T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/628 Esas
KARAR NO : 2025/607
DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ : 25/10/2024
KARAR TARİHİ : 07/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının İngilizce eğitimi verme ve İngilizce eğitimi için basılı yayın hazırlama faaliyetini göstermekte olduğunu, davacının ... 16. Asliye Ticaret mahkemesi ...Esas dosyası ile haksız rekabete ilişkin maddi ve manevi tazminat davası açtığı, mezkür davanın 09.10.2024 tarihli duruşmasında “08.11.2024 günü saat 14:45de inceleme icrasına, taraflara/vekillere ticari defter ve belgelerini yahut ilgili kısımlarını HMK 219/2 maddesine uygun örneklerini belirlenen inceleme gününde ibraz etmek için kesin süre verilmesine” dair ara karara hükmedildiğini, ilgili Mahkemenin ara kararı neticesinde şirkete ait 2018-2019 yıllarına ait ticari defterlerinin kayıp olduğunun tespit edildiği, bu doğrultuda tutanak tutulduğu, bu ticari defterlerin noter tasdikli olduğunu, zayi olması nedeniyle ... 42. Noterliğinden ... tarihinde tasdik edilen ... yılı ... numaralı yevmiye defteri, ... 42. Noterliğinden 20.12.2017 tarihinde tasdik edilen ... yılı ... numaralı defteri kebir, ... 42. Noterliğinden ... tarihinde tasdik edilen ... yılı ... numaralı envanter defteri, ... 42. Noterliğinden... tarihinde tasdik edilen ... yılı ... numaralı yevmiye defteri, ... 42. Noterliğinden ... tarihinde tasdik edilen ... yılı ... numaralı defteri, kebir ... 42. Noterliğinden ... tarihinde tasdik edilen ... yılı ... numaralı envanter defteri tasdiklerinin ilgili Noterden celbini talep ettikleri, Ticaret Kanunu 82/7 maddesinin “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi afet ya da hırsızlık nedeniyle saklama süresi içinde zıyana uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde ticari işletmenin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını emredebilir.” şeklinde olduğunu, davacı şirkete ait 2018-2019 yıllarına ait ticari defterlerinin tespiti ve zayi belgesi verilmesi talebiyle bu davanın açıldığı belirtilerek zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Davacı tarafa usulüne uygun davetiyeler tebliğ edilmiş olup, ... 16. ATM'nin... Esas sayılı dosya UYAP sureti, ... 42. Noterliğinden envanter defterlerine ilişkin onaylı suret ve makbuzlar, ticaret sicil kayıtları dosyamız içerisine alınmıştır.
Mahkememizce celp edilen ... Vergi Dairesinden davacı şirketin ... 42. Noterliğince ödevli adına tasdik edilen 2017- 2018 takvim yıllarına ait yevmiye defteri, envanter ve defteri kebir ile ilgili herhangi bir işlemin yapılmadığı, ilgili defterlerin zayine ilişkin her hangi bir bildirime ve bu işlemlere ilişkin olarak daire kayıtlarında açılan dava kaydına rastlanılamadığı bildirilmiştir.
Mahkememizce davacı şirket eski muhasebecisi ...'ya yazılan müzekkere ilişkin verilen 08/04/2025 tarihli cevabında tarafınca davaya konu evrakların uhdelerinde olmadığı, şirketin adres değişikliği yaptığı, bu esnada kaybolmuş olabileceği, akıbeti hakkında bilgisinin olmadığı belirtilmiştir.
Dosya YMM bilirkişiye tevdi edilmiş, düzenlenen 24/05/2025 tarihli bilirkişi raporu ile; davacının 2018-2019 ticari defterlerinin (yevmiye-defteri kebir ve envanter) noter tasdiklerinin yapılmış olması nedeniyle bu defterlerin mevcut olduğu konusunda herhangi bir tereddüt bulunmadığı, 2017-2018 yılı defterlerine ilişkin ilgili Vergi Dairesi tarafından herhangi bir işlem yapılmadığının da anlaşıldığı, ilgili defterlerinin ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından talep edilmesi üzerine davacı tarafından ilgili defterlerin bulunamadığı tutanak altına alındığı, gerek ilgili mahkemenin inceleme günü kararı, gerek davacı tarafından düzenlenen zayi belgesinin tarihi dikkate alındığında zayi belgesi müracaatının süresinde yapıldığının görüldüğü, ancak zayi belgesinin talep edilmesi için kanunda yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebeplerinin bulunması ve saklama süresi içinde ziyaa uğraması şartı bulunmadığı, ticari defterler için zayi belgesi saklama süresi içinde talep edilmesine karşılık kanunda belirtilen sebeplerin oluşumuna dair herhangi bir beyan veya belge sunulmamış, sadece tutulan tutanakta zayi nedeninin anlaşılamadığının belirtildiği, kanunda belirtilen sebeplerin hiçbiri bulunmadığı, ilgili kanunda zayi belgesi alınması için gerekli hiçbir sebebin bulunmadığı, herhangi bir belgeye dayalı olmayan beyana dayalı talebin değerlendirilmesinin Mahkememiz takdirinde olduğu belirtilmiştir.
Davacı şirketin ticaret sicil kayıtları ve vergi kayıtları celbedilmiş olup, ... Vergi Dairesinden davacı şirketin ... 42. Noterliğince ödevli adına tasdik edilen 2017- 2018 takvim yıllarına ait yevmiye defteri, envanter ve defteri kebir ile ilgili herhangi bir işlemin yapılmadığı, ilgili defterlerin zayine ilişkin her hangi bir bildirime ve bu işlemlere ilişkin olarak daire kayıtlarında açılan dava kaydına rastlanılamadığına ilişkin bilgi dosyamız içerisine alınmıştır.
Dava; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
Davacı tarafın iddia ve savunmaları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;
Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi uyarınca, bir tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve kâğıtlar hırsızlık veya yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içinde ziya uğrarsa, tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesinden kendisine zayi belgesi verilmesini isteyebilir. Mahkeme, lüzumlu gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. Böyle bir vesika almamış olan tacir defterlerini ibrazdan kaçınmış sayılır.
TTK'nın 82/7. maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.
Tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur. Tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkati ve özeni göstermesi gerekir.(Emsal için bkz İstanbul BAM 43 HD'nin ...E...K sayılı ilamı)
Davacı taraf dava dilekçesinde; davacının ... 16. Asliye Ticaret mahkemesi ... Esas dosyası ile haksız rekabete ilişkin maddi ve manevi tazminat davası açtığı, mezkür davanın 09.10.2024 tarihli duruşmasında “08.11.2024 günü saat 14:45de inceleme icrasına, taraflara/vekillere ticari defter ve belgelerini yahut ilgili kısımlarını HMK 219/2 maddesine uygun örneklerini belirlenen inceleme gününde ibraz etmek için kesin süre verilmesine” dair ara karara hükmedildiğini, ilgili Mahkemenin ara kararı neticesinde şirkete ait 2018-2019 yıllarına ait ticari defterlerinin kayıp olduğunun tespit edildiğini iddia etmiş ise de; davacının şirkete ait 2018-2019 yılına ilişkin envanter defteri, yevmiye defterlerinin çalındığı ya da TTK 82/7 maddesinde sayılan türde bir afet nedeniyle zayi olduğuna dair beyanı bulunmadığı gibi, dosyaya bununla ilgili bir delil de sunulmamıştır. Ayrıca, tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir.
Bu durumda, davacı şirketin ilgili defterlerin bulunamadığına dair tutanak tutulmuş ve tutanakta kaybolma zayi sebebinin anlaşılamadığı ileri sürülmüş olup, tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerekir. Zayi belgesi verilmesi istenilen defterin ne şekilde ve ne zaman zayi olduğuna dair somut bir iddia ve kanıt dahi sunulmamıştır. Davacı tacirin, defterin muhafazasında gerekli dikkat ve özeni göstermediğinden, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.(Yargıtay 11 H.D'si 04/02/2008 tarih, ... E. ...K. Sayılı ilamı , İst Bam 43 HD....).
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 187,80-TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, HMK 342.maddesine uygun olarak düzenlenmiş dilekçenin, HMK 343.maddesi gereğince Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilmesi ve HMK 344.maddesinde belirtilen harç ve giderlerin yatırılması sureti ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar tefhim edildi, usulen anlatıldı.07/07/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır