T.C.
İSTANBUL
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/21 Esas
KARAR NO :2025/399
DAVA:İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:09/01/2024
KARAR TARİHİ:27/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Amerika'dan Türkiye'ye gönderilmek üzere yüklemesi yapılan 1 Set (Seri No: ...) ... Torna Tezgâhı emtiasının, ... numaralı konşimento tahtında ... ... nolu konteynerde ... ... gemisi ve ... nolu taşıma faturasına istinaden deniz yolu nakliyesi dava dışı ... Anonim Şirketi üstlenmiş iken; emtianın İstanbul'dan Ankara'ya kara yolu ile nakliyesini müvekkil şirket üstlendiğini, Öyle ki, emtia konteyner içerisinde ... gemisine yüklenmiş, ...'ya deniz yolu ile gelmiş olup bu sürece ilişkin olarak nakliye işini dava dışı ... Anonim Şirketi üstlenmiştir. Sonrasında emtia ...'dan Sincan'a müvekkil şirket tarafından "..." ve "..." nolu plakalı araç ile kara yolu nakliyesi gerçekleştirildiğini, taşıma konusu mal, zamanında, tam ve eksiksiz bir şekilde ... Makina Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine teslim edilmiştir Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, taşıma konusu malın tesliminden sonra, ... ... nolu konteyner muhteviyatı ... sayılı taşıma senedi kapsamındaki ... Gümrüğü Limanından yüklenen 1 kap malın 1 kapı hasarlı olarak teslim alındığından bahisle ... Makina Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından 30.06.2021 tarihli Hasar Tespit Tutanağı tutulduğunu, buna karşılık, taşımadan dolayı herhangi bir hasar mevcut bulunmadığından şoför tarafından bahse konu tutanağa, "taşımadan dolayı olan hasar değildir" şeklinde şerh düşüldüğünü, akabinde davalı sigorta şirketi tarafından dava dışı ... Anonim Şirketi ve müvekkili şirkete 27.01.2022 tarihli rücu ihtarı gönderildiğini, davalı sigorta şirketinin haksız ve mesnetsiz rücu ihtarına binaen tarafımızca 04.02.2022 tarihli cevabi ihtarname davalı sigorta şirketine gönderildiğini, Davalı sigorta şirketi, "Amerika'dan Türkiye'ye gönderilmek üzere yüklemesi yapılan 1 Set Seri No: ... ... Torna Tezhı emtiasının ... numaralı konşimento tahtında ... ... nolu konteynerde ... ... gemisi ve ... nolu taşıma faturasına istinaden ... nolu ambar tesellüm fişi kapsamında ... - ... işlemleri esnasında hasarlanması nedeniyle ... Sigorta A.Ş. Tarafından ... nolu Finansal Kiralama Sözleşmesine istinaden kiracı ... Makina Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine ödenen tazminat bedelinin tarafınızdan rücuen tahsil edilmesi istemidir" sebepli olarak yıllık en yüksek mevduat faizi ile birlikte 3.750,00-USD tahsili talebi ile dava dışı ... Anonim Şirketi, ... Gemisi Sahip Donatanı İşletmecisi .... ve müvekkili şirket aleyhine takip talebinde bulunduğunu, bahse konu takip talebi neticesinde .... İcra Dairesi, ... Esas Sayılı icra takibi dosyası nezdinde ödeme emrini, dava dışı ... Anonim Şirketi, ... Gemisi Sahip Donatanı İşletmecisi .... ve müvekkili şirkete gönderildiğini, davalı sigorta şirketi tarafından 02.01.2023 tarihinde müvekkili şirket yönünden takibin kesinleştirilmesi talep edildiğini, 05.01.2023 tarihinde; müvekkili şirkete ait ... plakalı araçlarına, Ankara İli, ... İlçesi, ... Mah. 2704 Ada 7 parsel, taşınmaza, müvekkilin alacaklı olduğu icra dosyalarına, SGK Kayıtlarına ve banka hesaplarına haciz ve bloke konulduğunu, akabinde müvekkili şirket tarafından, her türlü dava, talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla, cebri icra tehdidi altında olması sebebiyle; 12.01.2023 tarihinde .... İcra Müdürlüğünün, ... Esas Sayılı icra takibi dosyasına 93.474,68-TL tutarında ödeme yaparak dosya borcunun tamamını ödenmiştir (Davamızın kabulü ile, .... İcra Dairesinin ... Esas Sayılı dosya üzerinden müvekkili şirket aleyhine başlatılan icra takibinde, müvekkili şirketin borçlu olmadığı halde cebri icra takibi neticesinde ödemek zorunda kaldığı ödeme ile ilgili; Takibe konu edilen ve ödeme tarihi itibariyle TL karşılığı ödenmek zorunda kalınan 3.750,00-USD 'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının USD cinsi yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte, Ödenen diğer alacak kalemleri (Faiz-Harç-Vekalet Ücreti-Masraf vd) toplamı olan 22.899,31-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan istirdadını davalıdan geri alınarak müvekkile verilmesini, yargılama giderlerinin ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: davacı tarafından TL ödemesi yapılmış olup USD ödeme talep edilmesi mümkün olmadığını, İcra dosyası incelendiğinde davacı tarafından 12.01.2023 tarihinde 93.474,68 TL ödeme yapıldığı görüleceğini, bu nedenlerle davacının USD para cinsinden istirdat talep etmesine itiraz ettiğini, taşıyıcının sorumluluğu ispat külfeti ters çevrilmiş bir kusur sorumluluğu olduğunu, malların hasarlı teslim edildiğini ispat eden sürücü imzalı tutanak karşısında ispat yükü yer değiştirdiğini, artık davacı taşıyıcı hasardan kaynaklı zarar nedeniyle sorumlu olmadığını ve hasar sebebiyle kendisine atfı kabil bir kusurun bulunmadığını ispat etmek zorunda olduğunu, ancak davacı taşıyıcı savunmasını yazılı belge ile ispat edemediğinden itirazlarının reddi gerektiğini, dava konusu malların taşınma işi ... nolu taşıma faturasına istinaden davacı tarafından üstlenildiğini, emtiaların alıcıya teslimini müteakip yapılan kontrollerinde hasarlı olduklarının görülmesi üzerine taşıyıcı temsilcisi olan sürücünün imzasını havi tutanak tanzim edildiğini, davacı tarafından ambar tesellüm fişinin imzalandığı gerekçesi ile malların hasarsız teslim edildiği iddia edilmekte ise de malın teslim edilmesini müteakip ambalajı açıldığında hasarın olduğu görülmüş ve sürücü tesisten ayrılmadan imzasını havi tutanak tanzim edildiğini, hatta bu husus mail yolu ile davacı taşıyıcıya bildirildiğini, işbu davada TTK’nın 855/3. maddesinin uygulama imkanı bulunmadığını, anılı mevzuat hükmü taşıyıcılar arasındaki rücu davalarında uygulanması gereken kuralları içerdiğini, oysaki tazminat ödemesinin dayanağı Emtia sigorta poliçesine dayandığını, müvekkili şirket taşıyıcı olmadığını, Emtia/mal sigortacısı olduğunu, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini; yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini müvekkil şirket adına talep etmiştir.
İNCELEME ve GEREKÇE:
Dava,Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, .... İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosya üzerinden davacı şirket aleyhine başlatılan icra takibinde, davacı şirketin cebri icra takibi neticesinde ödemek zorunda kaldığı ödemenin davalıdan istirdatına ilişkin olduğu görüldü.
7155 sayılı Yasa ile 6102 sayılı Yasaya 5/A maddesi eklenerek ticari davalarda arabuluculuk dava şartı haline getirilmiş olup, mahkememizdeki dava 09/01/2024 tarihinde açılmakla davacının dava şartı arabuluculuk koşulunu yerine getirdiği görülmüştür.
Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip, deliller toplanmıştır.
Dosyamıza getirtilen .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine3.750,00 USD asıl alacak üzerinden icra takibi yapıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durduğu, itirazın süresinde ve usulüne uygun yapıldığı, buna göre davanın, İİK.67.maddesinde yazılı 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Bilirkişi ... alınan 17.02.2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle:"Davalının sigorta düzenlediği sigorta poliçesi ile sigorta teminatı verilen emtianın, TTK 902'nci maddesi hükümlerinde yer alan (denizyolu+karayolu olarak) multimodal taşıma şeklinde taşındığı, Emtiada meydana gelen hasarın TTK 863'üncü maddesine göre taşıyıcıların sorumluluğunda olmayan yükleme veya boşaltma esnasında meydan gelmiş olmasının kuvvetle muhtemel olduğu, bu nedenle TTK 878'inci maddesi l.fıkrası (c) bendi hükmünce meydana gelen zarardan taşıyıcının sorumlu tutulamayacağı,Davalı ... Sigorta AŞ'nin düzenlediği poliçedeki yükümlülüklerine uygun olarak davadışı sigortalısının meydana gelen zararını tazmin etmiş olsa da zarardan sorumlu olmayanlardan rücuen ödemiş olduğu sigorta tazminatını talep edemeyeceği, Davalı ... Sigorta AŞ'nin, meydana gelen zarardan sorumlu olmayan davacı ... Nakliyat Kargo Ltd. Şti.'nden cebri icra takibi yoluyla tahsil ettiği bedeli iade etmesi gerekeceği, bu meyanda davacının istirdat talebinin yerinde olduğunun söylenebileceği, sonuç ve görüşlerine ulaşıldığı, keyfiyetin nihai takdiri ve her cenahtan bilcümle hukuki tavisfi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere arz olunur" şeklinde rapor sundukları görüldü.
Yapılan yargılama, toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporu ile sonucunda; Dava dosyasına sunulan tüm belge ve delillerin yukarıda detayları verilerek incelenmesi sonucunda davaya konu olayda, hasar gören emtianın, davadışı Los Angeles ABD’deki satıcının Ankara/Türkiye’deki alıcıya değişik tür araçlarla multimodal taşıma yöntemi ile taşındığı sabittir. Eşyanın denizyolu taşıma kısmının, davadışı ... şirketi tarafından, davadışı .... firmasının donatanı olduğu ... isimli gemi ile yapıldığı, sunulan konişmentoya göre, denizyolu taşımacısının sorumluluğunun, Los Angeles/ABD limanında başlayıp, .../İstanbul limanında tahliye ile sonlandığı, davadışı ... ... ve Tic. AŞ’nin ise sadece konişmento için ordino düzenleyen taraf olduğu, denizyolu taşıma işini organize etmediği, emtianın ABD limanında konteyner içine konulduğu, ... limanında ise konteynerden çıkartıldığı, bu noktada denizyolu taşıyıcısının sorumluluğunun sonladığı, ahşap palet üzerinde davacı taşıyıcıya Ankara’ya taşınmak üzere teslim edildiği andan, Ankara’daki alıcıya teslime kadar ise davacının zilyedinde ve sorumluluğunda olduğu, hasarın, alıcı tarafından eşyanın teslimi sonrasında koruyucu ambalajın açılmasıyla fark edildiği, dolayısı ile davalıya düzenlenen ekspertiz raporunda da işaret edildiği gibi taşımanın hangi aşamasında meydana geldiği tespit edilemeyen hasarın taşıyıcılar tarafından çıplak gözle görülemeyeceği, bu nedenle her iki türde taşıyanın da eşyayı teslim alırken çekince koymasının imkan dahilinde bulunmadığı anlaşılmıştır.
Eşyanın multimodal taşıma şekliyle taşındığı sabit olduğundan, Multimodal taşıma şeklinde uygulanacak hükümler, Değişik Tür Araçlar İle Taşıma başlıklı TTK Taşıma Kitabı Dördüncü Kısımda belirlenmiş olup, TTK 902’nci maddesi;(1) Bu Kitabın Birinci ve İkinci Kısım hükümleri, aşağıdaki şartların tamamının bir arada varlığı hâlinde, değişik tür araçlar ile taşıma sözleşmelerine de uygulanır:
'a) Eşyanın taşınması bütünlük gösteren bir taşıma sözleşmesine dayanıyorsa.
b) Bu sözleşme bağlamında taşıma değişik türde araçlarla yapılacaksa.
c) Taraflar, her bir türdeki araç için ayrı sözleşme yapmış olsalardı, söz konusu sözleşmelerin en az ikisi farklı hükümlere bağlı tutulacak idiyse.
d) Aşağıdaki hükümlerle, uygulanması gerekli milletlerarası sözleşmelerde aksi yolda bir düzenleme yoksa' Şeklinde olup, devam eden 903’üncü maddesi ise;'(1) Zıyaa, hasara veya teslimdeki gecikmeye yol açan olayın, taşımanın hangi kısmında meydana geldiği belli ise, taşıyıcının sorumluluğu, bu Kitabın Birinci ve İkinci Kısım hükümlerinin yerine, taşımanın bu kısmı için ayrı bir taşıma sözleşmesi yapılmış olsaydı, o sözleşmenin bağlı olacağı hükümlere göre belirlenir. Zıyaa, hasara veya teslimdeki gecikmeye yol açan olayın taşımanın hangi kısmında meydana geldiğine ilişkin ispat yükü, bunu iddia eden tarafa aittir.' şeklindedir. Somut olayda yukarıda da açıklandığı üzere, hasarın taşımanın hangi kısmında meydana geldiği belli olmadığından, TTK 903’üncü maddesi gereğince, davalının, eşyanın davacı tarafından taşıması icra edilen kısmında meydana geldiğini ispat etmesi gerekeceği ancak dosya kapsamında bu ispat külfetini karşılayan bir veri de bulunmadığı anlaşılmıştır.
Dosyaya sunulu olan eşyanın ahşap palet üzerindeki fotoğrafları incelendiğinde, bahse konu hasarın meydana geldiği taban kısmında dış görünüşte bir hasar emaresi bulunmamaktadır. Eşyanın taban kısmında açıldığında hasar görüldüğüne göre hasarın muhtemelen, ahşap palet üzerindeki emtianın konteynere yüklenmesinde veya tahliyesinde7 veya ... limanında davacının aracına yüklenmesinde veya alıcının adresindeki tahliyesi esnasında forklift bıçaklarının palet altına sürülmesi gerekirken, forklifti kullanan operatör tarafından yanlışlıkla palet ile tezgah arasındaki bölüme bıçakların sokularak kaldırılmaya çalışılması esnasında meydan gelmiş olabileceğinin kuvvetle muhtemel olacağı görüşüne ulaşılmıştır.
Davacı taşıyıcı açısından değerlendirildiğinde, TTK 902’nci maddenin yollamasıyla Yükleme ve Boşaltma başlıklı TTK 863’üncü maddesine göre; “Sözleşmeden, durumun gereğinden veya ticari teamülden aksi anlaşılmadıkça; gönderen, eşyayı, taşıma güvenliğine uygun biçimde araca koyarak, istifleyerek, bağlayarak, sabitleyerek yüklemek ve aynı şekilde boşaltmak zorundadır. Taşıyıcı, ayrıca yüklemenin işletme güvenliğine uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür”. Somut olayda da eşyayı davacı taşıyıcının yüklemediği, eşyanın da parsiyel olarak değil de komple kamyon hamulesi şeklinde taşındığı dikkate alındığında, yükleme ve boşaltma esnasında meydana gelmiş olma ihtimali yüksek olan hasardan dolayı davacı taşıyıcının değil, davadışı göndericinin sorumlu tutulabileceği, keza TTK 878’nci maddesi 1.fıkrası (c) bendine göre de bu durumun sorumluluktan kurtulma beyyinesi olacağı, bu nedenle de davacı taşıyıcının meydana gelen zarardan sorumlu tutulamayacağı, bundan dolayı ödemek zorunda kaldığı bedeli ödediği davalıdan iadesini talep edebileceği sonuç ve görüşlerine ulaşılan bilirkişi raporu hükme esas alınarak davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kabulü ile .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasına davacı tarafından yapılan 3.750,00 USD 'nin 12/01/2023 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğine işleyecek faizi ile birlikte, 22.899,31 TL'nin 12/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine,
3-Karar harcı 9.232,76 TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 2.308,19 TL harcın mahsubu ile bakiye 6.924,57 TL harcın davalı taraftan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
4-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 427,60 TL başvurma harcı ve 2.308,19 TL peşin harç ve 60,80 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 2.796,59 TL harcın davalı taraftan tahsili ile davacı taraf ödenmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 75,75 TL tebligat ve müzekkere gideri, 10.000,00TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 10.075,75 TL yargılama giderinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
6-Davalı tarafından yapılan bir yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T'deki esaslara göre belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca hazine tarafından karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davalı taraftan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
9-Karar kesinleşene kadar yapılacak yargılama giderlerinin davacı gider avansından karşılanmasına, karar kesinleştikten sonra bakiye gider avansının istek halinde davacıya iadesine,
Dair, HMK 345 maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğ edildiği tarihten başlayarak iki hafta içinde HMK 342 maddesi gereğince düzenlenmiş dilekçe ile HMK 343 maddesi uyarınca mahkememize veya başka bir mahkemeye yapılacak başvuru ile HMK 341/1 maddesi uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olarak davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 27/05/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır