T.C.
İSTANBUL
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/616 Esas
KARAR NO:2025/630
DAVA:Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:17/10/2024
KARAR TARİHİ:17/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili Şirket'in davalı Üye İşyeri ile 22.11.2022 tarihinde Ödeme Hizmeti Kullanıcısı Sözleşmesi akdedildiği, itiraza konu olan ve ...LTD.ŞTİ. üzerinden yapılan 2.000 EUR tutarındaki işlem incelendiğinde; işlemin “...” ismi kullanılarak 29.12.2022 tarihinde 08:37'de ...*****... numaralı yurt dışı kartıyla ve 3D yöntemiyle yapıldığının belirlendiği, bu işlem öncesinde üye işyerinde dolandırıcılığa yönelik yapılan işlem denemeleri doğrultusunda söz konusu işlemin gerçek kart hamilinin kart bilgileri ele geçirilerek yapıldığı kanaati edinildiği, bu işlemin 3D secure yöntemiyle yapılmış olması sebebiyle kart hamilinin uluslararası kart kuruluşlarının harcama itiraz kuralları kapsamında “Fraud/Dolandırıcılık” neden kodlu harcama itirazında bulunamadığı, bunun yerine bu kurallara aykırı olarak “Ürün/hizmet alamadım” neden koduyla harcama itirazı ilettiği belirlendiği, kart hamilinin bankasının POS bankasına hatalı neden koduyla harcama itirazı ilettiği bu gibi durumlarda da bu itirazı geri çevirebilecek bilgi ve belgelerin sunulması üye işyerini harcama itirazı riskinden koruduğu, davaya konu işlem özelinde de itiraz türü “Ürün/hizmet alamadım” türünde iletildiğinden, ürün/hizmetin sunulduğunu tevsik eden bilgi ve belgelerin temini için üye işyerine müvekkili şirket tarafından 27.02.2023 tarihinde müvekkili şirketin sisteminde kayıtlı olan infofdalattekstilturizm.com mail adresi üzerinden bildirim yapıldığı, bu bildirime istinaden davalı tarafından müvekkili şirket'e herhangi bir geri dönüs yapılmadığı POS bankasından(...) tekrar belge talebinde bulunulması üzerine davalıya 09.03.2023 tarihinde 2.kez bildirim yapıldığı söz konusu bildirimde en geç 12.03.2023 tarihine kadar müvekkili şirket'e dönüş yapılması gerektiği, dönüş yapılmadığı takdirde borç kaydı yapılabileceği bildirildiği, davalı tarafından süresi içerisinde müvekkili şirket'e herhangi bir geri dönüş yapılmadığından POS bankası olan ... davalı tarafından mal/hizmet satın alımı yapıldığına dair herhangi bir bilgi/belge iletilmediği Banka tarafından Müvekkil Şirket'e işleme ait borç kaydının 13.03.2023 tarihinde gerçekleştiği, müvekkili şirketin ilgili bankaya malın temin edildiğine dair herhangi bir bilgi/belge sunamadığından 2.000,00-EURO'luk tutarı 06.01.2023 tarihinde POS bankasına ödemek zorunda kaldığını, davalı tarafa, müvekkili şirket'in zararını karşılamasına yönelik ....Noterliği'nin 18.07.2023 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi gönderildiği ancak davalının herhangi bir geri dönüş yapmadığı ve müvekkili şirket'e söz konusu tutarı ödemediği, davanın kabulü ile müvekkilin ödediği toplam 2.000,00-EURO'nun davalıdan ödeme tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı tarafça dosyaya cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşıldı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, chargeback (ters ibraz) işlemi sebebiyle dava dışı hak sahibine ödenen bedelin davalıdan rücuen tahsili istemine ilişkindir.
Dava dilekçesi ve sair tüm evraklar hep birlikte incelenmiştir.
İddia ve toplanan deliller kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş ve bilirkişi sunmuş olduğu 11/07/2025 tarihli raporunda özetle;
"Davacı ödeme sistemleri aracılığıyla davalı tarafın pos cihazından çekilen 2.000,00.-EUR işlem bedelinin dava dışı bankaca chargeback işlemi sonucunda ilgilisine ödendiği,
Davalı tarafından harcama itirazına konu işlem ile ilgili belgelerin davacıya iletilmemesi ile birlikte dava dışı banka tarafından davacıya borç kaydının gerçekleştirildiği,
Davalının sanal pos kullanımından kaynaklanan chargeback işlemleri ile ilgili itiraz edilen tutar ve chargeback riskinden sorumlu olduğu ve davacının uğradığı zararı karşılamakla yükümlü olduğu," şeklinde görüş bildirilmiştir.
Ters ibraz (chargeback) kuralları ve sisteminin işleyiş şekli şöyledir:
1. Kart hamilleri harcama itirazlarını öncelikle kendilerine kart tahsis eden bankaya bildirmektedirler. Sahte işlem veya kart hamili tarafından mal/hizmet alınmaması iddiası ile harcama itirazında bulunulması durumunda, kart sahibi banka harcamalara ait slip kopyalarını itiraz edilen işlemlerin yapıldığı üye işyeri ile anlaşmalı olan bankadan talep etmektedir.
2. üye işyeri ile anlaşmalı olan banka, kartların çip veya manyetik şerit bilgilerinin okunduğunu, kart hamili doğrulamasının şifre veya imza ile yapıldığını ve kart hamiline mal/hizmet sunulduğunu slip kopyası ile kanıtlayamaz ve kart sahibi bankalara slip kopyalarını talep edildikten sonra 30 gün içinde sunamazsa kart sahibi banka itirazlı işlem tutarlarını işyeri ile anlaşmalı bankadan tahsil etme hakkına olmaktadır.
3. Kart sahibi banka, işyeri ile anlaşmalı bankadan tahsil edilen itirazlı işlem tutarlarını kendisine itirazda bulunan kart hamilinin kredi kartına iade etmektedir. (Bankalar arası Kart Merkezi‘nin açıklamalı kılavuzu)
Davanın konusu ile ilgili yasal düzenlemeye dair Bankaların Bilgi Sistemleri Ve Elektronik Bankacılık Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 36.maddesinde;
İşlemlerin takibi başlığı altında; MADDE 36 – (1) Banka, elektronik bankacılık hizmetleri kapsamında gerçekleşen olağan dışı, sahtekârlık amaçlı veya dolandırıcılık riski bulunan işlemleri tespit etmeye ve bunları önlemeye yönelik işlem takip mekanizmaları kurar. İşlem takip mekanizması kapsamında uygun olan durumlarda asgari olarak aşağıdaki risk unsurları takip edilir: a) Finansal sonuç doğuran işlemlere yönelik bilinen dolandırıcılık yöntemleri, b) Gerçekleştirilen her bir bankacılık işleminin tutarı ve bu tutarlara göre müşterinin konum bilgisi de kullanılarak normal dışı bir ödeme, fon transferi ya da davranış deseni gösterip göstermediği, c) Kaybolmuş, çalınmış ya da yetkisiz kişilerce ele geçirilmiş kimlik doğrulama unsurlarının listesi, ç) Her bir kimlik doğrulama oturumuna yönelik olarak zararlı yazılımların bulaşmış olabileceğini gösteren belirtiler. (2) Banka, riskli işlemleri filtreleyerek değerlendirir ve bu filtrelere takılan müşterileri daha yakından takip eder. Riskli işlemlerin gerçekleştirildiğinin tespit edilmesi halinde banka, telefon ya da kısa mesaj gibi uygun yöntemlerle müşterilerin en kısa sürede uyarılmasını sağlar" Şeklinde olup; güven kurumu bankaların dolandırıcılık riski bulunan işlemleri tespit emesi için gerekli donanımlara sahip olması, bunları önlemeye yönelik işlem takip mekanizmaları kurması ve bu gibi işlemleri şüpheli işlem olarak değerlendirerek müşterilerini en kısa zamanda uyarması gerektiği hüküm altına alınmıştır. (Yargıtay HGK 26/09/2019 tarih, 2017/11-129, 2019/961 K,Yargıtay 11 HD 25/02/2019 tarih, 2017/4652 E, 2019/1536 K)
Chargeback kuralı ise, kredi kartı ile yapılan ödemelerde kart sahibinin mal veya hizmeti alamaması, dolandırıcılık veya mükerrer işlem gibi durumlarda ödediği bedeli geri alabilmesi için başvurduğu bir işlemdir. Chargeback kuralı, uluslararası kartlı ödeme sistemleri (Visa, Mastercard, American Express vb.) tarafından belirlenen kurallara göre uygulanır. Bu kurallar, bankalar ve üye işyerleri için de bağlayıcıdır. Chargeback kuralı, kart sahibinin haklarını korumak ve işlemlerin güvenliğini sağlamak amacıyla oluşturulmuştur.
Chargeback kuralını uygulamak için kart sahibinin, ödeme yaptığı bankaya itirazda bulunması gerekir. Banka da itirazın nedenine ve süresine göre işlemi inceleyerek sonuçlandırır. Chargeback kuralının uygulanabilmesi için itiraz süresi itiraz sebebine göre değişiklik gösterir; ancak hiçbir koşulda 540 günü aşamaz. ... kuralının uygulanması sonucunda kart sahibinin itirazı haklı bulunursa, banka ödediği bedeli geri alarak kart sahibine iade eder. (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi Esas: 2016/1953 Karar: 2017/2895 Tarih: 10.04.2017)
Bu kapsamda somut olaya baktığımızda; davacı ödeme sistemleri aracılığıyla davalı tarafın pos cihazından çekilen 2.000,00.-EUR işlem bedelinin dava dışı bankaca chargeback işlemi sonucunda ilgilisine ödendiği, davalı tarafından harcama itirazına konu işlem ile ilgili belgelerin davacıya iletilmemesi ile birlikte dava dışı banka tarafından davacıya borç kaydının gerçekleştirildiği, davalının pos kullanımından kaynaklanan chargeback işlemleri ile ilgili itiraz edilen tutar ve chargeback riskinden sorumlu olduğu ve davacının uğradığı zararı karşılamakla yükümlü olduğu, davacının fiili chargeback yani ödeme tarihinin 06/04/2023 olduğu gözetilerek bu tarihin temerrüt tarihi olduğu anlaşılmakla, davanın kabulü ile, 2.000,00-EURO bedelin chargeback tarihi olan 06/04/2023 tarihinden itibaren 4095 Sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere;
1-Davanın KABULÜ İLE ; 2.000,00-EURO bedelin chargeback tarihi olan 06/04/2023 tarihinden itibaren 4095 Sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Alınması gerekli 5.098,20-TL karar ve ilam harcından 1.274,56-TL peşin harcın mahsubu ile geriye kalan 3.823,65-TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafça başlangıçta yapılan 1.762,96-TL yargılama gideri ile yargılama aşamasında yapılan 7.822,00-TL masraf olmak üzere toplam 9.584,96-TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
5-Gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
6-Davacı taraf vekille temsil olunduğundan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
7-3.120,00-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 17/09/2025
Katip ...
Hakim ...