T.C.
İSTANBUL
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2018/657 Esas
KARAR NO: 2018/1037 Karar
DAVA: Alacak (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 23/11/2011
KARAR TARİHİ: 21/11/2018
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin mahkememize verdiği 23.11.2011 tarihli dava dilekçesinde özetle; "Müvekkil şirket ile davalı şirket arasında 06.12 2007 tarihinde, ... plakalı aracın kiralanması konulu “Oto Kiralama Sözleşmesi" akdedildiğini, işbu sözleşme gereğince, söz konusu aracın üç yıl boyunca kullanıldığı ve bu kullanım sonunda 20.12 .2010 tarihinde, aracın sağlam bir şekilde davalı şirkete teslim edildiğini, davalı şirketin, teslimden yaklaşık 9 ay sonra 12.09.2011 tarihinde müvekkiline gönderdiği ihbarname ile söz konusu aracın sözleşme süresinde kullanılırken kazaya karıştığı, kira süresi bitiminde araç her ne kadar teslim alınmışsa da ikinci el piyasasında araç satılmaya çalışılırken kazadan haberdar oldukları, aracın hemen her yanında hasar meydana geldiği ve tavanının da zamanında onarılmış olduğu, bu nedenle tespit edilen hasar bedeli olan 13.667,76- TL Iik fatura bedelinin ödenmesini talep ettikleri, işbu faturanın müvekkil şirkete gönderildiği ancak müvekkil şirketçe ...Noterliği'nin 22.10.2011 tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile iade edildiği, Bunun üzerine davalı şirketin, 26.11.2007 tarihli otomatik ödeme talimatını, sözleşmenin 20.12.2010 tarihinde sona ermesine ve sözleşmeye konu aracın tesiim edilmiş olmasına rağmen, hukuka aykırı kullanarak, müvekkilin rızası dışında söz konusu hasar bedeli olduğu iddia edilen 13.667,76-TL yi ... Şubesi ... numaralı hesabından tahsil ettiği, Taraflar tacir olduğundan, TTK 25,madde hükmünün uygulanacağı, taraflar arasında her ne kadar oto kiralama sözleşmesi akdedilmişse de, teslim fiili söz konusu olduğundan bu hükmün uygulanması gerektiği, BK 207 maddesinde ki müruruzaman müddetinin tüccarlar arasındaki ticari satışlarda 6 ay olduğu, olayda dava konusu aracın teslim tarihinin 20.12.2010 ayıbın bildirim tarihinin ise 12.09.2011 olduğu, aradan 9 ay zaman geçtiği, davalı şirketin dayanak teşkil ettiği Bilirkişi Rapor tarihinin 15.08.2011 olduğu, davalı şirketin bu rapor tarihinden 1 ay sonra müvekkili şirkete ihbarda bulunduğu, Yargıtay ... HD ... E-... K. 12 11.1981 sayılı kararın somut olayda önem taşıdığı hususlarını beyanla, fazlaya dair tüm hakları saklı kalmak kaydıyla haksız ve yersiz bir şekilde müvekkil şirketten alınan 13.667,76TL."nin alacağın belirsiz olması nedeniyle şimdilik 5.000.-Tl nin davalıdan haksız olarak alındığı 26.09.2011 tarihinden itibaren işletilecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan alınmasını talep etmiştir.
Davalı vekilinin 02.05.2013 tarihli davaya cevap dilekçesinde özetle; Müvekkil şirketin, ... Rerrt A Car" markası altında uzun sureti araç kiralama işiyle iştigal eden bir filo kiralama şirketi olduğu, müvekkil şirket ile davalı şirket arasında 06.12.2007 tarih ve 36 ay süreli araç kiralama sözleşmesi imzalandığı ve müvekkile ait ... plaka sayılı aracın davalı şirkete teslim edildiği, Dava konusu faturanın, taraflar arasındaki ticari sözleşmeye dayandığı, bu sözleşme gereğince davacı tarafın söz konusu fatura bedelini ödemekle mükellef olduğu, Davacı tarafın, sözleşmesel yükümlülüğünü yerine getirmediği ve mevcut zararı müvekkile bildirmediği, davalı şirket kullanımındaki aracın 09.07.2008 tarihinde ...nda bir trafik kazasına karıştığı, meydana gelen kazada 2913 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu 84,maddesi gereğince tam ve asli kusurlu bulunduğu. Davalı tarafın, meydana gelen bu kazadan müvekkili şirketi haberdar etmediği ve ilgili kaza evraklarını ne müvekkile ne de sigortaya iletmediği, Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 7/b maddesi gereğince, davalı tarafın herhangi bir kazaya karışması halinde ilgili kazadan müvekkili 5 gün içinde haberdar etmek ve ilgili evrakları göndermekle mükellef olduğu; davalı tarafın alkollü karıştığı, Bu kazayı müvekkilden sakladığı ve hasar gören aracı kendi imkanlarıyla bağımsız bir servise götürdüğü ve aracın hasar gören yerini boyattığı, bu durumun başlı başına sözleşmeye aykırılık olduğu ve bu aykırı hareketler nedeniyle meydana gelen zararın tamamından davacı tarafın sorumlu olacağı, Sözleşme süresi dolunca müvekkile iade edilen aracın yine müvekkile ait 2 el oto parkında satışa çıkarıldığı, 2.el de araç 3, kişiye satılacakken, aracı almak isteyen 3.kişi tarafından aracın kazalı olduğu, aracın boya gördüğünün anlaşıldığı ve durumun müvekkile bildirildiği, müvekkilin ancak bundan sonra davacının alkollü olarak araçla kaza yaptığını, aracın davacı tarafından izinsiz şekilde aracın rayiç bedelini düşürecek şekilde boyatıldığını öğrendiği, müvekkilin bu sebeple acilen ... Sulh Hukuk Mahkemesi ... D.İş sayılı dosyası ile araçtaki boya, kaza ve hasar durumlarının tespitini yaptırdığı ve yasal süresi içinde bu tespit ile çıkan bedeli davacıya ihtarname yoluyla fatura ettiği, ancak davacının bu fatura bedelini ödemekten imtina ettiği, Müvekkili şirketin, sözleşmenin kendisine tanıdığı hakla hasar faturası düzenlediği, davacının bahsettiği üzere kötü niyet olmadığı, Davacı tarafın kendisinden zorla tahsilat yapıldığına ilişkin iddialarının yerinde olmadığı, mevcut hasar faturası ile ilgili icra takibi başlatılmadığı, Dolayısıyla davacıdan cebri icra yolu ile banka hesabından para tahsil etme halinin de bulunmadığı, müvekkil açısından söz konusu faturanın davacıya gönderildiği ve davacı tarafından bu bedelin hakkında icra takibi açılmadan evvel ödendiği; yapılan bu ödemenin rıza dışı olup olmadığı, ödemeyi yapan ... A Ş.’nin davacının onayını almadan ödeme yapıp yapmadığı konularının müvekkili şirketi ilgilendirmediği; davacının davasında haksız ve kötü niyetli olduğu; hususlarını beyanla, davanın esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir
Yanların tüm delilleri toplandıktan sonra dosya iddia, savunma ve yanların tüm delilleri ile ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılarak icra takip tarihi itibarıyla davacının davalıdan alacağı varsa saptanması için bilirkişiye verilmiştir.
Bilirkişinin düzenlediği 02.01.2014 tarihli 8 sayfadan ibaret raporunda özetle; "... plakalı araca ilişkin "Araç Bilgileri" föyünde, aracın tarihinde “Satış'1 açıklaması ile ...e çıkışının yapıldığı; 08.08.2011 tarihinde ise “Satışta İptal" açıklaması ile ...den tekrar davalı şirket bünyesine girişinin yapıldığı, davalı şirketin dosyada mübrez beyanlarına göre, aracın kaza yaptığının araç satışa çıkarıldığında öğrenildiği akabinde 11.08.2011 tarihinde ... Sulh Hukuk Mahkemesi ... D.iş dosyası ile tespit talebinde bulunduğu, 15.08.2011 tarihli bilirkişi raporu ile hasar ve değer düşüş miktarının hesaplandığı, Bilirkişi Raporu ile tespit edilen tutar üzerinden, davalı şirket tarafından davacı şirket adına 15.09.2011 tarih, ... no.lu, 13.667,76-TL bedelli faturanın düzenlendiği, davacı şirkete ait banka hesabından ilgili fatura tahsilatının gerçekleştiği, fatura ve tahsilat kayıtlarının davalı şirket ticari defterlerine zamanında ve usulüne uygun kaydedildiği, İkinci el araç alım -satım ve araç hasarları zarar bedeli hesaplaması ile taraflar arası imzalanan "Oto Kiralama Sözleşmesinin 7/b madde hükmü ile ayıba ilişkin hukuki değerlendirmelerin teknik ve hukukçu bilirkişiler marifetiyle işbu rapor sonrasında yapılacağı, yapılacak bu tespit ve değerlendirmelerin anahtar niteliği taşıdığı," Sonuç ve kanaati ile” raporunu sunmuştur.
Raporda belirlendiği üzere hukukçu ve makine mühendisi bilirkişiden rapor alınmasına karar verilerek dosya yeniden aynı bilirkişiye verilmiştir.
Bilirkişinin düzenlediği 13.03.2014 tarihli 8 sayfadan ibaret raporu ile Bu bilirkişi kurulu raporu karar vermeye yeterli olmadığından, yeni oluşturulan bilirkişi kurulundan 24.11.2014 tarihli 4 sayfadan ibaret raporunda özetle; "Davacı yan, aracın eski hale getirilmesi için yapılması gereken giderleri kendisi yapmıştır. Bunları” Sözleşme'nin içeriğine tam uyumla yapmaması hususu saklı kalarak söylenebilir ki; davacı yan bu yöne ilişkin yükümünü, somut olaydaki gibi yerine g etimi iştir. Davacının bu amaçla yaptığı harcamaları şahsen deruhte etmesi/ve bu harcamalar için davalı yana başvuramaması gereği tartışma dışıdır. Ancak, ... plakasını taşıyan 2008 model ... marka aracın tamir işlerinin kötü yapıldığı ve gerek bu sebeple ve gerekse aracın bizatihi yedinde iken kötü kullanılması sebebiyle, çekişmeye temel olan aracın davada anlatımı yapılan süreçte 3. kisive satımı anında, o marka ve model araçların takribi ravic değerine göre 4.500.-TL düşük bedelle satıldığı anlaşılmaktadır. Davalı yanın ayıp belirlemesini zamanında yapıp yapmadığının ve buna bağlı olarak bir hak elde etmesinin mümkün olup olmadığını belirleme makamı sayın Mahkemedir. Burada arz edilen kanaat, davalının ayıp belirlemesini süresinde ve usulünce yaptığı varsayılarak bildirilmektedir. Ancak, her ne kadar Tespit Raporu, aracın kaza sonrası eski hale getirilmesi İçin daha yüksek harcama yapılması gerektiği yönünde ise de, aracın davacı yanca, bedeli davacı tarafından karşılanarak tamir ettirilmiş olması ve bunun sonunda - yapılan tamir düşük nitelilikte de olsa araçtaki değer kaybı, satış anına göre cari rayiç itibariyle 4i500.-TL civarında bir dayalı zararı yarattığından, davalının sadece bunu aşan tahsilatının, Netice talep de bağlılık ilkesi de Mahkemece ayrıca gözetilerek, otomatik talimat sistemi kullanılarak yapılan tahsil anından itibaren arıca işletilecek kısa vadeli avans faizi ölçüsünde faiz de ilave edilerek, davalı yandan davacı yanca talep edebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Mahkememizce tüm deliller toplandıktan ve bilirkişi raporu alındıktan sonra ; "İş bu asıl ve ıslahla açılan davanın Kabulü ile 9.167,76.-Tl nin 26.09.2011 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine" karar verilmiştir.
Bu karar taraflarca süresi içerisinde temyiz edilmiştir.
Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... E, ... K sayılı 23.05.2018 tarihli ilamı ile bozulmuştur.
Bozma ilamında özetle ; "Somut olayda, uyuşmazlık kira sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Dava, 23.11.2011 tarihinde 6100 Sayılı HMK'nun yürürlüğe girmesinden sonra açıldığına göre görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığnı inceleyip karara bağlamalıdır. Hal böyle olunca, mahkemece; uyuşmazlığın çözümünde Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek, görevsizlik nedeniyle HMK'nun 114/1-e ve 115/2. maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, bu yön gözardı edilerek davanın esası hakkında hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir." gerekçesi ile mahkememiz hükmünü bozmuştur.
Mahkememizce bozma ilamına uyulup uyulmaması için duruşma açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinde dosyalarının mahkememiz dosyası ile birleşen ... Asliye Ticaret mahkemesinin ... E sayılı dosyası ile açılan bu davada mahkememizce 24.11.2011 tarihinde ... K numarası ile görevsizlik kararı verilerek İstanbul Sulh Hukuk mahkemesine gönderildiği, ... Sulh Hukuk Mahkemesinde ... E numarası alan dosyamıza bu mahkemece de 06.03.2012 tarihinde ... K numarası ile karşı görevsizlik kararı verildiği, her iki görevsizlik kararlarının kesinleşmiş olması nedeni ile doğan yargı yeri belirsizliğinin giderilmesi için dosya Yargıtay ... Hukuk Dairesine gönderilmiştir.
Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... E ve ... K nolu 21.11.2012 tarihli kararı ile mahkemenizi Yargı Yeri olarak belirleyerek dosyayı ... Asliye Ticaret Mahkemesine göndermiştir. Mahkemenin ... E numarasını alan bu dosyada Yargılamanın devam ettiği sırada Tek Hakimli Ticaret Mahkemeleri kapatılarak heyet mahkemelerine geçildiğinden dosya mahkememize gelerek ... Esas numarasını almıştır.
Yargılama aşamasında tüm deliller toplanmış ve toplanan bu delillerin ışığında 14.10.2015 tarihli kararı ile hüküm kurulmuştur.
Yargıtay ... Hukuk dairesi ... Hukuk dairesinin verdiği kararı göremeyerek dosyanın mahkememizin görevsiz olduğuna karar vererek, kararın esasına girmeksizin mahkememiz hükmünü bozmuştur.
Yargıtay ... Hukuk dairesinin verdiği kararla mahkememiz görevli kılındığından görev yönünden verilen bozma ilamına direnilmek zorunda kalınmış olup öncelikle görev sorununun Yargıtay Genel Kurulunda halledilmesinden sonda şayet mahkememiz görevli ise kararın esasına girilerek Yargıtay ... Hukuk Mahkemesince denetlenmesi gerektiğinden eski hüküm aynen verilmiştir.
Dosyaya getirtilen yanlara ait tüm deliller, getirtilen hasar dosyası, davacı şirketin ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ve tüm dosya kapsamından anlaşıldığı üzere;
Dava Konusu ... Plakalı Aracın aracın davalıya teslim tarihi olan 20.12.2010 tarihi sonrası aracın kiralanmadığı anlaşılmaktadır. Davalıların “... Operasyonel Filo Kiralama” olarak hizmet verdiklerini; araçların “sıfır" km olup, kiralamanın yıllara sari olduğu; kira sözleşmelerinin bitiminde araçların 2,el pazarında satıldığı ve 2.el araç kiralama hizmetinin verilmediği; bu çerçevede dava konusu ... plakalı araca ait teslim sonrası kiralama ve dolayısıyla ilgili faturalarının mevcut olmadığı beyan etmişlerdir. Akabinde, muhasebe biriminde sistem üzerinde yapılan incelemede ... plakalı araç kira-giriş-çıkış bilgilerinin yer aldığı ‘Araç Bilgileri1' dökümüne göre; 20,12.2010 tarihinde tutanakla aracın kiradan dönerek davacıdan teslim alındığı; 04.06.2011 tarihinde “Satışta" açıklaması ile müşteri ...e çıkışının yapıldığı; 08.08.2011 tarihinde İse "Satışta iptal" açıklaması ile tekrar davalı şirket bünyesine alındığı; 20.02.2012 tarihinde “Satışta" açıklamasıyla müşteri ... A.Ş/ye çıkışının yapıldığı 25.04.2012 tarihinde ise yine müşteri ... A.Ş,ye 'Satıldı' açıklaması ile aracın satıldığı anlaşılmaktadır. (25.04.2012 tarih, %1KDV Dahil 18.000,00-TL bedelle satış faturası.)
Davalı şirket tarafından davacı şirket adına 15.09.2011 tarih, ... no.lu,13.667,76-TL bedelli faturanın düzenlendiği; davacı şirkete ait banka hesabından ilgili fatura tahsilatının gerçekleştiği; fatura ve tahsilat kayıtlarının davalı şirket ticari defterlerine zamanında ve usulüne uygun kaydedildiği belirlenmiştir.
Dosyanın incelenmesinde ...nin kiraladığı ... plakalı araç sürücüsü ... olayda 8/8, %100 oranında ASLİ kusurlu olduğu, ... A.Ş’ye ait ... plakalı araç kaza nedeniyle toplam zararı 13.707,76 TL olup,davacı taraf 8/8 oranında kusurlu olduğundan bu miktarın tamamından ...şirketi sorumlu olacağı, ... plakalı araç 25.04.2012 tarihinde ... A.Ş’e tarafindan ... A.Ş’ye ... no’lu fatura ile %1 KDV dahil 18.000TL bedelle satılmıştır. Toplam zararın tespit tarihi İtibariyle 13.707.76 TL uygun olduğu, Davalı Şirket tarafından Davacı Şirketten talep etme hakkının olduğu belirlenmiştir
Ancak, her ne kadar Tespit Raporu, aracın kaza sonrası eski hale getirilmesi için daha yüksek harcama yapılması gerektiği yönünde ise de, aracın davacı yanca, bedeli davacı tarafından karşılanarak tamir ettirilmiş olması ve bunun sonunda yapılan tamir düşük nitelilikte de olsa araçtaki değer kaybı, satış anına göre cari rayiç itibariyle 4.500.-TL civarında bir davalı zararı yaratmıştır.
Yargıtay ... Hukuk dairesinin ... Esas ve ... Karar sayılı 21/11/2012 tarihli kararları doğrultusunda mahkememiz görevli kılınmış olmakla Yargıtay ... Hukuk dairesinin ... Esas ve ... K. sayılı 23.05.2018 tarihli bozma ilamınına karşı DİRENİLMESİNE,
Bu durumda toplam zararın 13.707,76-TL olup şatış anına göre cari rayiç itibariyle 4.500-TL davalı zararının tenzili sonucunda 9.167,76 -Tl davalının davacıdan fazla tahsilat yaptığı belirlenmiştir.
Tüm bu nedenlerle aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1- Yargıtay ... Hukuk dairesinin ... Esas ve ... Karar sayılı 21/11/2012 tarihli kararları doğrultusunda mahkememiz görevli kılınmış olmakla Yargıtay ... Hukuk dairesinin ... Esas ve ... Karar sayılı 23.05.2018 tarihli bozma ilamınına karşı DİRENİLMESİNE,
2- Bu nedenle asıl ve ıslahla açılan davanın Kabulü ile 9.167,76.-Tl nin 26.09.2011 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
3- Karar ve ilam harcı 626,25-TL nin peşin alınan 145,43-TL den düşümü ile kalan 480,82-TL bakiye ilam harcının davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, ( Mahkememiz tarafından yazılan 25/12/2015 tarih, ... Esas, ... Karar ve ... nolu harç tahsil müzekkeresinin işlem yapılmaksızın iadesinin istenmesine veya bu harçtan mahsubuna, )
4-Davacı tarafından yatırılan 166,73-TL peşin, başvuru ve ıslah harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 2.696,55-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6- Davacı taraf kendisini dava ve duruşmalarda vekili ile temsil ettirdiği anlaşılmakla AAÜT gereğince 2.180,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Tarafların gider avansından artan bakiyesinin karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzünde ilamın tebliğinden itibaren onbeş gün içerisinde Mahkememize verilecek bir dilekçe ile veya başka bir yer Mahkemesi aracılığı ile gönderilecek bir dilekçe ile Yargıtay yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 21/11/2018
Katip ...
Hakim ...