T.C.
İSTANBUL
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2019/151 Esas
KARAR NO: 2024/139
DAVA: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/03/2019
KARAR TARİHİ: 28/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili; müvekkili şirket tarafından davalı tarafa akaryakıt bayiliği hakkı ve işletmeciliği verildiğini, taraflar arasındaki İstasyonlu Akaryakıt Bayiliği Sözleşmesi ve eki niteliğindeki Protokol’e göre sözleşmenin süresinin 5 yıl olduğunu, davalı şirket tarafından yazılı otomasyon sistemine aykırı faaliyette bulunulduğunu, bu sebeple veri kaybı oluştuğunu ve EPDK'ya verilerin sağlıksız olarak raporlandığını, davalı taraf ile müvekkili şirket arasında akdedilen Bayilik Sözleşmesi’nin feshe ilişkin 21. maddesinde; bayinin, petrol piyasasına ilişkin mevzuata aykırı davranışta bulunması hali ile bayinin, sözleşmenin, protokolün veya bayilik ilişkisi gereği akdedilmiş sair sözleşme ve protokoller, TP tarafından haklı olarak feshedilebileceğine ilişkin hükmünün mevcut olduğunu, bayilik sözleşmesinin bahsi geçen 21. maddesi gereğince davalı şirketin 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’na ve 1240 Sayılı Kurul Kararına karşı aykırılık gerçekleştirdiği için davalının bayilik sözleşmesinin davalıya ... 17. Noterliği'nden keşide edilen ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile haklı nedenle feshedildiğini, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi ve/veya protokol hükümlerine göre böylece haksız olarak bayiden kaynaklanan nedenle sözleşme ve protokolün ihlal edilmesi nedeniyle müvekkili davacı şirket lehine cezai şart ve kar mahrumiyeti alacağı doğduğunu, bayilik sözleşmesinin ayrılmaz bir eki olarak Protokol'ün 3.1.2. maddesinde asgari ürün alım taahhüdünden kaynaklanan cezai şartın belirtildiğini, buna göre; “Bayi, akaryakıt bayilik sözleşmesinin imza tarihinden itibaren sözleşme süresi boyunca her yıl için asgari 400m3 Beyaz Ürün satın almayı, her ne sebeple olursa olsun taahhüt ettiği miktardan eksik satın aldığı beyaz ürün için beher m3 başına 80 USD tutarında cezai şartı hiçbir itirazda bulunmaksızın ödemeyi kabul ve taahhüt eder" hükmü gereğince davalı tarafın eksik alınan beyaz ürün için cezai şart ödemesi gerektiğini, sonuç olarak davalı bayinin sözleşmeyi ve protokolü tek taraflı, haksız ve iyi niyete aykırı şekilde feshederek müvekkili şirketin zararına sebep olduğunu, şimdilik 10.000,00-TL cezai şartın ve 49.400,70-TL ariyetlerin kurulum ve iyileştirme masrafının işleyecek ticari faiz ile birlikte davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili 08/11/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile; 1000 USD tutarına tekabül eden beyaz ürünün asgari alım taahhüdünden kaynaklanan cezai şart yönünden 1.000 USD arttırmak suretiyle toplamda 2.000 USD, 9.000 USD tutarına tekabül eden Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi'nin erken fesihten kaynaklanan cezai şart yönünden 6.000 USD arttırmak suretiyle toplamda 15.000 USD olacak biçimde bilirkişi raporundaki tespitler doğrultusunda toplamda 7.000 USD artırmak suretiyle cezai şart alacaklarımızı toplamda 17.000 USD olarak kabulüne, ariyet, kurulum ve iyileştirme bedellerinden doğan alacakları yönünden talep ettikleri 49.400,70TL tutarlı alacaklarının kabulünü talep etmiştir.
Davalı taraf süresinde davaya cevap vermemiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava; İstasyonlu Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve eki niteliğindeki protokol sözleşmesinden kaynaklı cezai şart bedelinin tahsili, davalı şirkete teslim edilen ariyetlerin kurulum ve iyileştirme masraflarının tahsili talepli alacak davasıdır.
Dosyaya sunulan sözleşme ve protokollerden taraflar arasında akaryakıt bayilik sözleşmesi kurulduğu anlaşılmıştır.
Bu sözleşmenin haklı olarak feshedildiğini, bu nedenle cezai şarta ve ariyet bedeline hak kazandığını ispat yükü davacıya aittir.
Uyuşmazlığın çözümü teknik inceleme gerektirdiğinden bilirkişi raporu alınmıştır.
Davacı, davalının gerçeğe uygun olmayan veri girişinde bulunduğunu, sözleşmenin bu nedenle feshedildiğini savunmuştur. Mahkememizce alınan 07/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda; davalının otomasyon sistemi aktif durumda iken otomasyon sistemi dışında yazarkasa üzerinden satış / ikmal işlemi yapıldığı, bunun da denetim sisteminin amacına aykırı olduğu belirtilmiş olmakla, davacının sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği kanaatine varılmıştır.
Ariyet bedeli; her ne kadar davacı ariyet bedeli talep etmiş ise de ariyetlerin davalıya teslim edildiği, yazılı olarak kanıtlanamadığından bu istemin reddine karar vermek gerekmiştir.
Eksik ürün alımından kaynaklı cezai şart yönünden; sözleşmenin 24/05/2018 tarihinde imzalanıp, 12/11/2018 tarihinde haklı nedenle davacı tarafından feshedildiği, davacı vekilinin 12/07/2023 tarihli beyan dilekçesinin ekinde sunduğu tablodan davalının ( 1m3 =1.000 litre ) 2018 yılında 19.082 litre eksik ürün aldığı - oysa davalının protokolün 3.1.2 maddesi uyarınca yıllık 400 m3 beyaz ürün almayı taahhüt ettiği -, kalan 4 yıl için ise hiç alım yapmadığı anlaşılmakla resen yapılan hesap doğrultusunda istem taleple bağlılık ilkesi çerçevesinde kabul edilmiştir. ( 4 yıl x 400m3 x 85 USD = 136.000; 19,082 m3 x 85 USD = 1.621,97 USD olmak üzere toplam cezai şart miktarı 137.621,97 USD'dir )
Erken fesihten kaynaklı cezai şart yönünden; 30/09/2016 tarihli protokolün 5.maddesi uyarınca davalının sözleşmeye / protokole aykırılığı nedeniyle feshe sebep olması halinde 150.000 USD tutarında cezai şart ödeyeceği kararlaştırıldığından davacının bu cezai şartı talep etmeye de haklı olduğu kanaatine varılmıştır.
Bununla beraber cezai şart miktarının davalının ekonomik yönden mahvına sebep olacağı yönünde bilirkişi raporunda kanaat bildirildiğinden, 6098 sayılı TBK'nın 27/1 fıkrası uyarınca her iki cezai şart bakımından takdiren %50 oranında indirim yapılarak, taleple bağlılık ilkesi çerçevesinde aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçede açıklandığı üzere;
Davanın KISMEN KABULÜ ile;
1-Asgari alım taahhüdünden kaynaklı 2.000,00 USD tutarındaki cezai şartın 1.000 USD'lik kısmının temerrüt tarihi olan 24/11/2018 tarihinden; bakiyesinin ise ıslah tarihi olan 08/11/2023 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Erken fesihten kaynaklı 15.000,00 USD tutarındaki cezai şartın 9.000 USD'lik kısmının temerrüt tarihi olan 24/11/2018 tarihinden; bakiyesinin ise ıslah tarihi olan 08/11/2023 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Ariyet bedeline yönelik istemin reddine,
4-Alınması gerekli 6.356,91-TL. karar ve ilam harcından toplam 5.189,16-TL ( 1.607,71-TL peşin harç + 3.410,45-TL ıslah harcı + 171,00-TL tamamlama harcı ) harcın mahsubu ile geriye kalan 1.167,75-TL eksik harcın davalıdan alınıp Maliye'ye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yatırılan toplam 5.189,16-TL ( 1.607,71-TL peşin harç + 3.410,45-TL ıslah harcı + 171,00-TL tamamlama harcı ) harcın davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
6-Davacı taraf vekille temsil olunduğundan, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 17.900,00-TL. vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
7-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00-TL arabulucu ücretinin davalıdan alınıp Maliye'ye gelir kaydına, (Davalı yönünden 6325 Sayılı Kanunun 18/A maddesi'nin 11.fıkrası göz önünde bulundurulmuştur.)
8-Davacı tarafından yapılan 7.599,35-TL (44,40-TL. başvuru harcı, 11,50-TL. vekalet harcı, 6.800,00-TL. bilirkişi ücreti ve 743,45-TL. posta, tebligat masrafı) yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, (Davalı yönünden 6325 Sayılı Kanunun 18/A maddesi'nin 11.fıkrası göz önünde bulundurulmuştur.)
9-Davacı tarafından yatırılan gider avansından geriye kalanın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 28/02/2024
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır