T.C.
İSTANBUL
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/862 Esas
KARAR NO:2024/266
DAVA:Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ:21/10/2022
KARAR TARİHİ:29/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davalılardan ... AŞ'nin fabrika binasında çıkan yangın sonucu şirketin sigortadan doğan hasar bedeli üzerinde birden çok kimse tarafından hak iddia edilmesi ve bu nedenle kime hangi sırada ve ne kadar ödeneceği konusunda tereddüt yaşanması üzerine ... Sigorta A.Ş. tarafından ödenmesi gereken 1.901.885,60 TL sigorta tazminat tutarı, ...Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 08.08.2007 tarihli sss Değişik İş sayılı kararı ile tevdi mahalli olarak tayin edilen müvekkili Banka nezdinde açılan tevdi mahalli hesabına yatırıldığını, 22.08.2007 tarihinde ... Gıda Tekstil İnş. Ve Tic. A.Ş. tarafından müvekkili bankaya iletilen ... 7. Noterliği’nin 22.08.2007 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile söz konusu tutarın temlik alacaklısı olarak bildirilen bir kısım firmalara ödenmesi talep edildiğini, ... Gıda Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş.’nin işbu temlik bildirimi ve bu bildirim tahtındaki ödeme talebine istinaden sırasıyla; ... Bankası A.Ş.’ne 174.599,00 TL, ... San.Tic. Ltd.Şti.’ne 170.000,00 TL ,... Gıda San. İç ve Dış Tic. Ltd.Şti.’ne 650.000,00 TL, ... San. Ve Tic. A.Ş.(yeni unvanıyla ... San. Ve Tic. A.Ş.)’ne 500.000,00 TL, ... A.Ş.'ne 407.286,60 TL olmak üzere tevdi mahalli hesabında bulunan 1.901.885,60 TL ödeme yapıldığını ... Gıda San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından 108.630,78 TL'nin 11.05.2020 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faiziyle, ... San. Ve Tic. AŞ. tarafından 500.000-TL.'nin 11.05.2020 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faiziyle, ... A.Ş. tarafından 407.286,60-TL.'nin 11.05.2020 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faiziyle, müvekkili bankaya ödenmesini, ... Gıda Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş.'nin de diğer üç davalı şirketten söz konusu olan alacaklarının toplamı olan 1.015.917,38 TL tutardan ve işbu tutara 11.05.2020 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faizinden diğer üç davalı şirketle birlikte müteselsilen sorumlu olacağı yönünde hüküm kurulmasını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin sorumlulukları nisbetinde davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle: müvekkili bankanın davalı olarak gösterilmesi mümkün olmadığını, davanın müvekkili banka açısından pasif husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmesinin gerektiğini, müvekkili bankaya ödenen tutarlar temlik nedeni ile ödenmiş olduğunu müvekkili bankanın sebepsiz bir zenginleşmesinden bahsedilebilmesi mümkün olmadığını davacının iddiasına konu sözde alacakların tamamı zamanaşımı uğradığını, davanın bu nedenle de reddi gerektiğini müvekkili bankanın sebepsiz bir zenginleşmesinden bahsedilebilmesi mümkün olmamakla birlikte davacı'nın kusur sebebiyle bir talebi varsa dahi kişinin kendi kusurundan yararlanması olanaklı olmadığını, açıklanan nedenlerle ve müvekkili bankanın her türlü hakları saklı kalmak kaydıyla; huzurdaki davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini beyan ettiler.
Davalı ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle: davanın müvekkili şirket bakımından, esasa girilmeden husumet yokluğundan reddi gerektiğini, davacı tarafça ikame edilen davada müvekkilin taraf sıfatı olmadığından esasa girilmeksizin öncelikle davanın usulden reddini talep ettiklerini davacının, iddia ettiği alacaklar dava tarihi itibariyle zamanaşımına uğradığını davacının iddia ettiği gibi bir sebepsiz zenginleşme sözkonusu olmamakla birlikte, basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü aşikar olduğunu davacı bankanın kendi kusurlu davranışından yararlanma hakkı bulunmadığını davacının, talep ettiği faiz alacağının da reddi gerektiğini huzurdaki davanın husumet yokluğundan usulden reddini; sayın mahkeme aksi kanaatte ise zamanaşımı itirazlarımız doğrultusunda reddini, her halükarda haksız ve hukuksuz ikame edilen davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Anonim Şirket vekili cevap dilekçesinde özetle: dava dilekçesinde yer verilen iddiaların tamamı 2007 tarihinde temlik edilen ve ödenen tutarlara ilişkin olduğunu, davacı tarafın iddiasına konu alacaklarının tamamının zamanaşımına uğradığını, kişinin kendi kusurundan yararlanmasının mümkün olmadığını, müvekkili tarafından gelen temlik beyanının yanında dava dışı... A.Ş'nin rehinli alacaklının öncelik hakkı iddiasını dikkate alarak buna uygun ödeme yapması gerektiğini, kendi kusuruyla gerekli dikkat ve özeni göstermeksizin işlemler yapmış olduğunu, Kaldı ki ... Sigorta A.Ş. tarafından ikinci bir ödeme yapılmış ve bu ödeme yine tevdi mahalli olan davacı tarafa yapıldığını, davacı tarafa yapılan bu ikinci ödemeyle rehinli alacaklının öncelik hakkına göre davaya konu bedelin ödenmesi mümkün iken davacı yine bundan imtina etmiş bilerek ve isteyerek bir kısım davalı ve dava dışı kişilere ödemelerde bulunduğunu, ödemeler yapan davacı olduğunu, ayrıca bir anlık davacı tarafın rücuen tazmin hakkının var olduğu kabul edilse dahi sigorta tazminatına konu 1.901.885,60 YTL’yi bizzat, bilerek ve isteyerek ödeyen davacı tarafın kendi kusuruyla yaptığı söz konusu ödemeler için faiz talep edebilmesi hiçbir şekilde kabul edilmeyeceğini, sebeplerle davanın usulden reddine, aksi kanaatte olunması halinde izah edilen diğer sebeplerle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa aidiyetine karar verilmesini beyan etmiştir.
Davalı ... İç ve Dış Ticaret A.Ş vekili cevap dilekçesinden özetle : davada müvekkili davalı olarak gösterilemeyeceğini, davanın müvekkili şirket açısından pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesini, zamanaşımı itirazı, davacının, iddia ettiği alacaklar dava tarihi itibariyle zamanaşımına uğradığını, davanın bu nedenle de reddi gerektiğini, müvekkili şirkete yapılan ödeme temlik nedeni ile ödenmiş olup müvekkili şirketin sebepsiz zenginleşmesinden bahsedilebilmesi mümkün olmadığını, basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü aşikar olan davacı bankanın kendi kusurlu davranışından yararlanma hakkı bulunmadığını, davanın reddine. masraf ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, davacı tarafın dava dışı icra dosyasına yapmış olduğu ödemelerin davalılardan rücuen tazminat talebine ilişkindir.
7155 sayılı Yasa ile 6102 sayılı Yasaya 5/A maddesi eklenerek ticari davalarda arabuluculuk dava şartı haline getirilmiş olup, mahkememizdeki dava 21/10/2022 tarihinde açılmakla davacının dava şartı arabuluculuk koşulunu yerine getirdiği görülmüştür.
Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip, deliller toplanmıştır.
Bilirkişi Mehmet Erdem tarafından hazırlanan 07/11/2023 tarihli bilirkişi raporunda; davalı sigortalı ... Gıda Teks.İnş. ve Tic.A.Ş.'nin dava dışı Sigorta Şirketinden (... Sigorta A.Ş) yangın hasarı nedeniyle doğmuş olan hasar tazminatı kaynaklı alacağı nedeniyle davacı banka tevdi mahalli tayin edilmiş olduğu, dolayısıyla hasar tazminatı davacı banka nezdinde bloke edilmiştir. Davalı sigortalı ... Gıda firması, temlikten doğan borçlarını ... 7.noterliği kanalıyla davacı bankaya ödenmek için bildirirken, TMK'nun 2 m. aykırı olarak ilk sıradaki rehinli-ihtiyazlı-rüçhanlı borcunu davacı bankaya bildirmemiştir. Dava dışı imtiyazlı alacaklı... açmış olduğu dava sonucunda rehinden (D/M sigortasından doğan) doğan öncelikli sıradaki alacağını davacı bankadan ilamlı icra takibi marifetiyle tahsil etmiştir. Davacı banka İlamlı icra takibi sonucunda rehin alacaklısı bankaya ödediği bedelden dolayı davalılara sebepsiz zenginleşme kuralları tahtında rücu etme hakkına sahip olduğu kanaati edinildiği, davacının talep edebileceği alacağı ödeme yapılan şirketlerlade-tazmin edilmesi gereken tutar (TL) ... Gıda San....Ltd.Şti108.630,78 TL, ....San.A.Ş.500.000,00 TL, .... Bank. A.Ş.407.286,60 TL, ... Gıda ve Tek.İnş.ve Tic.A.Ş.1.015.917,38 TL olarak davalılardan alacağını ödeme tarihi 11.05.2020'den itibaren 3095 sayılı K'nun 2 m. uyarınca (taraflar tacir oldukları için) değişen oranlarda basit usulde işleyecek ticari avans faizi ile birlikte müteselsilen talep edebileceğine ilişkin rapor düzenlemiştir.
Yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı bir bütün halinde değerlendirilmesi;
22.08.2007 tarihinde ... Gıda Tekstil İnş. Ve Tic. A.Ş. Tarafından davacı Banka’ya iletilen ... 7. Noterliği’nin 22.08.2007 tarih ve ... Yevmiye no’lu ihtarnamesi ile söz konusu tutarın temlik alacaklısı olarak bildirilen firmalara ödenmesi talep edilmiştir. ... Gıda Tekstil İnş. Ve Tic. A.Ş.’nin işbu temlik bildirimi ve bu bildirim tahtındaki ödeme talebine istinaden sırasıyla; ... Bankası A.Ş.’ye 174.599-TL, ... San.Tic. Ltd. Şti.’ye 170.000-TL, ... Gıda San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.’ye 650.000-TL, ... San. Ve Tic. A.Ş. (Yeni unvanıyla ... San. Ve Tic. A.Ş.)’ye 500.000-TL, ... A.Ş.’ye 407.286,60-TL olmak üzere tevdi mahalli hesabında bulunan 1.901.885,60-TL. ödeme yapılmıştır. Ödemelerin yapılmasını takiben dava dışı... A.Ş. tarafından davacı Banka’ya, ve belirtilen temlik alacaklılarına ve bir kısım üçüncü kişilere karşı bir dava açılmıştır. Bahsi geçen bu davada; ... Bankası A.Ş., davacı Banka nezdinde açılmış olan tevdi mahalli hesabına yatırılmış 1.901.885,60-TL. tutarındaki sigorta tazminat tutarının ... Gıda Tekstil İnş. Ve Tic. A.Ş.’nden olan 1.015.917,38 TL. tutarındaki alacaklarına istinaden, sigortaya konu taşınmaz üzerinde ipotekleri bulunması sebebiyle TMK Madde 879 uyarınca öncelikli olarak kendilerine ödenmesi gerektiğini ve fakat bu tutarın yukarıda belirtilen temlik alacaklılarına ödenmiş olması sebebiyle davacı Banka tarafından söz konusu tutarın kendisine ödenmesini talep etmiştir. Belirtilen dava kesinleşmiş ve İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin .... Sayılı ilamının icraya konu edildiği ....İcra Müdürlüğü’nün .... Sayılı dosyasına 11.05.2020 tarihinde davacı Banka tarafından ödeme yapılmıştır. Yapılan bu ödeme ile birlikte ... Gıda Tekstil İnş. Ve Tic. A.Ş. de 1.015.917,38-TL. nisbetinde... A.Ş.'ye karşı borcundan kurtulmuş olup, bu yönüyle ... Gıda Tekstil İnş. Ve Tic. A.Ş. sebepsiz zenginleşme tahtında sorumlu olup, davacının davasının davalı ... Gıda yönünden kabul edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Davalılar ... İç ve Dış Tic. Ltd. Şti, ... A.Ş, ... San ve Tic. A.Ş (eski unvanı: ... San Tic. A.Ş)'nin, temlik tarihi itibariyle davalı ... Gıda’dan alacaklı olduğundan, ... Gıda'nın bu borçlarının bir kısmının ödenmesi amacı ile ve ifa uğruna edim niteliğinde olmak üzere ... Sigorta A.Ş. nezdindeki doğmuş ve doğacak her türlü alacaklarından Davalılar ... İç ve Dış Tic. Ltd. Şti, ... A.Ş, ... San ve Tic. A.Ş kesinleşmiş olan borcunun ödenmesi amacı ile borcu kadarını temlik etmiştir. Bu davalılar temlik nedeni ile Davacı tarafından ödenen meblağın tamamını ... Gıda’nın kesinleşmiş borcuna mahsup etmiştir.
Alacak temlikinin bir borç ödeme şekli/vasıtası olup, alacağının ödenmesi amacı ile yapılan hukuki bir işlemi reddetmesi, kabul etmemesi basiretli ve özenli bur tutum olmayacaktır. Bu bağlamda temlik ve bu temlike dayalı olarak yapılan ödeme de, hukuka uygun olan borç ödeme vasıtalarından biri olduğundan, Davalılar ... İç ve Dış Tic. Ltd. Şti, ... A.Ş, ... San ve Tic. A.Ş 'nin sebepsiz zenginleşmesinin bulunmadığı açıkça ortadadır.
Netice olarak yukarıda yapılan tüm açıklamalar doğrultusunda davanın davalı ... Gıda ... AŞ yönünden kabulü ile, 1.015.917,38 TL’nin 11.05.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davanın diğer davalılar yönünden reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın davalı ... Gıda ... AŞ yönünden kabulü ile, 1.015.917,38 TL’nin 11.05.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Davanın diğer davalılar yönünden reddine,
3-Alınması gerekli karar harcı 69.397,32 TL'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 17.349,33 TL harcın mahsubu ile bakiye 52.047,99 TL harcın davalı ... A.Ş'den tahsili ile hazine adına irad kaydına,
4-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 80,70 TL başvurma harcı ve 17.349,33 TL peşin harç olmak üzere toplam 17.430,03 TL harcın davalı ... A.Ş'den tahsili ile davacı taraf ödenmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 505,00 TL tebligat ve müzekkere masrafı, 2.500,00 TL bilirkişi masrafı olmak üzere toplam 3.005,00 TL yargılama giderinin davalı ... A.Ş'den tahsili davacı tarafa ödenmesine,
6-Davalılar tarafından yapılan bir yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T'deki esaslara göre belirlenen 141.750,91 TL vekalet ücretinin davalı ... A.Ş'den alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya ödenmesine,
8-Davalılar ... İç ve Dış Tic. Ltd. Şti, ... A.Ş, ... San ve Tic. A.Ş (eski unvanı: ... San Tic. A.Ş) kendilerini vekille temsil ettirdiklerinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T'deki esaslara göre belirlenen 141.750,91 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile kendisini vekille temsil ettiren davalılara ... İç ve Dış Tic. Ltd. Şti, ... A.Ş, ... San ve Tic. A.Ş (eski unvanı: ... San Tic. A.Ş) ödenmesine,
9-7155 sayılı Kanun ile 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 13.fıkrası ve yürürlükte bulunan Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin davalı ... A.Ş'den tahsili ile hazine adına irad kaydına,
10-Karar kesinleşene kadar yapılacak yargılama giderlerinin davacı gider avansından karşılanmasına, karar kesinleştikten sonra bakiye gider avansının istek halinde davacıya iadesine,
Dair, HMK 345 maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğ edildiği tarihten başlayarak iki hafta içinde HMK 342 maddesi gereğince düzenlenmiş dilekçe ile HMK 343 maddesi uyarınca mahkememize veya başka bir mahkemeye yapılacak başvuru ile HMK 341/1 maddesi uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olarak davacı vekili ile bir kısım davalılar vekilinin yüzüne karşı oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup anlatıldı.
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır