T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/509 Esas
KARAR NO:2024/584
DAVA:Menfi Tespit (İnanç Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:04/09/2024
KARAR TARİHİ:06/09/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit ( İnanç Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin dava dışı "... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş." unvanlı borçlu şirket aleyhine 12.06.2024 tarihinde....İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyasıyla kambiyo yolu ile icra takibi yaptığını, ardından....Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/... D.İş numaralı ve 27.06.2024 tarihli ihtiyati haciz kararına istinaden haciz ve muhafaza işlemlerini başlattığını, ihtiyati haciz kararına istinaden esas icra dairesinin 01.07.2024 tarihli talimatı ve ... Genel İcra Dairesinin 2024/... Talimat numaralı dosyası ile 03.07.2024 tarihinde III.Kişi konumundaki davacı şirketin şube adresinde menkul mal haczi yapıldığını, davacı şirketin söz konusu haciz işlemine itiraz etmiş ve istihkak iddiasında bulunduğunu ancak davalı şirketin istihkak iddiasını kabul etmediğini, talimat icra dairesinin hacizli menkul malları muhafaza etmediğini, davacı şirket vekiline yeddiemin olarak bıraktığını, İİK 97.madde hükmü gereğince istihkak iddiası konusunda işlem yapılmak üzere Esas İcra Dairesinin bilgilendirildiğini, esas icra dairesinin 05.07.2024 tarihli tensiple istihkak iddiası hakkında karar verilmek üzere icra dosyasını İcra Mahkemesine gönderdiğini, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ....İcra Hukuk Mahkemesi, 2024/... E. 2024/... K. 16.07.2024 tarihli karar ile ; Takibin İcra İflas Kanununun 97.maddesi gereğince devamına kesin olarak karar verildiğini, söz konusu mahkeme kararının davacı şirkete tebliğ edilmediğini, davalı şirket vekilinin talebi sonucunda 22.07.2024 tarihli esas icra dairesinin tensip kararı ve talimatı ile 23.07.2024 tarihinde yine davacı şirketin şube adresinde haciz ve muhafaza işlemine başlandığını, davacı şirket vekilinin haciz ve muhafaza işlemini önlemek için davalı şirket vekilleri ile uzun bir istişare sonucunda haricen anlaşmaya vardığını, taraf vekillerinin tutanak altına aldıkları harici anlaşma gereğince davacı şirket vekilinin davalı şirket vekilinin banka hesabına icra ve şirket bilgisi vermek suretiyle 1.300.000 TL teminatın depo edildiğini, tüm bu işlemlerden sonra, haciz tutanağı sonuca bağlanmış, "istihkak davası açacağını" beyan eden davacı şirket vekili karşısında davalı şirket vekili "şimdilik bir işlem talebimiz yoktur" demek suretiyle haciz ve muhafaza işlemi yapılmamasını sağladığını, daha sonra davacı şirketin davalı şirket ve dava dışı borçlu şirket aleyhine 29/07/2024 tarihinde istihkak davasının ikame edildiğini, söz konusu davanın ....İcra Hukuk Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasına kayıtlandığını, bu arada davalı şirket vekilinin dayanak.... İcra Dairesinin ... E.sayılı dosyasına 26.07.2024 tarihinde haricen tahsilat bildiriminde bulunduğunu ve dosyanın kapatılmasını talep ettiğini, bu gelişme üzerine, davacı şirketin davalı şirkete ve vekiline ....Noterliği, 01.08.2024 tarih, ... sayılı ihtarname keşide ettiğini, davalı şirket vekilinin banka hesabına teminat olarak depo edilen 1.300.000.-TL'nın derhal iadesini talep ettiğini, aksi durumda yasal yollara başvurulacağını ihtar ettiğini, davalı şirket ve vekilinin, ....Noterliği, 09.08.2024 tarih, ... sayılı karşı ihtarname keşide ettiğini, 23.07.2024 tarihli 1.300.000.-TL miktarlı ödemenin dosya borcunun ödenmesi niteliğinde olduğunu beyan ettiğini, davacı şirket ve vekilinin talebini kabul etmemiş olduğunu, gelinen noktada davalı şirket aleyhine menfi tespit ve istirdat davası açmanın zorunlu hale geldiğini, davaya dayanak olan ....İcra Dairesinin ... E. Sayılı takipte davalı şirket tarafından dava dışı borçlu "... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş." aleyhine takip yapıldığını, söz konusu takip ve borçla hiçbir ilgisi bulunmayan davacı şirketin III.kişi konumunda olduğunu, davacı şirket vekilinin davalı şirket vekillerine güvendiğini ve inandığını, haciz ve muhafaza işlemi yapılmaması için davalı şirket vekilinin banka hesabına teminat ve depo niteliğinde ödeme yaptığını, III.kişi konumundaki davacı şirketin, ....İcra Dairesinin ... E. sayılı icra takibine istinaden davalı şirkete herhangi bir borcunun bulunmadığını, davacı şirket vekilinin, haciz ve muhafaza tehdidi ile davalı şirket vekilleri ile anlaşmaya vardığını, davalı şirket vekilinin banka hesabına "teminat ve depo" niteliğinde 1.300.000.-TL olarak ödeme yaptığını, davalı şirket vekilinin, banka hesabına "teminat ve depo" niteliğinde yapılan ödemeyi "dosya borcunun ödenmesi" niteliğinde değerlendirmesi ve noter ihtarına karşın iadenin gerçekleşmemesi nedeniyle temerrüt ve İİK'nun 72.madde hükmü gereğince Menfi Tespit ve İstirdat Davası koşulları oluştuğunu belirterek davacının, ....İcra Dairesinin ... E. sayılı takip dosyasına istinaden 1.300.000.-TL borçlu olmadığının tespitine, 1.300.000.-TL'nın ödeme veya temerrüt tarihinden başlayan avans faizi ile birlikte davalıdan geri alınmasına, davacıya verilmesine, İİK 72/5.madde hükmü gereğince dava konusu miktarın %20 oranında tazminatın davalıdan alınmasına, davacıya verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava; İİK 89.maddesi uyarınca üçüncü şahıs tarafından açılan menfi tespit istemine ilişkindir.
Hukuk mahkemelerinin hangileri olduğu ve bunların kuruluşu 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun 4 ve 5 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasına göre asliye hukuk mahkemeleri, sulh hukuk mahkemelerinin görevleri dışında kalan ve özel hukuk ilişkilerinden doğan her türlü dava ve işler ile kanunların verdiği diğer dava ve işlere bakar. Bu husus 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 2 nci maddesiyle de teyit edilmiştir. Anılan maddenin ikinci bendi Hukuk Muhakemeleri Kanununda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesinin diğer dava ve işler bakımından da görevli olduğunu vurgulamıştır. Asliye Ticaret Mahkemeleri de 5235 sayılı Kanunun 5. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenmiştir ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5 inci maddesinin 1 numaralı bendi uyarınca bu mahkemeler, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde hangi işlerin ticari dava olarak nitelendirilecekleri belirlenmiş, anılan kanunun 5. maddesinde asliye ticaret mahkemesi ile asliye ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir.
Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grupta toplamak mümkündür.
Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz, TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.
Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayıl TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olmasını sağlamaz. Başka ifade ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira; Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.
Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.
Somut olayda alacaklı ... A.Ş. tarafından takip borçluları dava dışı ... İnş. San.ve Tic.A.Ş. İle ... aleyhine ....İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile başlatılan takipte 3.kişi konumundaki davacı şirket adresinde 03.07.2024 tarihinde menkul haczi yapılması için talimat yoluyla hacze gidilmiş, davacı şirket vekili tarafından haciz ve muhafaza işlemini önlemek için davalı alacaklı vekili banka hesabına ödeme yapılmış olup, davacı tarafça ödemenin teminat ve depo niteliğinde olduğu, inanç işlemi olarak teminat olarak yapılan ödemenin borca mahsuben yapılmasının mümkün olamayacağı belirtilerek menfi tespit ve istirdat talep edildiği anlaşılmaktadır.Dava; İcra ve İflas Kanunun 89. maddesi hükmüne dayalı olarak açılmış olup; üçüncü şahıs tarafından açılan menfi tespit istemine ilişkindir. İş bu eldeki dava ticari dava değildir. Davacı ile davalı arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmamaktadır. Tarafların tacir olması da davayı ticari kılmamaktadır. Uyuşmazlık takip hukukundan kaynaklanmakta olup görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yukarıda izah olunan ticari davalardan hiç bir kategoriye de girmediği, davanın ticari dava olmadığı değerlendirilmiştir.
Saptanan ve hukuksal durum bu olunca TTK nun 4 ve 5 maddeleri kapsamında "ticari dava" olarak nitelendirilemeyeceği ve davaya bakmanın Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevi kapsamında olduğu, Mahkememizce görevsizlik kararı verilmesi gerekmiş aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. (Emsal için bkz İst.BAM 44 HD : 2023/1401 Esas 2023/1210 K sayılı kararı).
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, 6100 Sayılı HMK.'nın 2. maddesi uyarınca ilgili ihtilaflara bakma görevinin Asliye Hukuk Mahkemelerine ait olduğu, mahkememizin görevli olmadığı anlaşılmakla, işbu davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle 6100 sayılı HMK'nun 114/c maddesi uyarınca USULDEN REDDİNE
2-HMK 20. Maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesine müteakip taraflarca 2 haftalık süre içerisinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi talep edilmesi halinde dosyanın görevli İSTANBUL NÖB. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE gönderilmesine, taraflarca 2 haftalık süre içerisinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesinin talep edilmediği takdirde RESEN davanın açılmamış sayılacağına karar verileceğinin ihtarına ,
3-HMK'nun 331/2 maddesi gereğince görevsizlik ve yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderlerine o mahkemenin hükmedeceği, gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkemenin dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkum edeceği ön görüldüğünden yargılama giderleri konusunda bu aşamada KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
4-Yargılama, harç ve masrafların ve diğer hususların görevli mahkemece dikkate alınmasına,
Dair, davacı ve davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, HMK 342.maddesine uygun olarak düzenlenmiş dilekçenin, HMK 343.maddesi gereğince Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilmesi ve HMK 344.maddesinde belirtilen harç ve giderlerin yatırılması sureti ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu karar verildi. 06/09/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır