T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/446 Esas
KARAR NO : 2025/246 Karar
DAVA : Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle)
DAVA TARİHİ : 01/08/2024
KARAR TARİHİ : 11/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekilinin sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle;
... A.Ş. ... şubesinden verilme keşidecisinin davacı şirket olduğunu, ... çek nolu 19.500 TL bedelli çeki ... isimli şahsa verdiğini, bu kişi de çeki kaybettiğini, bu çekin ... 14. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile takibe konulduğunu, davacı şirketin lehdar ...'ın isteği üzerine icra dosyasına icra dosya borcunu ödediğini ve dosyanın infaz olduğunu, davalı ... firmasının davacı şirketin keşidecisi olduğu ... A.Ş. Şişli şubesinden verilme keşidecisinin davacı şirket olduğunu, ... çek nolu 19.500 TL bedelli çek ile ilgili ... 14. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan takip ile aslen hakkı olmadığını, kötü niyetli ve davacıyı zarara uğratmak istediğini, davalının sebepsiz ve haksız yere tahsil ettiği 27.000,33 TL'nin davacı şirkete ticari avans faizi ile birlikte iadesine, 30/06/2016 tarihinden bugüne kadar yaşanan yüksek enflasyon ve yıllar içinde paranın satın alma gücündeki azalma nedeniyle davacı şirketin ödediği bedel ile ticari avans faizinin çok üzerinde müvekkili şirketin uğradığı munzam zararlarına karşılık şimdilik 1.000,00-TL. maddi tazminatın (belirsiz alacak), ticari avans faizi ile birlikte davalı şirketten alınarak davacı şirkete verilmesine ,yargılama giderleri ile ücreti vekaletin de davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki istirdat davası, İİK'nun 72.maddesindeki hak düşürücü süre içerisinde ikame edilmediğini, davanın usulden reddini, davacı taraf, dava dışı ... tarafından açılan davada taraf olmadığını, her dava tarafları bakımından sonuç doğuracağını, davacı bakımından kabul anlamına gelmemekle birlikte haksız ödeme yapıldığını öğrenme tarihi ödeme tarihi olduğunu, bu nedenle ancak... tarafından ileri sürülebilecek bir husustan kötü niyetli olarak yararlanmaya çalışan davacının beyanlarının kabulü mümkün olmadığını, davacı taraf, dava dışı ... tarafından ikame edilen ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyasına 24/02/2023 tarihinde sunduğu beyan dilekçesinde, huzurdaki davadaki iddialarını bildirdiğini, ödemenin ... adına yapıldığını, kendilerinin ... 14. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasından dolayı herhangi bir alacağının bulunmadığını ikrar ettiğini, davacının bu ikrarı nedeniyle davanın reddi gerektiğini, dava konusu çeklerin davacı şirkete faktoring sözleşmesine istinaden ve ciro yoluyla geçtiğini, çek üzerindeki ciro silsilesi düzgün ve davacı şirket iyi niyetli yetkili hamil olduğunu bile bile davacının zararına hareket etmediğini, davalının kötü niyet ya da ağır kusur yüklenmesi mümkün olmadığından davanın reddi gerektiğini, öncelikle davanın süre yönünden reddine, haksız davanın esastan reddine, davacı aleyhinde % 20’ den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava, davacı şirket tarafından davalı tarafça ... 14. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası ile yapılan takipte haksız ve sebepsiz yere ödediğini beyan ettiği paranın iadesi ile birlikte ödediği paranın değer kaybından kaynaklı munzam zarar tazminine ilişkin olduğu anlaşıldı.
Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, ... 14.İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası ve dosyaya ihtirazı kayıtla yapılan ödemenin dekontu ve icra dosyasındaki diğer tüm belgeler, ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 27/02/2023 tarih ve ... Esas 2023/184 Karar sayılı kararı ve bu dosyanın çerisindeki tüm belgeler, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16.Hukuk Dairesinin 05.02.2024 tarihli ... E.,... K. Sayılı kararı, ... 7.Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas sayılı dosya uyap sureti, bilirkişi incelemesi, yemin, isticvap, arabuluculuk evrakı, banka kayıtları her türlü yasal delil dosya arasına alınmıştır.
...14.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı tarafından davalı aleyhine toplam 27.000,33 TL alacak üzerinden takip başlatıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durdurulduğu anlaşılmıştır.
Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
Davanın, davacının davalıya borçlu olmadığı iddiası ile ...14.İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu ödemenin istirdadı ile munzam zarar talebine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Dava konusu ödemenin temelinin, ... A.Ş. ... şubesinden verilme, keşidecisinin davacı,...çek nolu 19.500 TL bedelli çek olduğu anlaşılmıştır.
Çek sureti incelendiğinde ... A.Ş. ... şubesine ait, ... çek nolu 19.500 TL bedelli, keşidecisinin ..., lehtarının ... olduğu, çekin. tarafından ciro edilerek dava dışı ... – ... ve bu cirantadan da davalı ... şirketine geçtiği anlaşılmıştır.
Dava dışı Lehtar, çekin elinden rızası hilafına çıktığını, çek arkasındaki ciro imzasının kendisine ait olmadığını, sahte ciro yolu ile çekin tedavüle sokulduğunu iddia ederek ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesinde çekin zayi ve iptali için dava ikame etmiş ve mahkemenin ...Esas ... Karar sayılı ilamı ile ''...Davacı vekili 13/07/2016 tarihli dilekçesinde çeki elinde bulunduran ...AŞ aleyhine ... 4 Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dava dosyasında menfi tespit davası açtıklarını, çek bedelinin icra takibinde ödendiğini belirterek tedbirin kaldırılmasına, teminatın iadesine karar verilmesini istemiştir. Davacı vekilinin beyan dilekçesi ve tüm dosya kapsamına nazaran; dava konusu çekin... AŞ nin elinde bulunduğu, davacının çek bedelini ödediği, tedbirin kaldırılmasını istediği anlaşılmakla...'' şeklindeki gerekçe ile dava konusu çek hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermiştir.
Çekin meşru hamili olduğunu beyan eden davalının ortaya çıkması ile birlikte dava dışı ... ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde çekin istirdadı ile birlikte davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 27/02/2023 tarih ve ...Esas ... Karar sayılı ilamı ile özetle ''...Davacının lehtarı olduğu ... şubesine ait ,keşidecisi ...Şti olan ... çek nolu 19.500 TL bedelli çekin zayi sebebi ile imza inkarında bulunmuş menfi tespit istemi ile çekin istirdatını talep etmiştir. Yargılama aşmasında dava konusu çek hamil davalı tarafından ... 4.İcra Dairesi'nin...E . Sayılı dosyası ile takibe konu edilmiş, 30/06/2016 tarihinde 27.000,33 TLnin icra dosyasına ödendiği gerekçesi ile davasını ıslah etmiş ve davasını menfi tespit istemli istirdat davasına dönüştürmüştür. Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda Mahkememizin 05/06/2017 tarih, ...esas ve ... karar sayılı ilamı ile davacının menfi tespit isteminin kabulü ile ödenen bedelin istirdatına vede kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş, Mahkememiz ilamının İstinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin 09/07/2020 tarih, ... esas ve ...Karar sayılı ilamı ile; ".... Açıklanan nedenlerle; imza incelemesi usulüne uygun yapılmadığı nedenle yeniden belge toplanarak yapılması ve ödeme ile ilgili olarak davacı yanın değil dava dışı keşidecinin ödemeyi yapan olarak kayıtlarda bulunması hususunun da istirdat talebi açısından değerlendirilmesi için dosyanı ilk derece mahkemesine gönderilmesine..." gerekçesi ile bozulmasına karar verilmiştir.
Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır. Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya ait olmakla; adi senetteki imzanın inkar edilmesi halinde mahkemenin imzanın sahte olup olmadığı konusunda kendiliğinden araştırma yapması gerekir.
Mahkememizce bozma ilamından sonra yargılamaya devam olunmuştur.
İstinaf ilamında belirtildiği üzere davacının emsal imza örnekleri celp edilmiş,dava konususu ...bank ... şubesine ait ,keşidecisi ....Şti olan ... çek nolu 19.500 TL bedelli çek üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş,
Mahkememizin 2020/452 Esas sayılı dosyasında 09/01/2023 havale tarihli ... sayılı alınan Adli Tıp Raporunda özetle; Tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından yapılan incelemede; İnceleme konusu çek arka yüzde ...'a atfen atılı 1.ciro imzası ile ...'ın mevcut mukayese imzaları arasında ilgi ve irtibat tespit edilemediği kanaati ile rapor tanzim edilmekle; Davacının dava konusu çekten kaynaklı borçlu olmadığı anlaşılmış,ancak yargılama aşamasında 3. Kişi tarafından 30/06/2016 tarihinde 27.000,33 TL nin istirdat talebi yönünden ise her ne kadar davacıya ödenmesine yönelik muvafakat verilmiş ise de usulüne uygun alacağın temliki sözleşmesi dosyaya sunulmamakla, davacı tarafça yapılan bir ödeme olmadığı anlaşıldığından, aktif husumet noksanlığı sebebi ile talebin reddi gerekmiş,
Davacının çekin istirdatı talebine yönelik, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür '' hükmü düzenlenmekle davalı hamilin iktisabında kötüniyeti ya da ağır kusurlu olduğu davacı tarafça ispat edilememekle reddine dair...'' şeklindeki gerekçe menfi tespit davası yönünden davanın kabulüne, istirdat yönünden ise usulüne uygun alacağın temliki sözleşmesi bulunmadığından davanın reddine, yine çekin istirdadı yönünden ise davalı hamilin iktisabında kötüniyeti ya da ağır kusurlu olduğunun davacı tarafça ispat edilememesi nedeni ile davanın reddine karar verilmiştir.
Yukarıda da açıklandığı üzere gerek ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesinde ve gerekse ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde dava ikame eden dava dışı Lehtar ...'dır.
... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin ilgili kararı ile dava dışı ...'ın davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, çekin istirdadı yönünden ise davalı hamilin iktisabında kötüniyeti ya da ağır kusurlu olduğunun davacı tarafça ispat edilememesi nedeni ile davanın reddine karar verilmiştir.
Çek iptal kararının etkisine ilişkin TTK 652. Madde düzenlemesi dikkate alındığında, iptal kararının verilmesiyle, kıymetli evrakın hak sahibini teşhis fonksiyonunun ortadan kalkacağı (olumsuz sonuç) iptal kararını alan davacının borçludan kendisine çeki ibraz etmeden ödemede bulunmak hakkını kazanacağı, borçlunun da hile ve ağır kusuru bulunmadıkça iptal kararını ibraz edene karşı ödemede bulunmakla borcundan kurtulacağı, diğer etkisi ise (olumlu sonuç) iptal kararını elde eden kişinin iptal ile çekten ayrılan hakkın sahibi olduğuna karine teşkil etmesidir. (bkz Yargıtay (kapatılan) 19. Hukuk Dairesi'nin 17/04/2012 tarihli ... Esas-...Karar sayılı ilamı ve ... Esas, ... Karar sayılı ve 25/11/2015 tarihli ilamı)
Dava dışı ... tarafından açılan davada, dava konusu çekin zayi nedeni ile iptaline karar verilmemiş, bilakis çek nedeni ile davalı tarafa yapılan ödeme nedeni ile konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, dolayısı ile ... 4. ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan davada da dava dışı ...'ın davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.
Somut olayda ise, ödemiş olduğu paranın iadesini isteyen, çekte keşideci olan davacı şirkettir.
İmzaların istiklali prensibine göre geçerli bir ciro silsilesi ile bonoyu elinde bulunduran hamil, kötüniyeti kanıtlanmadığı sürece yetkili hamil sayılacaktır. Davacı taraf davalı tarafın başlatmış olduğu icra takibinde, çekteki imzası ve borçlu olması nedeni ile ödemeyi yapmış ve dosyayı kapatmıştır. ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde çekin istirdadı için dava dışı ... tarafından açılan dava, davalı hamilin iktisabında kötüniyeti ya da ağır kusurlu olduğunun davacı tarafça ispat edilememesi nedeni ile reddine karar verildiği yukarıda belirtilmişti. Dolayısı ile davacı tarafın imzaların istiklali prensibine göre geçerli bir ciro silsilesi ile bonoyu elinde bulunduran hamile yapmış olduğu ödemeyi talep etmesi mümkün değildir.
Çeki kaybeden ve çekin gerçek hamili olduğunu iddia eden dava dışı lehtar ...'ın ise genel hükümler uyarınca talep hakkı mevcut olup, iş bu davada davacı tarafın borçlu olması nedeni ile talep hakkı bulunmamaktadır.
Açıklamalar doğrultusunda davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 137,22-TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 28.000,33-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davacı taraftan alınarak Hazine adına gelir kaydına,
6-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK. yönetmeliğinin 47/1. maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,
Dair, miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı okunup usulüne uygun anlatıldı.11/03/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır