T.C.
İSTANBUL
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2021/456 Esas
KARAR NO:2023/886
DAVA:Tazminat (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç))
DAVA TARİHİ:09/07/2021
KARAR TARİHİ:14/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; ... IMO numaralı ... Gemisi Donatanı adına gemi kaptanı ... ile ... A.Ş. arasında Geminin bir kısmı kuru havuzda gerçekleştirilecek tamir, bakım ve onarım işlemlerinin yüklenici ... Tersanesi tarafından yapılması konusunda 13.04.2020 tarihli sözleşme akdedildiğini, sözleşme ile yapılması kararlaştırılan işlerin Geminin tersaneye giriş yaptığı günden itibaren 21 gün içerisinde tamamlanması ve Geminin sefere elverişli bir şekilde teslim edilmesinin kararlaştırıldığını, Ancak davalı ... Tersanesi tarafından Gemide yürütülen tamir, bakım ve onarım işlemlerinin kararlaştırılan sürede bitirilebilmesi adına yeterli sayıda personel istihdam edilmediğini, müvekkilinin sayısız ihtarına rağmen gerekli tesis koşulları sağlanmaksızın sözleşmeden doğan edimler sadakatsiz ve özensiz bir şekilde ifa edilmeye devam edildiğini ve bunun sonucu olarak da Sözleşme ile kararlaştırılan işlerin tarafların mutabakata vardığı 14.08.2020 tarihinde tamamlanamadığını beyanla, Fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep hakkımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 344.448,00 ABD Doları tutarındaki alacağın 190.400,00 ABD Doları tutarındaki kısmı için temerrüt tarihi olan 14.08.2020’den, 143.168,00 ABD Doları için ödeme ve haksız iktisap ile sebepsiz zenginleşme tarihi olan 28.08.2020’den, 10.880,00 ABD Doları için ise arıza tarihi olan 29.08.2020’den itibaren Merkez Bankası tarafından belirlenen ABD Doları için kamu bankalarınca mevduatlara fiilen uygulanan azami faiz oranları uyarınca işleyecek faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmişlerdir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde; Öncelikle dava değeri de gözetilerek yabancı menşeili davacı tarafın MÖHUK madde 48 gereği döviz cinsinden kesin teminat göstermesi için kesin süre verilmesine ve süre içerisinde teminatın yatırılmaması halinde davanın usulden reddine, davanın esasına girilmeden davacı gözüken yabancı gerçek kişinin dava dosyasına sunulu vekaletnamesinin incelenerek müvekkile karşı işbu davayı ... IMO Numaralı ... Gemisi Donatanı adına açmaya yeterli yetkisinin bulunup bulunmadığının incelenmesine, eksikliğin giderilmesi için kesin süre verilmesine ve süre içerisinde teminatın yatırılmaması halinde davanın usulden reddine, görev itirazlarının değerlendirilerek görevsizlik kararı verilerek dosyanın görev ilişkisi çerçevesinde Denizcilik İhtisas Mahkemesinin görev alanında olduğundan görevli mahkemeye gönderilmesine, davacının haksız ve mesnedsiz davasının esastan reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.
DELİLLER:
Davacı vekili davada; Senet, ticari defterler, tanık, bilirkişi, keşif, uzman görüşü, yemin ve ikamesi mümkün her türlü yasal delile dayanmıştır.
Tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda dosyanın bilirkişi heyetine tevdii edilmiş olup, Bilirkişi heyetinin 28/12/2022 tarihli raporu ile; "...Mahkemenizce tarafımıza tevdi edilen görev, dosya muhteviyatındaki bilgi, belge ve iddialar, tarafların savunmaları ve beyanları, yapılacak işin teknik gereklilikleri göz önünde bulundurularak gerekçeleri raporumuzun inceleme ve değerlendirme bölümünde ve bu bölümde detaylı olarak belirtildiği/belirtileceği üzere takdir Sayın Mahkemenizde olmak üzere, davalı tarafından fatura edilen ve davacının itirazına konu olan tutarlar hakkındaki görüşlerimiz;
1. Yük tanklarındaki kademelendirme işinin sözleşmeye uygun olarak yapıldığı,
2. Çelik işlerinde kullanılan çelik miktarının sözleşme ve işle uyumlu olduğu,
3. Davalı çelik işleri bakımından maddi hatadan kaynaklı 43,2 USD fazla ücret fiyatlandırdığı,
4. Ana makine yardımcı blower’ının arızalanması sebebiyle davalının eseri ayıplı teslim ettiğinin dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden kesin olarak anlaşılamadığı,
5. Ana makine yardımcı blower’ının arızalanması sebebiyle davalının eseri ayıplı teslim ettiği ve davacının sunduğu Zaman Çarteri sözleşmesinin zararın ispatına elverişli olduğu kanaatine varılacak olması halinde davacının ayıp sebebiyle uğradığı kazanç kaybının 10.880,00 USD olduğu,
6.Yedek hava pompası bakım/tamir işinin fiyatlandırmasında 1030 USD fazladan faturalandırıldığı,
7. ... Suyu Sistemi montajına ilişkin ücretin 14.750 USD fazladan faturalandırıldığı,
8. Çamur tanklarının temizliği sözleşmeye uygun yapılmıştır. Ücretlendirmenin piyasa rayicinden %20 fazla olması sebebiyle somut olayda iadeyi gerektiren bir durumun meydana gelmediği,
9. ... Katodik koruma sistemi montajından kaynaklı iade edilecek bir tutarın bulunmadığı,
10. Davalının gemiyi 12 gün geç teslim ettiği, davacının sunduğu Zaman Çarteri sözleşmesinin zararın ispatına elverişli olduğu kanaatine varılacak olması halinde davacının geç teslim nedeniyle uğradığı kazanç kaybının 163.200 USD olduğu..." tespit ve rapor edilmiştir.
Bilirkişi heyetinin 01/06/2023 tarihli ek raporu ile; "...Sonuç olarak, 23.08.2020 gününün sözleşme kapsamında çalışma yapılması bakımından mücbir sebep olarak dikkate alınıp alınamayacağı Mahkemenin takdirinde olmak üzere;
* 23.08.2020 günü mücbir sebep olarak dikkate alınacak olması halinde teslimde gecikme süresinin 12 gün ve gecikilen süre için tespit edilen 12 günlük gecikme kapsamında davacının uğradığı kira kazanç kaybının 163.200USD,
*23.08.2020 günü mücbir sebep olarak dikkate alınmayacak olması halinde ise teslimde gecikme süresinin 13 gün ve te gecikilen süre için tespit edilen 13 günlük gecikme kapsamında davacının uğradığı kira kazanç kaybının 176.800USD olabileceği kanaatindeyiz.
Davalının zarar hesabının miktar yönünden itirazında dayandığı sözleşme hükmü cezai koşul niteliğinde olduğu kanaatine varılmıştır. Sözleşmenin ilgili hükmü şu şekildedir: “For each late delivery days, we accept to pay 10.000 USD liguadated damages with 2 days grace period subject to the guotation and contact.” Bu sebeple de zarar hesabı Davacının TBK m.19/2 uyarınca geç teslim sebebiyle uğradığı zararlarını talep edebileceği esas üzerinden yapılmıştır. Ancak Mahkemece anılan Sözleşme hükmünün Davacının geç teslime bağlı olarak zarar talebini miktar yönünden sınırlayacağı kanaatine varılacak olması halinde;
* 23.08.2020 günü mücbir sebep olarak dikkate alınacak olması halinde teslimde gecikme süresinin 10 gün ve gecikilen süre için tespit edilen 10 günlük gecikme kapsamında davacının uğradığı kira kazanç kaybının 100.000USD,
* 23.08.2020 günü mücbir sebep olarak dikkate alınmayacak olması halinde ise teslimde gecikme süresinin 11 gün ve te gecikilen süre için tespit edilen 11 günlük gecikme kapsamında davacının uğradığı kira kazanç kaybının 110.000USD olabileceği kanaatindeyiz.
...Netice olarak, tarafların itirazlarının Kök Rapordaki değerlendirmelerimizden ayrılmayı gerektirecek nitelikte olmaması sebebiyle bu konuda bilirkişi kök raporumuzdaki görüşlerimizi muhafaza ettikleri..." tespit ve rapor edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; eser sözleşmesinin taahhüt edilen sürede ve sözleşmeye uygun olarak ifa edilmemesi iddiasına dayalı tazminat talebinden ibarettir.
Davacı yan; dava konusu geminin davalı tersanece yapılan tamir ve kuru havuzlama işlemlerine istinaden ödediği ücretin bir miktarının işlerin ayıplı olması, ücretin fahiş olması, sözleşmeye konu işlerin taahhüt edilen zamanda bitirilememesi nedeniyle, 14 günlük gecikme için 190.400,00 ABD Doları, gerçeğe aykırı imalat ve faturalandırmalar için 143.168,00 ABD Doları ve geminin teslim edilmesinden birkaç saat sonra yedek hava pompasında ortaya çıkan arızanın giderilmesi için geminin durdurulmak zorunda kalındığı 19 saat 12 dakika süre için 10.880,00 USD olma üzere 344.448,00 ABD Doları tutarındaki alacağın tahsiline karar verilmesini talep etmiş, davalı yan ise; mahkememizce ön inceleme duruşmasında değerlendirilen usuli itirazlarının yanı sıra yapılan işlemlerin aralarındaki sözleşmeye uygun olduğunu, ücretlerin sözleşmeye göre hesaplandığını ve yanlışlık olmadığı, işlerin zamanında tamamlanması sebebiyle geç teslimin söz konusu olmayacağını, davanın esastan da reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
Taraflar arasında bakım ve onarım işlemlerinin davalı yüklenici tarafından yapılması konusunda 13.04.2020 tarihli sözleşme akdedilmiş olup, davacı iş sahibi donatındır. Sözleşmeye konu işlerin geminin tersaneye giriş yaptığı günden itibaren 21 gün içerisinde tamamlanması ve geminin sefere elverişli bir şekilde teslim edilmesi kararlaştırılmıştır.
Çekişme; sözleşmenin niteliği, geç ve ayıplı ifanın söz konusu olup olmadığı ve nihayet davacının alacak taleplerinin yerinde olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Eser Sözleşmesi, iş sahibinin istek ve talimatları çerçevesinde bir eserin, bedeli karşılığında yüklenici tarafından meydana getirilmesini sağlamaktadır. Eser sözleşmesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK.) çerçevesinde iş görme sözleşmesidir ve TBK. m. 470. Hükmünde; “Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eseri meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmelerdir.” şeklinde tanımlanmış olup, taraflar arasında akdedilmiş olan sözleşmenin eser sözleşmesi niteliği taşıdığı sonucuna varılmıştır.
Eser sözleşmesinde yüklenicinin asli edim borcu eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmektir. Bu eserin teslimi sözleşmede belirlenen zamanda ve sözleşmedeki şartlara uygun şekilde olmalıdır. İş sahibinin ise meydana getirilen eserin bedelini ödemekten başka bir borcu bulunmamaktadır.
İşsahibi, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa, bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır (TBK m. 474/1).
Mahkememizce Gemi İnşa Mühendisi ve Nitelikli Hesaplamalar Uzmanı bilirkişilerden alınan kök ve ek raporunda yer alan tespitlere göre davacı yanın talepleri ayrı ayrı değerlendirildiğinde:
Geç Teslime İlişkin Talep
Davacı, aralarındaki anlaşma uyarınca geminin 14.08.2020 de teslim edilmesi gerekirken 28.08.2020 teslim edilmesi sebebiyle uğradığı kazanç kaybını talep etmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmede işin 21 günde tesliminde anlaşıldığı, ek işler sonrasında bu sürenin uzatıldığı tarafların kabulündedir. Uyuşmazlık, uzatma sonrasında teslim için belirlenen son güne ilişkindir. Davacının, davalının hazırlayıp kendisine sunduğunu ifade ettiği zaman çizelgesi incelendiğinde son gün olarak 15.08.2020'nin belirtildiği görülmektedir. Buna göre davalının gemiyi 12 gün geç teslim ettiği sonucuna varılarak toplam 163.200,00 USD tazminat hesaplanmış ise de; ek rapor ile sözleşmenin “For each late delivery days, we accept to pay 10.000 USD liguadated damages with 2 days grace period subject to the guotation and contact.” hükmü ile davacının geç teslime bağlı olarak zarar talebini miktar yönünden sınırladığı ve 2 günlük gecikmenin ise ücretlendirilmeyeceği anlaşıldığından gecikme süresinin 10 gün ve gecikilen her gün için de 10.000,00 USD hesabıyla 10 gün için davacının uğradığı kira kazanç kaybının 100.000,00 USD olabileceği sonucuna varılmıştır.
Ayıp İddiasına İlişkin Talep
Geminin tersaneden ayrıldığı 28.08.2020 tarihinden kısa bir süre sonra 29.08.2020 tarihinde ana makine yardımcı blower'ın arızalandığı ve yenisi ile değiştirildiği, dosyaya sunulu gemi jurnali kayıtlarında da bu hususun kaydedildiği, davacının, .... Noterliği 01.09.2020 tarihli ... yevmiye nolu ihbarname ile söz konusu arızanın meydana geldiğini ve arızadan doğan zararlardan davalının sorumlu tutulduğunun ihbar edildiği, davalının ise .... Noterliği 14.09.2020 tarihli ... yevmiye nolu ihtarname ile söz konusu arızaya ilişkin talebin 31.08.2020 tarihinde Tersaneye iletildiği ve armatör temsilcisine Tersane Garanti sorumluluğu gereği olarak talep formunun doldurulması talebi ile mail atıldığı, geminin gönderdiği raporda 29.08.2020 tarih saat 21.30 da İstanbul demir bölgesinde yeni motor tedariği sağlandığı beyan edildiği ifade edilmiş, acente vasıtası ile geminin arıza veren pompanın tersaneye ulaştırılması talep edilmiştir. Taraf beyanlarından arızalı pompanın tersaneye ulaştırılmadığı anlaşılmaktadır. Söz konusu parçanın sözleşmesel ilişki kapsamında davalı tarafından tamir ve bakımı yapıldığı tespit edilmiştir. Davacının, arızanın iddiasına dayanak olarak sunduğu gemi jurnali kayıtlarında 29.09.2020 tarih saat 15.18'de arıza sebebiyle ana motorun durduğu, 30.09.2020 saat 10.30'da geçişe devam edildiği ifade edilmiştir. İfadelerden geminin 19 saat 12 dakika kullanım dişı kaldığı anlaşılmaktadır. Söz konusu teçhizattaki arızanın nedenine dair bir tespit, beyan, fatura, rapor, fotoğraf vb. dosya kapsamında mevcut değildir. Ancak geminin tersaneden ayrılmasından kısa bir süre sonra aynı il sınırları içerisinde arızanın meydana gelmesi, hayatın olağan akışı içerisinde arızanın davalının tamir hizmetinden kaynaklandığına karine teşkil etmekte olduğu mütalaa edilmiştir.
Davacı ayıp iddiasına dayanak olarak yalnızca kazanç kaybını talep etmekte olup, davacının söz konusu talebi TBK m. 475/2 uyarınca genel hükümlere göre değerlendirilebilir. Eser sözleşmesinde ayıp sebebiyle talep edilebilecek zarar ise yalnızca eserin ayıplı olmasından doğan zarardır. Bu zararlar ise ayıbın neden olduğu ilk zarar ve ayıbı takip eden zarardır. İşsahibinin uğramış olduğu kazanç kayıpları, ayıbı takip eden zarar niteliğindedir.
Davacı, dava dilekçesi Ek-7'de sunduğu tarafı olduğu Sözleşmedeki günlük kira kazancına istinaden kazanç kaybının tazminini talep etmektedir. Söz konusu sözleşme incelendiğinde, sözleşmenin Zaman Çarteri Sözleşmesi niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. Sözleşmede günlük ücretin davacının iddiasında olduğu gibi 13.600 USD ve kiralama ücretinin kira süresinin günlük ücret esas alınarak belirlendiği görülmektedir. Türk hukukunda tazminat, tazmin amacına hizmet etmesi sebebiyle kişinin hukuka aykırı fiil sebebiyle gerçek bir zarara uğramış olması gerekmektedir. Geminin İstanbul açıklarında arızalanması, arıza sonrası beklemeden yoluna devam etmesi, bir ticari faaliyet kapsamında idare edildiğinin göstergesi olduğu, arıza sebebiyle geminin kullanım dışı olduğu saatlik sürede elde edilebilecek 10.880,00 USD (13.600x19 saat 12 dakika/24 saat) kira kazancı kaybına uğramış olduğu sonucuna varılmıştır.
Gerçeğe Aykırı İmalat Ve Faturalandırmalara İlişkin Talep
Davalı yanın çelik işleri bakımından maddi hatadan kaynaklı 43,2 USD fazla ücret fiyatlandırdığı, yedek hava pompası bakım/tamir işinin fiyatlandırmasında 1.030,00 USD fazladan faturalandırıldığı, ... Suyu Sistemi montajına ilişkin ücretin 14.750,00 USD fazladan faturalandırıldığı sonucuna varılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan taraf delilleri, hükme elverişli bulunan bilirkişi heyeti kök ve ek raporu ile tüm yargılama dosyası kapsamına göre, yukarıda değinilen hukuksal durum ve somut olayın birlikte değerlendirilmesi sonucunda;
Taraflar arasında bakım ve onarım işlemlerinin davalı yüklenici tarafından yapılması konusunda 13.04.2020 tarihli sözleşme akdedildiği, sözleşmeye konu işlerin geminin tersaneye giriş yaptığı günden itibaren 21 gün içerisinde tamamlanması ve geminin sefere elverişli bir şekilde teslim edilmesinin kararlaştırıldığı, ek işler sonrasında bu sürenin uzatıldığı, bilirkişi naporunda da belinlendiği gibi geminin 12 gün gecikmeyle teslim edildiği, ancak sözleşmenin “her geç teslim günü için teklif ve sözleşmeye bağlı olarak 2 gün ödemesiz 10.000,00 ABD Doları tazminat ödemeyi kabul ediyoruz" hükmü ile davacının geç teslime bağlı olarak zarar talebini miktar yönünden sınırladığı ve 2 günlük gecikmenin ise ücretlendirilmeyeceği anlaşıldığından gecikme süresinin 10 gün ve gecikilen her gün için de 10.000,00 USD hesabıyla 10 gün için davacının uğradığı kira kazanç kaybının 100.000,00 USD olabileceği, geminin tesliminden kısa süre sonra İstanbul açıklarında arızalandığı, arıza nedeniyle 19 saat 12 dakika kullanım dışı kaldığı, davacı tarafından sunulu sözleşmeye göre arıza sebebiyle geminin kullanım dışı olduğu saatlik sürede elde edilebilecek kazanç kaybının 10.880,00 USD olduğu, yine davalı yanın çelik işleri bakımından maddi hatadan kaynaklı 43,2 USD fazla ücret fiyatlandırdığı, yedek hava pompası bakım/tamir işini 1.030,00 USD fazladan faturalandırıldığı, ... Suyu Sistemi montajına ilişkin ücretin 14.750,00 USD fazladan faturalandırıldığı, davacının davalıdan isteyebileceği tutarın 126.703,20 USD olduğu, davacı tarafından keşide edilen ihtarnamede gecikmeye dayalı hakların kullanılacağının ihtar edildiği, davadan önce davalıyı temerrüde düşürecek bir alacak talebinin bulunmadığı anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne, 126.703,20 USD.nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a md gereğince işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmakla;
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE, 126.703,20 USD nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a md gereğince işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Harçlar Yasası uyarınca alınması gerekli 68.470,06 -TL harçtan peşin alınan 51.177,28 -TL, mahsubu ile bakiye 17.292,78 -TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26.maddesine göre; Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin 485,55 -TL sinin davacıdan, 834,45 -TL sinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan 59,30 -TL başvurma harcı, 51.177,28 -TL peşin harç, 8,50 -TL vekalet harcı olmak üzere toplam 51.245,08 -TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 199,00 -TL davetiye gideri 13.00,00 -TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 13.199,00-TL yargılama giderinin davanın red ve kabul oranına göre 4.855,17 -TL davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, geri kalan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 151.257,75 -TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
7-Davalı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 223.553,86 -TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
8-Karar kesinleştiğinde davacının / davalının gider avansından artan bakiyesinin talep halinde iadesine
Davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı tarafların gerekçeli kararı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile HMK 341. madde uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurma hakları hatırlatılmak suretiyle oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.14/12/2023
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır