T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/690 Esas
KARAR NO: 2025/837
DAVA: Tespit
DAVA TARİHİ: 30/09/2025
KARAR TARİHİ: 31/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının dava dilekçesi ekinde fatura bilgileri bulunan ... Marka, ...Tip, 2023 model, ... Şasi/Seri No'lu ve ...motor no'lu iş makinasını (FORKLİFT) 18.03.2025 tarih ve ... seri nolu fatura ile davalıdan satın aldığını, satın alınan iş bu iş makinesinin teknik özelliklerini içeren ve fatura ile uyumlu olduğunu gösteren uzman bilirkişi raporunu da dava dilekçesi ekinde sunduklarını, buna göre iş makinesinin teknik özelliklerinin yine dava dilekçesinde ayrıntılı olarak belirtildiğini, söz konusu iş makinasının anahtarları ve kendisi müvekkilimiz nezdinde olup makine nin davacıya ait olduğunu, zira dava konusu iş makinesinin tescili bir araç olmadığını, bu sebeple mülkiyet, Eşya Hukuku'na ilişkin Medeni Kanun'nun "TAŞINIR MÜLKİYETİ", "B. Kazanılması", "I. Mülkiyetin nakli", "1. Zilyetliğin devri" başlıklı 763. Madde uyarınca zilyetliğin devri ve anahtar teslimi ile geçtiğini, anahtar teslimi ile zilyetliği ve mülkiyeti kazanan müvekkilimiz makine üzerinde istediği gibi hakimiyet sahibidir ve fiili hakimiyetini dilediği gibi kullanabilmekte olduğunu, ne var ki iş bu iş makinesi halen Ticaret Odasına kayıtlı olmadığı (Plakasız olduğu) için trafik polisi tarafından trafikten men edilmiştir ve plakasız olduğu için yediemin otoparkından da çıkarılamadığını, otopark ücreti her geçen gün artmaktadır. Bu sebeple müvekkilimiz oldukça büyük mağduriyetlerin yaşandığını, iş makinesinin halihazırda "üsküdar ...Otopark - Selimeyi ... No : ...Üsküdar/istanbul" adresinde bulunduğunu, iş bu bu iş makinelerinin Karayolları Trafik Kanunu'nun 36. Maddesi uyarınca müvekkilimizin kayıtlı bulunduğu İstanbul Ticaret Odasına tescili yapılarak plakası çıkarılmak zorunda olduğunu, iş makinelerinin İTO'ya kaydı için İTO'ya başvurulduğunda da, iş makinesi daha önce hiç kaydedilmediği için TOBB'un çıkardığı "İş Makinelerinin Tescili İle İlgili Esaslar" Genelgesi'nin 9/4 maddesi gereğince mahkemeden sahipliğe dair karar getirilmesinin istenildiğini, başka bir başka ifade ile davacının davalıya borcu bulunmamasına ve fatura karşılığı anahtar teslim ile makine müvekkilimize devir ve teslim edilmiş olmasına rağmen iş makinelerinin mülkiyetinin müvekkilimize ait olduğuna dair Ticaret Odası tarafından mahkeme kararı istediğini, ticaret odasının da bu karar doğrultusunda iş makinesini tescil etmek olduğunu, huzurdaki davada hukuki yararlarının bulunduğunu, nitekim Yargıtay kararlarının da bu yönde olduğunu, iş bu sebeplerle, yukarıda ve ekte sunulan uzman bilirkişi raporunda teknik özellikleri belirtilen ... Marka, ...Tip, 2023 model, ...Şasi/Seri No'lu ve ... motor no'lu iş makinasının müvekilimize ait olduğunun tespitini isteme gereğinin hasıl olduğunu belirterek sunulan fatura ve uzman bilirkişi raporu doğrultusunda; dilekçe içeriğinde ve ekinde sunulan uzman bilirkişi raporunda teknik özellikleri belirtilen ... Marka, ...Tip, 2023 model,... Şasi/Seri No'lu ve... motor no'lu iş makinesinin mülkiyetinin müvekkilimiz ...'a ait olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı asil cevap dilekçesinde özetle; davacının dava dilekçesinde teknik özelliklerini belirttiği iş makinasının gerçekten mezkur fatura ile tarafımızdarı davacıya satılmış ve teslim edilmiş olup mülkiyeti ve zilyetliği davacıya geçtiğini, bu çerçevede davacının dava dilekçesinde, dava konusu iş makinası ile ilgili beyan ettiği hususların doğru olduğunu, bu sebeple davayı kabul ettiklerini, ancak davanın açılmasına taraflarınca sebebiyet verilmediğinden aleyhimize yargılama giderine hükmedilmemesini arz ettiklerini, davacıdan herhangi bir yargılama gideri taleplerinin bulunmadığını, bu çerçevede yokluklarında karar verilmesini talep ettiklerini belirterek davacının davasını kabul ettiklerini, bu sebeple yokluklarında karar verilerek davanın kabulüne, davanın açılmasına taraflarınca sebebiyet verilmediğinden aleyhlerine yargılama giderine hükmedilmemesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava, ... Marka, ...Tip, 2023 model,... Şasi/Seri No'lu ve... motor no'lu iş makinasının mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tespitine ilişkindir.
HMK'nın 1.maddesine göre göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir. HMK'nın 114/1-c bendi ile mahkemenin görevli olması dava şartı olarak kabul edilmiştir. Aynı Yasa'nın 115/1. maddesine göre de mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı düzenlenmiştir.
6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerince görülerek karara bağlanır. TTK' nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın bu Kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır.
TTK' nın 11/1. maddesine göre, Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir.
TTK' nın 12/1. maddesinde tacir tanımına yer verilerek " Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişi "tacir olarak tanımlanmıştır. TTK'nın 15/1.maddesinde de esnaf tanımı yapılmıştır. Buna göre "İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır.". 21/06/2005 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 3.maddesinde ise esnaf ve sanatkâr, " ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dâhil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler" olarak açıklanmıştır.
6102 sayılı TTKnun 4.maddesinde hangi davaların ticari dava ve çekişmesiz yargı işleri olduğu sayılmış olup, buna göre her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın, TTKnun da TMKnun 962 ile 969.maddelerinde; 6098 sayılı TBKnun 202-203, 444-447, 487-501, 515-519, 532-545, 547-554, 555-560, 561-580 maddeleri, Fikri Mülkiyet Hukukuna dair mevzuatta borsa, sergi ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde ve son olarak da bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları, ticari dava olarak sayılmıştır.
Bilindiği üzere, 12.05.2018 tarihli ve 30419 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren "Esnaf ve Sanatkâr Odaları Arasında veya Esnaf ve Sanatkâr Odaları ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Bünyesindeki Odalar Arasında Üye Kayıt Zorunluluğu Bakımından Çıkacak Anlaşmazlıkları Çözümlemek Üzere Oluşturulan Mutabakat Komitelerinin Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Tebliğ"e göre mutabakat komitesi kararlarında esas alınması gereken mevzuat arasında 21.07.2007 tarih ve 26589 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/12362 sayılı Esnaf ve Sanatkar ile Tacir ve Sanayicinin Ayrımına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili maddeleri yer almaktadır. Anılan Bakanlar Kurulu Kararının "Esnaf ve sanatkâr ile tacir ve sanayicinin ayrımı" başlıklı 1 inci maddesinde aynen; "5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 63 üncü maddesi ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 12 nci ve 17 nci maddelerinin uygulaması bakımından; a) Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunun tespit edeceği ve Resmî Gazete’de yayımlanacak esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedeni çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunanlardan 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (3) numaralı bentlerinde yer alan nakdi limitlerin yarısını, (2) numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve sanatkâr sayılmaları ile esnaf ve sanatkâr siciline ve dolayısıyla esnaf ve sanatkarlar odalarına kaydedilmeleri,
Ancak, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı iken, daha sonraki yıllarda yıllık alış veya satış tutarları ya da gayri safi iş hasılatı, esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerini aşanların kendileri istemedikçe ticaret siciline ve dolayısıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği bünyesindeki odalara kayıt için zorlanmaması, yıllık alış veya satış tutarları ya da gayri safi iş hasılatı esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerinin altı katını aşanların ise kayıtlarının, esnaf ve sanatkâr sicili marifetiyle ticaret siciline aktarılması,
b) 213 sayılı Vergi Usul Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve bu Kararın (a) bendinde belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları ile ticaret siciline ve dolayısıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin bünyesindeki odalara kaydedilmeleri, kararlaştırılmıştır." hükmü amirdir.
İlave olarak, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesinin birinci fıkrasında;
"Aşağıda yazılı tüccarlar, I inci sınıfa dahildirler:
1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımlarının tutarı 7.200.000.000 (2024 yılı için 1.400.000 TL) lirayı veya satışlarının tutarı 8.640.000.000 (2024 yılı için 2.000.000 TL) lirayı aşanlar;
2. Birinci bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp da bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatı 3.600.000.000 (2024 yılı için 690.000 TL) lirayı aşanlar;
3. 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı, işlerin birlikte yapılması halinde 2 numaralı bentte yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı 7.200.000.000 (2024 yılı için 1.400.000 TL) lirayı aşanlar;
..." denilmek suretiyle anılan Bakanlar Kurulu Kararına göre 2024 yılı için esnaf veya tacir sayılma hadleri belirlenirken dikkate alınacak nakdi limitler belirlenmiştir.
Buna göre, 2024 yılı için geçerli olmak üzere esnaf ve sanatkar sayılma hadleri; yukarıda yer verilen 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (3) numaralı bentlerinde yer alan nakdi limitlerin yarısı (fıkra 1 - Mal Alım Tutarı: 700.000 TL, Mal Satış Tutarı: 1.000.000 TL, fıkra 3 - Satış Tutarı: 700.000 TL) (2) numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamıdır (Gayri Safi İş Hasılatı : 690.000 TL)
Ayrıca, Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2 maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hâle getirmez. Nitekim, TTK’nın “Ticari iş karinesi” başlıklı 19.maddesinde “(1) Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır. Ancak, gerçek kişi olan bir tacir, işlemi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgili olmadığını diğer tarafa açıkça bildirdiği veya işin ticari sayılmasına durum elverişli olmadığı takdirde borç adi sayılır.
(2)Taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.
Dosyaya celp edilen ... Vergi Dairesi'nin 09.10.2025 tarihli yazı cevabında; "Dairemiz mükellefi ... Vergi Kimlik Numaralı ...; ... Vergi Dairesi Müdürlüğünden 31/12/2017 tarihi itibariyle 'DiğerTerk' olarak kapatılmıştır. Dairemiz mükellefi olarak 26/11/2019 tarihinde faaliyetine başlamıştır. 26/11/2019-12/12/2020 tarihleri arasında faal olup 'DiğerTerk' olarak 08/01/2021-31/12/2021 tarihleri arasında faal olup 'DiğerTerk' olarak kapatılmış olup, 2022 ,2023 ve 2024 yıllarında ticari faaliyetine rastlanmamıştır. Dairemizde tekrar 03/03/2025 tarihi itibariyle KARA YOLU İLE DİĞER YÜK TAŞIMACILIĞI ve KARA YOLU TAŞIMACILIĞI İLE İLGİLİ ÖZEL VE TİCARİ ARAÇLAR İÇİN ÇEKME VE YOL YARDIMI FAALİYETLERİ ile faaliyete başladığı faaliyetleri nedeniyle "Ticari Kazanç" yönünden kayıtlı mükellefimiz olduğu, mal alış ve satışlarının 213 Sayılı Vergi Usul Kanununun 177. Maddesi ve Diğer İlgili Maddeleri ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen tutarların altında kaldığı, mükellefin İnternet ortamında dairemize vermiş olduğu 2025 Yılı 4/6 dönemi Gelir Geçici Vergisi Beyannamesinde Dönem İçinde Elde Edilin Hasılatının 130.800,00 TL olduğu İşletme Esasına göre defter tuttuğu görülmüş olup ,2023,2024,2025 yıllarına ait BA-BS formları ve 4/6 dönemi Gelir Geçici Vergisi Beyannamesi yazımız ekinde gönderilmiştir." şeklinde cevap verildiği görülmüş olup, İTO internet sitesi üzerinden yapılan araştırmada da davacının tacir kaydına rastlanılamamıştır.
Somut olayda, uyuşmazlığın ... Marka, ...Tip, 2023 model,...Şasi/Seri No'lu ve ... motor no'lu iş makinesinin mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tespitine ilişkin olup, mutlak ticari dava kapsamında olmadığı ayrıca yukarıda açıklandığı üzere ticari iş karinesinin uygulanmasının Mahkemenin görevine etki etmeyeceği değerlendirilmekle somut uyuşmazlıkta davaya bakmak görevi Asliye Hukuk Mahkemesine ait bulunmakta olup davacının davasının görev yönünden reddine, görevli mahkemelerin İstanbul Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğunun tespitine dair karar verilerek, aşağıdaki hüküm tesis olunmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ve dosya içeriğine göre;
Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, 6100 Sayılı HMK.'nın 2. maddesi uyarınca ilgili ihtilaflara bakma görevinin Asliye Hukuk Mahkemelerine ait olduğu, mahkememizin görevli olmadığı anlaşılmakla, işbu davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle 6100 sayılı HMK'nun 114/c maddesi uyarınca USULDEN REDDİNE
2-HMK 20. Maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesine müteakip taraflarca 2 haftalık süre içerisinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi talep edilmesi halinde dosyanın görevli İSTANBUL NÖB. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE gönderilmesine, taraflarca 2 haftalık süre içerisinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesinin talep edilmediği takdirde RESEN davanın açılmamış sayılacağına karar verileceğinin ihtarına ,
3-HMK'nun 331/2 maddesi gereğince görevsizlik ve yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderlerine o mahkemenin hükmedeceği, gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkemenin dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkum edeceği ön görüldüğünden yargılama giderleri konusunda bu aşamada KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
4-Yargılama, harç ve masrafların ve diğer hususların görevli mahkemece dikkate alınmasına,
Dair, tarafların yokluğunda gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, HMK 342.maddesine uygun olarak düzenlenmiş dilekçenin, HMK 343.maddesi gereğince Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilmesi ve HMK 344.maddesinde belirtilen harç ve giderlerin yatırılması sureti ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar tefhim edildi, usulen anlatıldı. 31/10/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır