T.C.
İSTANBUL
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/901 Esas
KARAR NO:2024/305
DAVA:Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak)
DAVA TARİHİ:15/09/2014
KARAR TARİHİ:19/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ...'ün ticaret ile uğraştığını ve kuyumculuk sektöründe faaliyet gösterdiğini, dükkanında bulunan has ve işlenmiş gerdanlık, kolye takımları, künye, kol ve cep saatleri v.s. davalı banka ile yapmış olduğu kasa sözleşmesine istinaden bankaya teslim ettiğini, davalı bankanın müvekkile ait kasanın açılacağını bildirme yükümlülüğünü yerine getirmediğini ve sözleşmeden doğan yükümlülüğünü ihlal ettiğini ve bu nedenle de zarara uğradıklarını vurgulayarak fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla 2.000,00 TL'nin olay tarihi olan 29.04.2009 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın HMK.nun 109. Maddesine aykırı bir şekilde kısmi dava olarak açıldığını, ancak davacı yanın talep ve itiraz ettiği tutarın kesin olarak belirlenebilir olduğunu ve kısmi dava açılamayacağını vurgulayarak, dava konusu kasa açılış işleminin 2009 yılında yapıldığını ve davacının da bu durumu 27.08.2009 tarihinde öğrendiğini, bu durumda BK.nun 72. Maddesinde tazminat isteminin zarar görenin zararını öğrendiği tarihten başlayarak ve herhalde fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yılın geçmesi ile zaman aşımını uğradığını, bu bakımdan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; Taraflar arasında düzenlenen kiralık kasa sözleşmesi gereğince edimin yerine getirilmemesi ve sözleşmeye aykırı davranılması iddiası ile zarar oluştuğu vurgulanmak suretiyle açılan tazminat davasıdır.
Kiralık kasa sözleşmesinin 20.07.2006 tarihinde düzenlendiği ve bunun yanında dosyadaki mevcut tutanaktan da malın teslim alındığına ilişkin 27.08.2009 tarihinde anılan tutanağın düzenlendiği ve bu tarihten itibaren davanın açıldığı tarih arasında yaklaşık 7 yıllık zaman geçtiği belirgindir. Bunun yanında ... Cumhuriyet Başsavcılığında yapılan soruşturma sonucunda takipsizlik kararı verildiği ve .... Ağır Ceza Mahkemesinin de takipsizliğe yapılan itirazı ret ederek kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizin ... esas sayılı dosyasında yapılan yargılama
Davacılar ile banka arasında 20.07.2006 tarihli kiralık kasa sözleşmesi gereğince müvekkil bankanın ... Şubesinde bulunan ... nolu kasanın kiralandığı, daha sonra 27.08.2009 tarihinde davacıların kasanın açılış işlemini öğrendikleri ve aradan 7 yıllık bir zaman geçtiği, BK.nun 72. Maddesine göre de zarar görenin zararı ve tazmin yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her durumda fiilin işlendiği tarihten başlayarak 10 yılın geçmesi ile zaman aşımına uğrayacağı belirlenmiş olup, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan eski BK.nun 60. Maddesinde haksız eylemden kaynaklanan taleplerin bir yıllık zaman aşımına tabi olduğu ve açıklanan hususlara bakıldığında davacının davasını zaman aşımı süresi içinde açmadığı anlaşılmakla davanın BK.nun 72/1. Maddesi gereğince zaman aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Mahkememizce verilen karar Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 2015/4801 E.-2015/11778 K.sayılı, 10/11/2015 tarihli ilamı ile " Davacılar, davalı Banka ile yaptıkları kiralık kasa sözleşmesine dayalı olarak talepte bulunmuşlardır. Vedia alana bırakılan para ve sair misli eşyayı geri istemeye ilişkin şahsi talep hakkı kanunlarda özel hüküm bulunmadığı için genel hükümlere göre 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Bu durumda, taraflar arasında sözleşme bulunması nedeniyle işlem tarihinde yürürlükte bulunan mülga 818 sayılı BK'nın 125. maddesi gereğince 10 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanması gerekirken TBK 72. (BK 60.) maddesine göre değerlendirme yapılmak suretiyle karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir." hükmü ile bozulmuştur.
Mahkememizin ... esas sayılı dosyasında yapılan yargılama
Bozma sonrası mahkememizin yeni esasına kaydı yapılan dava dosyasında bilahare davacı tarafça 06.06.2016 tarihinde sunduğu dilekçe ve ekinde sunduğu 07.06.2016 tarihli harçlandırma makbuzu ile dava dilekçesinde HMK 107 maddesi uyarınca belirsiz alacak davasının değerini 1.799.907,00 TL'ye yükselttiği görülmüş ve dosyaya bu nedenle heyet tarafından yargılamasına devam olunmuştur.
Davacı tarafın gösterdiği tanıklar usulüne uygun davetiye ile çağrılmış ve duruşmada dinlenmiş, bir kısım tanığın iste talimat ile dinlemesi yapılmıştır.
Dava, özü itibariyle 6098 sayılı B.K'nun 561 vd. maddelerinde düzenlenmiş olan davalı banka nezdinde bulunan kasanın kiralanması suretiyle davalıya yüklenen saklama (vedia) sözleşmesine istinaden açılmış olan alacak davasıdır.
6098 sayılı yasanın 561.maddesinde "Saklama sözleşmesi, saklayanın, saklatanın kendisine bıraktığı bir taşınırı güvenilir bir yerde koruma altına almayı üstlendiği sözleşmedir....." ve 564.maddesindeki "Saklama sözleşmesinde bir süre belirlenmiş olsa bile, saklayan, saklatanın her zaman ileri sürebileceği istemi üzerine, saklananı bütün çoğalmaları ile birlikte geri vermekle yükümlüdür...." ve yine 565. maddesindeki "Saklayan, belirlenmiş olan sürenin sona ermesinden önce saklananı geri veremez. Ancak saklayan öngörülemeyen durumlar dolayısıyla sözleşmenin devamı saklanan için tehlikeli veya kendisi için zararlı olursa, belirlenen sürenin sona ermesinden önce de geri verebilir. Süre belirlenmemişse, saklayan, saklananı her zaman geri verebilir....." şeklindeki hükümler ile taraflar arasındaki 20.07.2006 tarihli sözleşme ve 27.08.2009 tarihli taraflar arasında düzenlenen tutanak ile ... 6. Noterliği'nin 29.04.2009 tarihli ... yevmiye numaralı Düzenleme Şeklinde Tespit Tutanağı dikkate alınarak taraflar arasındaki ihtilafın çözülmesi gerektiğine kanaat getirilmiştir.
Davacı taraf, ticaretle uğraştığını, kuyumculuk yaptığını ve yurt dışından kesin dönüş yaparken yanında getirdiği altın, değerli taş ve altın ve pırlanta taşlı ... marka saatini kendisi bulunmadan davalı tarafça kasanın açılması sonrasında toplam değeri 1.799.907,00 TL'lik kiralık kasa içerisindeki bir kısım eşyalarının kasada bulunmadığından bahisle bankanın bundan sorumlu olduğu cihetiyle bankadan talep etmiş ise de, dava dilekçesi, cevap dilekçesi, dosyada bulunan tutanaklar, dinlenen tanık beyanları ve izlenen CD kayıtları ile savcılık dosyası uyarınca davacının iddiası yerinde görülmediğinden reddine karar verilmiştir.
Mahkememizce verilen karar Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 2020/6303 E.-2022/3567 K.sayılı tarihli ilamı ile " Davacılar ile davalı banka arasındaki Kiralık Kasa Sözleşmesi’nin 8.1. maddesinde, ‘’ Banka, … gibi haller sebebiyle kasanın nakledilmesinin gerekmesi.… kasayı boşaltmasının noter marifetiyle bildirilmesine rağmen müşterinin bu tebligatı aldığı yahut almış sayılacağı tarihten itibaren 15 gün içinde şubeye gelerek kasayı boşaltmaması hallerinde müşteri hazır olmaksızın kasayı açmaya ve muhteviyatını ayrı bir yerde emanete almaya yetkilidir. ‘’ düzenlemesi yer almasına rağmen, davacılara gönderilen noter ihtarının üzerinden bir hafta geçmesi üzerine kasa açılmıştır. Taraflar arasındaki sözleşmenin kendine özgü niteliği de nazara alınarak, kasaya konulan mallar ile ilgili herhangi bir tutanak usulü bulunmadığından beyanın esas olduğu kabul edilmelidir. Bu itibarla mahkemece, davacının ekonomik ve sosyal durumu gözetilerek, tüm delilleri bir bütün olarak değerlendirilip, oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi; kasada olduğu iddia edilen eşyaların tam olarak tespitinin mümkün olmaması halinde ise, 818 sayılı BK'nın 42-43. madde (6098 sayılı TBK md. 50-51) hükümleri de gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış,." hükmü ile bozulmuştur.
Son bozma ilamı sonrasında yapılan yargılama
En son bozma ilamı çerçevesinde, davacı tarafın sosyal ekonomik durum araştırmalarının yapılması için gerekli yazışmalar yapılmış ve gerekli bilgi ve belgeler temin edilmiştir.
Davacı vekiline, kasada eksik olduğu belirtilip daha önce açıklama dilekçesi olarak sunulan dikeçede belirtilen altın, saat, pırlanta yüzük vs mallara ilişkin (mahkememizce değer tespiti yaptırılacağından) bilirkişi incelemesi aşamasında gerekli olacak niteliklerin bildirilmesi için süre verilmiş ve bildirilen mallar uyarınca değer tespiti için dosya kapsamında rapor aldırılmasına karar verilmiştir.
Mahkememize sunulan bilirkişi raporundan özetle; Davacı tarafın beyan ve talep listesinde yer alan; 1 adet 140 gr. 18 ayar, 2,00 ct pırlantalı ... saat, 6 adet 14 ayar pırlantalı set takımı, (kolye, bileklik, yüzük, küpeden oluşan) her biri ortalama 130-150 gr, her bir takımın pırlantası ortalama 0,20-0,30 ct, 2 adet takoz halinde 8,5kg 14 ayar külçe altın (4972 has altın eder), 4 parça halinde 24 ayar 11 kg. ağırlığında has külçe altın, 12 adet 0,80 ila 1,00 ct büyüklüğünde işlenmiş, çıplak (bir yere monte edilmemiş) pırlanta taşlar, 200 adet hepsi 14 ayar, her biri 10-15 gr arasında, her biri 0,05-0,10 ct büyüklüğünde taş barındıran pırlantalı yüzüklerin Olay tarihi olan 24/09/2009 İtibariyle fiyatlarının 937.946,24 TL (Dokuz Yüz Otuz Yedi Bin Dokuz Yüz Kırk Altı TL Yirmi Dört Kr.) olduğu, Davacı tarafın beyan ve talep listesinde yer alan; 1 adet 140 gr. 18 ayar, 2,00 ct pırlantalı ... saat, 6 adet 14 ayar pırlantalı set takımı, (kolye, bileklik, yüzük, küpeden oluşan) her biri ortalama 130-150 gr, her bir takımın pırlantası ortalama 0,20-0,30 ct, 2 adet takoz halinde 8,5kg 14 ayar külçe altın (4972 has altın eder), 4 parça halinde 24 ayar 11 kg. ağırlığında has külçe altın, 12 adet 0,80 ila 1,00 ct büyüklüğünde işlenmiş, çıplak (bir yere monte edilmemiş) pırlanta taşlar, 200 adet hepsi 14 ayar, her biri 10-15 gr arasında, her biri 0,05-0,10 ct büyüklüğünde taş barındıran pırlantalı yüzüklerin Dava tarihi olan 27/05/2014 İtibariyle fiyatlarının 1.659.696,42 TL (Bir Milyon Altı Yüz Elli Dokuz Bin Altı Yüz Doksan Altı TL Kırk İki Kr.) olduğu, Davacı tarafın beyan ve talep listesinde yer alan; 1 adet 140 gr. 18 ayar, 2,00 ct pırlantalı ... saat, 6 adet 14 ayar pırlantalı set takımı, (kolye, bileklik, yüzük, küpeden oluşan) her biri ortalama 130-150 gr, her bir takımın pırlantası ortalama 0,20-0,30 ct, 2 adet takoz halinde 8,5kg 14 ayar külçe altın (4972 has altın eder), 4 parça halinde 24 ayar 11 kg. ağırlığında has külçe altın, 12 adet 0,80 ila 1,00 ct büyüklüğünde işlenmiş, çıplak (bir yere monte edilmemiş) pırlanta taşlar, 200 adet hepsi 14 ayar, her biri 10-15 gr arasında, her biri 0,05-0,10 ct büyüklüğünde taş barındıran pırlantalı yüzüklerin Güncel rapor tarihi olan 27/05/2023 Tarihi İtibariyle fiyatlarının 24.166.944,70 TL (Yirmi Dört Milyon Yüz Altmış Altı Bin Dokuz Yüz Kırk Dört TL Yetmiş Kr.) olduğu kanaatine varılmıştır.
Mahkememizin 19/06/2023 tarihli duruşma ara kararı gereğince dosyanın bilirkişi Ali Tarık Tuncel'e yeniden tevdi ile, davacılar vekilinin bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde belirtmiş olduğu hususların ayrı ayrı başlıklar halinde değerlendirilerek gerekli olması halinde yeniden hesaplama yapılmak suretiyle ve hesaplamaya esas alınan verilere de raporda yer verilmek suretiyle ek rapor düzenlenmesinin istenilmiştir.
Mahkememize sunulan bilirkişi ek raporundan özetle; Davacı Tarafın Beyan ve Talep Listesinde Yer Alan Emtiaların 29/04/2009 Tarihli Fiyatlandırılmalarına Bakıldığında; Davacı tarafın beyan ve talep listesinde yer alan; 1 adet 140 gr. 18 ayar, 2,00 ct pırlantalı ... saat, 6 adet 14 ayar pırlantalı set takımı, (kolye, bileklik, yüzük, küpeden oluşan) her biri ortalama 130-150 gr, her bir takımın pırlantası ortalama 0,20-0,30 ct, 2 adet takoz halinde 8,5kg 14 ayar külçe altın (4972 has altın eder), 4 parça halinde 24 ayar 11 kg. ağırlığında has külçe altın, 12 adet 0,80 ila 1,00 ct büyüklüğünde işlenmiş, çıplak (bir yere monte edilmemiş) pırlanta taşlar, 200 adet hepsi 14 ayar, her biri 10-15 gr arasında, her biri 0,05-0,10 ct büyüklüğünde taş barındıran pırlantalı yüzüklerin Olay tarihi olan 29/04/2009 İtibariyle fiyatlarının 899.833,04 TL (Sekiz Yüz Doksan Dokuz Bin Sekiz Yüz Otuz Üç TL Dört Kr.) olduğu kanaatine varılmıştır.
Mahkememizin 29/09/2023 tarihli ara kararı gereğince yeniden rapor alınmak üzere mahkememiz dosyası bilirkişiye tevdi edilmiştir.
Mahkememize sunulan 06/10/2023 tarihli bilirkişi ek raporundan özetle; Davacı tarafın beyan ve talep listesinde yer alan; 1 adet 140 gr. 18 ayar, 2,00 ct pırlantalı ... saat, 6 adet 14 ayar pırlantalı set takımı, (kolye, bileklik, yüzük, küpeden oluşan) her biri ortalama 130-150 gr, her bir takımın pırlantası ortalama 0,20-0,30 ct, 2 adet takoz halinde 8,5kg 14 ayar külçe altın (4972 has altın eder), 4 parça halinde 24 ayar 11 kg. ağırlığında has külçe altın, 12 adet 0,80 ila 1,00 ct büyüklüğünde işlenmiş, çıplak (bir yere monte edilmemiş) pırlanta taşlar, 200 adet hepsi 14 ayar, her biri 10-15 gr arasında, her biri 0,05-0,10 ct büyüklüğünde taş barındıran pırlantalı yüzüklerin Güncel rapor tarihi olan 05.10.2023 Tarihi İtibariyle fiyatlarının 32.839.598,72 TL (Otuz İki Milyon Sekiz Yüz Otuz Dokuz Bin Beş Yüz Doksan Sekiz TL Yetmiş İki Kr. ) olduğu kanaatine varılmıştır.
Netice olarak mahkememizce yapılan değerlendirmeye göre; Yargıtay bozma ilamında belirtildiği üzere taraflar arasındaki sözleşmenin kendine özgü niteliği de nazara alınarak, kasaya konulan mallar ile ilgili herhangi bir tutanak usulü bulunmadığından beyanın esas olduğu kabul edilecek olup, davacı vekiline değer tespiti için kasada olduğu iddia olunan malların detaylı bilgilerinin verilmesi istenilmiş, davacı vekili tarafından bildirilen mallar ve nitelikleri kapsamında ilgili bilirkişiden değerleme raporu alınmıştır. Sonraki aşamalarda ise davacı vekilinin talebi üzerine TBK 122 maddesi çerçevesinde değerlendirme yapılmak üzere ek raporlar alınmıştır. Alınan son raporda 05.10.2023 Tarihi İtibariyle fiyatlarının 32.839.598,72 TL olduğu tespiti yapılmış ve mahkememizce bozma ilamı kapsamında yaptırılan araştırma sonuçlarına göre davacının ekonomik ve sosyal durumu gözetilerek ve yine kasada olduğu iddia edilen eşyaların tam olarak tespitinin mümkün olmadığından, 818 sayılı BK'nın 42-43. madde (6098 sayılı TBK md. 50-51) hükümleri de dikkate alınarak, belirlenmiş olan bedelden %40 oranında takdiri indirim uygulananarak, TBK 122 maddesine göre ileri sürülen taleplerin yerinde olduğu kanaati ile davanın kısmen kabulüne (%40 oranında takdir indirimi uygulanmak sureti ile ) 19.703.759,00 TL'nin taleple bağlılık gereği 05/10/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, fazla talebin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak düzenlendiği üzere;
1-Davanın kısmen kabulüne (%40 oranında takdir indirimi uygulanmak sureti ile ) 19.703.759,00 TL'nin taleple bağlılık gereği 05/10/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
2-Fazla talebin reddine,
3-Dava konusu olup, kabul edilen değer üzerinden alınması gereken 1.345.963,77 TL harçtan önceden davacıdan alınan peşin harç 34,20 TL, ıslah harcı 30.738,00 TL ve tamamlama harcı olarak iki ayrı makbuz ile yatırılan 530.046,20 TL tamamlama harcının mahsubu ile kalan 785.145,37 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye aktarılmasına,
4-Davacı tarafça yapılmış olan toplam posta ve tebligat ücreti ile bilirkişi ücretinden oluşan 5.492,60 TL yargılama giderinden davanın kabul oranına göre (% 60) 3.295,56 TL yargılama gideri ve 560.818,40 TL toplam harç olmak üzere toplam 564.113,96 TL nin davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine,
5-Davacılar kendisini vekille temsil ettirdiğininden karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 501.037,59 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile kendisini vekille temsil ettiren davacılara ödenmesine,
6-Davalı kendisini vekille temsil ettirmiş ise de, takdiri indirim uygulanmak sureti ile davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verildiğinden, davalı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
7-Karar kesinleşene kadar yapılacak yargılama giderlerinin davacı gider avansından karşılanmasına, karar kesinleştikten sonra bakiye gider avansının istek halinde davacıya iadesine,
Dair, dava dosyasının daha önce Yargıtay denetiminden geçmiş olmasından dolayı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde Yargıtay Temyiz yolu açık olmak üzere davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı.19/04/2024
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır