T.C.
İSTANBUL
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/623 Esas
KARAR NO:2024/263
DAVA:Tazminat
DAVA TARİHİ:26/09/2022
KARAR TARİHİ:15/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 2014 yılında ... Bayi Sözleşmesi akdedilmiş olduğunu, sözleşmenin süre ve yürürlük başlıklı 3.1 maddesi gereğince " taraflardan herhangi biri 30 gün önceden noter marifeti ile feshi ihbarda bulunmadığı taktirde sözleşme 12 aylık süreler halinde otomatik olarak yenilenecektir" ...davalı tarafın sözleşmenin devamı sırasına ... Cumhuriyet Savcılığı'nın ... CBS numaralı hazırlık dosyasını gerekçe göstererek taraflarına gönderdiği .... Noterliğinden düzenlenmiş 19 Ağustos 2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşmeyi feshettiklerini ihtar etmiş olup, söz konusu ihtarnamenin taraflarına 23.08.2019 tarihinde tebliğ edilmiş olduğunu, davalı tarafın fesih nedeni olarak bildirilen soruşturma dosyası ile muhtelif kişiler hakkında soruşturma yapılarak haklarında kamu davası açılmış iken müvekkili hakkında herhangi bir dava açılmamış, müvekkili hakkında herhangi bir mahkumiyet karar verilmemiş olduğunu, sözleşmenin davalı tarafça haksız olarak feshedilmiş ve müvekkiline yenilenen dönem sonuna kadar olan süre bakımından kar mahrumiyetine uğrayarak zarar etmiş olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak üzere, müvekkilinir uğramış olduğu kar mahrumiyeti miktarının tespiti ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 40.000-TL maddi tazminatın davalı taraftan, sözleşmenin feshedildiğinin taraflarına tebliğ tarihinden (23.08.2019) itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça ilk olarak .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile tarafları ve talepleri aynı olan dava ikame edilmiş olup. .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...sayılı dosyasında arabuluculuk şartı yerine getirilmediği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verildiğini, taraflar arasında ''... ... Bayilik Sözleşmesi'' haklı nedenle feshedilmiş olup, davacı tarafın iddialarının kabul edilebilir olmadığını, bayilik sözleşmesinin haklı nedenle feshedilmiş olmasının yanında, taraflar arasındaki Bayilik Sözleşmesinde her durumda sözleşmede belirlenen sürenin sona ermesi halinde sözleşmenin kendiliğinden münfesih olacağının kabul edilmiş olduğunu, gerek bayilik sözleşmesinin haklı nedenle feshedilmiş olması ve gerekse sözleşme süresinin sona erdiği dikkate alındığında davacı tarafın kar kaybı
talebinin yasa dayanağının bulunmadığını belirterek, davanın öncelikle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, her halükarda davacı tarafın haksız ve hukuka aykırı davanın esastan reddini talep etmiştir.
DELİLLER:
Davacı taraf delil olarak; bayilik sözleşmesi, Fesih İhtarı, ... Cumhuriyet Savcılığı ... CBS sayılı dosyası, bilirkişi incelemesi, tanık, arabuluculuk anlaşamama tutanağı ve sair yasal delillere dayanmıştır.
Davalı taraf delil olarak; .... Asliye Ticaret Mahkemesi ...sayılı dosyası, taraflar arasında imzalanan 26.06.2014 yürürlük tarihli ... Bayilik Sözleşmesi, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Sor. No'lu dosyası, .... Noterliği'nin 19.08.2019 tarih, 17772 yevmiye numaralı ihtarnamesi, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyası, bilirkişi incelemesi, tanık ve her türlü yasal delillere dayanmıştır.
Mahkememizce taraflar arasındaki uyuşmazlık konusunun aydınlatılabilmesi bakımından taraflarca bildirilen tanıkların duruşmada dinlenmesi gerektiği kanaatine varılarak;
Davalı tarafın isim ve adresini bildirdiği tanık ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Talimat numarasıyla dinlenmiştir.
Tanık ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 09/11/2023 tarihli duruşmadaki ifadesinde ''
1-Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi hangi nedenle feshedilmiştir?
-Ben bayilik sözleşmesinin fesh edildiği dönemde o bölgenin satış temsilcisi olarak görev yapmaktaydım. ... CBS'nin gönderdiği yazıya istinaden davacı ile bayilik sözleşmesi fesh edilmiştir. Davacı gibi yaklaşık 15 tane bayilik ile bu sebeple sözleşmeyi fesih etmiştik.
2-Hakkında soruşturma açılan bayiler ile ilgili alınan aksiyonlar nelerdir?
-Az önce belirttiğim gibi davacı gibi tarafımıza bildirilen 15 adet bayiliğe ilişkin bayilik sözleşmesinin feshi yönünde işlem yapılmıştır.
3-Hakkında soruşturma açılan bayiler ile çalışmaya devam edilmesinin şirket açısından oluşturacağı riskler nelerdir?
-Savcılığın şirkete bildirmiş olduğu işlemler genellikle şirket müşterilerinin kişisel verileri kullanılarak kendilerine cihaz tanımlanıyormuş gibi işlem yapıp kredi imkanı sağlanmaktadır. Müşterilere verilen kredi miktarları ile sonrasında faturaya yansıyan geri ödeme miktarları arasında fahiş farklılıklar bulunduğundan müşteriler bu şekilde zarara uğramaktadır. Kaldı ki şirkette müşteriler nazarında itibar kaybına uğrayarak zarar görmektedir.
4-Savcılık yazısında bayi hakkında gereğinin yapılması istendiği halde, şirket tarafından savcılık yazısına rağmen herhangi bir aksiyon alınmadığı ihtimalde oluşması muhtemel sonuçlar nelerdir?
-Savcılık yazsının içiriğini tam olarak bilmemekle birlikte yazıda şirketin bayilikleri tarafından müşterilerin ciddi şekilde mağduriyete uğratıldıkları ve bayiliklerle ilgili gerekli işlemlerin yapılmasının talep edildiğini biliyorum. Bu çerçevede gerek şirketin zarara uğramaması gerekse müşterilerin maddi ve manevi olarak hak kaybına uğramamaları için bayiliklerle sözleşmeleri feshetmeyi uygun bulduk. Aksi durumda ciddi şekilde mağduriyet yaşanacağı savcılık soruşturmasından anlaşılmaktadır.
5-Savcılık yazısına rağmen bayilik sözleşmesinin feshedilmediği ve soruşturma sonucunda mahkûmiyet kararı verildiği ihtimalde şirket açısından oluşması muhtemel sonuçlar nelerdir?
-Savcılık yazısına istinaden bayilik sözleşmesi fesih edilmeseydi mağduriyete uğrayan müşteri sayısı örneğin 100 iken mahkumiyet kararından sonra bu sayılar 300-500'lere çıkabilirdi. Daha çok mağduriyet yaşanmasının önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Benim bilgim ve görgüm bundan ibarettir. Tanıklık ücreti istemiyorum dedi. '' şeklinde beyan etmiştir.
Bilirkişi raporu:
Dosyanın teknik bilgi ve bilirkişi incelemesi gerektirmesi nedeniyle, davacı tarafın ticari defter ve belgeleri incelenmek üzere dosya ... Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmiş ve seçilen mali müşavir ...sunmuş olduğu raporunda; raporda 2 ayrı yol ile hesaplamalarını sunmuş olup, 1.yol hesaplama sonucuna göre tazminat hesaplamasının yapılması görüş ve kanaatinde olduğuna dair rapor sunmuştur.
Dosya nitelikli hesaplamalar uzmanı Doç. Dr. ...ve SMMM bilirkişisi Doç. Dr. ... 'e tevdi edilmiş ve bilirkişiler sunmuş oldukları raporlarında; davacının davalı taraftan kar kaybı alacağına hak
kazandığına karar verilmesi durumunda; 23.08.2019-26.06.2020 döneminde, yaklaşık
10 aylık sürede, 14.094,23 TL (16.913,07 TL/12*10) kâr mahrumiyeti hesaplandığını, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bitiş tarihinin 26.06.2019 olduğu göz önüne
alındığında, bu tarih öncesi için herhangi bir talepte bulunulamayacağını, dosyada mübrez bilirkişi raporu ile yapılan kar kaybı hesabının bilimsel ilkelere
uygun olmadığından benimsenmediği ve tutar farkının bundan kaynaklandığı sonuç ve kanaatine varıldığına dair rapor sunmuşlardır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava; Bayilik sözleşmesinin haksız feshi iddiasına dayalı kar mahrumiyeti istemine ilişkindir.
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, bilirkişi raporları ve toplanıp değerlendirilen delillere göre; taraflar arasında 26/06/2014 tarihinde ... ... Bayilik Sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin süre ve yürürlük başlıklı 3.1 ve 3.2. Maddeleri uyarınca sözleşmenin 12 ay yürürlükte kalacağı, taraflardan herhangi birinin ilk dönemin hitamından 30 gün önce, noter marifeti ile fesih ihbarında bulunmadığı taktirde sözleşmenin 12 aylık süreler halinde otomatik olarak yenileneceği, sözleşmenin her durumda yürürlük tarihinden itibaren 5 yıllık sürenin sonunda münfesih olacağı, tarafların sözleşme konusu iş ilişkisinin devamı konusunda mutabık kalmaları halinde, yeni bir sözleşme müzakere edip imzalayacaklarının düzenlendiği, davalının .... Noterliğinin 19/08/2019 tarih ... yevmiye nolu bildirimi ile sözleşmeyi feshettiği anlaşılmıştır. Bu halde fesih tarihi itibariyle sözleşmede belirlenen 5 yıllık yürürlük süresi dolmuş ise de her iki tarafında kabulünde olduğu üzere fesih tarihinde sözleşmenin uygulanmaya devam ettiği, dolayısıyla sözleşmenin aynı şartlar uzamış sayılacağı, bu hususta taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı anlaşılmıştır.
Davalı vekili fesih ihbarında davacının hukuka aykırı fiillerinden dolayı hakkında yasal süreç başlatıldığını "suç işlemek amacıyla örgüt kurma, örgüt faaliyeti çerçevesinde nitelikli dolandırıcılık, tefecilik" suçlarına istinaden soruşturma aşamasında olduğunun, ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından müvekkiline bildirildiğini, başlatılan yasal sürecin, davalı ile kurulan ticari güven ilişkisini zedelediğini beyanla sözleşmenin 6.1. Ve 17.2. Maddelerine dayanarak sözleşmeyi feshettiğini beyan etmiştir.
Davacı vekili fesih nedeni olarak ileri sürülen dosyada muhtelif kişiler hakkında soruşturma yapılarak kamu davası açıldığını, müvekkili hakkında herhangi bir dava açılmadığını, mahkumiyet kararı verilmediğini, feshin haksız olduğunu beyanla kar mahrumiyetine ilişkin tazminat talebinde bulunmuştur.
Somut olayda uyuşmazlık öncelikle bayilik sözleşmesinin feshinin haklı olup olmadığı noktasındadır. Bu kapsamda sözleşmenin 17.2. Maddesine göre " ... (davalı şirket) aşağıda belirtilen hallerin mevcudiyeti halinde, bu Sözleşme'yi tek taraflı olarak herhangi bir süre vermeksizin derhal, kismen veya tamaman feshetmek hakkına sahiptir.
i) Bayi tarafından Madde 24 hükümlerine aykın olarak izinsiz bir devir yapılması;
ii)
(iii) Bayinin Madde 6, 7, 8, ve 12 hükümlerinde belirtilen asli edimlerini hiç ya da gereği gibi ifa etmemesi ya da ilgili hükümlerde belirtilen taahhütlerini ihlal etmesi,
(iv) Bayi'nin iflas etmesi, konkordato ilan etmesi,
(v) Bayi aleyhine Sözleşme konusu Hizmeti yerine getirmesini engelleyecek nitelikte yoğun icra takibi, haciz ve muhafaza işlemi yapılması VEYA Bayi aleyhine olan bu işlemler nedeniyle ... ve ... Grup Şirketleri'nin marka ve imajına Zarar gelme ihtimali bulunduğunun ... tarafından değaerlendirilmesi,
(vi) Sözleşme kapsamında Bayi tarafından ...'a ibraz edilen bilgi ve belgelerin sahte, gerçeğe aykırı ve içeriği itibarı ile yanıltıcı olması,
(vii) Yüz kızartıcı nitelikte bir suç işlenmesi de dahil üzere, Bayi şirketin ya da ortaklarının hukuka aykın filler nedeniyle ... ve ... Grup Şirketleri'nin marka ve imajına zarar gelme ihtimali bulunduğunun ... tarafından değerlendirilmesi," şeklinde düzenleme mevcuttur.
Dosyamız arasında alınan ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyasında davacı hakkında yürütülen soruşturma yok ise de; savcılığın 31/05/2019 tarihli davalı şirkete hitaben yazdığı müzekkerede; "Cumhuriyet Başsavcılığımızca “suç işlemek amacıyla örgüt kurma, örgüt faaliyeti çerçevesinde nitelikli dolandırıcılık, tefecilik” suçlarına yönelik yürütülmekte olan bir soruşturmaya esas olmak üzere;
1-Dosya kapsamında sevk edildiği ... Sulh Ceza Hakimliğinin kararı gereğince halen tutuklu bulunan, adli kontrol kararı verilen veya talimatımızla ifadesi alındıktan sonra serbest bırakılan şüphelilerle bağlantılı olarak (sosyal medya üzerinden sanal finans şirketi adı altında kredi vaadiyle cihaz bağlanması) mağdurlara ait GSM hattı üzerine cihaz (cep telefonu) tanımlayan bayiler ile bu bayilerle bağlantılı olan diğer bayilerin şirketiniz tarafından değerlendirilmek üzere bilgilerinin aşağıda gönderildiğini,
2-Şüpheliler tarafından şirketinizin de usulsüz şekilde prim elde edilmek suretiyle dolandırıldığı değerlendirildiğinden soruşturma dosyasına müdahil olup olmayacağınıza dair Cumhuriyet Başsavcılığımıza bilgi verilmesi rica olunur." şeklinde belirtildikten sonra listenin 22. Sırasında "...-...- ...Ç, ... bayi kodlu, ... İş Merkezi Cumhuriyet Cad. No:1 ..., Bayi ... ... adına kayıtlı (T.C.K.No:...)" olarak davacının bayiinin de adının geçtiği, bu durumun davalı şirketin ve grup şirketlerinin marka ve imajına zarar verme ihtimalinin bulunduğu, davalının da zarar doğmadan gerekli tedbirleri alma hakkının bulunduğu dolayısıyla sözleşmenin 17.2. Maddesi uyarınca davalının sözleşmeyi feshetmekte haklı olduğu bu durumda davacının tazminat talep etme hakkının bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi açıklanan nedenlerle;
1-Davanın reddine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gerekli olan 427,60-TL maktu ilam harcının, başlangıçta yatırılan 683,10-TL peşin harçdan mahsubu ile fazla alınan 255,50-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan 26,00-TL tebligat gideri 11,50 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 37,50 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.560,00-TL arabulucu ücretinin davacıdan alınarak maliyeye gelir kaydına,
7-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup ana hatları ile anlatıldı. 15/04/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı