T.C.
İSTANBUL
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/629 Esas
KARAR NO : 2026/402
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 21/10/2024
KARAR TARİHİ : 12/05/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilleri şirket toptan kumaş alım satım işi yapmakta olduğunu, davalı ... ... tic. ve Paz. aş."de geçmiş dönemde müvekkilleri şirketin kumaş satın aldığı firmalardan olduğunu, diğer davalı ... ise davalı ... ... tic. ve Paz. aş. 'nin yetkilisi ve ortağı olduğunu, toptan kumaş alım satım işinde ticari gelenek olarak satıcı firmanın temsilci yada pazarlama elemanları ellerinde çantaları ve içinde kumaş örneklerinin olduğu kartelaları ile, piyasadaki müşterilerine uğrar ve siparişleri alır ; sipariş geçen ( kumaş alacak ) firmalar ise, bazen kendi müşterilerinin evraklarından (çek , bono ) bazen de kendi keşide ettiği evraklardan satıcı firmanın pazarlamacısına vererek sipariş geçtiği mallara ilişkin ödemesini yapar; satıcı daha sonrasında sipariş verilen kumaşları ambar yada kargo ile göndererek malların teslimini gerçekleştirdiğini bu uygulama halen de piyasada geçerli ve yürürlükte olduğunu, müvekkilleri şirket, davalı ... ... tic. ve Paz. AŞ'nin pazarlamacısına verdiği siparişleri için, 20.09.2018 keşide tarihli .... icra n 2023/... esas sayılı dosyasında takibe dayanak yapılan bonoları ve başkaca evrakları verdiğini, davalı ... ... tic. ve Paz. Aş. ise, müvekkil şirketin sipariş için verdiği bonoları teslim aldığı halde, müvekkillerinin sipariş verdiği malları müvekkiline göndermediğini, daha sonra davalı şirket kendi ortağı ve yetkilisi olan ...'ı ciro ile alacaklı yaparak .... icra müdürlüğü 2023/... esas sayılı dosyasından bu bonoları takibe koyduğunu, icra takip ve haciz baskısı altında dosyaya ödeme yapmak zorunda kalan müvekkillerinin sipariş verdiği malları alamadığı gibi, bedelsiz ünü, müvekkilleri gerçekte davalılara hiç bir borcu olmadığını, aksine müvekkilleri davalılardan alacaklı olduğunu, davalılar kötü kalan bonoların takibe konu yapılmasından zarar gördü, niyetli hareket ettiklerini, davalı şirket kendi ortağı ve yetkilisini alacaklı göstererek bonoya karşı yapılan takipte müvekkilimi savunmasız bırakmaya çalıştığını, davalı ..., iyi niyetli hamil olmadığını ve bu takip sebebiyle davalı ... ... tic. ve Paz. AŞ'ne ileri sürülebilecek def'i ve itirazları ...'a da ileri sürülebileceğini, davalılar birbirinden ayrı kişiler ve iyiniyetli kişiler olmadığını, davalı ..., müvekkilleri şirket ile davalı ... ... tic. ve Paz. Aş. Arasındaki temel ilişkiyi bilmekte ve temel ilişkide müvekkilleri şirkete sipariş verdiği mallarının teslim edilmediğini ve davalı şirkete verilen bonoların bedelsiz olduğunu bildiğini, müvekkilleri şirket haciz baskısı altında kaldığından .... icra müdürlüğü 2023/... esas sayılı dosyasına 141.300,00 TL parayı dosyaya yatırarak hacizlerin fekkini sağlayabildiğini, daha sonra yukarıda bilgileri yazılı arabuluculuk dosyasından başvuru yapılarak dava şartı zorunlu arabuluculuk süreci başlatılmış, arabuluculuk sürecinde yapılan görüşmelerde anlaşma sağlanamayınca , anlaşamamaya dair son tutanak ile birlikte iş bu davayı açmak zorunda kaldıklarını, müvekkilleri şirketin .... icra müdürlüğü 2023/... esas sayılı dosyasından takibe konu yapılan bonolardan dolayı davalı ... ... tic. ve Paz. AŞ'ye ve şirket yetkilisi ortağı olan ...'a borçlu olmadığının tespitine, müvekkilleri şirketin davalı ... ... tic. ve Paz. aş. 'ne borçlu olmadığının bilinmesine ve şirketler“ arasındaki temel ilişkiyi, bu ilişkide ödenmesi gereken bir. borç olmadığının bilindiği halde şirket ortağı ve yetkilisinin alacaklı gösterilmesi yoluyla kambiyo yolu ile takip yaparak müvekkilimin savunmasız bırakılması ve müvekkillerinin de cebri icra ve haciz baskısı altında .... icra müdürlüğünün 2023/... esas sayılı dosyasına ödeme yapmak zorunda kalmasından; bu dosyaya ödenen 141.300,00TL'nin icra dosyasına ödeme tarihinden 05.09.2023'ten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan istirdadına tahsiline karar verilmesini, yargılama harç ve gideri ile yasal vekalet ücretinin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava ettiği görüldü.
CEVAP : Davalılar vekilince cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafından ilgili bonolar düzenlenerek, müvekkilleri şirkete iradi olarak teslim edildiği kabul ve beyan edilmekle birlikte, bonolara ve lehtara yönelik bedelsizlik iddiasında bulunulmadığını, sayın mahkemece malum olunduğu ve yerleşik / müstakar yargı içtihatları ile de kabul edildiği üzere; takip ve dava konusu bononun veriliş nedeni malen kayıtlı olup, bu kayıt alınan mal karşılığı bononun verilmiş olduğuna karine teşkil ettiğini, bu karinenin aksi ise, yani bononun verilip karşılığında mal alınmadığı iddiasının ispat yükü davacıda olduğunu, bononun kayıtsız şartsız borç ikrarını içerir niteliği sebebiyle davacının senede karşı iddialarını yazılı delille kanıtlaması gerektiğini, davacı tarafından dilekçede dayanılan delil, borçtan kurtulmaya yönelik kötü niyetli iddiasını ispata yeterli olmadığını, yine, ... tarafından başlatılan icra takip dosyasına ödeme yapılmakla, sayın Mahkeme'de ikame edilen dava ...'a ödenen paranm istirdattı davası olup, ... ... tic. ve pazarlama aş hakkında menfi tespit davası açılmasında hukuki yarar olmadığını, ... ... yönünden hukuki yarar yokluğu sebebiyle davanın reddi gerektiğini, yine, icra takip alacaklısı ve ödemenin yapıldığı ... ciranta konumunda olup lehtara ilişkin defiler ciranta olan ...'a karşı ileri sürülmediğini, dosyaya sunulu ödemeler 05.09.2023 tarihli olup, yasa gereği 1 yıllık hak düş süreye riayet edilmeden ikame edilen davanın reddi gerektiğini, yine ödeme tarihinden itibaren faiz talebi usul ve yasaya aykırı olduğunu, yasa gereği istirdadına karar verilen paranın aynı icra dosyasında (paranın tahsil edildiği icra dosyasında) iade yönünden muhtıra gönderilmesinden sonra faiz işlemeye başlayacak olup, bu tarih (muhtıra )öncesinde faiz talebinde bulunamayacağını, yine, ödenen ve istirdattı talep edilen paranın harçlar mahsup edildikten sonraki kısmı müvekkillerine ödenmiş olduğunu, ödenen paranın tamamının müvekkilden istirdattı usul ve yasaya aykırı olduğunu, zira istirdat kelime anlamı itibari ile geri alma - alınma - verilmiş veya gönderilmiş bir şeyin geri gönderilmesini isteme - geri alma olup, müvekkillerine icra dairesinden ödenen para dava dilekçesi ile talep edilen rakam olmadığını, talep edilen rakamın bir kısmı harç kalemi olarak hazineye aktarılan rakam olup bu uhdesine geçmeyen bir rakamın müvekkillerinden istirdat teknik olarak ve mantıken mümkün olmadığını, hukuki dayanaktan yoksun ve haksız davanın reddine, karşı tarafın %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkumiyetine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görüldü.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava dilekçesi, sair tüm evraklar hep birlikte incelenmiştir.
Dosyamıza getirtilen .... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine toplam 141.300,00-TL üzerinden icra takibi yapıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durduğu, itirazın süresinde ve usulüne uygun yapıldığı, buna göre davanın, İİK.67.maddesinde yazılı 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
İddia ve toplanan deliller kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş ve bilirkişi sunmuş olduğu 09/07/2025 tarihli raporunda özetle;
"4.11 Davalı ... ... Tic. ve Paz. A.Ş.'nin 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarına ait ticari defterlerinin e-defter olduğu, beratlarının uygun ve suresinde tasdik ettirildiği, e-defter uygulamasında yalnız envanter defterinin noter tasdikine tabi olduğu, bu bab'da HMK. 222 md. ve 6102 sayılı TTK 64/3 md. Gereğince ve mevcut haliyle davalının 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarına ait ticari defterlerinin suresinde tasdik ettirildiği ve usulüne uygun olduğu, 4.1.2 Davalı şirketin .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyasına konu ettiği 31 adet senetten yalnızca 30.04.2020 vadeli 2.500,00 TL tutarındaki senedin Kendi ticari defterlerinde kayıt altına aldığı, bu senedinde ters kayıtla çıkışı yapıldığı ve 31 adet senetin Nihayetinde kayıt işlemi olarak davalı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyasına davacı tarafından 11.08.2023 tarihinde 1.480,13 TL ile 05.09.2023 tarihinde ise 4.855,72 TL ve 136.442,64 TL toplam 142.778,49 TL İcra dairesine yatırdığı bu tutarın istirdadının Nihai Takdir ve kararı Sayın Mahkemenize ait olduğu, 4.2 İnceleme ve değerlendirmeler neticesinde ;
a. Eldeki olayda bonolarda “...Sayın ... A.Ş. veya emruhavele....Bedeli malen ahzolunmuştur...” şeklinde bedel kaydının da yer aldığının görüldüğü;
b. Bonodaki “....Bedeli malen ahzolunmuştur” kaydı sebebiyle, kural olarak, davacının malların gönderilmediğini ispat yükü altında olduğu;
c. Davacı vekilinin tarihsiz, “Münhasıran davalı ticari defterlerine dayandığımıza dair beyanımız hakkında” konulu dilekçesinde, “Sayın Mahkemeniz dosyasında — davamızın ispatı yönünden münhasıran davalı“ (... ... ticaret ve pazarlama aş.'nin ) ticari defterlerine dayanıyoruz. Bu beyanımız gereğince özellikle — davalı ticari defterleri üzerinde inceleme yapılarak bilirkişiden rapor alınmasına talep ediyoruz.” denildiği, Heyetimizde yer alan teknik Bilirkişinin ise, “...4.1.2 Davalı şirketin .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyasına konu ettiği 31 adet senetten yalnızca 30.04.2020 vadeli 2.500,00 TL tutarındaki senedin Kendi ticari defterlerinde kayıt altına aldığı, bu senedinde ters kayıtla çıkışı yapıldığı ve 31 adet senetin Nihayetinde kayıt işlemi olarak davalı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, ....” tespitlerinin yer aldığı," şeklinde görüş bildirildiği görüldü.
Dava ve cevap dilekçesi, ....İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı icra dosyası, icra dosyasına konu bono, cevabi yazılar, bilgi ve belgeler, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamının yapılan incelemesinde; davanın ....İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı icra dosyasına konu bonolardan dolayı borçlu olmadığının tespiti ve ödenen bedelin istirdatı talebine ilişkin olduğu, davacının icra dosyasına konu bonoların davalıya verilen siparişler karşılığı tanzim edilerek teslim edildiğini ancak davalının malları teslim etmediğini, teslim etmemesine rağmen senetleri iade etmediğini, iade edilmeyen senetlerden dolayı icra dosyasında ödemelerde bulunduğunu, bu nedenle davalıya borçlu olmadığını ve ödediği bedelin istirdatını talep ettiği, davalıların ise iddiaları reddettiği, malen kaydıyla düzenlenerek teslim edilen senetlerden dolayı malların teslim edilmediği iddiasının davacı tarafça ispat edilmesi gerektiğini savunma olarak ileri sürdüğü, icra dosyası incelendiğinde, takibe ve davaya konu edilen senetlerin malen kaydıyla davacı tarafça düzenlenerek davalıya verildiği, davacının malen kaydına karşı malların teslim edilmediğini ispatlayamadığı, davacının yemin deliline dayanması üzerine usulüne uygun şekilde yemin delilinin hatırlatıldığı ve yemin teklifinin davalı tarafça kabul edilmesi üzerine davalının duruşmada beyanlarının alındığı ve davalının yemin ettiği görülmekle, ispatlanamayan davacının davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere;
1-Davacının davasının reddine,
2-Davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine, 2-Harçlar yasası uyarınca alınması gereken 732,00 TL ilam harcının peşin alınan 2.413,06-TL'den düşümü ile bakiye 1.681,06-TL'nin karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, 3-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin üstünde bırakılmasına 4-Davalı kendini vekille temsil ettirdiğinden lehine Asgari Ücret Tarifesi gereği 45.000,00-TL ücret takdirine, bunun davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine 5-Karar kesinleştiğinde artan gider avansının ilgili tarafa iadesine, 6-3.800,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, Dair, HMK 345 maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğ edildiği tarihten başlayarak iki hafta içinde HMK 342 maddesi gereğince düzenlenmiş dilekçe ile HMK 343 maddesi uyarınca mahkememize veya başka bir mahkemeye yapılacak başvuru ile HMK 341/1 maddesi uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olarak davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 12/05/2026 Katip ....
E-imzalıdır
Hakim ..
E-imzalıdır
Full & Egal Universal Law Academy