T.C.
İSTANBUL
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/309 Esas
KARAR NO:2024/353
DAVA:Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:09/05/2022
KARAR TARİHİ:21/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 30.06.2014 tarihinde Acentelik Ana Sözleşmesinin ve bu sözleşmeye bağlı Ek Protokol Cari Hesap Sözleşmesinin imzalandığını, daha sonra buna ek olarak 01.01.2019 tarihli Acentelik Ana Sözleşmesinin Değiştirilmesine İlişkin Ek Protokol’ün ve 01.01.2019 tarihli Cari Hesap Ek Sözleşmesi’nin imzalandığını, son olarak da taraflar arasında 01.07.2019 tarihli Zeyilname’nin imzalandığını, davalı ...’nin, davacının acentelik sözleşmesini ve buna bağlı Ek Protokolleri haksız feshettiğini, söz konusu ihtarın 1.a maddesinde, 02.03.2021 tarihinde davacıya ait şubede elde edilen 5.282,16 TL bedelli gelirin, davacı tarafça aynı gün genel müdürlük hesaplarına havale edilmediğini, 1.b maddesinde ise 89 adet 16.292,89 TL bedelli kargonun ve 19 adet 2.241,33 TL bedelli kargonun sistemde iade kaydı düşülmesine rağmen, söz konusu kargoların teslim/tahsil edildiği ve genel müdürlüğün davacı tarafından toplam 18.534,22 TL zarara uğratıldığı gerekçe gösterilerek sözleşmenin haksız bir şekilde feshedildiğini, davalı şirketin, davacıdan "ceza, faiz, Ek 2-3, araç sigortası, kiralık araç, araç tamiri, personel kesintisi, yatırım katkı payı, reklam katkı payı vs.” gibi başlıklar altında haksız kesintiler yaptığını, davalının davacının toplam 81 aylık hakedişlerinden 70.000,00 TL'ye yakın "Ceza", 600.000,00 TL'ye yakın "Ek 2-3" ve 40.000,00 TL'ye yakın "faiz" adı altında haksız kesintiler yaptığını, davacı tarafın herhangi bir kusuru ve sorumluluğu olmadığı durumlarda dâhi davalının söz konusu zararları acenteye yüklediğini ve aylık hakedişlerinden kestiğini, devlet kurumları ve kurumsal firmalar ile anlaşma ve sözleşmeleri, davalı yapmasına rağmen, söz konusu kurumların ödemelerini geciktirmesinden dolayı davacıdan haksız bir şekilde faiz kesintisi yapıldığını, davacı şirketin 81 aya ait hakedişlerinde yapılan kesintilerin gerekçelerini ve belgeleriyle davalı genel müdürlükten celbini ve her aya ilişkin hakedişlerde yapılan kesintilerin tespit edilmesinin gerektiğini, davacı tarafın hakedişlerinden kesilen ve neredeyse 700.000,00 TL'yi bulan Ceza, Faiz ve Ek 2-3 adı altında yapılan kesintilerin çoğunun haksız olduğunu, davalı tarafından davacı tarafın hakedişlerinden "Araç Sigortası" ve "Araç Tamiri" adı altında yaptığı kesintilerin bir kısmının haksız olarak kesildiğini, taksit ödemelerinin bittiği ve aracın davacı adına tescil edildiği tarihten itibaren davalı şirketçe herhangi bir harcama yapılmamasına rağmen davacıdan kesinti yapıldığını, davalı şirketin davacının 81 aylık hakedişlerinden "kiralık araç" adı altında haksız kesintiler yaptığını, davacının, davalının ... Bölgesi Acentesi olarak ne davalı ... Kargo firmasından ne de başka bir firmadan araç kiralamadığını, davacının, bu haksız kesintiler için ne zaman itiraz etse sözleşmesini feshetme tahdidiyle karşılaştığını, davalı tarafından yapılan reklam harcamalarına ilişkin olarak, sözleşme gereği acentenin hiçbir sorumluluğunun olmadığını fakat acenteye borç kaydedildiğini ve hakedişlerinden kesilmiş olduğunu, "Reklam Katkı Payı" adı altında yapılan kesintilerin acenteye iadesinin gerektiğini, davalı tarafın davacı acentenin hakedişlerinden "Personel Kesintisi" adı altında haksız kesintiler yaptığını, imzalanan sözleşme ve protokollere göre acentenin belli sayıda personel çalıştırmak zorunda olduğunu, personel sayısının belli bir süre için eksilmesi durumunda davalı tarafın kesinti yapma hakkının bulunduğunu ancak davacı tarafın personel sayısı hususunda hiçbir zaman eksiklik yaşamadığını ayrıca davacı tarafın hizmet verdiği dönem içerisinde hiçbir zaman davalı kargo şirketinden destek personeli talebinde bulunmadığını ve davalıya ait personelden hizmet almadığını, taraflar arasında imzalanan 30.06.2014 tarihli Ana Acentelik Sözleşmesi'nin 37. maddesinde ve buna bağlı Cari Hesap Sözleşmesinde "Yatırım Katkı Payı Bedelleri ve Ödenmesi" şartlarının belirlendiğini ancak davalı tarafından, davacı acenteden sözleşmede belirlenen usuller haricinde Euro'dan kaynaklı ve hatalı hesaplamalarla sürekli fazla kesinti yapıldığını, davacı tarafından davalıya gönderilen 13.08.2021 tarihli ihtarname ile davalının temerrüde düşürüldüğünü ve bugüne kadar davalı tarafından ihtara cevap verilmediği öne sürülerek fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla davacının hakedişlerinden haksız olarak kesilen bedellerin daha sonra ıslah edilmek üzere şimdilik 50.000,00 TL’sinin temerrüt tarihi olan 13.08.2021 tarihinden itibaren hesaplanacak avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın davalı şirketin acentelik faaliyetini yürüttüğünü, bağımsız tacir konumunda olan davacının TTK hükümleri uyarınca ticari faaliyetlerinin tümünde basiretli hareket etmek mecburiyetinde olduğunu fakat davacı tarafın buna aykırı hareket ettiğini, taraflar arasında akdedilen Acentelik Sözleşmesinin davalı şirket tarafından haklı nedenle feshedildiğini, davalı şirketin, bağımsız olarak şubelerini acente olarak işletmek üzere tacirlere devrettiği ve işi kendi maaşlı personelleri yerine kendi işi gibi benimseyerek kâr elde etme gayesi ile çalışacak acentelere bıraktığını, kurulu bir düzeni, tüm demirbaş ve mefruşatı ile şubesini ve kasasını, o şubede kullanılacak araçları, müşteri portföyünü, tüm networkünü, ticari bilgi ve deneyimini (know-how), ticari marka ve logosunu ve benzeri tüm imkânları süresiz acentelik sözleşmesi ile acentenin kullanımına bıraktığını, bu işbirliğini uzun dönem devam ettirmeyi amaçlayan davalı tarafın, acentelik sözleşmelerini süresiz olarak akdettiğini, keyfi fesih ve suiistimaller ile işbirliğinin zedelenmesini önlemek için de sözleşmede koruyucu hükümler öngörüldüğünü, davacıya ihtarname gönderilerek acentelik sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini, davacının acente olarak faaliyet gösterdiği dönemde yapılan denetim ve kontroller kapsamında, 02.03.2021 tarihinde yapılan günlük devreden kasa nakitlerinin kontrolü sonucunda, 5.282,16 TL tutarında faturanın birimde bulunmadığı ve ibraz edilmediği, tahsil olduğu halde tahsil gösterilmeyip oluşan nakdin genel müdürlük hesabına yatırılmadığı, 03.03.2021 tarihinde sistemde iade edilmesine rağmen çıkışı yapılmayan kargoların kontrolü neticesinde, 89 adet 16.292,89 TL tutarında mal bedelli kargonun sistemde iade kaydı düşüldüğü ancak iade edilmediğini, 19 adet 2.241,33 TL tutarında mal bedelli kargonun sistemde iade kaydı düşüldüğünü ancak iade edilmediği ve yalnızca ring aracına yükleme kaydı bulunduğunu, sonrasında bir hareketi bulunmadığı, söz konusu kargoların teslim/tahsil edildiği halde oluşan nakdin Genel Müdürlük hesabına yatırılmadığı ve sistemden iade kaydı düşülerek davalı şirketin yanıltıldığını, bu suretle kasa bülteninde davalı aleyhine toplamda 18.534,22 TL kasa açığına sebebiyet verildiğini, tüm bu hususların davacı acente müdürünün imzasını havi tutanaklarla da sabit olduğunu, işbu hususların, taraflar arasında akdedilen acentelik sözleşmesine (md. 5 ve md. 20 vb. hükümler) ve sözleşmenin eklerine aykırılık oluşturduğunu, davalı lehine haklı nedenle fesih sebebi oluşturduğunu, davacı tarafın uğradığı zararın sebebinin, davacı tarafın basiretsiz ve başarısızlığı olduğunu, cari hesapta yapılan kesintilerin acentelik sözleşmesi hükümlerine uygun olduğunu, davacının tüm hakedişlerinin, davalı tarafından sözleşme hükümlerine uygun olarak zamanında ödendiğini, acentelik sözleşmesi gereği ve/veya bağımsız tacir olması nedeniyle fesih sonrası davalı şirketin ödemek durumunda kalacağı bedeller nedeniyle davalı şirketin zarara uğrama ihtimalinin bulunduğu öne sürülerek davanın reddine karar verilmesi, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; taraflar arasındaki acentelik sözleşmesi kapsamında davalı tarafından davacı hakedişinden haksız olarak yapıldığı iddia edilen kesintilerin tahsili istemine ilişkindir.
Taraflar arasında davacının davalının ... acenteliğini yapmasına ilişkin 30/06/2014 tarihli ACENTELİK ANA SÖZLEŞMESİ imzalandığı, davalının .... Noterliği'nin 05/03/2021 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacının sözleşme hükümlerine aykırı hareketi nedeni ile sözleşmenin feshedildiği, davacı tarafından davalının hak edişlerden haksız olarak kesinti yaptığı iddia edilerek eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Davalı vekili tarafından acentelik sözleşmesinden doğan alacak istemlerinin 6098 sayılı TBK'nun 147. maddesi gereği 5 yıllık zaman aşımı süresine tabi olduğu belirtilerek zaman aşımı def'i ileri sürülmüş ise de, sözleşmenin fesih tarihi dikkate alındığında 09/05/2022 dava tarihi itibariyle zaman aşımı süresinin dolmadığı anlaşılmakla, davalı yanın zaman aşımı def'inin reddine karar verilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü teknik inceleme gerektirmesi nedeni ile mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 07.02.2023 tarihli rapor ile sunulan hak ediş incelemesinden, hak edişlerde davacı şirket yetkilisinin de onayı bulunduğu, davalı şirket defterlerini yapılan kayıtlarında bu hak edişlere uygun olarak yapıldığı rapor edilmiş, davacı yanın ticari defter ve kayıtları incelerek YMM ... tarafından düzenlenen 18/05/2023 tarihli rapor ile; davacının iddia ettiği kesintilerin hak edişler üzerinde inceleme yapılarak tespit edilebileceği, davacı tarafından dava konusu yapılan kesintiler düşülerek davalı yana fatura düzenlendiği ve bu faturaların davacının defterlerine işlendiği tespit edilmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar, tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davalı tarafından düzenlenen hak edişlerde davacının da onayı bulunduğu, davacı tarafından hak edişler imzalanırken haksız kesinti yapıldığına ilişkin kayıt konulduğunun iddia ve ispat edilmediği, davacının bu hak edişlere uygun olarak davalı yana fatura düzenleyip defterlerine işlendiğinin bilirkişi raporu ile tespit edildiği, bu hali ile davacının davasına dayanak yaptığı hak ediş kesintilerini kabul etmiş sayıldığı ve davalıdan haksız kesinti adı ile alacak talebinde bulunamayacağı anlaşılmış ve davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR : Gerekçesi yukarıda yazılı kararda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcının peşin olarak ödenen 853,88 TL harçtan mahsubu ile bakiye 426,28 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı yana iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereği hesap olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
5-Gider avansının harcanmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
6-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.560,00 TL arabulucu ücretinin davacıdan alınarak Hazine'ye ödenmesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 21/05/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır