T.C.
İSTANBUL
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2021/631 Esas
KARAR NO:2024/350
DAVA:Menfi Tespit (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ:29/09/2021
KARAR TARİHİ:21/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirket tarafından .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra dosyası ile müvekkil firma aleyhine icra takibi başlatıldığını ve takibin kesinleştiğindi, her ne kadar müvekkil şirkete yapılan ödeme emri tebligatları usulsüz olsa da, bu hususta açılan ve .... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile görülen dava, ... karar sayılı ve 15.09.2021 tarihli karar ile reddedildiğini, bu karar usul ve yasaya aykırı olmakla taraflarınca istinaf kanun yoluna da başvurulduğunu, müvekkil şirketin icra dosya takip alacaklısı olarak görünen sigorta şirketine hiç bir borcu bulunmamakta ise de, yapılan usulsüz tebligat nedeni ile icra takip dosyası kesinleşmiş olduğundan, alacaklı yanın talebi ile müvekkilin banka hesaplarındaki mevduatları bloke edilmiş, araçlarına haciz konulmuş ve bir kısım araçları için de yakalama talep edildiğini, müvekkili şirketin davalı sigorta şirketine hiçbir borcunun bulunmadığını, müvekkil şirket davadışı ... Ltd.Şti. ile arasında akdedilen taşıma sözleşmesi ile yine davadışı sigortalı ... ... A.Ş.'ye ait faturalı emtiaların Türkiye'den Kosova'ya Nakliyesini üstlendiğini, müvekkil şirkete ait araç, taşıma sırasında Kuzey Makedonya Cumhuriyeti'nde bir trafik kazasına karıştığını, müvekkile ait ve ...sevk ve idaresindeki ... Plakalı çekici ile ... plakalı yarı römork ... Palanka ... köyü yakınlarında, Kumanova'ya doğru ortalama 50 km hız ile ilerlerken, iki şeritten oluşan ve gidiş-geliş şeklinde düzenlenmiş bölünmemiş yolda, karşı şeritten gelen ... sevk ve idaresindeki ... plakalı jeep, hızlı seyir ve şoförün alkollü olması nedenleriyle önündeki hafif virajı alamamış ve direksiyon hakimiyetini kaybederek devrilmek suretiyle ters şeride girerek, müvekkilin aracının depo bölümüne çarptığını, kaza neticesinde, tam kusurlu şekilde ters şeride girmek sureti ile müvekkil aracına çarpan araç sürücüsü vefat etmiş, müvekkil aracın şoförü ağır yaralanmış ve müvekkile ait araç, içindeki emtialar ile birlikte yandığını, müvekkil şirket kaza sonrasında gerek aracının uğradığı hasarı gerekse de taşınan mallara ilişkin global sigortacısı ... A.Ş' ye de kazayı ihbar ettiğini, meydana gelen kazada, müvekkil aracının bir kusurunun bulunmadığı Kuzey Makedonya Cumhuriyeti makamlarınca yapılan araştırmalar neticesinde sübuta erdiğini, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti makamlarınca yapılan soruşturmada, kazaya neden olan ... plakalı aracın (jeepin) şoförünün alkollü olduğu ve 80 km hız sınırı bulunan güzargahta hız sınırının üstünde seyrettiği de tespit edildiğini, meydana gelen kazada müvekkil şirketin aracının hiç bir kusur olmadığından, davalı sigorta şirketinin müvekkile rücu hakkı ve imkanı bulunmamakta olduğunu, bu itibarla menfi tespit davalarının kabulü ile müvekkilin davalı yana borcu bulunmadığına dair hüküm kurulmasının gerektiğini, açıklanan tüm bu nedenlerle öncelikle ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile İİK 72/3 maddesi kapsamında icra veznesindeki paranın/teminat mektubunun alacaklıya ödenmemesi ve icra dosyasından konulan tüm hacizler ile 89/1' lerin fekki için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalarının kabulü ile müvekkilin davalı sigorta şirketine .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası kapsamında borçlu olmadığının tespitine, davalı yan icra takibinde haksız ve kötü niyetli olduğundan, davalı aleyhine takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı yana yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde; usule ve esasa ilişkin itirazlarının bulunduğunu, davacı tarafından ticari dava niteliğindeki iş bu dava ile ilgili olarak Zorunlu Arabuluculuk başvurusu yapılmadığından dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesini talep ettiklerini, dava dışı diğer borçlu takibe itiraz ettiğinden davacının diğer borçluya işlem yapılmadığı şeklindeki asılsız iddiaları ile müvekkili aleyhine tazminata hükmedilmesi yönündeki haksız talebinin reddine karar verilmesini talep ettiklerini, müvekkil şirket nezdinde sigortalanan emtialar davacının sorumluluğu altında yapılan taşıma işlemleri esnasında zayi olduğunu, söz konusu hasara/zayiata istinaden müvekkil şirket nezdinde hasar dosyası açılmış olup, yapılan ve inceleme ve araştırmalar neticesinde ... nolu ekspertiz raporu tanzim edildiğini, ekspertiz raporuna göre zayi olan emtialar nedeniyle 271.582,65-TL'lik zarar doğduğu tespit edildiğini, dava konusu emtialar sağlam, eksiksiz ve hasarsız bir vaziyette nakliye aracına yüklendiğini ancak ne var ki emtialar davacının sorumluluğu altında yapılan taşıma işlemleri esnasında zayi olduğunu, bu nedenle emtialarda doğan zararın davacı taşıyıcı tarafından tanzim edilmesinin gerektiğini, yapılan incelemeler neticesinde emtiaları taşıyan davacı taşıyıcının yüksek hızla seyir halinde olduğu, ani fren yaptığı ve lastiklerin kızışmasından dolayı araçta yangın meydana geldiği tespit edildiğini, bu nedenle davacının sorumlu olmadığı yönündeki asılsız iddiaların reddi gerektiğini, emtialarda meydana gelen zarar miktarı ekspertiz raporu ile tespit edilmiş olup, davacının iktara yönelik itirazlarının reddi gerektiğini, davacı müvekkil şirket tarafından poliçe teminatı kapsamında dava dışı sigortalı firmaya tazminat ödemesi yapılmış olup, bu ödeme karşılığı sigortalı firmadan temlikname alındığını, böylece hem halefiyet kapsamında hem de alacağın temliki kapsamında dava dışı sigortalıya ödenen hasar tazminatı bedelinin rücuen tahsiline ilişkin davalı müvekkil sigorta şirketinin sigortalısının haklarına halef olduğu ispat edildiğini, davacının tedbir taleplerinin reddi ile davacı aleyhine alacağın %20' sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep ettiklerini, açıklanan tüm bu nedenlerle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, ayrıntılı cevap dilekçelerine istinaden haksız ve kötüniyetli olarak ikame edilen işbu davanın esastan reddine ve davacı aleyhine alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, mahkemece verilen tedbir kararının kaldırılmasına ve mahkemeniz kararına aykırı olarak kaldırılan hacizlerin eski hale getirilmesi için .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas ayılı icra dosyasına müzekkere yazılmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; davacının ... . İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takip dosyasına konu alacak nedeniyle davalı yana borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.
Menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak davalı alacaklıda olup; davalı davacıdan alacaklı olduğunu ispat yükü altındadır.
Davalı tarafından davacı aleyhine .... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takip dosyası ile " Türkiye'den Kosova'ya gönderilmek üzere yüklemesi yapılan 33 palet muhtelif kitap emtiasının ... nolu taşıma faturasına istinaden ... nolu CMR senedi kapsamında ... plakalı araç ile sorumluluğunuz altında yapılan taşıma işlemleri esnasında meydana gelen trafik kazası yangın hadisesi sonucu hasarlanması ve/veya zayi olması nedeniyle ... Sigorta A.Ş tarafından sigortalı ... ... A.Ş'ye ödenen hasar tazminatının tarafınızdan rücuen müştereken ve müteselsilen tahsil edilmesi istemidir. 271.582,65 TL" açıklaması ile davacı ile dava dışı ... aleyhine 271.582,65 TL alacak için ilamsız icra takibi yapıldığı anlaşılmıştır.
Somut olayda taraf iddia ve savunmaları ile dosya içerisindeki belgelerden; dava dışı ... ... AŞ 'ye ait 33 palet brüt 20.500 kg ağırlığındaki kitap emtiasının Kosova'da mukim dava dışı ....'a karayolu ile taşınarak teslimine ilişkin Türkiye-Kosova arası taşıma işinin dava dışı asıl taşıyıcı ... tarafından üstlenildiği, asıl taşıyıcının fiili taşıma işini davacı yana verdiği, davacının kitap emtiasını ... ... plakalı tır ile taşıdığı, taşıma sırasında Makedonya'da meydana gelen trafik kazası neticesinde emtianın yanarak hasarlandığı, davalının taşımaya konu 33 palet kitap emtiasının Kosova'ya nakliyesini Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi ile teminat altına aldığı anlaşılmıştır.
Aynı olaya ilişkin olarak, davalı yanın icra takip dosyasında borçlu asıl taşıyıcı ...'nin yaptığı itirazın iptali için .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile açtığı itirazın iptali davasında yapılan yargılama neticesinde verilen 16/10/2023 tarihli 2023/1026 Karar sayılı karar ile, hasarın araç kusurundan kaynaklanması nedeni ile asıl taşıyıcının sorumluluktan kurtulamayacağı ve hasar bedeli olan 271.582,65 TL'yi davacı sigorta şirketine ödemekle yükümlü olduğuna hükmederek davalı tarafından yapılan itirazın iptaline karar verdiği, kararın istinaf incelemesi için İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine gönderildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü teknik bilgi gerektirmesi nedeni ile mahkememizce taraflarca bildirilen tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 16/04/2024 tarihli rapor ile; uyuşmazlığın CMR konvansiyonuna tabi Türkiye ve Kosova arası taşımadan kaynaklandığı, davacı yanın fiili taşıyıcı, dava dışı ...'nin asıl taşıyıcı olduğu, dava dışı emtianın göndericiden teslim alınması sırasında şerh düşülmemesi nedeni ile tam ve sağlam olarak teslim alındığı, alıcıya teslim edilmeyen ürünlerden meydana gelen hasardan CMR m.17/1 gereği taşıyıcının sorumlu olduğu, meydana gelen trafik kazası için düzenlenen bilirkişi raporuna göre, davacı sürücüsünün kazanın oluşumuna katkısının bulunmadığı ve kazadan kaçınmasının mümkün olmadığı kanaatine varıldığı, trafik kazasında kusuru olmayan ve kazadan kaçınma olanağı bulunmayan davacı fiili taşıyıcı firmanın CMR madde 17/2 hükmüne göre trafik kazasına bağlı olarak meydana gelen yangından hasardan sorumlu olmayacağı, mahkemece tazminat ödenmesine hükmedilmesi durumunda taşıma şirketleri için CMR'nin 29. Maddesinin uygulanmasına yer olmadığı, taşıyıcıların sınırlı sorumluluk ilkesinden yararlanabileceği, CMR m. 23/3 gereği hesaplanan sorumluluk limitinin 1.396.277,10 TL olduğu ve davacıdan talep edilen tazminattın çok üzerinde olduğu tespit edildiğinden, somut olayda sınırlı sorumluluk uygulamasına yer olmadığı tespit edilmiştir.
CMR'nin 17. maddesine göre; taşımacı, yükü teslim aldığı andan teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan yüke has bir kusurdan yahutta taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri geliyorsa, taşımacı sorumlu tutulamaz. Taşımacı taşımayı yapmak için kullandığı kusurlu taşıttan, bu taşıtı kiraladığı kişinin veya vekilinin yahutta çalışanlarının hata veya ihmallerinden dolayı sorumludur.
Tüm dosya kapsamı, taraf iddia ve savunmaları, bilirkişi heyet raporu bir bütün olarak değerlendirildiğinde;
Davacının fiili taşıyıcı olarak Kosova'da mukim ....'a iletmek üzere, dava konusu emtiayı kara yolu ile taşıdığı sırada Kuzey Makedonya'da meydana gelen trafik kazası nedeni ile emtianın yanarak hasarlandığı, mahkememizce aldırılan bilirkişi kurulu raporu ile tespit edildiği üzere, davacı yan sürücüsünün kazanın oluşumunda ve kazadan kaçma konusunda kusurunun olmadığı, CMR hükümlerine tabi bu taşıma nedeni ile oluşan hasardan davacının CMR'nin 17/2 maddesi hükmü gereği sorumluluğunun bulunmadığı, her ne kadar aynı olaya ilişkin .... Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından, araçta yangın çıkmasının araç kusurunu gösterdiği gerekçesi ile taşıyıcıların CMR'nin 17/2 maddesi hükmünden yararlanamayacağına hükmedilmiş ise de, hem mahkememizce aldırılan bilirkişi raporu, hem mahkemece araç kusurunun ne olduğunun tam olarak belirtilmemiş olması hemde ilgili kararın kesinleşmemiş olması göz önüne alınarak aksi yönde kanaat oluşmuş, davanın kabulüne davacının davalı yana borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.
İİK 72/5 maddesindeki düzenlenmeye göre; menfi tespit davası borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur, icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötüniyetli olduğu anlaşılırsa talebi üzerine takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere borçlunun dava sebebiyle uğradığı zararın alacaklıdan tahsiline karar verilir.
Görüldüğü üzere; davalı alacaklı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilebilmesi için davalı alacaklının icra takibini yapmakta haksız ve aynı zamanda kötüniyetli olması gerekir. Mahkememizce yapılan yargılama neticesinde yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere davalı yan icra takibi yapmakta haksız ise de davalının kötü niyetli olduğu dosyaya sunulan deliller ile ispat edilemediğinden davacının kötüniyet tazminatı isteminin reddine karar verilerek, uyuşmazlığın tümü hakkında aşağıdaki gibi karar verilmiştir.
KARAR : Gerekçesi yukarıda yazılı kararda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile, davacının .... İcra Dairesi' nin ... esas sayılı ( Yeni Esas: ... İcra Dairesi .../... ) dosyasına konu alacak nedeniyle davalı yana BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2-Davacının kötü niyet tazminatı isteminin REDDİNE,
3-Alınması gereken 18.551,81 TL karar ve ilam harcının peşin ödenen 4.637,96 TL harçtan mahsubu ile bakiye 13.913,85 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından ödenen 4.637,96 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
5-Davacı tarafından bu yargılama nedeni ile ödenen 59,30 TL başvuru harcı ile 13.738,35 TL posta, tebligat ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 13.797,65 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereği hesap olunan 42.737,39 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
7-Davalı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına,
8-Gider avansının harcanmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.21/05/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır