T.C.
İSTANBUL
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/479 Esas
KARAR NO :2025/368
DAVA:İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:14/07/2023
KARAR TARİHİ:15/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde: Müvekkili şirket alacaklı ... ...San.A.Ş. İle borçlu/davalı ... arasında imzalanan... (...) projesi için ... No:7 379 Ada, 28 Parsel ... (...) .../İstanbul adresindeki işin ifa yerine asansör temin ve tesis sözleşmesi çerçevesinde işin tanımında belirtilen; 1 adet S ... ... 1600 KG, 17 duraklı ve 21 kişi kapasiteli, makine dairesiz, 1 adet ... 800 KG, 17 duraklı ve 10 kişi kapasiteli, makine dairesiz asansörlerin temin ve tesisi için sözleşmede işin fiyatı başlığında belirtildiği üzere ünitelerin satışına ilişkin 78.000,00-USD + KDV şeklinde anlaşılmış ve 05.01.2022 tarihinde taraflarca sözleşme akdedildiğini, 07.01.2022 tarihinde ek protokol yapıldığını, ana sözleşme ve ekleri kapsamında... Konut projesine temin ve tesis edilecek olan 1 adet 17 duraklı 800KG kapasiteli ... ve 1 adet 17 duraklı 1600KG kapasiteli ... model asansörlerin, dünya genelinde yaşanan küresel konteyner krizinden meydana gelen konteyner fiyatlarındaki artış nedeniyle ilave 7.000,00-USD ana sözleşme fiyatına ek fiyat artışı meydana geldiği, buna göre ana sözleşme bedelinin 78.000,00-USD+KDV'den 85.000,00-USD+KDV olarak revize edileceği ve asansörlerin siparişinin en geç 25.04.2022 tarihine kadar ... tarafından müvekkili şirkete geçilmesi gerektiği konularında anlaşıldığını, müvekkili ile davalı arasında ana sözleşme ve ek protokol 1 akdedilmesinden sonra ... ile ... A.Ş. arasında kiralayan ... A.Ş., kiracı ...'nin talebi ve seçimi üzerine bizzat kiracıdan satın aldığı 2 adet 17 duraklı (800KG ve 1600KG) asansörün zilyetliğini, her türlü faydayı sağlamak üzere kira bedeli karşılığında, kiracı ... İnşaat'a bırakılmasını öngören ... sözleşmesi akdettiğini, ... tarafından ... A.Ş. firması ile anlaşıldığının bildirilmesi ve ilgili hususun ... firması olan ... A.Ş. tarafından da yazılı şekilde müvekkiline beyan edilmesi, müvekkili sözleşme konusu ürünlere ilişkin İş ... firması 15.12.2021 tarihli... proforma nolu fatura karşılığında 2 adet 17 duraklı (800KG ve 1600KG) asansörü 85.850USD karşılığında dolaylı yoldan sattığını, satılan asansörler İş ... firması tarafından ... Yapıya finansal kiralama sözleşmesiyle kiralandığını, davalı taraf müvekkili tarafından verilen avans teminat mektubunu bozdurmuşsa da ... ile yapılan sözleşmeye göre verilen teminat mektubunun tutarı olan 85.000,00 USD avans miktarı ... tarafından müvekkili şirkete ödenmediğini, ... ilişkişi içersinde iş ... tarafından anlaşma şartları çerçevesinde ödemeler yapılmıştır. ... Yapı ödemediği avans bedeline ilişkin önceden verilen avans teminat mektubunu bozdurarak hukuka aykırı davrandığını, haksız olarak bozdurulan ve tahsil edilen avans tutarının iadesinin gerektiğini, müvekkili ile ... arasında sözleşme konusu asansörlerin alım satımına ve montaj şartlarına ilişkin '... ... 28 Parsel (...) projesine ait İş Sözleşmesi imzalandığını, sonrasında sözleşme konusu asansörlerin ... suretiyle temin edilmesi ... tarafından istendiğini dolayı ... Yapı ile İş ... arasında finansal kiralama (...) sözleşmesi imzalandığını, müvekkili bu finansal kiralama (...) sözleşmesinin tarafı olmadığını, İş ... firması da bahse konu asansörleri müvekkili şirketten 15.12.2021 tarihli... numaralı proforma fatura ve onaylanan taahhüt ve ekleri çerçevesinde satın aldığını, müvekkili şirket ile iş ... firması arasında proforma fatura teklifi ve ... firmasının asansörleri satın alımını onaylaması neticesinde müvekkiline avans ödemesi İş ... firması tarafından yapıldığını, ... tarafından avans bedeli ödenmediğini, avans teminat mektubu müvekkiline iade edilmesi gerekirken hukuka aykırı olarak nakde çevrildiğini, somut olayda avans ödemesi davalı şirket tarafından yapılmadığını, avansın ... ile ... arasında asansör teminine ilişkin devam eden bir sözleşme ilişkisi iş leasinge döndüğünde artık devamlılığı sona erdiğini, avans teminat mektubumunun iadesi edilmesinin gerektiğini, iade edilmeyip nakde çevrilmeside hukuka aykırılık teşkil ettiğini, sözleşmedeki temin süresi ve asansörlerin montajı için gerekli öncelikli edimlerden olan asansör kuyuların inşası ve montaja uygun halde teslimine ilişkin yükümlülüklerin davalı tarafından akit edilen asansör temin ve tesis sözleşmesinde belirtilen şekilde ve sürede tamamlanmadığının tespitine ilişkin olarak.... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin..Değişik iş dosyasından alınan bilirkişi raporu ile davalının öncelikli edimlerini ifa etmemesine rağmen müvekkilin temerrüdünden bahsedilemeyeceğini, davalının montaja uygun olarak hazırlaması gereken kuyuların malzemeler getirilmesine rağmen hazır olmadığına ilişkin alınan bilirkişi raporu olduğunu, davalı taraf .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazda ve müvekkiline gönderdiği muhtelif ihtarnamelerde; müvekkillerinin sözleşmeye konu tüm inşai işlemleri ifa ettiğini, müvekkilinin Çin'de ortaya çıkan yeni Coronavirus (2019-nCov) salgınını bahane ederek sözleşmeye konu asansör temin, tesis ve devreye alma işinin davalı yanın maliklerle imzaladığı kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile taahhüt altına girdiğini, teslim süresi 01.01.2023 tarihi olan inşaat işine yetişmeyeceğini beyan ettiğini, davalı tarafın beyanlarının mesnetsiz olduğunun ispatı açısından müvekkili ile davalı taraf arasında akdedilen asansör temin ve tesis sözleşmesinin ve aynı zamanda İş ... ile akdedilen ... proforma ve taahhütnamenin incelenmesinin gerektiğini, sözleşmenin 6.maddesi ile 8.maddesinde belirtilen ve dayalı yanın yükümlülüğünde bulunan inşai işlerin eksiksiz yapılması halinde müvekkilinin sözleşmeye konu ifa etmesi gereken temin, tesis ve devreye alma işine ilişkin sipariş ödemesinin yapıldığı tarihten itibaren 10 ay içerisinde belirtilen teslim süresinin geçerli olacağı belirtildiğini, davalı tarafın ilgili maddede belirtilen hususları gerektiği gibi veyahut hiç ifa etmemesi halinde sözleşme ile kararlaştırılan 10 aylık süre geçerliliğini yitirecek, ilgili maddeler uyarınca gecikilen süre işbu 10 aylık süre üzerine eklenecek, şirketin bekleme süresinin doksan (90) günü aşması halinde de müvekkili kendi iş programına göre temin, tesis ve devreye alma işini planlayabilecek, müşteri ise doksan (90) günü aşan bekleme ücreti ve yeniden işe başlama için gerekli fark ücreti ve masraflarını ödemek zorunda kalacağını, ilgili madde uyarınca asansör sipariş ödemesinin şirkete yapıldığı tarihten itibaren 10 aylık teslim süresinin geçerli olmasının şarta bağlanma sebebi taraflar arasında akdedilen sözleşmenin eser sözleşmesi olmasından kaynaklandığını, davalı taraf asansör temin ve tesis sözleşmesi gereğince kendisinin sorumluluğunda olan gerekli inşai işlemleri süresi içerisinde ifa etmediğini, asansör sipariş ödemesinin şirkete yapıldığı tarihten itibaren 10 aylık teslim süresinin gecikmesine sebebiyet verdiğini, davalı tarafa ilk olarak ... 32. Noterliği 08 Haziran 2022 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname gönderildiğini, davalı tarafın sözleşmeden döneceğine ilişkin taraflarına gönderilen ihtarnamesine karşılık çekilen ... 32. Noterliği'nin 20 Haziran 2022 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname gönderdiğini, taraflar arasında akdedilen Asansör Temin ve Tesis Sözleşmesi terzi işi (tailor made) bir eser sözleşmesi olduğunu, dönme iradesinin kullanılması hukuken mümkün olmadığını, eser sözleşmeleri tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmeler olduğunu, müvekkili tarafa ... Sözleşmesi gereğince ödemeyi yapan ... ... Firması tarafından çekilen ihtarnamede sözleşmenin devam ettiği, davalı yan tarafından gerekli inşai eksikliklerin tamamlanması gerektiği ifade edildiğini, sözleşmeden dönme iradesinin ... tarafından kullanılamayacağı bildirildiğini, işin ... suretiyle temini neticesinde malların asıl sahibi ... firması olacağını, sözleşme konusu işten müvekkili ...'e karşı dönme hakkını kullanmak ...'ya ait olmadığını, ... ... Firmasına ait bir hak olduğunu, ... Yapının ...'e yönelttiği dönme iradesi yok hükmünde olduğunu, asansör temin, tesis ve devreye alma sözleşmesinin tarafları davalı taraf ile müvekkili olsa da ... sözleşmesi gereğince müvekkili ile yapılan sözleşmede belirtilen ünitelerin asıl sahibi İş ... firması olduğunu, eser sözleşmesi içerisinde bir çok hususu ihtiva etmesi sebebiyle alım-satım ilişkisi müvekkili ile İş ... arasında vuku bulduğunu, söz konusu olayda ... ünitelere kiracı sıfatıyla sahip olduğundan dönme iradesini tek başına kullanabilecek hukuki yetkiye sahip olmadığını, hem temerrüte düşmesi sebebiyle, hem ilgili ünitelere kiracı sıfatıyla sahip olması nedeniyle, hem de izah edilen diğer sebeplerle davalı tarafın dönme hakkını kullanması, avans teminatını kendi ödemediği halde avans teminat mektubunu bozdurması mümkün olmadığını, müvekkili sözleşmedeki edimini ifa ettiğini, davalı tarafın sözleşmeden doğan edimlerini ifa etmediğini, İş ... tarafından müvekkili tarafa ödenen avans teminat miktarı tutarını nakde çevirmesi ve hukuksuz nakde çevrilen bedelin iadesi edilmemesi nedeniyle davayı açtıklarını, davanın süreceği aşamalarda davalı/borçlu tarafın dava sonuna kadar emvalini azaltacağını, dava değeri üzerinden gerekli görünen teminat miktarı da yatırılmak üzere ihtiyati haciz kararı verilmesini, davanın kabulü ile, davalı tarafın itirazının iptalini, takibin devamını, davalı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, davanın ... A.Ş.'ye ihbarını, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde: 05.01.2022 tarihinde, davacı şirket ile müvekkili şirket arasında asansör yapım-teslim ve kurum sözleşmesi imzalandığını, taraflar ödeme kolaylığı ve finansal avantajlar, ... A.Ş'ne başvurarak, bu finansal kolaylıklardan yararlanmak için bu alış-verişte ... yöntemini gerçekleştirdiklerini, bu sistemin uygulandığını, ne davacının asansörü zamanında yapıp, teslim etme borcunu, davalıya karşı yerine getirme borcunu ve gerçeğini değiştiriyor, nede davalının bu asansörün bedelini, davacıya ödeme yükümlülüğünü değiştirdiğini, dolaylı bir yol kullanıldığını, para 3. Şahıs vasıtasıyla imalatçıya (davacıya) ödendiğini, araya ... şirketinin girmesi maddi gerçeği değiştirmediğini, asansörün yapımını taahhüt eden davacı, bedelini ödeyecek olan da davalı olduğunu, sözleşme gereği aracı konumunda olan ... A.Ş.nin tüm alacağı ödendiğini, sözleşmenin 6.maddesinde işin teslim süresinin 6.madde de sayılan şartların yerine getirilmesinden itibaren 10 ay olarak kararlaştırıldığını, 05.01.2022.tarihli sözleşme ile şirketlerine asansör imal edip 10 ay içinde çalışır vaziyette kurup, teslim etmeyi taahhüt eden ... ...A.Ş. 12.05.2022 tarihinde şirketlerine ulaşan, bila tarihli yazısı ile sözleşme konusu asansörleri süresinde teslim edemeyeceğini beyan ettiğini, ... ...A.Ş'ne, ... 18. Noterliğinin 18 Mayıs 2022 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile binanın eksiksiz olarak süresinde teslim edilmemesi halinde, ağır tazminat ve cezai şart ödeme yükümlülüğü altında olduğunu, taraflarına maddi güvence verilmesini aksi halde sözleşmeden döneceklerini beyan ettiğini, ... ...A.Ş., .... Noterliği’nin 08. Haziran 2022 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile ucu açık ifadeler ile sözleşme konusu asansörleri süresi içinde teslim etmeye çalışacaklarını beyan ettiklerini, yükümlülüklerini yerine getirmediğini beyan ettiğini, şirketlerinin yükümlülüklerini yerine getirmediğini beyan ettiğini, şirketlerinin sözleşmeye göre üstüne düşen tüm yükümlülükleri zamanında yerine getirdiğini, ... ...A.Ş.nin, yokluklarında tebligat yaptırılmadan, haber verilmeden .... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/... Değişik İş 2022/... Karar sayılı dosyasından yaptırdığı bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporuna itiraz ettiklerini, rapora şirketlerinin asansör için gerekli alt yapıyı hazırlamadığı belirtildiğini, inşaatlarına resmi görevli yapı denetim şirketi olan ... Ltd. Şti. ve ... Belediyesi'nin sürekli denetiminde olduğunu, ... Belediyesi'nin resmi seviye tespit tutanaklarında, iddia edilenin aksine asansör kurulu çalışmalarına başlamak için gerekli seviyelere ulaşıldığına ilişkin tespit, belge ve bilgiler olduğunu, şirketlerinin asansörün kurulması için gerekli olan inşaat seviyesini geçtiğini, gerekli alt yapıyı hazırladıklarını, inşaatın %60 oranında yapıldığını, ... Belediyesi'nce tespit edildiğini, haziran ayının başı itibariyle asansör için gerekli alt yapının hazır olduğu anlamında olduğunu, davacının, asansörü zamanında teslim edemeyeceği kuramayacağı beyanından sonra, davalı müvekkili ... İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti., kat karşılığı inşaat sözleşmesinde yer alan taahhütlerini zamanında yerine getirmek için ... ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile görüşmeler yapıldığını, şirket asansör için alt yapı hazırsa, sözleşmeye uygun olarak, davacının taahhüdünü aksatmadan, asansör yapım işini yapacağını belirttiğini, inşaatın geldiği seviye ve teknik donanım itibariyle, asansör teslim ve kurulumuna uygun olduğu sonucuna varıldığını, bu inşaatta asansör yapım işini üstlendi vede zamanında asansörün teslim ve kurulumu gerçekleştirildiğini, fazla ödeme dolayısıyla uğradıkları zararı, davacı ... ...A.Ş.'den dava açtığını, tahsil etme haklarını saklı tuttuklarını, ... ... Sanayi ve Ticaret A.Ş'nin, düzenlediği, asansör aksamının kurulum amacıyla, 29.9.2022 tarihli şantiyeye sevk irsaliyesi ve şantiyede ki fotoğraflarını dosyaya sunduklarını, şantiyenin elektrik işlerini yapan...Şti., burada kullanılan şantiye elektriğinin, durumu ve gücü ile ilgili yazısını ve asansörü taahhütlere uygun zamanda yapan ... Asansör Sanayi ve Ticaret A.Ş'nin, şantiyenin asansör malzemelerinin teslim ve kurulumuna uygun olduğuna dair yazısını dosyaya sunduklarını, 12.05.2022 tarihinde şirketlerine ulaşan, bila tarihli yazısı beyanı üzerine üretimin zamanında yapılıp, zamanında teslim edilemeyeceğini öğrendiklerini, davacı şirket, pandemi dolayısıyla Çin'de üretimde aksama olduğunu ileri sürdüğünü, davacı, davalı müvekkili ile asansör yapım anlaşmasını imzaladığı tarih olan 05.01.2022 tarihinde pandemi dünyada mevcut olduğunu, 17 Kasım 2019 tarihinde Çin'in Hubei bölgesinin başkenti olan Vuhan'da ortaya çıkan virüs salgını ile bu pandemi başladı, COVID-19 salgınının Türkiye'de tespit edilen ilk vakası Sağlık Bakanlığı tarafından 11 Mart 2020 günü açıklandığını, davacı, dünyada ve fabrikalarından birinin bulunduğu Çin'de salgın hastalık olduğunu ve önlemlerin uygulandığını bildiğini, davalı müvekkili şirkete bunu sözleşme tarihinde teslim etmeyi taahhüt etiğini, davalının 45 daireli apartman yapım taahhüdü var, gecikme ve taahhüdün ihlali halinde ağır maddi yaptırımlar olduğunu, davacının basiretli bir tacir gibi davranmadığını, davacının mücbir sebep, gerekçesine dayanmaya çalışması doğru ve samimi bir gerekçe olmadığını, davacı şirket ile bu kopuşun yaşandıktan sonra davalı taahhütlerini zamanında yetiştirmek amacıyla görüşüp anlaştığı ... Asansör Sanayi ve Ticaret A.Ş boşa geçirilen 5-6 aylık sürece rağmen, asansör imal ve teslim işini, davalının yaptığı inşaatta mal sahiplerine verdiği imalat takvimini aksatmadan zamanında yerine getirdiğini, o dönemde 5-6 ay sonra verilen sipariş bile davacının aksine, davalının talebine uygun olarak zamanında yerine getirebildiğini, .... Noterliğinin 16 Haziran 2022 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile BK 98. md.sine uygun olarak, ... ...A.Ş'nin beyanı ile öğrendikleri teslim konusundaki temerrüt nedeniyle ... ...A.Ş'den maddi güvence istediklerini, ... ...A.Ş., ... 32. Noterliği’nin 20. Haziran 2022 tarih ve ... yevmiye nolu cevabi ihtarnamesinde, BK.98. maddeye dayanarak talep ettikleri maddi güvence konusunda her hangi bir cevap vermediğini, teslimin kendi beyanları doğrultusunda gecikeceğine ilişkin şüpheli durumu da gidermesinin gerektiğini, ... ...A.Ş., ... 32. Noterliği’nin 08. Haziran 2022 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesinde asansörlerin 06 Haziran 2022 tarihinde hazır olacağını beyan ettiğini, yüklemenin temmuz ayının sonunda planlandığını beyan ettiğini, böyle aciliyet taşıyan bir konuda niçin 50 gün yükleme yapılmadan beklendiğine dair, doğru ve samimi bir açıklama getirmediklerini, Çin'deki kapanma dolayısıyla, üretiminin ve yüklemenin zamanında yapılamayacağını kendilerine beyan ettiklerini, B... 98.md. gereği talep ettiğimiz güvencenin verilmemesi nedeniyle, ... 18. Noterliği'nin 26 Ağustos 2022 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesini keşide ederek, ... ...A.Ş. ile aramızda akdedilen 05.01.2022 tarihli asansör yapım ve teslimine ilişkin sözleşmeden döndüğünü, ödedikleri sözleşme bedeline ilişkin teminat mektubunu nakde çevirerek, bu konuda oluşan ve oluşacak zararlarına karşı dava haklarını saklı tuttuklarını, ... ...A.Ş'ne ihtaren tebliğ etmek zorunda kaldıklarını, ... ...A.Ş'nin kendi beyanları ve tutumu ile sebebiyet verdiği, şirketlerinin yüklenici olarak, 45 daireli apartman inşaatında, toprak sahiplerine karşı ağır mali yükümlülükler altına girmesi-tazminatlar-kira ödemeleri-cezai şartlar-arsa sahiplerine verilen yedi milyon TL tutarındaki banka teminat mektubunun nakde çevrilmesi- sözleşmenin feshi, tehdit ve tehlikesinin gerçekleşmesi, yükümlülüklerini ihlal etmesi durumu ortaya için sözleşmeden dönmek zorunda bıraktığı açık-seçik ortada olduğunu, ... ...A.Ş. nin, devam eden ısrarlı tutumu, iyi niyetli olmayan, hakkın kötüye kullanımı olduğunu, Türk Borçlar Kanununun 44/1 maddesinin Hiç kimse kendi kusurdan yararlanamaz ilkesine dayandığı kabul edildiğini, zarar gören kendi davranışı ile zarara neden olduğunu, bu zararın başkasına yüklenmemesinin gerektiği görüşü kabul gördüğünü, oluşan ve oluşacak zararları için dava haklarını saklı tuttuklarını, müvekkili şirket, ... A.Ş'ne, ödeme planında, bugüne kadar yer alan ödemeleri aksamadan ifa ettiğini, kalan borçlarını da ödeme niyetinde olduğunu, ... ...A.Ş'nin, sözleşme konusu asansörü taahhüt ettiği tarihte teslim edemeyeceğini beyan etmesi ve bu konuda tarih veremeyeceğini beyan etmesi üzerine, kendileri olan sözleşmenin hükümleri yerine gelmeyeceği ve T.B.... 98. md. gereği talep ettiğimiz teminatı vermemesi üzerine, T.B... nun ilgili hükümleri gereğince haklı sebeplere sözleşmeden döndüklerini beyan ettiklerini, bu beyanlarını ...A.Ş'ne tebliğ ettiklerini, ... ...A.Ş'nin, müvekkili şirkete sözleşme hükümlerini yerine getirememesi halinde, teminat amaçlı verdiği teminat mektubu, asansörün teslim edilemeyeceği beyan ve durumu karşısında, nakde çevrildiğini, böylece ... inşaat ve Ticaret Ltd. Şti., bu olay nedeniyle uğradığı zararın karşısınd, teminat mektubunu veriliş amacına uygun olarak kullandığını, bu teminat mektubu, işin bedeli karşılığında, davacıya ödenen asansör parasının karşılığı ve teminatı olduğunu, sözleşmeden dönünce, doğal olarak ödenen bedel, davacı yönünden haksız kazanca dönüştüğünü, haksız kazancın önüne geçmek için verilen teminat mektubu da, gelinen o aşamada, amacına uygun olarak, nakde çevrildiğini, davacının haksız kazancının önü kesildiğini, kendilerine sormak gerekir, bu kesin teminat mektubunu, davalıya sözleşme ile beraber niçin verdiklerini, ... ...A.Ş'nin, taahhüdünü yerine getirmemesi nedeniyle, müvekkili ... İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti., sıkışık inşaat programını yetiştirmek için 25.000 $ (A.B.D. doları) daha fazla ödeme yaparak, asansör temin etmek zorunda kaldıklarını, ...A.Ş'nin, bu beyan ve tutumu olmasaydı, ... İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. niçin daha fazla para ödeyerek, asansör temin etmeye çalıştıklarını, asansörü temin etmez ise ağır mali yaptırımlarla tazminatlar kira ödemeleri cezai şartlar arsa sahiplerine verilen yedi milyon TL tutarındaki banka teminat mektubunun nakde çevrilmesi, sözleşmenin feshi, yaptırımları ile karşılaşacağını, davacının bir başka haksız iddia ve talebi de, asansörün tüm bedelini, davalıdan talep etmesi olduğunu, davacı imal ettiği asansörü, davalıya vermediğini, asansörün tüm bedelini talep ettiğini, asansörü teslim edemeyeceğini beyan etmesi ve bunun üzerine davalının haklı sebeplerle sözleşmeden döndüğünü beyan etmesine rağmen, daha sonra bu asansörü imal etmek ve teslim etmediği asansörün tüm bedelini istemek ancak iyi niyetle değerlendirirsek basiretli tacir gibi davranılmadığını, bir an için dava sonucunda haklı çıktığını düşünülse bile burada ancak mahrum kaldığı kazancı değil, teslim etmiş gibi tüm asansörün bedelini talep etmesi de, davacı tarafın başka bir tutarsız, haksız, hukuk ve kanun dışı tutumu olduğunu, davacı taraf bu asansörü imal etmişse bile bir başka siparişte kullanabilir, teknik olarak bu mümkün olduğunu, kime ait olduğu belli olmayan bir asansör ve gümrük belgesinden bahsedildiğini, davalının sözleşmeden dönmesinden sonra imal ettiğin ve gümrükten girişini yaptığını beyan ettiği, davalıya da teslim etmediği asansörün bedelini talep ettiğini, ... İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. sözleşmeden döndüğünü, sözleşmenin teminatı olarak verilen nakdi teminat mektubunu nakde çevirdiğini, zararı bir kısmı giderdiğini, davacı tarafın bu davası haksız, yersiz hukuka ve kanuna aykırı olduğu için reddi gerektiğini, davalı ... İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. belirtilen nedenlerle meydana gelen zararlarını, bu zararlara yol açan-sebebiyet verenlerden tahsil için yasal yollara başvurma hakkını da, saklı tuttuğunu, davacının ihtiyati haciz talebinin reddini, yapılacak yargılama sonucunda da, haksız, yersiz, hukuka ve kanuna aykırı davanın reddini, davacının, takip konusu alacak tutarının %20 sinden aşağı olmamak üzere haksız ve kötü niyetli takibi dolayısıyla tazminat ödemesini, mahkeme masrafları ile avukatlık ücretinin davacı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, taraflar arasındaki asansör temin ve tesis sözleşmesi çerçevesinde, tarafların sözleşme kapsamında üzerlerine düşen edimleri yerine getirip getirmedikleri, davalı tarafından teminat mektubunun nakte çevrilmesinin mevzuat ve sözleşme çerçevesinde usulsüz olup olmadığı, bu bağlamda yukarıda belirtilen icra takibine konu alacak talebinin haklı olup olmadığı, alacak kalemlerinin yerinde olup olmadığına yönelik itirazın iptali davasıdır.
Mahkememizdeki dava 14/07/2023 tarihinde açılmakla davacının dava şartı arabuluculuk koşulunu yerine getirdiği görülmüştür.
Mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip, deliller toplanmıştır.
....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası UYAP sisteminden alınmış, yapılan incelemesinde: Davacı alacaklı tarafından davalı aleyhine 2.815,03 TL noter masrafı, 85.000,00 USD alacağın tahsili için takip başlattıklarını, ... İnşaat ve Ticaret Ltd. Şt vekili tarafından .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile ... İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. aleyhine yapılan haksız-iyiniyetli olmayan, icra takibine ve bu dosya borcunun tamamına itiraz ettiklerini bildirdiği tespit edilmiştir.
Bilirkişiler ..., Prof. Dr. ... ve ... tarafından hazırlanan 01.08.2024 tarihli raporda: Davacı ... ... tarafından bildirilen teslim tarihi olan 30.12.2022 tarihi Davalı ... tarafından da kabul edildiği, bu teslim tarihi kabul edilmiş olmasa dahi, sözleşme ile kararlaştırılan on aylık sürenin 07.11.2022 tarihinde dolacağının açık olduğu, 26.08.2022 tarihli ... ... tarafından ...'ya iletilen eposta da ise 2 ünitenin gümrük işlemlerinin tamamlandığının bildirildiği, bu amaçla verilen belgeler incelendiğinde, Çin Halk Cumhuriyetinden fabrika çıkış tarihi (...LİST) 02.07.2022 olduğu, (aynı tarihli fatura ile belirli), 11.07.2022 tarihli konşimentoya bağlandığı, 14.08.2022 tarihinde konteynerın limana vardığının bildirildiği, 16.08.2022 tarihinde...Gümrük Müdürlüğüne tesliminin sağlandığı anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle teminat mektubunun paraya çevrilmesi talebinin hemen ardından asansörlerin gönderimi ile ilgili işlemler başlamış ve olağan sürede (40 gün) tamamlanmış olduğu, davalı ...'nın sorumluluğunda bulunan asansör kuyu imalatlarının 26.07.2022 rapor tarihi itibariyle sözleşmede belirlenen 8. B madde gereğince uygulanmadığı ve kuyuların montaja inşaat mühendisliği açısından uygun olarak hazır olmadığı, Finansal Kiralama ve Mali Yönden bakıldığında taraflar (...) arasında 17.12.2021 tarihli Finansal Kiralama Sözleşmesi akdedilmiş olmakla birlikte; Finansal Kiralamaya konu mallar Kiracı ya (...) teslim edilmemiş olmakla; Malın halen Finansal Kiralama Şti mülkiyetinde olmadığı, akdolunan Finansal Kiralama Sözleşmesi nde; Malın (... den) temin, tesis ve teslim alınması yetkisi, Finansal Kiralama Şti tarafından ... ya verilmiş olmakla; işbu davaya konu olayda üç taraflı bir ilişkinin oluşturulduğu, bu kapsamda ... ile olan ilişkilerin ... Şti ve ... tarafından yürütülebileceği, malın belirlenen süre içerinde teslim edilemeyeceğine dair (... tarafından beyan olunmuş) kesin bir bildirimin görülemediği, bu konu ile ilgili olmak üzere taraflar arasında yapılmış bir görüşmeye de rastlanılamadığı, Finansal Kiralama Şti ne ödenen 85.000,- USD lık bedele karşılık ... den 85.000,-USD lık bir teminat alınmış olmakla, istenen garantiye ait haklı bir sebebe rastlanılamadığı, Finansal kiralamaya konu edilen mallar taahhüt eden ... tarafından (30.12.2022 olan teslim süresi içerisinden evvel) 13.08.2022 tarihinde gümrüğe getirilmiş olduğu, ancak (Mahkeme Kararında da belirtildiği üzere) ... tarafından montaj için gerekli olan alt yapı oluşturulmamış olmakla; bir gecikme olacaksa bu konunun ... den kaynaklanmayacağı, alınan 85.000,00 USD'lik teminat mektubunun süresinden evvel nakte dönüştürülmesinin haklı nedenine rastlanılamamış olduğu ve bu haliyle davalının sözleşmeden dönmesinin haklı olmayacağı, teminat mektubunun haksız bir biçimde paraya çevrilmesinin davalının dönme iradesi ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği, somut olayda teminat mektubunun paraya çevrilmesinin değil, davalının sözleşmeden dönmesinin zarara sebebiyet vermiş olabileceği, davacının teminat mektubu bedelinin iadesini istediği, ancak bunun iadesi sağlanırsa ürün bedelini dava dışı ... AŞ'den almış bulunduğundan sebepsiz olarak zenginleşeceği, doğru olan yaklaşılın davacının davalıdan eser sözleşmesinden haksız dönülmesinden dolayı tazminat talep etmesi olduğu, itirazın iptali davasının niteliği gereği icra takibi ile bağlantılı bulunması sebebiyle belirtilen hususun bu davada tartışılmasının mümkün olmayacağı hususunun Sayın Mahkemenin takdirine sunulması gerektiği, teminat mektubu bedelinin icra takibi tarihinden itibaren faiziyle talep edilebileceği, davacının icra takibinde teminat mektubu bedelinin iadesine yönelik olarak faiz talebinin USD için yıllık 7,25 olmasına rağmen Merkez Bankası tarafından bildirilen oranın 2022 yılı Eylül ayı için yıllık 6,25 olduğu, TL cinsi alacak için talep edilen TTK md. 1530 gereği yıllık % 17,75 oranında faizin uygun olmadığı, 3095 Sayılı Kanun 2/2 hükmü gereğince Merkez Bankası tarafından bildirilen avans faiz oranının (takip tarihi itibariyle yıllık % 15,75) uygulanmasının uygun olacağı şeklinde raporlarını sunmuştur.
Taraflara rapor tebliğ edilmiş, sunulan beyan ve itirazlar doğrultusunda bilirkişilerden ek rapor alınmasına karar verilmiş, dosya bilirkişilere tevdi edilmiştir.
Bilirkişiler tarafından hazırlanan ek raporda: Finansal Kiralama ve Mali Yönden bakıldığında; Taraflar (...) arasında 17/12/2021 tarihli Finansal Kiralama Sözleşmesi akdedilmiş olmakla birlikte; Finansal Kiralamaya konu mallar Kiracı ya (...) teslim edilmemiş olmakla; Malın halen Finansal Kiralama Şti mülkiyetinde olmadığı, akdolunan Finansal Kiralama Sözleşmesi nde; Malın (... den) temin, tesis ve teslim alınması yetkisi, Finansal Kiralama Şti tarafından ... ya verilmiş olmakla; işbu davaya konu olayda üç taraflı bir ilişkinin oluşturulduğu, bu kapsamda ... ile olan ilişkilerin ... Şti ve ... tarafından yürütülebileceği, malın belirlenen süre içerinde teslim edilemeyeceğine dair (... tarafından beyan olunmuş) kesin bir bildirimin görülemediği, bu konu ile ilgili olmak üzere taraflar arasında yapılmış bir görüşmeye de rastlanılamadığı, finansal kiralamaya konu edilen mallar taahhüt eden ... tarafın dan (30/12/2022 olan teslim süresi içerisinden evvel) 13/08/2022 tarihinde gümrüğe getirilmiş olduğu, ancak (Mahkeme Kararında da belirtildiği üzere) ... tarafından montaj için gerekli olan alt yapı oluşturulmamış olmakla; bir gecikme olacaksa bu konunun ...'den kaynaklandığının söylenemeyeceği, alınan 85.000,00 USD'lık teminat mektubunun süresinden evvel nakite dönüştürülmesinin haklı nedenine rastlanılamamış olduğu ve bu haliyle davalının sözleşmeden dönmesinin haklı olduğunun söylenemeyeceği, sözleşmeden haksız dönülmesinin sonucunun karşı tarafın zararının tazmini oluşturacağı, davanın itirazın iptali davası olması sebebiyle söz konusu zararın değil teminat mektubu bedelinin iadesinin talep edilmesi hususunun mahkemenin taktirinde olduğuna ilişkin rapor düzenlenmiştir.
Yapılan yargılama sonucunda: taraflar arasında... (...) projesi için ... No:7 379 Ada, 28 Parsel ... (...) .../İstanbul adresi için asansör temin ve tesis sözleşmesi bulunduğu anlaşılmış olup, mahkememizce belirlenen ihtilaf konusu ise, tarafların sözleşme kapsamında üzerlerine düşen edimleri yerine getirip getirmedikleri, davalı tarafından teminat mektubunun nakte çevrilmesinin mevzuat ve sözleşme çerçevesinde usulsüz olup olmadığıdır.
Konu ile ilgili olarak yapılan bilirkişi incelemesinde de belirlendiği üzere, taraflar (...) arasında 17/12/2021 tarihli Finansal Kiralama Sözleşmesi akdedilmiş olduğu,, Finansal Kiralamaya konu malların kiracıya (...) teslim edilmediği,, malın halen Finansal Kiralama Şti mülkiyetinde olmadığı, Finansal Kiralama Sözleşmesinde malın (... den) temin, tesis ve teslim alınması yetkisinin, Finansal Kiralama Şti tarafından ... ya verildiği, buna göre de ... ile olan ilişkilerin ... Şti ve ... tarafından yürütülebileceği, malın belirlenen süre içerinde teslim edilemeyeceğine dair davacı tarafından kesin bir bildirimin görülemediği, bu konu ile ilgili olmak üzere taraflar arasında yapılmış bir görüşmeye de rastlanılamadığı, finansal kiralamaya konu edilen mallar taahhüt eden davacı ... tarafından 30/12/2022 olan teslim süresi içerisinden evvel 13/08/2022 tarihinde gümrüğe getirilmiş olduğu, ancak davalı ... tarafından montaj için gerekli olan ...'nın sorumluluğunda bulunan asansör kuyu imalatlarının 26.07.2022 rapor tarihi itibariyle sözleşmede belirlenen 8. B madde gereğince uygulanmadığı ve kuyuların montaja inşaat mühendisliği açısından uygun olarak hazır olmadığı, alt yapı oluşturulmamış olmakla; bir gecikme olacaksa bu konunun davacıdan kaynaklanmamış olduğu, alınan 85.000,00 USD'lık teminat mektubunun süresinden evvel nakite dönüştürülmesinin haklı nedeni olmadığı, bu bağlamda davalının sözleşmeden dönmesinin haklı olmadığı kanaati ile, teminat mektubu bedeline ve buna ilişkin noter masrafına ilişkin olarak başlatılan dava konusu icra takibine yönelik itirazın iptaline karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü ... Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kabulü ile,
-Davalının ....İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın iptali ile, takibin 2.815,03 TL ve 85.000,00 USD asıl alacak miktarı üzerinden devamına,
-2.815,03 TL asıl alacak için takip tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine,
-85.000,00 USD asıl alacak için takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4-a maddesi uyarınca faiz işletilmesine,
2-Koşulları oluşmadığından icra inkar tazminat talebinin reddine,
3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 151.932,54 TL'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 30.200,19 TL harcın mahsubu ile bakiye 121.732,35 TL harcın davalı taraftan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
4-Davacı tarafından dava açılırken peşin olarak yatırılan 179,90 TL başvurma harcı, 30.200,19 TL peşin nispi harç, 25,60 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 30.405,69 TL'nin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 860,00 TL tebligat ve müzekkere gideri, 28.000,00 TL bilirkişi kök ve ek rapor ücreti olmak üzere toplam 28.860,60 TL yargılama giderinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
6-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
7-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T'deki esaslara göre 304.657,88 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk davalı taraftan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
9-Karar kesinleşene kadar yapılacak yargılama giderlerinin davacı gider avansından karşılanmasına, karar kesinleştikten sonra bakiye gider avansının istek halinde davacıya iadesine,
Dair, HMK 345 maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğ edildiği tarihten başlayarak iki hafta içinde HMK 342 maddesi gereğince düzenlenmiş dilekçe ile HMK 343 maddesi uyarınca mahkememize veya başka bir mahkemeye yapılacak başvuru ile HMK 341/1 maddesi uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olarak davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 15/05/2025
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır