T.C.
İSTANBUL
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/352 Esas
KARAR NO: 2024/518
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 22/07/2020
KARAR TARİHİ: 11/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; vekil edeni ....'nin akaryakıt alım ve satımı ile iştigal eden bir ticari şirket olduğunu, diğer vekiledeni ... ise bu şirketin ortaklarından birisi olduğunu, vekiledeni şirketin ... ili, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... mevkii, 647 ada, 6 parselde kayıtlı taşınmazı 03/03/2020 tarihinde davalı ... Şirketi tarafından müvekkil şirkete keşidecisi ... şirketi olan 05/04/2020 ileri düzenleme tarihli ... çek numaralı, 500.000-TL bedelli, 05/05/2020 ileri düzenleme tarihli, ... çek numaralı, 390.000-TL bedelli ve 05/06/2020 ileri düzenleme tarihli 98.850-USD bedelli çekler müvekkil şirkete teslim edildiğini, bu çekler, müvekkili şirket tarafından tahsil için bankaya teslim edildiğini, 03/03/2020 tarihi haftasında yapılan satış sonrasında taraflar gayrimenkulün geri alınması hususunda anlaştıklarını ve taraflar arasında 13/03/2020 tarihli "Anlaşma" başlıklı belge imzalandığını, bu belge uyarınca taraflar birbirleri elinde olan tüm ticari evrak ve gayrimenkulün iadesi hususunda anlaştıklarını, bu kapsamda 98.850-USD bedelli çekin iadesinin yapıldığını, ancak davalı ... Şirketi tarafından müvekkiline teslim edilen çeklerin bankada bulunması sebebiyle bu çekler o tarih itibariyle teslim edilemediğini, anlaşmada bu çekler teslim edilene kadar teminat olarak müvekkillerden ...'ün keşidecisi olduğu, lehdarı diğer müvekkil ...olan ... Bankası ... Şubesi'ne ait ... çek numaralı 04/04/2020 ileri düzenleme tarihli 500.000-TL bedelli ve keşidecisi yine ... olan ...Bankası ... Şubesi'nin ... çek numaralı 06/05/2020 ileri düzenleme tarihli 390.000-TL bedelli çek teminat olarak davalı ... Şirketine verildiğini, verilen çekler teminat çekleri olduğunu ve buna protokolde değinildiğini, Yargıtay kararlarınında da bu hususun anlaşılacağı, teminat çeklerinin iade edilmemesi sebebiyle çekler hakkında ödemeden men kararı alındığını, teminat olarak verilen çeklerin iadesi için ilgili tarihten itibaren ... Şirketinin yetkilisi olan ve o tarihte tüm görüşmeleri müvekkiller ile gerçekleştiren ...isimli şahsa ulaşamadıklarını, daha sonra ise itibarı çok yüksek olan bu şirketin piyasada büyük dolandırıcılık yaptığı haberlerini alan müvekkiller bunun üzerine ... 4 Asliye Ticaret Mahkemesine başvurarak ödemeden men yönünden ihtiyati tedbir kararını aldıklarını, ödemeden men kararına rağmen teminat çeklerini davalı taraf kötü niyetle takibe konu ettiğini, konu ile ilgili olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığına şikayette bulunulduğunu, davalılar tarafından dolandırıcılık suçu işlenmek suretiyle elde edilmiş olan teminat çekleri takipte çekler hakkında karşılıksızdır işlemi yapılmaksızın çek tazminatı talep edilmişmiş olduğunu bildirmekle; uygun görülecek teminat karşılığında takibin durdurulması yönünden ihtiyati tedbir kararının verilmesini, davanın kabulü ile müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitine, haciz tehdidi altında ödeme yapılmak zorunda kalındığı takdirde davanın istirdat davası olarak devamına, ... 30. İcra Müdürlüğü’nün ... E. Sayılı takibinin iptaline, takibe dayanak olan teminat çeklerinin iptaline ve müvekkiline iadesine, vekiledenleri lehine takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
CEVAP:
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; Vekiledeninin dava konusu çeklerin meşru, haklı ve iyiniyetli hamili olduğunu, çekin iktisabında müvekkile atfedilebilecek kötü niyet ve ağır kusur bulunmadığını, çekler incelendiğinde ciro silsilesinin düzgün olduğu ve müvekkilinin de düzgün ciro silsilesi ile çekleri temlik aldığının anlaşılacağını, ... A.Ş. TARAFINDAN vekiledenine ciro edildiğini, davaya konu çekler incelendiğinde çek sahibi ...'ün Çeklerin keşidecisi olduğu, keşidecinin çekleri mahkemenizde davacı olan ... Tic. A.ş. Emrine verdiğini, ...Tic. A.ş. Nin de davaya konu çekleri ...Tic. A.Ş. Ye ciro yoluyla verdiğini, ...Tic. A.Ş.ni den de çeklerin ciro yoluyla müvekkili ...'a usulüne uygun ciro yoluyla geçtiği müvekkilin son ciro olduğu görüleceğini, davacıların ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile davaya konu edilen çekleri kaybettiklerinden bahisle kıymetli evrak iptali davası açtıklarını, bu davaya konu çeklerin yetkili hamili olarak müdahale edildiğini, davacıların bu davadan netice alamayacaklarını düşünerek de iş bu dava ile kaybettiklerini iddia ettikleri çekler için sözde taraflar arasında protokol yapıldığını, çeklerin teminat çeki olduğu iddiasıyla haksız ve mesnetsiz olarak mahkemede menfi tespit davası açtıklarını beyanla, dava usul ve yasaya aykırı olduğundan davanın reddine, davacı tarafça talep edilen kötü niyet tazminatının şartları oluşmadığından reddine, davacılar aleyhine takip konusu alacağın %20'den aşağı olmamak kaydı ile tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmişlerdir.
DELİLLER
Davacı vekili delil ve belgelerini ibraz etmiş, davada; ... 30. İcra Müdürlüğü’nün...E. Sayılı dosyası, ... Şirketi tarafından verilen çeklerin fotokopileri, Müvekkiller tarafından verilen takibe konu çeklerin fotokopileri, taraflar arasında yapılan anlaşma belgesi, Ödemeden men kararları, Şikayet dilekçesi, Müvekkillerden ...A.Ş.’nin ... İli ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, 647 Ada, 6 Parselde kayıtlı taşınmazına ilişkin tapu kaydı ve akit tablosu, Taraflara ait ticari defter ve kayıtlar, Bilirkişi incelemesi, İsticvap, Tanık, Yemin, Karşı tarafın ibraz edeceği delillere karşı yeni delil sunma hakkı saklı kalmak kaydı ile kanuni her türlü delile dayanmışlardır.
Davaya dayanak ... 30. İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı takip dosyasında; alacaklı ... tarafından borçlu ...., ... ve ... aleyhine 1.004.960,27 -TL alacağın tahsili için 29/06/2020 tarihinde icra takibi başlatması karşısında, davacı yanın işbu menfit tespit davasını açtığı anlaşılmıştır.
Davalı ...nin ticaret sicil kaydı getirtilmiş olup, yetkilisinin ... olduğu, ... adresinde faaliyet gösterdiği anlaşılmıştır.
... C.Başsavcılığının ...Soruşturma sayılı dosyası sitem üzerinden celbedilmiş olup, şikayetçilerin ... ve ....; şüphelilerin ... Ticaret A.Ş., ... ve ... oldukları; eylemin nitelikli dolandırıcılık olduğu, dosya kapsamına göre 16.03.2021 tarihinde şüpheli ... hakkında yakalama kararı çıkarılmış olduğu, kararın infaz edilemediği, soruşturma dosyasının derdest olduğu anlaşılmıştır.
Her ne kadar Davalı ... ile davalı ... arasında dava konusu çeklerin keşide tarihi olan 2020 yılı ve öncesinde bir ticari ilişkinin var olup olmadığı, bu çeklerin davalı ...nin defterlerinde kayıtlı olup olmadığının tespiti hususunda ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmış ise de; davalı şirketin inceleme gününde herhangi bir defter veya belge sunmaması nedeni ile talimat evrakının bila ikmal iade edildiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir.
Somut olayda, davacı ...’e ait taşınmazın Davalı ... Tarım Ürünlerine satılarak karşılığında keşidecisi davalı ... şirketi olan iki adet çek ve nakit para alındığı, satış sonrasında tarafların 13.03.2020 tarihli "Anlaşma" başlıklı belgeyi imzalayarak birbirlerinin elinde olan tüm ticari evrak ve gayrimenkulün iadesi hususunda anlaştıkları, bu kapsamda taşınmazın satıcıya devrinin gerçekleştiği, 98.850,00-USD bedelli çekin iadesinin yapıldığı, ancak davalı ... Şirketi tarafından davacıya teslim edilen çeklerin bankaya verilmiş olması sebebiyle bu çeklerin teslim edilemediği, bu çekler teslim edilene kadar teminat olarak keşidecisi davacı ..., lehdarı ve 1. cirantası davacı ... olan 04.04.2020 ileri düzenleme tarihli 500.000,00-TL bedelli ve 06.05.2020 ileri düzenleme tarihli 390.000,00-TL bedelli çeklerin davalı ... Şirketine verildiği, çek numaralarının bu protokole dercedildiği, daha önce verilen çeklerin tahsili halinde alıcının çekleri tahsil hakkı olacağının kararlaştırıldığı, ancak çeklerin üzerinde teminat çeki olduklarına ilişkin bir ibare yer almadığı, davalı ... Tarım Ürünlerinin çekleri ciro ederek takip alacaklısı davalı ... 'a devrettiği hususlarında çekişme bulunmamaktadır.
Davacı yan; çeklerin teminat çeki olması nedeniyle takibe konulamayacaklarını, takip alacaklısı ...'ın savcılık ifadesine göre ... ile arkadaş olduklarını, çeklerin ... şirketine teminat olarak verildiğini bildiğini, iyi niyetli olmadığını, davalıların dolandırıcılık kastıyla hareket ettiğini, davalılar arasında herhangi bir ticari iş ve işlem bulunmadığı gibi ...’ın bu meblağda bir işlem yapma gücünün hiçbir şekilde bulunmadığını ileri sürmüş; davalı ... ise; iyi niyetli ve meşru hamil olduğunu, davacı ile önceki ciranta arasındaki ilişkinin kendilerini bağlamadığını, kambiyo senedinin sebepten mücerret olduğunu, davanın reddi ile kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
O halde çekişme; dava konusu kambiyo senetlerinin teminat senedi niteliğinden olup olmadığı, teminat senedi ise davalı takip alacaklısı ...'in iyi niyetli hamil olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre senedin teminat senedi olduğu iddiasının, hangi ilişkinin teminatı olduğu senet üzerine yazılmak suretiyle ya da yazılı bir belge ile ispatlanması gerekir.
Bir senedin teminat senedi vasfını taşıyabilmesi için; ya senet metninde açık olarak teminatın hangi hususta verildiği belirtilmeli ya da ayrı bir sözleşmeyle söz konusu teminat senedine atıf yapılarak senedin teminat senedi olduğunun belirlenebilir olması sağlanmalıdır. Senet üzerine yazılacak olan "teminattır" ibaresi tek başına senede teminat senedi olma hüviyetini kazandırmaz. (Yargıtay 12.Hukuk Dairesi’nin 2014/11410 E. 2014/13843 K. sayılı ilamı).
Bu hukuksal açıklamadan sonra somut olaya dönülecek olursa, davacılar ile davalı ... şirketi arasında yapılan sözleşmede, davaya konu çeklerin teminat maksadıyla verildiklerinin ve bedelsiz olduğunun kararlaştırılarak çeklerin numaraları ve tutarlarına sözleşmede atıf yapıldığı, bu haliyle çeklerin teminat senedi olduklarının ve davalı ... şirketi yönünden açılan davanın kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır.
Öte yandan diğer davalı ... yönünden yapılan değerlendirmede davacı yan, davalı ...'in ... şirketinin yetkilisi ...ile arkadaş olduklarını, davalının çeklerin teminat olarak verildiğini bildiğini ileri sürmüş ve delil olarak da soruşturma dosyasındaki ...'in 09.09.2020 tarihli ifadesine dayanmıştır. İşbu ifadede ... özetle; ... şirketinin sahibi ... isimli şahsı tanıdığını, kendisini ile arkadaşlık bağının bulunduğunu, ...'in ... ili ... İlçesindeki yazlık villayı satmak istemesi üzerine ... ilçesinde bulunan şirketinin ofisinde 1.350.000,00 TL'ye anlaştıklarını, ertesi gün kendisine elden 1.000.000,00 TL verdiğini, kalan tutarı da devir anında vermeyi kararlaştırdıklarını, fakat ...'in tapuyu veremediğini, peşin olarak vermiş olduğu parayı geri isteyince müşteri çekini vermeyi teklif ettiğini, kendisinin kabul etmediğini, üç gün sonra ofisinde buluştuklarını, 110.000,00 TL nakit verdiğini, kalan tutar içinse müşteri çekini ciro ederek verdiğini, kendisiyle arkadaş olmaları ve ...'in zorda olduğunu söylemesi nedeniyle bu çekleri kabul ettiğini, çeklerin teminat çeki olduğunu bilmediğini beyan ettiği görülmüştür.
Davalı ...'in iyi niyetli hamil olup olmadığı yukarıda değinilen soruşturma dosyası sonucunda değerlendirilebilecek ise de, soruşturma dosya kapsamına göre şüpheli ...'e ulaşılamadığı, hakkında yakalama kararı çıkarıldığı, dosyanın bu haliyle beklediği ve dört yıldır herhangi bir ilerleme kaydedilemediği görülmekle; davalı ...'in 13.03.2020 tarihli "Anlaşma" başlıklı sözleşmenin tarafı olmadığı, çeklerin üzerinde de sözleşmeye atıf yapılmak suretiyle hangi hususta teminat verildiğine ilişkin açık bir teminat ibaresinin yer almadığı, ciro silsilesinin düzgün olduğu, bu haliyle soruşturma dosyasının sonuca etkili olmayacağı, davalının kötü niyetli olduğunun kanıtlanamadığı anlaşılmakla davalı ... yönünden menfi tespit isteminin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan taraf delilleri tüm yargılama dosyası kapsamına göre, yukarıda değinilen hukuksal durum ve somut olayın birlikte değerlendirilmesi sonucunda; davacılar ile davalı ... şirketi arasında yapılan sözleşmede, davaya konu çeklerin teminat maksadıyla verildiklerinin ve bedelsiz olduğunun kararlaştırılarak çeklerin numaraları ve tutarlarına sözleşmede atıf yapıldığı, bu haliyle çeklerin teminat senedi olduklarının ve davalı ... şirketi yönünden açılan davanın kabulü gerektiği, diğer davalı ...'in 13.03.2020 tarihli "Anlaşma" başlıklı sözleşmenin tarafı olmadığı, çeklerin üzerinde de sözleşmeye atıf yapılmak suretiyle hangi hususta teminat verildiğine ilişkin açık bir teminat ibaresinin yer almadığı, ciro silsilesinin düzgün olduğu, davalının kötü niyetli olduğunun kanıtlanamadığı anlaşılmakla davalı ... hakkında açılan davanın kabulü ile davacının 04.04.2020 düzenleme tarihli, 500.000,00-TL bedelli ve 06.05.2020 düzenleme tarihli 390.000,00-TL bedelli çekler nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, davalının takip alacaklısı olmaması nedeniyle yasal koşulları oluşmadığından davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına, davalı ... hakkında açılan davanın reddine, İİK.m.72/4'deki koşullar oluşmakla ... 30. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyasında takip konusu asıl alacak tutarının %20'si oranında kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak davalı ...’a verilmesine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davalı ... hakkında açılan davanın kabulü ile davacının 04.04.2020 düzenleme tarihli, 500.000,00-TL bedelli ve 06.05.2020 düzenleme tarihli 390.000,00-TL bedelli çekler nedeniyle davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,
Davalının takip alacaklısı olmaması nedeniyle yasal koşulları oluşmadığından davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine YER OLMADIĞINA,
2-Davalı ... hakkında açılan davanın REDDİNE,
... 30. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyasında takip konusu asıl alacak tutarının %20'si oranında kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak davalı ...’a verilmesine,
3-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 60.795,90-TL harçtan peşin alınan 17.162,21-TL harcın mahsubu ile bakiye 43.633,69 -TL harcın davalı ...'den tahsili ile Hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan 54,40-TL başvurma harcı, 17.162,21-TL peşin harç, 7,80 -TL vekalet harcı olmak üzere toplam 17.224,41 -TL harcın davalı ...'den tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 1.532,25 -TL yargılama giderinin davanın red ve kabul oranına göre 1.356,98 -TL davalı ...'den tahsili ile davacıya verilmesine, geri kalan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacılar duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 127.900,00 -TL nispi vekalet ücretinin davalı ...'den tahsili ile davacıya verilmesine,
7-Davalı ... duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 140.545,63-TL maktu vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile işbu davalıya verilmesine,
8-Karar kesinleştiğinde davacının / davalının gider avansından artan bakiyesinin talep halinde iadesine,
Davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı tarafların gerekçeli kararı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile HMK 341. madde uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurma hakları hatırlatılmak suretiyle oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.11/07/2024
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır