T.C.
İSTANBUL
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/761 Esas
KARAR NO:2024/101
DAVA:Tazminat (Ticari Nitelikteki Vekalet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:14/11/2023
KARAR TARİHİ:20/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Nitelikteki Vekalet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .Yurt dışından ithalat yapan müvekkil Şirketin, gümrük işlerini yürütmekte olan davalı Şirket çalışanlarına Gümrük Kanunu m.5 uyarınca vekaletname ile yetki verdiğini, 06.06.2021 tarihinde ise, müvekkil Şirketin, dava dışı ...’den 571.196,54 TL (gümrükleme) değerinde Hindistan Cevizi satın aldığını, ürünün ülkeye girişinin sağlanması amacıyla da davalı Şirketçe 26.07.2021 tarihinde ... Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) koduyla (herhangi bir muafiyet kodu girilmeden) Gümrük Beyannamesi düzenlendiğini, İthal edilecek ürünün Gümrük Yönetmeliğinin 23 numaralı ekine göre laboratuvar tahliline tabi olması nedeniyle, beyanname tescilinde kullanılmak amacıyla aynı tarihte kimyahaneye sevki talep edildiğini, bundan iki gün sonra yani 28.07.2021 tarihinde ise ürünlerin antrepoya boşaltıldığını akabinde de davalı Şirketçe maliyeti müvekkil Şirketçe karşılanmak üzere ürünlerin ... Antrepo firmasına ait depolama yerine taşınması talep edildiğini, Ürünlerin antrepoda beklerken, 09.08.2021 tarihinde İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü İstanbul Laboratuvar Müdürlüğünce ürün numunesi üzerinde inceleme yapılarak Analiz Raporu düzenlendiğini, davalı Şirketin ürünler üzerinde 09.11.2021 tarihinde de, bu sefer “kapsam dışı ... İncelemesi” yapılmasını talep etmiş ve bu nedenle 26.11.2021 tarihinde de ... İncelemesi yapılarak, ikinci bir Analiz Raporu düzenlendiğini, 26.11.2011 tarihli bu Rapor neticesinde ithal edilmek istenen ürünün TS/... yemeklik Hindistan Cevizi yağı standardı ve Ticaret Bakanlığının 2021/21 Sayılı Tebliğine uymadığı rapor edildiğini, anılan ürünün ithaline engel nitelikte olan bu Rapordan yaklaşık bir ay sonra, 16.12.2021 tarihinde davalı Şirket tarafından Gümrük Beyannamesine, (katı eşyalarda kullanılan) 1513.19.19.00.11 GTİP kodu yazılacağına sehven (sıvı eşyalarda kullanılan) ... GTİP kodu yazıldığı ikrar edilip, ithali istenen ürünlerin katı eşya olduğunun fiziki muayene yapılarak tespit edilmesi ve GTİP kodunun redrese yapılarak düzeltilmesi talep edildiğini, ürünün GTİP kodunun sehven yazıldığını ifade eden davalı Şirket, 21.12.2021 tarihinde de önceki (redreseye ilişkin) talebi doğrultusunda ürünlerin laboratuvara sevkini talep ettiğini, bu talep üzerine, ... Gümrük Müdürlüğü de 03.01.2022 tarihli yazısı ile, (özetle) ürünlerin daha önce incelendiğinden ve analiz raporu da düzenlendiğinden bahisle; bu konuda yapılacak başkaca bir işlem bulunmadığı gerekçesi ile redrese talebini reddettiğini, bunun üzerine, davalı Şirketin 14.01.2022 tarihinde bu karara itiraz ederek; ithal edilen ürünün gıda sanayinde ve teknik amaçlarla kullanılacağını yani yemeklik yağ olmadığını, esasen ... incelemesine de tabi olmadığını, ürünün 25°C altında katı, üstünde ise sıvı halde olduğundan GTİP’in “katı eşya” olarak düzeltilmesini talep etmiştir (ek 12). Davalı Şirket, bu başvurusu ile de bir sonuç alamayınca, müvekkil Şirketin de konuyla ilgili haklı sorgulamaları üzerine; 17.08.2022 tarihli dilekçeleri ile Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğünden ürünlerin kozmetik sanayisinde kullanılacağını ifade ederek bunların ithaline izin verilmesini talep ettiğini, bunun üzerine; Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü de (18.08.2022 tarihinde) cevaben, ... incelemesi yapılmadan ithalat izninin sadece Dahilde İşleme İzin Belgesi olan (yani ürünü doğrudan tüketiciye sunmadan ihraç etme yetkisi bulunan) firmalara verildiğini bildirdiğini, bu arada müvekkil Şirketçe bu sorunun nasıl çözülebileceği defaten davalı Şirkete sorulsa da sağlıklı hiçbir yanıt alınamamış, davalı Şirketçe bu aşamadan sonra antrepoda bekleyen ürünleri değerlendirmeye yönelik herhangi bir işlem de yapılmadığını, müvekkil Şirket süreçle ilgili bir uzmandan görüş almak istediğinde de, konuya ilişkin gerekli bilgi ve belgeler itiraz dilekçeleri ısrarla müvekkil Şirketle paylaşılmamış; sadece işbu dilekçenin 3,7,8,12 numaralı eklerinde yer alan belgeler müvekkile gönderilmiş, ancak sürece vakıf olmalarını sağlayacak belgeler (örneğin ilk itiraz dilekçesi) paylaşılmamıştır. Böylece müvekkil Şirket bir yandan antrepo kirası ödemeye devam ederken, diğer yandan da ürünü (Hindistan Cevizi yağını) Gümrükten teslim alamadığı için de iki kez zarara uğradığını, davalı Şirket müvekkili aydınlatma yükümlülüğüne aykırı hareket ettiğinden, kendilerinin ilgili belgeleri Ticaret Bakanlığından 02.11.2022 tarihinde e-posta ile talep etmek zorunda kaldıklarını, yazışmalar neticesinde Bakanlığın ilgili belgeleri kendileriyle paylaştıklarını, bu belgeler incelendiğinde, davalı şirketin süreci işin uzmanı olarak kendisinden beklenmeyecek şekilde özensiz ve hatalı yürüttüğünün görüldüğünü, bütün görüşmelere rağmen , davalı Şirketten hiçbir umudu kalmayan müvekkilin 17.02.2023 tarihinde dava konusu ürünleri 37.340 TL ödeyerek imha ettirmek zorunda kaldığını, sonuç olarak müvekkilin, davalı yüzünden uğradığı zararın tazminini, 08.05.2023 tarihinde Kadıköy 16. Noterliğinden çektiği ihtarname ile (fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla) davalı Şirketten talep ettiğini, davalı Şirketin ise bu ihtarnameye “... sunulan müşavirlik hizmeti … yasal mevzuat çerçevesinde tam ve eksiksiz olarak gerçekleştirilmiştir…. hatalı işlem söz konusu olmayıp, yapılan tüm işlemler mevzuat doğrultusunda usulüne uygun şekilde yerine getirilmiştir.” şeklinde cevap verildiğini, bunun üzerine, taraflarınca ... numarasıyla arabuluculuk yoluna başvurulmuş olup, arabuluculuk süreci de anlaşmama ile sonuçlandığından işbu davayı ikame etmek zaruri olduğunu, davalı Şirket, vekalet ilişkisinden kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmediğinden kaynaklı ve gerekli araştırma ve incelemeyi yapmadan hatalı GTİP ile beyanname düzenlendiğini akabinde yine yanlış noktalardan hareketle, Gümrüğe hatalı itirazlar sunarak; tamamen kendi hatasıyla ortaya çıkan bu soruna çözüm de üretmediği gibi; müvekkili bilgilendirmemek ve belge de paylaşmamak suretiyle zarara uğrattığını. açıklanan nedenlerle; HMK m. 109 uyarınca şimdilik toplam 10.000 TL zararlarının ihtarname tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda ticari avans faiziyle birlikte davalı Şirketten tahsiline; yargılama gideri ve vekalet ücretinin de davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekilince sunulan cevap dilekçesinde özetle; Müvekkil ... Müşavirliği Ltd.Şti'nin merkezi "... Mah. ... Cad. No:3 A1 Blok K.3 D.32-38, ..., ...-İstanbul" olduğundan yetkili mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, bu nedenle öncelikle yetki itirazında bulunduklarını, yetki itirazı doğrultusunda davanın usulden reddine karar verilerek dosyanın yetkili olan ... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesini, esasa ilişkin olarak ise müvekkil şirketin, gümrük müşavirlik hizmetleri vermekte olup, alanında saygın bir kuruluş olduğunu, hizmet almak isteyen şirketler tarafından kendisine verilen vekaletname ve talimatlara göre gümrük evraklarını hazırlamakta ve gümrük müdürlükleri nezdinde gerekli işlemleri takip ettiğini, bu çerçevede davacı şirkete 09.04.2018 tarihinden 15.02.2022 tarihine kadar hizmet verilmiş ve toplamda 515 gümrük beyanname işlemi davacı adına tamamlandığını, bu süreç boyunca davacının müvekkil şirketten hiçbir şikayeti olmadığını, verilen hizmetten memnun kaldığını, dava konusu yapılan gümrük işlemi de daha önceki işlemler gibi davacı şirketin vermiş olduğu talimatlar çerçevesinde eksiksiz olarak yerine getirildiğini, dava konusu eşyanın 15.07.2021 tarihinde İstanbul ... Gümrük Müdürlüğü'ne bağlı limana konteyner içinde geldiğini, davacı şirketin müvekkile vermiş olduğu talimat ve bilgiler çerçevesinde 26.07.2021 tarih ve ... sayılı antrepo beyannamesi düzenlenerek davacı şirketin anlaşmalı olduğu ... Antrepo isimli antrepoya sevk için gerekli işlemler başlatıldığını, davacının ithal etmiş olduğu ürünler konişmento muhteviyatından da anlaşılacağı üzere ... ... Cevizi Yağı olduğunu, bu ürünün "Laboratuvar Tahliline Tabi Tutulacak Eşya" listesinde olması nedeni ile 26.07.2021 tarih ve ... sayılı dilekçe ile ... Gümrük Müdürlüğü'ne müracaat edilerek Gümrük Laboratuvarına sevki için başvuru yapıldığını, davacı şirket, müvekkil şirketin beyanname ve laboratuvar bildiriminde GTIP koduna yanlış yazdığını bu nedenle laboratuvar sonuçlarının hatalı çıkarak ürünün ülkeye girişine izin verilmediğini iddia etmekte olduğunu, müvekkil şirket tarafından antrepoya beyan edilen GTIP kodu ... olduğunu, davacı tarafından müvekkil şirkete gönderilen, yurt dışında düzenlenen fatura ve konişmentoda da GTIP kodu ... olarak gösterildiğini, ayrıca yapılan laboratuvar testi sonucunda da GTIP kodunun ... olduğu tespit edildiğini, (09.08.2021 tarih ve ... sayılı analiz raporu) Dolayısı ile müvekkil tarafından bildirilen GTIP kodunun doğruluğu, hem yurt dışı evrakları (konişmento ve faturalar) hem de İstanbul Laboratuvar Bölge Müdürlüğü'nün analizi ile teyit edildiğini, dava konusu ürünlerin ... GTIP kodunda olduğundan ve bu GTIP kodundaki ürünlerde, 2021/21 sayılı İthalat ve İhracatta Ticari Kalite Denetimi/... Denetimi Ek1 ile 2021/5 sayılı Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Yem Sanayinde Bitkisel Ürünler Ek2 tebliği kapsamında, serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulabilmesi için uygunluk alınması (TPS izinleri) zorunlu olduğunu, gerekli izinlerin alınabilmesi için davacı şirket doğrudan 2021/5 Ek 2 tarım izinleri için başvuru yapdığını, ilk analiz olumsuz sonuçlanmış, şahit analizlerin İstanbul İl Gıda Laboratuvarında uygun çıkması üzerine ... sayılı ile 27.10.2021 tarihli TPS uygun kabul edildiğini, ancak 2021/21 sayılı tebliğe göre yapılan analizler ise, dava konusu gümrük işlemlerine konu edilen ürünlerin TS/... yemeklik hindistan cevizi yağı standartlarına uygun olmaması nedeni ile (sabun deneyi, iyot sayısı ve yağ asit değerine uygun olmaması) olumsuz sonuçlandığını, davacı tarafından getirilen ürünlerin ülke giriş izni alamamasının nedeninin, müvekkil şirketin GTIP koduna yanlış girmesi ya da başkaca bir hatalı işlem yapması olmayıp, ürünlerin 2021/21 sayılı İthalat ve İhracatta Ticari Kalite Denetimi/... Denetimi Ek1 standartlarını karşılamadığını, Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetim Müdürlüğü'ne ilişkin uygunluk izinleri alınamaması üzerine, davacı, ürünün kış şartlarında katı hale döndüğünü, mevsim koşulları nedeni ile ürünün katılaşmasından yola çıkılarak GTIP değişikliği yapılması ve bu şekilde 2021/21 sayılı İthalat ve İhracatta Ticari Kalite Denetimi/... Denetimi Ek1 iznine tabi olmadan ürünün ülkeye sokulması için sürecin başlatılmasını talep ettiğini, bu talep üzerine müvekkil şirket tarafından davacının talebi doğrultusunda ürünün katı formda olduğu belirtilerek GTIP değişikliği yapılmış, gümrük müdürlüğünden yeniden analiz yapılması talep edildiğini,ancak laboratuvar müdürlüğü, ürünün daha sonradan katı hale dönmesinin mevsim koşullarından kaynaklı olduğunu, ürünün yurt dışından 915 kg galonlar içinde sıvı halde geldiğini ve ürünlerin yeniden analiz edilmesini gerektirir bir sebep bulunmadığını belirterek bu talebi reddettiğini, Gümrük Müdürlüğü bu yazı cevabını doğrudan davacı şirkete bildirdiğini, davacı şirketin bu karara karşı 14.01.2022 tarihinde Gümrük Müdürlüğü'ne itiraz etmişse de, sonucun değişmediğini, davacının son olarak ürünün gıda sanayinde satılmamak ve kozmetik sanayinde kullanılmak şartı ile ithali için Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetim Müdürlüğü'ne başvuru yapılmasını talep ettiğini, bunun üzerine 17.08.2022 tarih ve ... sayılı dilekçe ile başvuru yapıldığını ancak bakanlık tarafından verilen cevapta, bu şekilde ithalatın ancak "Dahilde İşleme İzni" belgesine sahip olan şirketlere verileceği belirtilmiş, davacı şirketin ise dahilde işleme izni bulunmaması nedeni ile bu şekilde ihracat da mümkün olamadığını, tüm bu süreç boyunca müvekkil şirket ile davacı şirket arasında yazışmalar mail vasıtası ile yürütüldüğünü, davacı adına müvekkil şirkete talimatlar, şirket yetkilisi ... ve ... tarafından iletildiğini, gönderilen maillerin büyük bir kısmında davacı şirketin sahibi ...'nun da ekli olduğu ve mail yazışmalarına vakıf olduğunun görüldüğünü, Gümrük Müdürlüğü tarafından yapılan analiz işlemleri ve diğer yazışmaların bir örneği ise doğrudan Gümrük Müdürlüğü tarafından davacının KEP adresine iletildiğini, bu çerçevede davacı tarafın kendisine bilgi verilmediği iddialarının da bir geçerliliği bulunmadığını, ürünün limana geldiği tarihten sonra yaklaşık 6 ay boyunca devam eden işlemlerin, iş sahibi şirketin bilgisi olmaksızın yürütülmesi mümkün olmadığını, müvekkil şirketin, sunmuş olduğu gümrük müşavirliği hizmetini davacının talimatları ve ilgili mevzuat çerçevesinde tam ve eksiksiz olarak yerine getirdiğini, davacının iddiasının aksine GTIP kodu doğru şekilde antrepoya bildirildiğini, ürün 2021/21 sayılı İthalat ve İhracatta Ticari Kalite Denetimi/... Denetimi Ek1 belirlediği standartları karşılamaması nedeni ile ülkeye sokulamadığını, analiz raporlarının olumsuz sonuçlanması akabinde, davacının talebi üzerine ürünün katı olduğu belirtilerek GTIP kodu değiştirilmiş ancak ürünün ülkeye galonlar içinde sıvı halde sokulduğu tespit edilerek bu değişiklik Gümrük İdaresi tarafından kabul edilmediğini, ürünün gıda dışı amaçla kullanım izni ise davacının dahilde işleme belgesi olmaması nedeni ile alınamadığını, tüm bu nedenlerle öncelikle yetki itirazlarının kabulüne karar verilerek dosyanın yetkili ... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine, müvekkil şirket aleyhine ikame edilen haksız ve mesnetsiz davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
İddia, savunma tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirilmiştir.
Dava Ticari Nitelikteki Vekalet Sözleşmesinden Kaynaklanan tazminat davasıdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasındaki vekalet ilişkisinden doğan yükümlülüklerine aykırı davranılıp davranılmadığı, davranılmış ise davacının zararının bulunup bulunmadığı, bulunması halinde miktarının belirlenmesi noktalarında toplanmaktadır.
Her ne kadar Mahkememizin işbu dosyasına tensip ara kararı gereğince 19/03/2024'e duruşma günü talik edilmiş ise de davacı vekilinin 23/01/2024 tarihli beyan dilekçesi ile davalı tarafın cevap dilekçesi sunmuş olduğunu, cevap dilekçesinde davalı şirket Merkezinin "... Mah. ... Cad. No: 3 A Blok K.3 D.32-38 ..., ... İstanbul" olduğunu belirterek yetki itirazında bulunduğunu, taraflarınca yetki itirazının kabul edildiğini, davanın celse arasında ve dosya üzerinden yetkisizlik nedeniyle karara bağlanarak dosyanın yetkili ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
HMK 6.maddesine göre, genel yetkili mahkeme davanın açıldığı tarihteki davalının yerleşim yeri mahkemesidir. HMK 10.maddesinde ise sözleşmeden doğan davalarda, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olacağı düzenlenmiştir. HMK 17.maddesinde "Tacirler veya kamu tüzel kişileri aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşme ile yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşme ile belirlenen bu mahkemelerde açılır." şeklindeki düzenlemesi yer almaktadır.
Somut olayda, mahkememiz dava konusu uyuşmazlığın taraflar arasındaki vekalet ilişkisinden doğan yükümlülüklerine aykırı davranılıp davranılmadığı, davranılmış ise davacının zararının bulunup bulunmadığı, bulunması halinde miktarının belirlenmesine ilişkin olduğu, dosyada mevcut kayıtlara göre taraflar arasında yetkili mahkemenin belirlenmesine ilişkin bir yetki anlaşmasının mevcut olmadığı, davalı tarafça yetkili Mahkemenin davalı şirketin adresi gereğince davaya bakmakla görevli Mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu beyan ettiği, davacı vekilinin ise yetki itirazını kabul ettiği, davalı şirket adresinin ise "... Mah. ... Cad. No: 3 A Blok K.3 D.32-38 ..., ... İstanbul" olduğu, HMK 6.Maddesine göre mahkememizin yetkili mahkemelerden olmadığı, buna göre de, davaya bakma yetkisinin mahkememizde değil, ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna kanaat getirilmiş ve süresi içerisinde davalı tarafça yapılan yetki itirazı yerinde görülmekle aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak düzenlendiği üzere;
1-Davanın YETKİSİZLİK nedeniyle usulden REDDİ ile yetkili mahkemenin ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ olduğunun tespitine,
2-HMK 'nun 331/2. maddesi gereğince yargılama gideri ve vekalet ücreti hususunda yetkili mahkemece karar verilmesine,
3-HMK 'nun 331/2. maddesi son cümlesi uyarınca dosya süresi içinde yetkili mahkemeye gönderilmediği takdirde talep halinde yargılama gideri ve vekalet ücreti hususunda mahkememizce karar verilmesine,
4-Karar kesinleştiğinde HMK'nun 20/1. maddesi uyarınca 2 haftalık kesin süre içinde başvurulması halinde dosyanın yetkili mahkemesine gönderilmesine, belirlenen süre içinde başvurulmadığı takdirde mahkememizce davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına,
Dair, HMK 345 maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğ edildiği tarihten başlayarak iki hafta içinde HMK 342 maddesi gereğince düzenlenmiş dilekçe ile HMK 343 maddesi uyarınca mahkememize veya başka bir mahkemeye yapılacak başvuru ile HMK 341/1 maddesi uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olarak tarafların yokluğundan dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi. 20/02/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır