T.C.
İSTANBUL
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/55 Esas
KARAR NO:2024/637
DAVA:Menfi Tespit (Abone Sözleşmesi)
DAVA TARİHİ:25/01/2022
KARAR TARİHİ:12/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde: davalı kurum tarafından davacılar ... ve ... adi ortaklık sözleşmesi ile birlikte ortak yürüttükleri ... Ünvanlı iş yerinin doğal gaz kullanımının kaçak olduğu iddiası ile davacılara tebliğ edilmeyen tutanaklardan kaynaklı doğal gaz tüketim ve ceza bedeline ilişkin fatura düzenlenerek ...'ya tebliğ edildiğini, söz konusu faturaya itiraz başvurusu yapıldığını, davaya konu fatura ödeme tarihinin yakın olması ve gecikme halinde yaşanacak gaz kesintisi ve benzeri yaptırımlar nedeniyle mağduriyet yaşanmaması açısından tüm borçtan sorumlu olunmadığının tespiti için dava açılma zorunluluğu doğduğunu, davacı kendilerine ait ... adresinde davacı ... ile yapılan 30.03.2017 tarihli abonman sözleşmesi uyarınca ... tesisat numarası ile .../... nolu sayaç üzerinden doğal gaz sağlandığını, 2017 yılından itibaren tüm tüketim bedellerinin düzenli olarak ödendiğini, somut olayda davalı yanca uyuşmazlık konusu 669.735,31 TL tüketim bedeli ve 1.339.470,60 TL kaçak gaz ceza bedelinin neye göre belirlendiğinin herhangi bir yazılı tutanak ile verilmediğini, yargılama aşamasında davalı kurumdan istenecek uyuşmazlık konusu abonman sözleşmesine ilişkin dosya içeriği işlem dosyası ile kanıtlanacağı üzere davacıların doğal gaz tüketimine yönelik bu güne kadar herhangi bir usulsüzlük tutanağının düzenlenmediğinin de anlaşılacağını, öte yandan doğal gaz tüketim faturası veya kaçak gaz ceza bedelinin varlığının kabul edilmesi halinde yargılama aşamasında dosyaya getirilecek tutanaklar ve davacı ... adına düzenlenen faturalara ilişkin hesap ekstresi göz önüne alınarak yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonucunda kesilen cezanın da aşırı olduğu, açıklanan nedenlerle Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin "ticari nitelikteki menfi tespit davalarında dava açılmadan önce arabuluculuğa gidilmesinin zorunlu olmadığına ve arabulucuya gidilmiş olmasının bir dava şartı olmadığı" yönündeki kararları çerçevesinde arabuluculuk başvurusu yapılmaksızın davacının borç tehdidi altında olması nedeniyle belirlenen borcun olmadığının tespitini ve ödenen paraların istirdadını isteme zorunluluğu doğduğunu belirterek henüz icra takibi başlatılmamış olan 07.02.2022 ödeme tarihli faturada belirtilen 2.129.758 TL miktar borç yönünden icra takibinin durdurması bakımından İhtiyati Tedbir Kararı verilmesini, uyuşmazlık konusu faturadan dolayı davacıların davalıya borçlu olmadığının tespitini, dava sürecinde uyuşmazlık konusu faturanın icra tehdidi altında ödenmesi durumunda alacaklıya ödenecek bedelin ödeme tarihi itibarıyla ticari faizi ile geri alınmasını, dava konusu alacaktan dolayı davacıların taşınır taşınmaz malları haczedildiğinden uğramış oldukları zararların karşılığı olarak şimdilik %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmişlerdir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde: davanın kötü niyetli ve sadece borcun ödenmesini geciktirmek amaçlı ikame edildiğini, davacı tarafından ... Genel Müdürlüğü'ne yazılan ve dava dilekçesinin ekinde sunulan yazıda kurum yetkilileri tarafından tespit edilen 2 adet kurutmanın usulsüz bağlandığının görüldüğünü, davacı tarafça usulsüz bağlantının kendi çalışanlarına bilinçli olarak yaptırıldığını, bu şekilde kaçak kullanım yapıldığının açıkça beyan edildiğini, davacı yanın usulsüz kullanımı sabit olmasını, kendileri tarafından bilinçli yapıldığı kabul edilmesini, kendilerine bu kullanımlara dair hukuka uygun fatura tahakkuk edildiğini, bu davanın açılması sadece zaman kazanma ve müvekkili kurumu zarara uğratma amaçla olduğunu, dört yıl boyunca 2 kurutmadan usulsüz olarak doğal gaz kullanıldığını, kaçak kullanılan gazın bedeline ek olarak kaçak kullanım cezasının da faturaya yansıtıldığını, Kaçak veya Usulsüz Doğal Gaz Kullanımı Durumunda Uygulanacak Usul ve Esaslar tebliğinin 3. Maddesinde "Kaçak olarak kullanılan doğal gaz tüketim miktarı, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin 42 nci maddesi (a) ve (b) bentleri hükümlerine göre hesaplanır." 4. Maddesinde ise "Dağıtım şirketi, müşterilerle yapacağı anlaşma ve sözleşmelerde kaçak doğal gaz kullanım miktarının % 200’üne kadar, tekerrürü halinde ise % 300’üne kadar "kaçak doğal gaz kullanım bedeli" uygulanabileceğine..." dendiğini, ilgili maddeler uyarınca müvekkili kurum tarafından hukuka uygun olarak usulsüz kullanım faturası davacı yana tahakkuk edildiğini, söz konusu faturada müvekkili tabi olduğu mevzuata aykırı bir yön bulunmadığını, haksız davanın reddinin gerektiğini, davacı tarafça gerçekleştirilen usulsüz kullanıma ilişkin saha kontrol tutanağı ve dava konusu faturayı dilekçe ekinde sunduklarını, davacı tarafın müvekkili kurum bünyesindeki diğer belgelere ve müvekkili şirket kayıtlarına delil olarak dayandıklarını, ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini, davanın açılmasında ve borcun ödenmemesinde tamamen kötü niyetli olan davacının İİK madde 72/4 uyarınca alacağın %20'sinden az olmamak üzere tazminata hükmolunmasını, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, davalı tarafından davacıların iş yerinin doğal gaz kullanımının kaçak olduğu iddiasıyla tutulan tutanaklardan kaynaklı doğal gaz tüketim ve ceza bedeline ilişkin 2.129.758,00 TL bedelli faturadan dolayı davacının borçlu olup olmadığı, davacıların iş yerinde kaçak doğalgaz kullanımı olup olmadığı noktalarında toplanmıştır.
Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip, deliller toplanmıştır.
Bilirkişiler ... tarafından hazırlanan 11/04/2023 tarihli bilirkişi raporunda: Davacı ile davalı arasında, davacıya ait "..." adresindeki ticarethanesi için ... tesisat numaralı, ... sözleşme hesap numaralı Doğal Gaz Bağlantı Anlaşması ve Abonelik Sözleşmesi imzalayarak doğalgaz abonesi olduğu görülmektedir.
Davacı tarafından dava dosyasına sunulan delil listesinde bulunan ve davacı tarafından davalıya verilen dilekçede, ... tarafından onaylanmış proje sonrasında 2 adet ilave cihazın davacı personeli tarafından usulsüz eklendiğinin davacı tarafından bilindiği ve kabul edildiği açıkça görülmektedir.
Davacı ve davalı firma kontrol personelleri tarafından imzalanmış, 02.11.2021 tarihli Takip Şefliği Saha Kontrol Tutanağında, yapılan kontrollerde davacı ticarethanesinde haftada 6 gün, 24 saat çalışma yapıldığı, 3 adet kurutma cihazı ve 1 adet kurutma ozon cihazı yakıcı kapasiteleri toplamının 92,75 kw/h olduğu tespit edilmiştir.
07.02.2022 son ödeme tarihli ve ... sözleşme hesap nolu 669.735,31 TL (KDV hariç) fatura tutarı olan ve 1.339.470,62 TL kaçak gaz ceza bedeli olan davacıya ait ödenmemiş doğalgaz faturasının davalı tarafından yapılan hesabı incelendiğinde, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin yukarıda açıklanan 40, 42, 43, 52. Maddeleri kapsamında davalı ... tarafından davacıya uygulanan 1 yıl üzerinden günlük 21 saat üzerinden ölçülemeyen doğal gaz tüketim miktarı hesaplanarak 267.072 m3 tüketim karşılığı olan 669.735,31 TL tüketim bedeli ve %18 KDV ile 1.339.470,62 TL kaçak bedeli (%200) toplamından oluşan 2.129.758 TL bedelli fatura ve cezai bedellerin yerinde olduğu şeklinde bilirkişi heyet raporu ibraz edilmiştir.
Taraf vekillerince rapora karşı beyan ve itiraz dilekçesi sunmuşlardır.
Bilirkişiler ..., ..., ... tarafından hazırlanan 14/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda:
dava dosyası içerisinde yer alan bilgi ve belgeler ile yapılan yerinde inceleme sonucunda; dava konusu olayın kaçak gaz kullanımından kaynaklanmadığı, tüketilen gazın "EPDK Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği; Usulsüz doğal gaz kullanımı; Madde 53 - d) İç tesisatta onaysız tadilat yaparak doğal gaz kullanması, hallerinde dağıtım şirketi tarafından usulsüz doğal gaz kullanım işlemi yapılır ve müşterinin doğal gazı kesilir. " maddesi kapsamında değerlendirilerek usulsüz gaz kullanım işlemi yapılması gerektiği şeklinde bilirkişi heyet raporu ibraz edilmiştir.
Taraf vekillerince rapora karşı beyan ve itiraz dilekçesi sunmuşlardır.
Bilirkişiler ..., ..., ... tarafından hazırlanan 31/05/2024 ek raporda:
dava dosyası içerisinde yer alan bilgi ve belgeler ile yapılan yerinde inceleme sonucunda; davacının davalı kurumdan onaysız iç tesisatta tadilat yaptığı, sonrasında davalı kurum tarafından davacıya cezai işlem uygulandığı belirlenmiş olup davacının bunun sonrasında tadilata uygun yeni projeyi hazırlatarak davalı kuruma tasdik ettirdiği dosya içeriğinden anlaşılmaktadır. Davacının yaptığı işlemlerin tek bir sayaç ve ile gerçekleştirildiği ve onaysız tadilat sonrası yapılan üretim artışında kullanılan doğal gazın da kayıtlı aynı sayaçtan geçmesi ve dolayısyla ölçülebilir nitelikte olması neticesinde söz konusu kullanımın kaçak değil usulsüz kullanım olarak değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Nitekim aşağıda yer alan ilgili yönetmelik maddesinde de bu durum açıkça ifade edilmektedir.“EPDK Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği; Usulsüz doğal gaz kullanımı; Madde 53 -d)İç tesisatta onaysız tadilat yaparak doğal gaz kullanması, hallerinde dağıtım şirketi tarafından usulsüz doğal gaz kullanım işlemi yapılır ve müşterinin doğal gazı kesilir." Maddesi kapsamında değerlendirilerek usulsüz gaz kullanım işlemi yapılması gerektiği düşünülmektedir. şeklinde bilirkişi heyet raporu ibraz edilmiştir. üm dosya kapsamından;
Davalıların gaz kullanımı sonrasında oluşturulması gereken faturada yapılması gereken işlemin kaçak gaz kullanımı mı, yoksa usulsüz gaz kullanımı mı olduğunun belirlenmesinin dosyanın çözümüne katkı sağlayacağı bilirkişi incelemelerinde anlaşılmıştır. Buna göre de 2.129.758,00 TL bedelli faturadan dolayı davacının borçlu olup olmadığı belirlenecektir.
Mahkememize bilirkişiler ..., ... ve ... tarafından sunulan 14/02/2024 tarihli raporda da belirlendiği üzere davalı idare tarafından davacı tarafa tebliğ edilen fatura detayından anlaşılacağı üzere davacı tarafın ticari amaçlı olarak kaçak kullanım gerçekleştirdiği belirtilerek kaçak kullanım cezası kesildiği, davacı tarafın 313 günlük süre içerisinde 266.994 m3 gaz kullanılmış olduğu ve bu gazın bedelinin 669.735,31 TL + KDV olduğu,. Kaçak Gaz Ceza Bedeli olarak da KDV hariç bedelin 2 katı yani 1.339.470,60 TL ceza kesildiği, mahallinde yapılan inceleme ve sunulan onaylı proje suretleri incelendiğinde kullanılan tüm makinelerin resmi olarak gaz bağlantılarının yapılmış olduğunun gözlemlendiği, dosya içerisinde yer alan kullanım detaylarına göre yıllık tüketim miktarı ile cezalı fatura döneminde sayaçtan okunan miktarın yakın değerlerde olduğu, bu haliyle dava konusu olayın kaçak gaz kullanımından kaynaklanmadığı, tüketilen gazın “EPDK Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği; Usulsüz doğal gaz kullanımı; Madde 53 - d) İç tesisatta onaysız tadilat yaparak doğal gaz kullanması, hallerinde dağıtım şirketi tarafından usulsüz doğal gaz kullanım işlemi yapılır ve müşterinin doğal gazı kesilir. “ maddesi kapsamında değerlendirilerek usulsüz gaz kullanım işlemi yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.
Her ne kadar mahkememizce ilk aldırılan raporda davalı kurum tarafından yapılan işlemin usule uygun olduğu belirtilmiş ise de, rapor içeriğinde detaylara yer verilmediği, raporun denetime elverişli olmadığı kanaati ile bu raporun dikkate alınmamış, mahkememizce alınan 14/02/2024 tarihli bilirkişiler ..., ... ve ... tarafından sunulan raporun hükme esas alınmaya elverişli olduğu, mahkememizce denetlendiği ve yerinde görüldüğü belinlenmiş olmakla bu rapor dikkate alınmıştır.
Buna göre de olması gereken fatura miktarının 669.735,31 TL tüketim bedeli ve bu bedelin KDV'si olan 120.552,36 TL olmak üzere toplam 790.287,67 TL olduğu anlaşılmakla, bu kısma ilişkin davanın reddi ile, 18/01/2022 tarihli faturada belirtilen 1.339.470,00 TL kaçak gaz ceza bedeline ilişkin davasının kabulü ile, davacının bu miktar yönünden davalıya borçlu olmadığının tespitine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kısmen kabul kısmen reddi ile,
a-Davacının 18/01/2022 tarihli faturada belirtilen 669.735,31 TL tüketim bedeli ve bu bedelin KDV'si olan 120.552,36 TL olmak üzere toplam 790.287,67 TL'ye ilişkin açmış olduğu davasının reddine,
b-Davacının 18/01/2022 tarihli faturada belirtilen 1.339.470,00 TL kaçak gaz ceza bedeline ilişkin davasının kabulü ile, davacının bu miktar yönünden davalıya borçlu olmadığının tespitine,
2-Karar harcı 91.499,20 TL'den davacılar tarafından peşin olarak yatırılan 22.874,81 TL harcın mahsubu ile bakiye 68.624,39 TL harcın davalı taraftan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
3-Davacılar tarafından dava açılırken peşin olarak yatırılan 80,70 TL başvurma harcı, 22.874,81 TL peşin nispi harç ve 11,50 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 22.967,01 TL'nin davalı taraftan tahsili ile davacılara ödenmesine,
4-Davacılar tarafından yapılan 186,00 TL tebligat ve müzekkere gideri, 25.500,00 TL (6 farklı bilirkişi) bilirkişi kök ve ek rapor masrafı olmak üzere toplam 25.686,00 TL yargılama giderinin kabul ve ret oranları gözetilerek 16.154,71 TL'sinin davalı taraftan tahsili ile davacılara ödenmesine, bakiye giderin davacılar üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan bir yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davacılar kendilerini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T'deki esaslara göre belirlenen ve kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 177.341,70 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
7-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T'deki esaslara göre belirlenen ve reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 116.640,27 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
8-Karar kesinleşene kadar yapılacak yargılama giderlerinin davacıların gider avansından karşılanmasına, karar kesinleştikten sonra bakiye gider avansının istek halinde davacılara iadesine,
Dair, HMK 345 maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğ edildiği tarihten başlayarak iki hafta içinde HMK 342 maddesi gereğince düzenlenmiş dilekçe ile HMK 343 maddesi uyarınca mahkememize veya başka bir mahkemeye yapılacak başvuru ile HMK 341/1 maddesi uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olarak davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 12/07/2024
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır