T.C.
İSTANBUL
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
ESAS NO : 2021/613 Esas
KARAR NO : 2025/142
DAVA : Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
DAVA TARİHİ : 02/11/2018
KARAR TARİHİ : 25/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde: müvekkili 30/10/2017 tarihinde Tipi... motor numaralı 16711 şasi numaralı 2017 model ... marka, ekskavatör cinsindeki iş makinasını...Finansal Kiralama şirketi olan ... Finansal Kiralama A.Ş'den Finansal Kiralama Sözleşmesi ile kiraladığını, davalı şirket ...marka iş makinalarının Türkiye sorumlusu olan ve dava konusu iş makinasını ...Şirketi aracılığıyla satan Türkiye'deki ana firma olduğunu, davalı ... Tic. A.Ş tarafından dava konusu iş makinesi ...A.Ş'ye satıldığını, müvekkilinde dava konusu iş makinesini...A.Ş'den finansal kiralama yöntemiyle 36 ay taksit ile aldığını, davaya konu iş makinasının ayıplı olduğunu, ... servisleri tarafından kusurlarının giderilemediğini, davalı firmaya karşı dava yöneltmek zorunlu hale geldiğini, müvekkili ...Finansal Kiralama A.Ş'den finansal kiralama yaptığını, Yargıtay kararları uyarınca husumetin satıcı firmaya yöneltilmesinin zorunlu olduğunu, müvekkili İzmir İli Tire İlçesinde çiftçilik yapan bir kimse olduğunu, iş makinası müvekkiline 02/11/2017 tarihinde teslim edildiğini, davaya konu iş makinesi ekskavatör (kepçe), tesliminden itibaren birçok defa arızalandığını, müvekkilinin makinayı almasına sebep olan özellikleri de çalışmadığını, kullanılamadığını, makinanın defalarca arızalanması ve davalı firma tarafından hiçbir çözüm yaratılamaması üzerine müvekkili, davalı tarafa ihtarname keşide ettiğini, arıza kayıtlarına ve arızaların üretim kaynaklı olduğunu, davalı firma tarafından sorunu çözmediğini, kendi kusurunu müvekkiline atfetmeye çalıştığını, iyi niyetli olmadığını gösterdiğini, davalı firmaya yapılan arıza bildirimi sonrasında teknik personel tarafından makine üzerinde incelemeler yapıldığını, yapılan incelemeler sonrasında tutulan raporlarda makinada gözlenen arızalar davalı firma yetkilileri tarafından raporlandığını, sair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla sunulan nedenlerle dava konusu iş makinasının öncelikle ayıpları ve kusurları ile iş makinasının onarılıp onarılmayacağının, onarılabilecek ise onarma maliyetinin tespitini, iş makinesinin onarılması mümkün ise davalı firma tarafından garanti kapsamında tüm onarım işlemlerinin yapılmasını, onarım masraflarının karşılanmasını, iş makinesinin onarılmasının mümkün olmaması halinde ayıpsız misli ile değiştirilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davanın Asliye Ticaret Mahkemelerinde görülmesinin gerektiğini, görevli Mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olması halinde ise 6325 sayılı yasa kapsamında ticari uyuşmazlıklarda zorunlu arabuluculuğa başvurulmadan dava açılmış olduğundan dava şartı yokluğundan davanın reddinin gerektiğini, yetki sözleşmesine göre yetkili mahkeme İstanbul Merkez (Çağlayan) Adliye Mahkemeleri olduğunu, malın ayıplı olduğu anlamının kabulü anlamına gelmemekle birlikte bir an için ayıplı olduğu düşünülse dahi gizli ayıp olmaması ve yukarıda belirtilen yasal süreler içerisinde malın ayıplı olduğu bildirilmediğini, ilk arızanın oluştuğu tarihten ayıp ihbarı tarihine kadar aradan çok uzun zaman geçmiş olduğunu, ayıba ilişkin iddialar zamanaşımına uğradığını, zamanaşımı nedeniyle de huzurdaki davanın reddinin gerektiğini, davanın esasa girilmeksizin usul yönünden reddi gerektiğini, dosyada ibraz edilen servis formlarından satış sonrası hizmetler konusunda bölgede bulunan yetkili servis bayisi... A.Ş yükümlülüklerini yerine getirdiğini, arıza iddiasıyla yetkili servise bırakılan iş makinası arızaları giderilmek ve bakımları yapılmak suretiyle davacıya eksiksiz ve çalışır vaziyette teslim edildiğini, davacının şikâyet ettiği motorda hararet problemi için, sahada incelemek üzere...A.Ş yetkilileri 13.07.2018 tarihinde davacıya bir ziyaret gerçekleştirdiğini, saha yetkilileri tarafından yapılan ziyaret neticesinde, iş makinasının sert zemine sahip taşlık, yaklaşık %20-25 eğimin olduğu bir arazide genellikle bodur ağaç sökme iş ve işlemlerinde sürekli yürütme yapacak şekilde çalıştırıldığı gözlemlendiğini, böyle bir çalışmanın olduğu ortamın oldukça tozlu ve arazi şartlarının da oldukça zorlu olduğu tespit edildiğini, aşırı toz, yaprak, dal gibi dış etmenlerden dolayı makinanın radyatörünün ön kısmı sürekli dolmakta olduğunu, bu durumun motor hararetine sebep olacağı, saha yetkilileri tarafından zaten davacıya bildirildiğini, bahsi geçen makinanın yaklaşık 4 saat boyunca aralıksız ve ağır şartlar altında çalışmaya zorlandığı tespit edildiğini, 2 saatinin makinanın üzerinde sürekli yük olacak şekilde ve özellikle öğlen 12.00-16.00 saatleri arasında, yani tahmini hava sıcaklığının Tire/İzmir gibi bir bölgede yaklaşık 38 C santigrat derece ve üzerinde olduğu bir zamanda yapıldığı tespit edildiğini, bu tür bir çalışma ve çalıştırma temposuyla işbu makinanın davacının bahsettiği şikâyetleri ortaya çıkartması son derece doğal olduğunu, makinanın kendisinden veya üretim hatasından kaynaklı bir durum olmadığını, tamamen davacıdan kaynaklı kullanım hatasından ötürü ortaya çıkan bir sonuç olduğunu, tespit edilmiş olan kullanım hatasının bir sonucu olarak ortaya çıkan davacının şikâyeti haricinde, teknik ekiplerce herhangi bir motor hararetine rastlanmadığını, herhangi bir teknik problem de kaydedilmediğini, arızaların kullanım hatasından kaynaklandığını, dava konusu iş makinasının ayıplı olduğunu kabul anlamına gelmemek üzere süresinde ayıp ihbarında bulunmadığını, davacı taraf TBK 223.maddesi gereğince satılanın ayıplı olduğu varsayılsa dahi ayıpla birlikte kabul etmiş sayıldığını, müvekkili şirkete sorumluluk atfedilemeyeceğini, davacı / alıcı TBK 227/1. de sınırlı sayıda tanınan haklardan ücretsiz onarım hakkını kullandığını, bu nedenle, malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi yönündeki taleplerinin kabulünün mümkün olmadığını, davanın yetki, husumet ve zamanaşımı yönünden reddini, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde ise, 6325 sayılı yasa kapsamında ticari uyuşmazlıklarda zorunlu arabuluculuğa başvurulmadan dava açılmış olduğundan dava şartı yokluğundan davanın reddini, mahkeme aksi kanaatte olunması durumunda da haksız mesnetsiz iddialarla açılmış olan davanın esastan reddini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dosya, İstanbul Anadolu ...Tüketici Mahkemesi... Esas... kararı ile Görevsizlik Kararı verildiği, Asliye Hukuk Mahkemesine gönderildiği,...30.Asliye Hukuk Mahkemesi ... Esas 2020/293 karar sayılı kararı ile görevsizlik kararı verildiği, İstanbul Anadolu 1.Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/88 Esasına kaydının yapıldığı, İstanbul Anadolu ...Asliye Ticaret Mahkemesi... Esas... Karar sayılı kararında Yetkisizlik Kararı verildiği, dosya mahkememize tevzi olmuştur.
İstanbul...Asliye Hukuk mahkemesi dosyasında talimat mahkemesi vasıtasıyla bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiş, Tire...Asliye Hukuk Mahkemesi... talimat dosyası üzerinden bilirkişi ... tarafından hazırlanan bilirkişi raporunda: ...'in 1974 yılından beri Tire İlçesine bağlı ... köyünde çiftçilik yaptığı, tahıl yetiştiriciliği yanında bakliyat ile otlak ve yem bitkileri ekimi yaptığı, işletmede gerçekleşen ekim-dikim, besleme, gübreleme, ilaçlama, sulama, hasat vb. ile hayvanların beslenmesi, bakımı ve süt sağım işlemleri gibi zirai faaliyetlerin mesleki bilgi, tecrübe ve beden gücü gerektiren gerektiren yoğun emeğe dayalı işler olduğu, bu işlerin uzun yıllardır kendisi, ailesi ve mevsimlik çalışanlar ile gerçekleştirildiği, işletmenin sermayeden ziyade beden gücüne dayanarak faaliyetini sürdürdüğü, ...'in herhangi bir tüzel veya gerçek kişi şube veya bayisinin bulunmadığı, kendisinin de herhangi bir tüzel veya gerçek kişi şube ve bayisi olmadığı, işletmesine bağlı imalathane, ticarethane, ürünlerini sattığı dükkan veya satış mağazasının bulunmadığı, ticari işletme gibi mal varlığına ve geniş bir organizasyona sahip olmadığı, tarımsal faaliyetler sonucu elde ettiği ürünleri direkt olarak tarladan komisyonculara veya kişilere sattığı, büyükbaş hayvanlardan elde ettiği çiğ sütlerin ise toptan süt alımı yapan fabrika ve benzeri süt toplama merkezlerince yerinden toplandığı, ...'in işyeri muhasebe defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucunda elde edilen bilgiler ile ...Vergi Dairesi nezdindeki mükellefiyet bilgilerinin aynı ve birbirini doğrular nitelikte olduğu, mükellefiyet başlangıç tarihinden itibaren 193 sayılı gelir vergisi kanununun 59. Maddesine göre kendi isteği ile bilanço usulüne göre defter tuttuğu, vergi Jevhasından anlaşıldığı üzere işletme ortalama gelirinin 2016 yılı için aylık 6.222,00-TL, 2017 yılı için aylık 6.073,00-TL, 2018 yılı için 5.278,00-TL olduğu. Bu miktarın kendisinin ve ailesinin geçimini sağlayacak düzeyde olduğu, tüm bu olgular dahilinde, ...'in çiftçilik yaptığı çiftçi olduğu, işletmesinin ticari bir işletme olmadığı, faaliyetinin ticari iş niteliği göstermediği, bu nedenle tacir tacir sıfatına haiz olamayacağı, değerlendirmesinin takdiri mahkemeye ait olmak üzere raporunu sunmuştur.
Dava, dava konusu malın ayıplı olduğunun tespiti ile davalı tarafından onarım işlemlerinin yapılmasına mümkün değilse ayıpsız listeyle değiştirilmesine ilişkindir.
Mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip, deliller toplanmıştır.
Talimat mahkemesi yolu ile Tire ...Asliye Hukuk Mahkemesi...talimat dosyasında bilirkişi ... tarafından hazırlanan bilirkişi raporunda: Dosya içeriği incelendiğinde aşağıda kısaca özetlendiği haliyle davacının şikayetlerinin makinanm yürüyüşle birlikte (aynı anda) diğer hareketleri yapmakta zorlanması ve hararet problemi olduğu anlaşılmaktadır. Makinaya dair mahkemeye sunulan servis kayıtları incelenmiş (Şikayetler ve yapılan müdahaleler) ve aşağıda tablo halinde listelenmiştir. Servis formlarının İncelenmesi sonucu çalışma ortamı ve mevsim şartları etkisiyle bazı arızaların oluştuğu ancak servis tarafından yapılan müdahalelerle arızalann giderildiği, kalıcı ve çözülemeyen bir arıza bulunmadığı, yapılan müdahaleler sonucunda makinenin çalışır durumda kullanıcıya teslim edildiği görülmektedir. Dava konusu makina üzerinde yerinde tespit işlemi 02.03.2023 tarihinde davacı...ve davacı vekili Av. ... nezaretinde tarafımdan yapılmıştır. İlk etapta çalışmakta zorlansa da akü takviyesi yapılarak çalıştırılan makina kısa süre denenmiş ve yürüme, kepçe ve arm açma-kapama ile kule dönüş hareketlerini ayrı ayrı sorunsuz yapabildiği, kepçe dolu ve arm açıkken düz zeminde yürüyebildiği ancak eğimli zeminde zorlandığı görülmüştür. Hararet sorununa ise rastlanmamış olup mevsim şartları itibariyle ancak yaz aylarında görülebileceği düşünûlmektedir. İş Makinası olarak Ekskavatörlerin genel çalışma prensibi aşağıdaki gibidir. Dizel motordan gelen mekanik dönme hareketi hidrolik pompa tarafından hidrolik enerjiye dönüştürülerek kontrol valfine gönderilir. Kontrol valfı yağı yönlendirerek hidrolik yürüyüş motoruna ve/veya ataşmanlara iletir. Hidrolik enetji mekanik enerjiye çevrilerek makinanın yürüyüşü ve hareketleri sağlanır. İş yapan yağ tanka geri döner, Yani her türlü hareket yağın basınçlı şekilde yönlendirilmesi ile sağlanır.Mevcut iş makinasmda hareketlerin münferit olarak yapılabildiği halde birlikte yapmakta zorlanması hatta eğimli zeminde yürüyüşün durma noktasına gelmesi hareketlerin yapılabilmesi için gereken basıncın sağlanamaması yani hidrolik pompada iç kaçak yada kumanda valfinde basınç ayarının bozuk olması sonucu meydana gelmektedir. Öncelikle basınç değerlerinin kontrol edilmesi, yeterli basınç sağlanamıyorsa hidrolik pompanın revizc edilmesi, basınç sağlanabildiği halde arızanın devam etmesi halinde ise kumanda valfinin ayar yada revizyonunun yapılması gerekmektedir. Hararet arızası şu anda olmamasına karşın resimde görüldüğü şekilde radyatörün filtresinin ve içinin tıkanması ve dolması yeterli hava akışı sağlanamayacağı için hararete sebebiyet vereceğinden bu konuda tedbir alınmasının yeterli olacağı değerlendirilmektedir. Her ne kadar makina şu an yeterli performansı göstermiyor olsa da mahkemeye sunulan servis kayıtlarına bakıldığında arızaların gerçekleşme sıklığı ve çözülme durumu değerlendirildiğinde tamir ile giderilebilir arızalar olduğu, yapılan müdahaleler sonrası kalıcı olarak çözülemeyen arıza bulunmadığı, makinanın çalışır durumda müşteriye (teslim edildiği görülmüş olup; Bu sebeple makinanın ayıplı olmadığı kanaatine varıldığına ilişkin raporunu sunulmuştur.
Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde, davacının talebinin... şirketi olan ...A.Ş.'den Finansal Kiralama Sözleşmesi ile kiraladığı ...motor numaralı, 16711 şasi numaralı 2017 model ... marka, Ekskavatör cinsindeki iş makinesinin sık sık hararet yapması ve çalışmaması nedeniyle bir çok kez bakım ve servis hizmetinin alınmasına rağmen arızanın devam etmesi sebebiyle öncelikle ayıpları ve kusurları ile iş makinesinin onarılıp-onarılamayacağının, onarılabilecek ise onarma maliyetinin tespitini, onarılması mümkün ise davalı firma tarafından garanti kapsamında tüm onarım işlemlerinin yapılmasına ve onarım masraflarının karşılanmasını, onarılmasının mümkün olmaması halinde ayıpsız misli ile değiştirilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Yargılama esnasında davacının Finansal Kiralama firması ile yapılan Finansal Kira Sözleşmesi’nin “Kiralanan Mal/Malların kiracıya teslimi” başlıklı 25. Maddesi ile “her türlü hukuki önlemi almak ve girişimlerde bulunmak” üzere temsile yetkili vekil olarak tanımlandığı, bu doğrultuda ... Finansal Kiralama firması tarafından yetki belgesi düzenlenerek hukuki işlemler bakımında davacıya yetki dosyada mübrez belgelerden verildiği anlaşılmıştır.
Mahkemece aracın bulunduğu yer mahkemesine talimat yazılarak makinenin ayıplı olup olmadığı hususunda rapor alınmış, bilirkişi raporuna göre keşif esnasında makine ilk etapta çalışmakta zorlansa da akü takviyesi yapılarak çalıştırılan makinenin kısa süre denendiği ve yürüme, kepçe ve arm açma-kapama ile kule dönüş hareketlerini ayrı ayrı sorunsuz yapabildiği, kepçe dolu ve arm açıkken düz zeminde yürüyebildiği ancak eğimli zeminde zorlandığı, hararet sorununa ise rastlanmadığı, mevsim şartları itibariyle ancak yaz aylarında görülebileceği, her ne kadar makine yeterli performansı göstermiyor olsa da mahkemeye sunulan servis kayıtlarına bakıldığında arızaların gerçekleşme sıklığı ve çözülme durumu değerlendirildiğinde tamir ile giderilebilir arızalar olduğu, yapılan müdahaleler sonrası kalıcı olarak çözülemeyen arıza bulunmadığı, makinenin çalışır durumda müşteriye teslim edildiği, bu sebeple makinenin ayıplı olmadığı bildirilmiştir.
Mahkememizin 04/05/2024 tarihli ara kararı ile yaz aylarında yeniden keşif yapılarak davacı iddiaları konusunda rapor alınmasına karar verilmiş, keşif masrafı ve bilirkişi ücreti davacı vekili tarafından yatırılmadığından gereği yerine getirilememiştir.
Davacı vekilinin 15/10/2024 tarihli duruşmadaki beyanında müvekkilinin dava konusu aracı sattığı için bilirkişi masrafını yatırmadıklarını, buna ilişkin belgeleri sunacaklarını ve dosyanın mevcut hali ile değerlendirilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Davacı vekilinin 30/10/2024 tarihli beyan dilekçesi ile dava konusu iş makinesinin 07/02/2024 tarihli fatura ile dava dışı 3. Kişiye satıldığı anlaşılmıştır.
Hem davacı vekilinin duruşmada verdiği beyanı hem de davalı vekilinin beyanları doğrultusunda dava konusu aracın davacı tarafından üçüncü bir kişiye satıldığı, sonuç olarak iş bu davanın konusuz kaldığı, ancak yargılama devam ederken söz konusu aracın satıldığı ve davacının iş bu davanın açılmasına sebebiyet verdiği (alınan bilirkişi raporlarıyla aracın ayıplı olduğunun ispatlanamadığı)sonuç ve kanaatine varılarak davacının yargılama gideri ve vekalet ücretine mahkum edilmek suretiyle mahkememizce konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermek gerekmiş ve ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
2-Karar harcı 615,40 TL'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 35,90 TL harcın mahsubu ile eksik 579,50 TL harcın davacı taraftan tahsili ile hazine adına irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan 50,00 TL yargılama giderinin davacı taraftan tahsili ile davalı tarafa ödenmesine,
5-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T'deki esaslara göre belirlenen ve dava miktarını geçmemek üzere 10.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Karar kesinleşene kadar yapılacak yargılama giderlerinin davacı gider avansından karşılanmasına, karar kesinleştikten sonra bakiye gider avansının istek halinde davacıya iadesine,
Dair, HMK 345 maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğ edildiği tarihten başlayarak iki hafta içinde HMK 342 maddesi gereğince düzenlenmiş dilekçe ile HMK 343 maddesi uyarınca mahkememize veya başka bir mahkemeye yapılacak başvuru ile HMK 341/1 maddesi uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olarak davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 25/02/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır