T.C.
İSTANBUL
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/292 Esas
KARAR NO:2024/850
DAVA:İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:02/05/2023
KARAR TARİHİ:16/12/2024
Yukarıda tarafları ve konusu yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... tarafından, otelin faaliyeti kapsamında iş yapmış olduğu ... Şirketi adına düzenleyerek keşide ettiği dava konusu çek, ... Şirketi yedinde iken zayi olduğunu, diğer çeklerin ele geçiren kötüniyetli kişiler tarafından müvekkili ... Şirketinin imzası taklit edilmek sureti ile çekin ciro edilerek bankaya ibraz edilmesi üzerine icra takibine konu çekin zayi olduğunun tespiti ve iptali talebi ile .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyası nezdinde açılan davada, Mahkeme kararı ile ödeme yasağı konulmasına karar verildiğini, bunun üzerine çek bedelini tahsil edemeyen davalı, eldeki icra takibini başlatarak kötüniyetli bir şekilde haciz baskısı ile çek bedelinin tahsilinin talep edildiğini, söz konusu takipte gönderilen ödeme emri müvekkili şirkete tebliğ edildiğini, müvekkili ...’ın çeki diğer müvekkili ... Şirketi lehine keşide etmiş olması ve ... Şirketi'nin çek üzerindeki imzasının geçersiz/sahte olması karşısında takip alacaklısının müvekkili şirketlere karşı ödeme talebinde bulunması mümkün olmadığını ileri sürerek dilekçesinde bildirmiş olduğu diğer nedenlerle; .... İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası nezdinde yapılan takip nedeniyle müvekkil şirketlerin takip alacaklısına borçlu olmadığının tespitine, .... İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı icra takibine konu 15.01.2023 günlü ... seri numaralı ve 220,32 USD bedelli çekin istirdadına, İcra ve İflas Kanunu’nun 72/5. maddesi gereğince, takip alacaklısının %20 kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; avalı müvekkil şirketin yetkili ve meşru hamili olduğu, 15.01.2023 keşide tarihli, ... seri numaralı, 220,32-USD bedelli çekin karşılığının bulunmaması nedeniyle .... İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, müvekkili şirket dava konusu çekin yetkili hamili olup ilgili çek aralarında ticari ilişki bulunan bir üst ciranta tarafından müvekkili şirkete, şirketten satın alınan mal ve hizmet bedelinin ifası amacıyla ciro edildiğini, dava konusu çekin banka yolu ile tahsil edilememesi nedeniyle başlatılan icra takibi dosyasının borçlularından biri de ilgili şirket olduğunu, davacı keşideci ... İnşaat şirketi dava dilekçesinde çeki keşide ettiğini beyan etmekle hem çekteki imzasını, hem borç ilişkisini, hem de kambiyo taahhüdünü kabul etmiş olduğunu, çekteki imzanın davacı ... şirketinin yetkililerine ait olmadığı varsayımında dahi müvekkili aleyhine tazminata hükmedilmesine yasal olanak bulunmadığını, müvekkili şirket söz konusu iddialardan çekin iktisap anında değil ancak çekin tahsili aşamasında haberdar olduğunu, müvekkilinin tazminata mahkum edilebilmesi için icra takibinin haksız ve kötü niyetli olması gerektiğinden iyi niyetli müvekkili şirket aleyhine tazminata hükmedilmesi mümkün olmadığını, dava konusu çek incelendiğinde; çekin müvekkile ciro yoluyla geçtiği ve davacı ile müvekkili arasında başka cirantalar bulunduğunun görüleceğini, müvekkili, çeki davacılardan almadığından çekteki imzanın davacıya ait olup olmadığını bilecek durumda olmadığını, bu nedenle iyi niyetli olduğunu, müvekkili, çekten doğan alacağının tahsili amacıyla iyiniyetle takip başlatmış olduğunu ileri sürerek dilekçesinde bildirmiş olduğu diğer nedenlerle; davacı tarafça haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilen işbu davanın reddine, davacı aleyhine takip konusu alacağın %20 oranında tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği görüldü.
DELİLLER:
Davacı taraf delil olarak; .... İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosya, şirketlere ait ticari defter ve kayıtlar, imza incelemesi ve her türlü delillere dayanmıştır.
Davalı taraf delil olarak; Tahsilat makbuzu ve fatura, Dava konusu çekin sureti, .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası, Ticari defter ve kayıtlar, Bilirkişi incelemesi, keşif, yemin ve ikamesi mümkün her türlü yasal delil.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava; çek istirdatı ve menfi tespit istemine ilişkindir.
Davalı tarafından, aralarında davacıların da bulunduğu bir kısım şirketler aleyhine .... İcra Dairesi'nin ... takip sayılı dosyası ile, 220,32 USD alacak, 0,66 USD komisyon, 22,3 USD karşılıksız çek tazminatı, 3,31 USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 246,32 USD üzerinden 15/01/2023 keşide tarihli ... seri nolu 220,32 TL bedelli çeke dayanarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibine girişildiği, davacı ....... Ltd. Şti.'nin takibe konu çek yedinde iken zayi olduğunu, imzanın şirket yetkilisine ait olmadığını beyanla davacıların icra takibinden dolayı takip alacaklısına borçlu olmadığının tespitine ve çekin istirdadına karar verilmesi talebinde bulunmuştur.
Dava konusu çekin keşidecisinin davacı ... İnşaat Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi, lehtarın davacı ... Şirketi olduğu, keşide tarihinin 15/01/2023 tarihi olduğu, 220,32 USD bedelli ... seri nolu olduğu, çekin görünüşte davacı ....... Ltd. Şti. Tarafından ciro yoluyla ... San. Tic. Ltd.Şti.'ye bu şirket tarafından da ciro yoluyla ... Ltd.Şti'ye, bu şirket tarafında ciro yoluyla ... ... Malzemeleri San. Tic. Ltd.Şti'ye, bu şirket tarafından ciro yoluyla ... ... A.Ş.'ye, bu şirket tarafından da ciro yoluyla davalı takip alacaklısı ... ... A.Ş.'ye devredildiği, takibe konu çekin lehtarı ve aynı zamanda 1. Cirantası olan davacı .... Ltd. Şti.'nin imza inkarında bulunduğu anlaşılmakla imzanın davacı .... Ltd.Şti. yetkililerine ait olup olmadığının tespiti için İstanbul Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesinden rapor alınmıştır. Mahkememizce uygun bulunup benimsenen 09/09/2024 tarihli ...-101.02.2024/.../.../... rapor numaralı ATK raporu ile inceleme konusu çekteki 1.ciro imzası ile davacı şirket yetkilisi ...'in mevcut mukayese imzaları arasında ilgi ve irtibat tespit edilemediği, diğer bir ifade ile davacı .... Ltd. Şti.'nin cirosunda bulunan imzanın bu şirket yetkilisinin eli ürünü olmadığı, imza itirazının mutlak def'ilerden olması karşısında bu davacının söz konu çekten sorumlu olmadığı anlaşılmakla çeke dayalı başlatılan takipten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir.
Öte yandan her ne kadar diğer davacı ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. de menfi tespit talebinde bulunmuş ve davacılar çek istirdadı talebinde bulunmuş ise de; dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır. Lehtar imzasının geçersiz, sahte olduğunun ileri sürülmesi keşideci yönünden ciro zincirini koparmaz ise de, davacı ... ...Şirketi'nin dava konusu çekten kaynaklanan sorumluluğundan kurtulabilmesi için kaybolan çekin davalı tarafından kötü niyetli ya da ağır kusurlu olarak elde edildiği ve icraya konduğunu kanıtlaması gerekir. 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. İspat yükü üzerinde olan davacı kötüniyet ve ağır kusuru her türlü delil ile ispatlayabilir.
Somut olayda davacı tarafça sunulan benzer şekilde ele geçirildiği ileri sürülen çeklerin davalı ile bir bağlantısının bulunmadığı, davalının çeki kötüniyetle veya ağır kusurlu şekilde elde edildiğini ispata elverişli başkaca delil de sunulmadığı dolayısıyla bu iddianın ispatlanamadığı, lehtar imzasının sahte olmasının ciro zincirini koparmayacağı, bu halde davacı ... İnşaat Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin çekten dolayı sorumluluğunun devam ettiği, ayrıca davacı keşideci ... ... TTK 792. Maddesi uyarınca çek istirdadı isteminde bulunamayacağından, davacı ... ... ... Ltd. Şti.'nin de yukarıda açıklandığı üzere davalının kötüniyetli ve ağır kusurlu hareket ettiğini ispatlayamadığından davacı ... İnşaat San. Tic. A.Ş.'nin davasının reddine, davacı ... San. Tic. Ltd. Şti.'nin de çek istirdadı istemine (fazlaya) ilişkin isteminde reddine karar vermek gerekmiştir.
Her ne kadar davacı ... San. Tic. Ltd. Şti.' kötüniyet tazminatı talebinde de bulunmuş ise de; yukarıda açıklandığı üzere ciro zincirinde kopukluk olmadığı, davalının dava konusu çeki davacılardan değil dava dışı cirantadan aldığı, imzanın davacı ... San. Tic. Ltd. Şti.'ye ait olmadığını bilebilecek durumda olmadığı, davalının takip başlatmakta kötü niyetli olduğunun ispatlanamadığı anlaşılmakla kötü niyet tazminatı isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.
Davalının İİK 72/4. Maddesi uyarınca tazminat istemine gelince, mahkememizin 03/05/2023 tarihli 1 nolu ara kararı ile İİK'nin 72/3 maddesi uyarınca %20 teminat mukabilinde icra veznesine yatan paranın alacaklıya ödenmemesine dair ihtiyati tedbir kararı verildiği ve davacı ... İnşaat San. Tic. A.Ş.'nin davasının reddine karar verildiği bu halde İİK'nin 72/4 maddesi şartlarının oluştuğu anlaşılmakla % 20 oranında takdir edilen tazminatın bu davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine karar vermek gerekmiş uyuşmazlığın tümü hakkında aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davacı ... San. Tic. Ltd. Şti.'nin davasının kısmen KABULÜ ile;
a-Davacı ... San. Tic. Ltd. Şti.'nin .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasından dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
b-Şartları oluşmadığından davacının kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
2- Davacı ... İnşaat San. Tic. A.Ş.'nin davasının reddine,
3-2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesinin 4.fıkrası uyarınca takdiren % 20 oranında belirlenen 933,70 TL tazminatın Davacı ... İnşaat San. Tic. A.Ş.'den alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı ... San. Tic. Ltd. Şti.'nin davası yönünden;
a-Alınması gereken 427,60-TL ilam harcından 179,90-TL peşin harcın mahsubu ile 247,70-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
b-Davacı tarafından ödenen 179,90-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine.
c-Davacı tarafından bu yargılama nedeni ile ödenen 179,90-TL başvurma harcı ile 968,50-TL posta, tebligat ücreti ile 5.900,00-TL ATK Fatura bedeli olmak üzere toplam 7.048,40-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak bu davacıya ödenmesine,
d-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereği hesap olunan 4.668,53-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak bu davacıya ödenmesine,
e-Reddedilen kısım yönünden; davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereği hesap olunan 4.668,53-TL vekalet ücretinin bu davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
f-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin kendisi üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı ... İnşaat San. Tic. A.Ş.'nin davası yönünden;
a-Alınması gereken 427,60 TL ilam harcının bu davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
b-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereği hesap olunan 4.668,53-TL vekalet ücretinin bu davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
c-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendisi üzerinde bırakılmasına,
6- Karar kesinleştiğinde bakiye gider avansının yatıran tarafa iadesine,
Dair, miktarı itibariyle kesin olmak üzere davacılar vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda verilen karar açıkça okunup anlatıldı.16/12/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ....
e-imzalı