T.C.
İSTANBUL
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/895 Esas
KARAR NO:2024/280
DAVA:İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:03/11/2022
KARAR TARİHİ:03/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ...'nin davalıdan 59.000,00 TL asıl alacak ve 2.684,50 TL olmak üzere toplam 61.684,50 TL alacağın tahsili için .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyayla takip başlattığını, takip talebinin 03.12.2021 tarihli olduğunu, davalı ... tarafından 18.03.2022 tarihinde borca itiraz edildiğini ve takibin durdurulduğunu davalının uzun süredir davacıya olan borcunu ödemediğini, davacı tarafından uyuşmazlığın çözümü için 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu hükümleri uyarınca “ Arabulucuya” yapılan başvurunun sonuçsuz kaldığını, anlaşma sağlanamadığını davalının borca itirazının aşağıda sunulu sebeplerle tamamen kötü niyetli, haksız olup, iptal edilmesi gerektiğini, davacı şirketin eğitim ve sağlık hizmetleri alanında, eğitim ve danışmanlık hizmeti verdiğini, davalının doktor olup, davacı şirketten danışmanlık hizmeti aldığını, söz konusu hizmet karşılığı davacı şirket tarafından düzenlenen faturanın davalıya gönderildiğini, ancak davalı ...'in hizmet bedelini ödemediğini, davalının söz konusu faturaya itiraz etmediğini, iade etmediğini, davalının faturayı, ticari defterlerine, muhasebe kayıtlarına işlediğini düşündüklerini, davalı borçlunun söz konusu faturayı işleyip işlemediğine ilişkin olarak davalının ticari defterlerinin, muhasebe kayıtlarının incelenmesini talep ettiklerini, anvak TTK, HMK ispat kuralları ve Yargıtay kararları doğrultusunda; TTK md.21'e göre bir fatura alan kişinin aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayıldığını, faturaya 8 gün içinde itiraz edilmemişse ispat yükünün faturaya itiraz etmeyen tarafa geçtiğini, davalı tarafından faturaya itiraz edilmediğini, eğer itiraz edilmeyen faturanın ticari defterlere işlenmişse, fatura işin yapıldığının ve akdi ilişkinin varlığını kanıtı olduğunu, bu nedenlerle davanın kabulüne, itirazın iptaline ve takibin devamına, asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine, karar verilmesini talep ve dava ettiği görüldü.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı aleyhine .... İcra Müdürlüğü'nde haksız ve hukuka aykırı olarak icra takibi başlatıldığını, yasal süresinde itiraz edilerek işbu icra takibin durdurulduğunu, davacının; itirazın iptaline ilişkin taleplerinin hukuki dayanağı olmadığı gibi kötü niyetli olduğundan reddi gerektiğini, fatura düzenlendiğinden bahisle ikame edilen davada davalının tacir sıfatı haiz olmamakla birlikte belirtilen uyuşmazlığın ticaret hukuku hükümleri kapsamında değerlendirilmediğini, davalının doktorluk yapmakla birlikte serbest meslek erbabı olarak geçtiğini, serbest meslek mensubu olması nedeniyle hastaları ile arasında vekalet ilişkisi bulunmadığını, bu nedenle davalının tacir olmadığını, ayrıca davalının aylık/yıllık gelirinin tacir olarak nitelendirilmesi için gereken sınırın altında kaldığını, bu edenle Sarıyer Vergi Dairesine müzekkere yazılarak davalının vergi beyannamelerinin incelenmesini ve Vergi Usul Kanunu Madde 177 uyarınca hangi vergi usulüne tabi olduğunun tespitini talep ettiklerini, davalı ile davacı arasında herhangi bir ticari ve /veya alacak verecek ilişkisi olmamasına kesinlikle kabul anlamına gelmemek ile birlikte; şayet işbu uyuşmazlığın çözümlenecek ise davalının aldığı iddia edilen danışmanlık hizmetinde davalının tüketici konumunda olmakla birlikte görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğundan davanın öncelikle görev yönünden reddini talep ettiklerini, davacının her ne kadar faturaya 8 gün içerisinde itiraz edilemediğini iddia ederek Yargıtay kararları sunmuş olsa da, faturaya itiraz edilmemiş olmasının faturanın kabul edildiği anlamına gelmemekle birlikte yalnızca işlemin varlığı açısından karine oluşturduğunu, faturayı düzenleyen tacirin işbu karineden yararlanması için fatura tanzim edenle, adına fatura tanzim edilen arasında akdi ilişki bulunması ve faturanın akdin ifasıyla ilgili olarak düzenlenmesi gerektiğini söz konusu akdi ilişkinin somut belgelerle ispat edilebilir olması, faturaya ilişkin ilgili karineden yararlanma açısından önem arz etmekte olduğunu, davacının dosya kapsamında yalnızca fatura sunmuş olmasının tarafların arasında akdi bir ilişkinin varlığını ispat etmediğini, taraflar arasında herhangi bir akdi ilişki bulunmadığından doğal davalının elinde işbu duruma ilişkin belge veya akit bulunmadığını, davacı her ne kadar faturaya itiraz edilemediğini iddia etse de; hukuka aykırı olarak düzenlenen faturanın mali hata sonucunda işleme alınsa da işlemin hatalı olduğunun anlaşılması akabinde, faturaya ivedilikle davalının mali müşaviri tarafından itiraz edildiğini, davalının davacıya herhangi bir borcu olmadığı gibi, davacı ile aralarında herhangi bir ticari ilişki de bulunmadığını, davacı tarafından düzenlenen faturanın hukuka aykırı olduğu gibi davalının borca itiraz dilekçesinde de belirttiği üzere mali müşaviri tarafından faturaya itiraz edilerek faturanın işlemden kaldırıldığını ve ticari defterlerden de silindiğini, faturanın işlemden kaldırılması ile ilgili vergi dairesine iletilen düzeltme beyannamesinin dilekçenin ekinde sunulduğunu, beyan ederek davacının haksız olarak ikame ettiği davanın reddine ve icra takibinin iptaline, asıl alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görüldü.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, danışmanlık hizmet sözleşmesinden kaynaklanan fatura alacağının tahsili amacıyla davalı aleyhine yapılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Dava dilekçesi, cevap dilekçesi ve sair tüm evraklar hep birlikte incelenmiştir.
Dosyamıza getirtilen .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine toplam 61.684,50-TL üzerinden icra takibi yapıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durduğu, itirazın süresinde ve usulüne uygun yapıldığı, buna göre davanın, İİK.67.maddesinde yazılı 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık, davacı danışmanlık şirketi tarafından mesleki faaliyet icra eden davalı doktora danışmanlık hizmetinin sunulup sunulmadığı, hizmet gereğince para alacağına hak kazanılıp kazanılmadığı, bu kapsamda davacı tarafça başlatılan icra takibinin yerinde olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Mahkememizce davacının mesleki faaliyet olarak özel muayenehanesi bulunup bulunmadığı, serbest kazanç geliri elde edip etmediğinin tespiti bakımından ilgili kurumlara yazılan müzekkerelere verilen yanıtlarda; davalının serbest kazanç mükellefi olduğu anlaşılmıştır.
Sarıyer Vergi Dairesine müzekkere yazılarak davalının 01/06/2021 - 01/06/2022 tarihleri arasındaki BA formları ile 18/03/2022 tarihli düzeltme beyannamesinin, Karabük Vergi Dairesine müzekkere yazılarak davacının 01/06/2021 - 01/06/2022 tarihleri arasındaki BS formlarının celbedildiği görülmüştür.
Mahkememiz 01/03/2023 tarih 1 nolu celsesinde davacının ticare defter ve kayıtlarının bilirkişi incelenmesine ilişkin talimat yazılmasına karar verilmiş olmakla, bilirkişinin 18/07/2023 tarihinde sunduğu raporda özetle;
-6102 sayılı TTK'nun 1530/4-a ve b maddesi gereğince faturanın borçlu tarafından alınmasını takip eden 30 günlük sürenin sonunda, alınma tarihi belirsiz ise mal veya hizmetin teslimini takip eden 30 günlük sürenin sonunda faize hak kazanılmakta olduğu,
-Takibe konu faturanın tarihinin 03.09.2021 olduğu, 03.10.2021 tarihinden takip tarihi olan 03.12.2021 tarihine kadar geçen 61 günlük süre için 59.000,00 TL x 61 gün X 18,25/365-1.799,50 TL işlemiş faiz hesaplandığı,
Davacı vekilinin işbu rapora karşı beyan dilekçesinde işbu faiz hesaplamasına itiraz etmediği,
Davacı talebinin Sayın Mahkeme tarafından kabul edilmesi halinde dava esas değerinin 59.000,00 TL + 1.799,50 TL=60.799,50 TL veya Sayın Mahkemenin takdirlerine göre 59.000,00 TL + 2.684,50 TL=61.684,50 TL olabileceği,
Tespit ve görüşlerimi içeren işbu raporum Sayın Mahkemenizin takdirlerine saygı ile arz olunur." şeklinde görüş bildirdiği görüldü.
İddia, savunma, toplanan deliller ve tarafların ilişki dönemlerine ait davacı taraf ticari defter ve kayıtları üzerinde talimat yolu ile bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş ve bilirkişi sunmuş olduğu 18/07/2023 tarihli talimat raporunda özetle;
"Davacı defterlerin açılış kapanış tasdiklerinin usulüne uygun yapılmış olduğu,
Takip konusu faturanın 10.09.2021 tarihinde 38 no.lu yevmiye ile kayıtlara aldığı ve kayıtlarda 120-ALICILAR. hesabında 59.000,00 TL nin alacak kaydının bulunduğu, görülmüştür.
31.12.2021 tarihi itibariyle bu alacağın tahsil edilmemiş olduğu ve kapanışla ilgili 31.12.2021 tarih 106 yevmiye nolu hesapta takip edildiği görülmüştür.
Yapılan bu tespitlere göre hukuki değerlendirme yapma yetkisi Sayın Mahkemenin takdirinde olup davacının alacağının kayıtlara uygun olarak devam ettiğine karar verilmesi halinde “TTK nun 1530 maddesi uyarınca ticari temerrüt faiz oranı olan %18,25 oranına göre faiz hesaplanmıştır.
İbraz edilen faturalarda ödeme zamanına ilişkin bir kayıt olmadığı gibi takipten önce temerrüt ihtarı yapıldığına dair bir belge ve bilgiye de rastlanmamııştır.
6102 sayılı TTK nun 1530/4-3 ve b maddesi gereğince faturanın borçlu tarafından alınmasını takip eden 30 günlük sürenin sonunda , alınma tarihi belirsiz ise mal veya hizmetin teslimini takip eden 30 günlük sürenin sonunda faize hak kazanılmaktadır.
Takibe konu fatura tarihi 03.09.2021 olduğu dikkate alındığında 3.10.2021 tarihinde ntakip tarihi olan 03.12.2021 tarihine kadar geçen 61 günlük süre için 59.000,00 x 61 gün x yıllık & 18,25/365 — 1.799,50 TL işlemiş faiz hesaplanmıştır." şeklinde görüş bildirilmiştir.
Mahkememizce davacı defterlerinin incelendiği talimat raporu da değerlendirilmek suretiyle davalı tarafın defter ve kayıtlarının incelenmesi ile birleştirici rapor tanzimi için dosyanın bilirkişi tevdi edildiği bilirkişi tarafından sunulan 05/03/2024 tarihli raporda özetle;
"T.C. Şişli / ....İcra Müdürlüğü'nün Uyap Üzerinden Celp Edilen 2022 / 2 Esas Sayılı Dosyasının İncelenmesi Neticesinde;
11.01.2024 tarihli cevap yazısı ile; Sayın Mahkemenin talebine istinaden ... Esas sayılı dosyasının incelenmiş olup müdürlükleri dosyasında itiraz olması sebebiyle ödeme emri tebliği yapılmadığından ödeme emrinin hazırlanmadığı, dosyanın 2022 yılında açılmış olup tüm evrakların uyap üzerinde Mahkemeye gönderildiği, bilgisinin verildiği,
.... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasında 03.12.2021 harçlandırma tarihinde davacı şirket tarafından davalı aleyhine İlamsız Takipte Ödeme Emri yolu ile takip başlatıldığı, sunulan ödeme emrinde davacı alacaklının talebinin yer aldığı, ancak icra müdürlüğünün onayının bulunmadığı,
Davacı/alacaklı şirketin takip talebinde;
59.000,00 TL Asıl Alacak
2.684,50 TL İşlemiş Faiz (Ticari Temerrüt Faizi. TTK m1530/7)
61.684,50 TL tutarındaki toplam alacağını, takip tarihinden itibaren fiili ödeme tarihine kadar asıl alacağa işleyecek yıllık 94 18,25 ticari temerrüt faizi ve değişen oranlarda faizi ile icra giderleri, avukatlık ücreti ile birlikte Borçlar Kanunu'nun 100. maddesi uyarınca tahsilini fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla talep ettiği,
Takip talebinin sebebi olarak, davacı şirket tarafından davalı ...'e düzenlenen 03.09.2021 tarih ... no.lu ve 59.000,00 TL bedelli ve Danışmanlık Hizmeti açıklaması ile düzenlenen fatura alacağının gösterildiği,
Davalı tarafından Eylül 2021 tarihli faturanın öncelikle kabul edildiğinin ve haberdar olduğunun 18.03.2022 tarihinde vergi dairesine vermiş olduğu, Eylül 2021 kdv beyannamesi ile 2021 yılı 3.4. dönem geçici vergi ve yıllık gelir vergisi beyanname düzeltmelerinden anlaşıldığı, davalının cevap dilekçesinde mali müşaviri tarafından itiraz edildiği şeklinde açıklama ile bu hususunda kabul edildiği, davalının icra müdürlüğüne borca itiraz dilekçesi tarihi olan 18.03.2022 tarihinde aynı gün düzeltme beyannamelerinin verildiği, ancak faturaya itirazın faturanın muhatabı davacı şirkete yapılmadığı,
Davalı doktorun serbest meslek erbabı olarak “Serbest Meslek Kazanç Defteri” tutmak zorunda olduğu, zaten davalının mali müşaviri olduğu, beyannamelerini verdiği, düzeltme beyannamelerinden anlaşıldığı, doğal olarak bir kayıt sisteminin de var olduğu, olması da gerektiği,
Davalı tarafından ticari defter ve kayıtlar Sayın Mahkemenin ara kararı doğrultusunda ibraz edilmediğinden inceleme imkanı olmadığı,
Davacı kayıtlarının incelendiği Talimat Raporunda; işbu icra ve dava konusu faturanın davacı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, işbu faturadan dolayı davalının davacıya 59.000,00 TL borçlu olduğunun belirtildiği,
Dava esas değerinin 61.884,50 TL olarak takip öncesi işlemiş faiz ile talep edildiği,
Takip talebinde 2.684,50 TL işlemiş faizin fatura tarihi ile takip talebi arasındaki süre için hesaplandığı, faiz oranının 18,25 olarak belirlendiği, davacı tarafından belirlenen %18,25 ticari temerrüt faiz oranının TCMB verilerine uygun oran olduğu, 03.09.2021-03.12.2021 tarih aralığı gün sayısının 91 olduğu,
Takip talebinde 59.000,00 TL X 91 X 18,25/ 36500=2.684,50 TL olarak hesaplamanın doğru yapıldığı,
Dava esas değerinin tevzi formunda 61.884,50 TL (hatalı) olarak belirlendiği, dava dilekçesinde 61.684,50 TL olarak belirlendiği," şeklinde görüş bildirilmiştir.
Bu kapsamda somut olaya bakıldığında davacının ticari defter ve kayıtlarının delil olma vasfına haiz olduğu, davacının ticari defter ve kayıtlarında dava konusu olup, takibe dayanak faturanın ve fatura bedelinin alacak bakiyesi olarak kayıtlı olduğu, faturalar ile defter ve kayıtların, BA-BS bildirimleri ve BA-BS bildirim mutabakatlarının örtüştüğü, davalı doktorun serbest meslek erbabı olarak “Serbest Meslek Kazanç Defteri” tutmak zorunda olduğu, zaten davalının mali müşaviri olduğu, beyannamelerini verdiği, düzeltme beyannamelerinden anlaşıldığı, doğal olarak bir kayıt sisteminin de var olduğu gözetilerek Mahkememizce HMK.'un 222 maddesi gereğince ticari defter ve kayıtların mahkememiz duruşma salonunda hazır edilmesine, inceleme günü ve saatinde defterlerin ibraz edilmemesi ya da yerinde inceleme talebinde bulunulmaması halinde karşı tarafın usulüne uygun tutulmuş ticari defter ve kayıtlarının sonuçlarına göre değerlendirme yapılacağı hususunun davalı tarafa ihtar edilmesine rağmen davalı tarafça ticari defter ve kayıtların ibraz edilmemiş olduğu, davalı tarafça davaya konu borcun ödendiğini ispata elverişli herhangi bir delil de sunulmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca davalı tarafça cevap dilekçesinde akdi ilişkinin tamamen reddedilmiş ve davcıdan hizmet alınmadığının savunulmuş olmasına karşın vergi dairesinden celbedilen kayıtlara göre 2021 yılı beyannamesinde dava konusu faturanın beyan edildiği, ancak takibe itiraz tarihi olan 18/03/2022 tarihinde düzeltme beyannamesi sunulduğu, aradan geçen süre de dikkate alındığında akdi ilişkinin inkarı beyanına itibar etme olanağı bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Bu itibarla, yukarıda ayrıntılarına yer verilen ve dosya kapsamına göre denetime elverişli bulunan bilirkişi raporlarına göre davacının ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu dolayısı ile lehine delil olma vasfına haiz olduğu gözetildiğinde, HMK 222. vd maddeleri uyarınca davacı tarafın usulüne uygun tutulan ticari defter ve kayıtlarının esas alınması gerektiği anlaşılmakla davanın kabulü ile, alacağın likit olması ve borçlunun itirazında haksız olduğu dikkate alınarak davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere;
1-Davanın KABULÜ ile; davalı tarafından .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takibine yapılan itirazın iptaline, takibin aynen devamına,
2-Alacak miktarı olan 61.684,50 TL üzerinden %20 oranında hesap olunan 12.376,90 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Alınması gerekli 4.227,33-TL karar ve ilam harcından 1.056,84-TL peşin harcın mahsubu ile geriye kalan 3.170,49-TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafça başlangıçta yapılan 1.149,04-TL yargılama gideri ile yargılama aşamasında yapılan 4.297,00-TL masraf olmak üzere toplam 5.446,04-TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
5-Gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
6-Davacı taraf vekille temsil olunduğundan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
7-1.320,00 Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 03/04/2024
Katip ...
Hakim ...