönünden geçerli olduğu açıkça düzenlenmiş olup, idari para cezalarının ise Genel Müdürlükçe yetkilendirilen personel veya trafik polisi, trafik polisinin görev alanı dışında kalan yerlerde jandarma personeli tarafından verileceği belirtilmiştir.
Davacı şirket tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri ve cezalar ise bu kapsamda olmadığından, yasal düzenleme ile tebliğ zorunluluğunun olmadığı ve geçiş tarihinden itibaren 15 günlük süre içerisinde ödenmesi gerektiği açıktır. Ancak bu hükmün uygulanabilmesi için ihlalli geçişin, geçiş anında muhataba bildirilmesi gerekmektedir. ... cihazı/ ... etiketi bulunduğu sabit olan davalı aracının, gişelerden geçiş yaptığı esnada geçiş ücretlerinin bakiye olmaması yada başka bir nedenle tahsil edilemediğinin, nakit/kart ile ödeme yapılmadığının ve ödeme yapmaksızın geçiş yapılması sebebiyle 15 gün içerisinde cezasız ödeme yapma imkanına sahip olduklarının, davalı tarafça bilindiği ancak ödeme yapılmadığı yönündeki davacı iddiası ile geçiş ücretleri ve cezaların muaccel olduğu tarihin bu şekilde belirlenmesi mümkündür.
Açıklanan nedenlerle ve özellikle köprü ve otoyollar ile ilgili geçişleri düzenleyen kanun ve ilgili mevzuat hükümleri ile yasal düzenlemeler çerçevesinde, kabul edilen alacağın likit bilinebilir olması nedeniyle icra inkar tazminat talebinin kabulü aynı yasal düzenlemeler çerçevesinde ise ihlalli geçiş yapan ve geçiş ücretini yasal sürede ödemeyen davalı araç malikinin ise geçiş ücretiyle birlikte ceza tutarını ödemekle mükellef olduğundan; ancak
Yaptırılan bilirkişi incelemesinde, tüm geçişler incelendiğinde 13 tanesinde de geçiş anında geçiş bedelini tahsile yetecek kadar bakiye bulunmadığı, ancak 3 tanesi için davalının geçişi takip eden 15 gün içinde yeterli bakiye bulundurmasına karşılık davacı tarafından tahsilat yapılmadığı, geçiş ücretlerinin hiçbir zaman hesapta bulundurulmamasından geçiş cezaları bakımından davalı sorumluluğu açık olmakla birlikte geçiş ücretinin takip eden 15 gün içinde hesapta bulundurulsa dahi, cezalardan sorumlu olmamasına karşılık ücret tutarının ödenmesi yönünden davacının sorumlu olduğu, bu itibarla yapılan hesaplama neticesinde davacının tespit edilen geçiş ücreti ve ceza tutarı olmak üzere toplam 6.918,10 TL alacaklı olduğunun kabulü gerekmektedir. Ayrıca davalıya takip öncesi ihlalli geçişlere ilişkin herhangi bir bildirimde bulunulmaması, TBK madde 117 uyarınca da borç ihtarında bulunulduğuna dair herhangi bir bildirim veya ihtarname bulunmadığından takip öncesi işlemiş faiz talebinin ve buna bağlı olarak KDV talebinin yerinde olmadığı değerlendirilmekle davacının davasının kısmen kabulü ile, davalının ... İcra Müdürlüğünün 2017/... esas (... İcra Dairesinin 2017/... esas) sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin 1.685,70 TL geçiş ücreti ve 5.232,40 TL ceza tutarı olmak üzere toplam 6.918,100 TL üzerinden devamına, ayrıca alacak belirlenebilir olduğundan İİK 67/2 Mad uyarınca alacağın %20 si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Emsal için bknz İst.BAM 45.HD'nin 2023/650; 2023/690)
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE, davalının .... İcra Dairesinin 2017/... Esas (... İcra Dairesi'nin 2017/... esas) sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile; takibin 6.918,10-TL asıl alacak (1.685,70-TL geçiş ücreti ve 5.232,40-TL ceza tutarı) üzerinden devamına, asıl alacak tutarına takip tarihinden tahsil tarihine kadar işleyecek % 9,75 oranında ve TCMB tarafından belirlenen değişen oranlarda avans faizi uygulanmasına, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-İİK. 67/2. Maddesi uyarınca asıl alacağın %20’si oranında (1.383,62-TL) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 472,57 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 202,72 TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Davacı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden kabul edilen dava değeri itibariyle AAÜT uyarınca 6.918,10 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,
5-Davalı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden red edilen miktarı itibarı ile AAÜT uyarınca 1.882,49 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsil edilerek davalı tarafa verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan; bilirkişi, müzekkere, posta, tebligat masraflarından oluşan toplam 3.072,50 TL yargılama masrafının kısmen kabul ve red oranına göre yapılan hesaplamada 2.415,27 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına, Ayrıca bu dava nedeniyle davacı tarafından yatırılan 269,85 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
7-Davalı tarafça sarf edilen yargılama gideri bulunmadığından hüküm kurulmasına yer olmadığına,
8-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul reddi oranında yapılan hesaplama neticesinde 2.452,61 TL'sinin davalıdan, 667,39 TL'sinin davacıdan tahsili ile Hazine adına gelir kaydına,
9-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK. yönetmeliğinin 47/1. maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,
Dair miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda okunup usulüne uygun anlatıldı. 22/04/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır
İşbu evrak, 5070 Sayılı Elektronik İmza Yasası kapsamında imzalanmıştır.