T.C.
İSTANBUL
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2021/766 Esas
KARAR NO:2025/56
DAVA:Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:01/12/2021
KARAR TARİHİ:23/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkili şirket ile davalı ... A.Ş. arasında, ... Kentsel Yenileme Projesine ilişkin olarak, 14.03.2016 tarihinde 360 ... için "İnce İnşaat İşlerinin" (...) gerçekleştirilmesi kapsamında ...-...-... Sözleşme Numaralı Yüklenici Sözleşmesi ve 19.01.2016 tarihinde, 361 ... için "İnce İnşaat İşlerinin" (...) gerçekleştirilmesi kapsamında, ...-...-... Sözleşme Numaralı Yüklenici Sözleşmesi imzalandığını, Yine, ...-...-... Sözleşme Numaralı "İnce İnşaat İşleri" Yüklenici Sözleşmesi ile inşaatın süresi 14.03.2016-15.12.2016 tarihleri arasında, ...-...-... Sözleşme Numaralı "İnce İnşaat İşleri" Yüklenici Sözleşmesi ile inşaatın süresi 19.01.2016-15.05.2016 tarihleri arasında olmak üzere, her iki sözleşme kapsamında, işin 12 Aylık süre içinde bitmesinin planlandığını, tamamen davalı işverenden kaynaklanan nedenlerle, işin süresinin sonradan 24 Ay uzatıldığını, müvekkili şirket gerek vadesi geçmiş "Hakkediş Ödemelerini" ve gerekse sözleşme dışı fazla yapılmış işlerden kaynaklanan "Fark Genel Gider Harcamalarına" ait ödemeleri alabilmek için "Süre Uzatımına" ilişkin Protokollere konu işler yapılıp, tamamlandıktan yaklaşık 1,5 yıl sonra düzenlenmiş Protokolleri imzalamak zorunda bırakıldığını, 361 ... Projesi için 01.12.2018 tarihinde, 360 ... Projesi için ise 15.02.2019 tarihinde kesin kabul işlemlerinin yapıldığını, müvekkil şirket tarafından Yüklenici Sözleşmeleri kapsamında taahhütleri altında yapımı tamamlanan, iki adet sözleşmeye konu "İnce İnşaat İşleri"ile ilgili olarak işin tamamlanıp, 361 ... Projesi için 01.12.2018 tarihinde, 360 ... Projesi için ise 27.03.2019 tarihinde kesin kabul işlemi yapılmış olmasına ve yine sözleşmelerin "Kesin Teminat, Hak ediş ve Avans Teminatların İadesi" başlıklı 13.maddesi ile hüküm altına alınan şartların gerçekleşmiş olmasına rağmen, onaylanmış hak edişlerden kesilen ve 31.03.2020 tarihinde karşılıklı hesap mutabakatı sağlanan % 5 nakit teminat tutarı olan 418.982,14 TL. teminat tutarının halen müvekkili şirkete iade edilmediği gibi, davalı ... İnşaat Şantiye Şefi tarafından bizzat karşılıklı görüşmeler neticesinde,davacı şirkete ödenmesi gerektiğinin kabulüyle, mutabık kalınan süre uzatımından ve sözleşme dışı fazla yapılmış işlerden kaynaklı oluşan, Genel Gider Harcaması Farkı olan 938.540,56 TL. İle hak ediş ödemelerinin sözleşme ile belirlenen 30 günlük süreden, aylar sonra ödenmesinden, geciken hakkediş ödemeleri nedeniyle SSK ve KDV ödemelerinin cezalı yapılmasından ve sözleşme süresinin ön görülen sürenin 3 katına çıkmasından kaynaklı, Genel Gider Talep Dosyasının Bekletilmesinden oluşan 612.193,95 TL tutarındaki finansman maliyeti tutarları ile birlikte, Süre Uzatımından Ve Sözleşme Dışı Fazla İşlerin Yapılmasından Kaynaklanan Toplam Genel Gider Farkı 1.550.734,51 TL.olup, bu tutar da halen müvekkil şirkete ödenmediğini, davanızın kabulü ile dava konusu alacaklarımızın tam ve kesin olarak belirlenebilir hale geldiğinde talebimizi yükselteceğimizden, her bir kalem için fazlaya dair talep haklarımızı saklı tutmak kaydıyla şimdilik, 418.982,14 TL % 5 Nakit Teminat Alacağının, (Onaylanmış Hakedişlerden Kesilen), 500.000,00 TL Fark Genel Gider Alacağının (Süre Uzatımından ve Sözleşme Dışı Fazla Yapılan İşlerden Kaynaklanan), 10.000,00 TL. Vade Farkı ve Finansman Gideri Alacağının (Geç Yapılan Hakediş Ödemelerden Kaynaklanan), % 5 Nakit Teminat Alacağı yönünden 360 ... ve 361 ... Projelerinin Kesin Kabul tarihlerinden itibaren işlemiş ticari temerrüt faizleri ile birlikte, Fark Genel Gider ve Geç Yapılan Ödemelerden Kaynaklanan Vade Farkı ve Finansman Gideri Alacağının da ilgili Hak Ediş Ödeme tarihlerinden/temerrüt tarihlerinden itibaren işlemiş ticari temerrüt faizleri ile birlikte hüküm altına alınarak, davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmişlerdir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde; Davacının; Fark Genel Gider Alacağı (Süre Uzatımından Ve Sözleşme Dışı Fazla Yapılan İşlerden kaynaklı Alacak talebi) ile, Vade Farkı Ve Finansman Gideri Alacağı (Geç Yapılan Hak ediş Ödemelerinden Kaynaklı) Yönündeki Alacak Talep Ve Davasına Konu (A) Başlığı ve alt başlıklarındaki açıklamalarımız ve delillerimiz nedeniyle ve yine, davacının; Onaylanmış hakedişlerden Kesilen 5 Nakit Teminat Alacağı yönündeki Alacak Talep Ve Davasına Konu (B) Başlığı ve alt başlıklarındaki açıklamalarımız ve delillerimiz nedeniyle reddine, müvekkilimizin; Gecikmeden Kaynaklı Gecikme bedeli talep hakları Bulunduğundan, Teminat İadesi Talep Edilemeyeceğinden, İkiz Sözleşmelerin 28. Maddesi ve Alt Başlıkları Olan 28.1 ve 28.2. maddeleri gereğince, gecikmeden kaynaklı gecikme cezası alacakları bulunduğundan, yine İkiz Sözleşmelerin 29. Maddesi gereğince; “işveren, yüklenici'ye uygulanan cezaların bedelini, yüklenici'nin hakettiği aylık hak edişlerden ve/veya tüm teminatlarından nakit olarak kesmeye yetkilidir. “ olmasından ve, HGK., E. 2013/1140 K. 2014/905 T. 12.11.2014 (Ek-15) kararı nedeniyle de, Müvekkilimizin Gecikmeden Kaynaklı Gecikme bedeli talep hakları Bulunduğundan, gecikme bedellerinin sözleşme gereğince tespitine ve varsa davacı alacağından takas ve mahsubuna, davanın tümden reddi ile yargılama gideri ile ücreti vekaletin davacı tarafından karşılanmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.
DELİLLER
Davacı vekili delil ve belgelerini ibraz etmiş, davada; 14.03.2016 tarihli ... Sözleşme Numaralı Yüklenici Sözleşmesi ve 19.01.2016 tarihli ...-...-... Sözleşme Numaralı Yüklenici Sözleşmesi, müvekkil şirketin Şantiye Şefi olan ... tarafından 20 Aralık 2017 tarihinde, saat 12:00de gönderilen " ödeme hakkında" konulu e-mail, davalı şirket ... İnşaatın Hakediş ve Sözleşme Mühendisi "..." tarafından 20 Aralık 2017 tarihinde, saat 15.49 da gönderilen e-mail ile e-mail EKinde gönderilen süre uzatımına ilişkin 10.05.2016 düzenleme tarihli "Ek Protokol-1 " ve 12.12.2016 düzenleme tarihli "Ek Protokol-1" ve iş bu EK Protokoller kapsamında düzenlenen Fiyat Farkına ilişkin diğer "EK Protokoller", Sözleşmeler Kapsamında düzenlenen Hakediş Raporları ve Hakediş Ödemelere ilişkin Ödeme Belgeleri, Yüklenici Sözleşmeleri kapsamında düzenlenen 2 Adet Geçici Kabul ve Kısmi Kabul işlemlerine ait belgeler, Kesin Hakediş ve Kesin Kabul işlemlerinden SONRA, müvekkil şirket ... Yapı Temsilcisi ... ile davalı şirket ... İnşaat Temsilcisi ... katıldığı 28.05.2019 tarihli Toplantı Tutanağı, taraflar arasında gerçekleşen tüm e-mail yazışmaları, davalı şirketin Şantiye Şefi olan ... ile müvekkili şirket Şantiye Şefi olan ... ve yine davalı şirketin yetkililerinden olan ... arasında gerçekleşen 26 Mart 2019 tarihli e-mail ve ekinde müvekkili şirket Şantiye Şefi ... gönderilen "... Genel Gider Talebi-... Değerlendirme" başlıklı yazı, "Fazla Genel Gider Harcamasına" ait müvekkil şirketin Taleplerine ilişkin yazılar, talep dosyaları ve hesaplama tabloları, bu hususa ilişkin e-mail yazışmaları, Müvekkil Şirketin "Düzensiz Hakediş Ödemelerine" ilişkin davalıya gönderdiği yazılar ve eki belgeler, Yüklenici Sözleşmeleri ile 19.01.2016 tarihinde başlayıp 15.12.2016 tarihinde 12 aylık süre içinde tamamlanması planlanan işlerin davalı işverenden kaynaklanan nedenlerle 24 Ay uzamasının nedenlerine/gerekçelerine ilişkin taraflar arasında gerçekleşen e-mail yazışmaları ve bu hususa ilişkin diğer somut deliller, davalı şirketin ticari defterleri ve diğer işyeri kayıtları, davacı müvekkil şirketin ticari defterleri ve diğer işyeri kayıtları, tanık beyanları, keşif, bilirkişi incelemesi, Yemin ve sair tüm yasal delile dayanmışlardır.
Mahkememizce toplanan delillere, iddia ve savunmaya göre;
Talimat yolu ile aldırılan, bilirkişi ...'un 14/10/2022 tarihli raporu ile; "...Takdir yüce mahkemenizejait olmak üzere İşveren ... İNŞ. YATIRIM ve DIŞ TİC. A.Ş. İle Yüklenici ... Yapi Endüstrisi SAN. VE TİC, LTD. ŞTİ. arasında 19.01.2016 tarihinde ...-...-... 361 Ön ... İnce İnşaat İşleri (1 .Etap) ... Kentsel Yenileme Projesi işlerine ait yüklenici sözleşmesi ile 14.03.2016 tarihinde ...-...-... Ön ... İnce İnşaat İşleri (1 .Etap) ... Kentsel Yenileme Projesi işlerinin süresinde bitirilmediği taraflar arasında imzalanan ek protokoller ile işlerin tamamlandığı , Bu yapılan ek protokoller ile birlikte işler 24 ay uzatılarak 36 ay sonra tamamlanmış olup 361 ... projesi işi 01.12.2018 tarihinde, 360 ... projesi işi ise 15.02.2019 tarihinde kesin kabulleri yapılmıştır. Ek protokollerin dayatma ile yapıldığına ilişkin mail yazışmaları ite tespit olunamamış, davalı şirket tarafından hakedişin ödeneceği tespit olunmuştur. Davacı şirketin öne sürdüğü 55 lik nakit te teminat bakiyesi olan 418.982,14 TL lik tutarın tarafların cari hesap mutakabatında mutabık olmalarına rağmen ödenmediği anlaşılmıştır. Yüklenicinin işverene herhangi bir borgu olmadığının tespit edilmesi ve geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra ilişiksizlik belgesi getirilmesi halinde nakit teminat bakiyesinin ödenmediği tespit olunmuştur. Yine İşlerin geç tamamlanıp bitirilmesi, hakediş ödemelerinin sözleşmede belirtilen 30 günlük süreden birkaç ay sonra yapılması davacı şirketin sgk ve kdv ödemelerinin gecikme zammı ile birlikte geç ödenmesine neden olmuştur. Davacı şirketin fark genel gider harcaması yasal defter kayıtlarından tespit edildiği üzere 612.193,95 TL olup, sözleşme dışı genel gider harcamaları 938.540,56 TL dir. Davacı şirketin öne sürdüğü genel gider farkı ödemeterinin hak düşürücü süre göz önüne alındığında ve ek protokolde madde olarak yer aldığı ve hiçbir şekilde talepte bulunamayacağını onaylağlığı tespit olunmuştur..." tespit ve rapor edilmiştir.
Bilirkişi heyetinin 12/01/2024 tarihli raporu ile;
"...1-) (1)Davalı Yanın davaya konu olayla ilgili olan 2016-2017-2018-2019 ve 2020 yıllarına ait Yasal Defterlerinin Noter açılış ve kapanış kayıtlarını (2014 yılında e-defter uygulamasına geçmiş olmakla) Davalı şirket elektronik defter mükellefi olup, elektronik ortamda tutulan yevmiye ve kebir defterlerinin yasal süreleri içerisinde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklenmiş olup, beratlarının alınmış olduğu, kağıt ortamda tutulan envanter defteri noter açılış tasdiklerinin yasal süreleri içerisinde yaptırılmış olduğu, ticari defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, usulüne uygun olarak tutulmuş olan davalı şirket ticari defterlerinin sahibi lehine olma özelliği taşıdığı,
(2)Davacı Yanın; davaya konu olayla ilgili 2016-2017-2018-2019 ve 2020 yıllarına ait yasal derterlerinin noter açılış vaçılış vde kapanış tasdiklerinin mevzuat kapsamında; ...on 1 noterine yaptırıldığı, 2021 yılında e-defter uygulamasına geçildiği, defter kayıtlarının birbirini teyit eder durumda olduğu, Talimat ile davacı yerinde (... da) hazırlanan Rapordan anlaşılmış,
2-) Davacı Yan Alacak Talepleri İncelendiğinde;
2.1-) Hakedişlerden Kesilen %5 Teminatların İadesi Talebi;
a-) Davaya konu İkiz Sözleşme kpsamında hakedişlerden kesilen %5 lik temaninatlar tutarının 418.982,14 TL olduğu tespit edilmiş olup; iade şartları 13 md kapsamında yerine getirilmiş olmakla; davacı yükleniciye iadesinin gerektiği,
b-) Davacının davalı İşverenden [ödemenin yapılması gerekli olan 25.07.2019 tarihinden dava tarihine kadar avans faizi uygulanması ile)] dava tarihi 29.07.2020 itibariyle; isteyebileceği / alacak miktarının;
418.982,14 TL Asıl Alacak,
66.140,99 TL İşlemiş Avans Faizi
Toplam 485.123,13 TL Olarak hesaplandığı,
2.2-) Süresinin Uzaması ve Genel Gider Talebi
a-) İşin süresinin uzatılmasının tarafların kabulünde olduğu, 361 ... Projesi için 01.12.2018 tarihinde, 360 ... Projesi için ise 15.02.2019 tarihinde "KESİN KABUL" işlemlerinin yapılmış olduğu,
Taraflarca kabul edilen süre uzatımından ve sözleşme dışı ilave işlerden kaynaklı yüklenicinin ilave bir genel gider masrafı mutlak olmakla; Genel Gider Harcaması Farkının 938.540,56 TL olarak hesaplandığı,
b-) Davacının davalı İşverenden [ödemenin yapılması gerekli olan 25.07.2019 tarihinden dava tarihine kadar avans faizi uygulanması ile)] dava tarihi 29.07.2020 itibariyle; isteyebileceği / alacak miktarının;
938.540,56 TL Asıl Alacak,
48.159,06 TL İşlemiş Avans Faizi
Toplam 1.086.699,62 TL Olarak hesaplandığı,
2.3-) İlave Finansman Maliyeti Gideri Talebi
a-) İlave Finansman Maliyeti Gideri ( davacı yan defter ve kayıtları incele nerek talimat ile alınan raporda Bilirkişi tarafından ) 612.193,95 TL olarak belirlenmiş, olmakla birlikte;
Davalının 28.05.2019 tarihli Tutanak kapsamındaki
22.424,60 TL lık Temizlik
18.954,90 TL lık İmalat Kesintisi,
Toplam 41.379,50 TL lık Alacağı Mahsup edildiğinde;
Bu konudaki davacı asıl alacağının; (612.193,95 TL – 41.379,50 TL =) 570.814,45 TL olduğu,
b-)Davacının davalı İşverenden [ödemenin yapılması gerekli olan 25.07.2019 tarihinden dava tarihine kadar avans faizi uygulanması ile)] dava tarihi 29.07.2020 itibariyle; isteyebileceği / alacak miktarının;
570.814,45 TL Asıl Alacak,
90.109.40 TL İşlemiş Avans Faizi
Toplam 660.923,85 TL Olarak hesaplandığı,
3-) Davalının Gecikme Cezası Talebi;
Davalı işverenin gecikme cezası talebi şartlarının oluşmadığının söylenebileceği,
4-) Tarafların sair taleplerinin Sayın Mahkemenin takdirlerinde olduğu..." bildirilmiş;
Mahkememizin 26/03/2024 tarihli ara kararı ile; davalı vekilinin itirazlarının gerekçeli olarak karşılanması için ek rapor alınmak üzere dosyanın heyete tevdiine karar verilmekle;
Bilirkişi heyetinin 03/10/2024 tarihli ek raporu ile;
"...1-) (1)Davalı Yanın davaya konu olayla ilgili olan 2016-2017-2018-2019 ve 2020 yıllarına ait Yasal Defterlerinin Noter açılış ve kapanış kayıtlarını (2014 yılında e-defter uygulamasına geçmiş olmakla) Davalı şirket elektronik defter mükellefi olup, elektronik ortamda tutulan yevmiye ve kebir defterlerinin yasal süreleri içerisinde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklenmiş olup, beratlarının alınmış olduğu, kağıt ortamda tutulan envanter defteri noter açılış tasdiklerinin yasal süreleri içerisinde yaptırılmış olduğu, ticari defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, usulüne uygun olarak tutulmuş olan davalı şirket ticari defterlerinin sahibi lehine olma özelliği taşıdığı,
(2)Davacı Yanın; davaya konu olayla ilgili 2016-2017-2018-2019 ve 2020 yıllarına ait yasal defterlerinin noter açılış kaçılış ve kapanış tasdiklerinin mevzuat kapsamında; ... 1 noterine yaptırıldığı, 2021 yılında e-defter uygulamasına geçildiği, defter kayıtlarının birbirini teyit eder durumda olduğu, Talimat ile davacı yerinde (... da) hazırlanan Rapordan anlaşılmış,
2-) Davacı Yan Alacak Talepleri İncelendiğinde;
2.1-) Hakedişlerden Kesilen %5 Teminatların İadesi Talebi;
a-) Davaya konu İkiz Sözleşme kapsamında hakedişlerden kesilen %5 lik temaninatlar tutarının 418.982,14 TL olduğu tespit edilmiş olup; işin geçici kabulü ve hatta kesin kabulleri yapıldığı iddia edilmiş, iddia kapsamında tutanaklara bakılmış ancak davalı şirket kaşesi ve imzası görülememiştir. borcu yoktur yazısının işveren muhasebesine sunulduğunun ispatı ve kesin kabullerin yapıldığının kabulü halinde, bu teminatın iade edilmesi gerekeceği,
b-) Kesin kabullerin yapıldığının Sayın Mahkemece kabulü halinde; Davacının davalı İşverenden [ödemenin yapılması gerekli olan 25.07.2019 tarihinden dava tarihine kadar avans faizi uygulanması ile)] dava tarihi 29.07.2020 itibariyle; isteyebileceği / alacak miktarının;
418.982,14 TL Asıl Alacak,
66.140,99 TL İşlemiş Avans Faizi
Toplam 485.123,13 TL Olarak hesaplandığı,
2.2-) Süresinin Uzaması ve Genel Gider Talebi;
İşin süresinin 24 aya uzatılarak, 10.05.2016 ve 12.12.2016 tarihli Ek Protokol-1’lerin düzenlendiği; süre uzatımından ve Sözleşme dışı fazla yapılmış işlerden kaynaklanan Fark Genel Gider Harcamalarından dolayı( Ek- protokol-1) olarak geçen her iki sözleşmenin 3.4. maddesinde “Yüklenicinin belirlenen bedel dışında her ne nam altında olursa olsun herhangi bir hak, fiyat farkı, alacak ve/veya tazminat talebinde bulunmayacağını gayri kabili rücu kabul ve beyan eder” yönünde kabulünün olduğu görülmüştür.
a-) İşin süresinin uzatılmasının tarafların kabulünde olduğu, 361 ... Projesi için 01.12.2018 tarihinde, 360 ... Projesi için ise 15.02.2019 tarihinde "KESİN KABUL" işlemlerinin yapılmış ve ikiz sözleşmeler ve Ek protokoller-1’deki 3.4 maddesinin geçersiz olduğunun kabulü halinde, Taraflarca kabul edilen süre uzatımından ve sözleşme dışı ilave işlerden kaynaklı yüklenicinin ilave bir genel gider masrafı talimat raporunda yer almakla, Genel Gider Harcaması Farkının 938.540,56 TL olarak talimat raporunda hesaplandığı,
b-) Davacının davalı İşverenden [ödemenin yapılması gerekli olan 25.07.2019 tarihinden dava tarihine kadar avans faizi uygulanması ile)] dava tarihi 29.07.2020 itibariyle; isteyebileceği / alacak miktarının;
938.540,56 TL Asıl Alacak,
48.159,06 TL İşlemiş Avans Faizi
Toplam 1.086.699,62 TL Olarak hesaplanabileceği,
2.3-) İlave Finansman Maliyeti Gideri Talebi;
Aynı şekilde, İşin süresinin 24 aya uzatılarak, 10.05.2016 ve 12.12.2016 tarihli Ek Protokol-1’lerin düzenlendiği; süre uzatımından ve Sözleşme dışı fazla yapılmış işlerden kaynaklanan Fark Genel Gider Harcamalarından dolayı Ek-protokol-1 olarak geçen her iki sözleşmenin 3.4. maddesinde “Yüklenicinin belirlenen bedel dışında her ne nam altında olursa olsun herhangi bir hak, fiyat farkı, alacak ve/veya tazminat talebinde bulunmayacağını gayri kabili rücu kabul ve beyan eder” yönünde kabulünün olduğunun görülmüştür. Ancak;
a-)"KESİN KABUL" işlemlerinin yapılmış ve ikiz sözleşmeler ve Ek protokoller-1’deki 3.4 maddesinin geçersiz olduğunun Sayın Mahkemece kabulü halinde, İlave Finansman Maliyeti Gideri ( davacı yan defter ve kayıtları incelenerek talimat ile alınan raporda Bilirkişi tarafından ) 612.193,95 TL olarak belirlenmiş, olmakla birlikte;
Davalının 28.05.2019 tarihli Tutanak kapsamındaki
22.424,60 TL lık Temizlik
18.954,90 TL lık İmalat Kesintisi,
Toplam 41.379,50 TL lık Alacağı Mahsup edildiğinde;
Bu konudaki davacı asıl alacağının; (612.193,95 TL – 41.379,50 TL =) 570.814,45 TL olabileceği,
b-) Sayın Mahkemece kabulü halinde, Davacının davalı İşverenden [ödemenin yapılması gerekli olan 25.07.2019 tarihinden dava tarihine kadar avans faizi uygulanması ile)] dava tarihi 29.07.2020 itibariyle; isteyebileceği / alacak miktarının;
570.814,45 TL Asıl Alacak,
90.109.40 TL İşlemiş Avans Faizi
Toplam 660.923,85 TL Olarak hesaplanabileceği,
3-) Davalının Gecikme Cezası Talebi;
Davalı işverenin gecikme cezası talebi şartlarının olup oluşmadığı hususu tamamen hukuki nitelikte olmakla, ihtisas alanımız dışında kalmakla Sayın Mahkemenin Takdirlerinde olduğu,
4-) Tarafların sair taleplerinin Sayın Mahkemenin takdirlerinde olduğu..." tespit ve rapor edilmiştir.
Davacı vekili 15/12/2024 tarihli talep arttırım dilekçesi ile; "..418.982,14 TL. % 5 Nakit Teminat Alacağının (Onaylanmış Hakedişlerden Kesilen),
938.540,56 TL. Fark Genel Gider Alacağının (Süre Uzatımından ve Sözleşme Dışı Fazla Yapılan İşlerden Kaynaklanan)
570.814,45 TL. Vade Farkı ve İlave Finansman Gideri Alacağının % 5 Nakit Teminat Alacağı yönünden 360 ... ve 361 ... Projelerinin Kesin Kabul tarihi olan 15.02.2019 tarihinden itibaren işlemiş ticari temerrüt faizleri ile birlikte, Fark Genel Gider ve Geç Yapılan Ödemelerden Kaynaklanan, Vade Farkı ve İlave Finansman Gideri Alacağının da temerrüt tarihleri olan 25.07.2019 tarihinden itibaren işlemiş ticari temerrüt faizleri ile birlikte hüküm altına alınarak, davalıdan tahsili ile Yargılama Giderleri ve Ücreti Vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini..." talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; eser sözleşmesinden kaynaklanan nakit teminat, süre uzatımı ve sözleşme dışı fazla yapılan işler ile geç yapılan hakediş ödemeleri nedeniyle vade farkı ve finansman gideri kalemlerinden oluşan alacakların tahsiline ilişkindir.
Taraflar arasında İstanbul, ... İlçesi, 860 ve 361 Adalardaki parsellerde devam eden ... 1. etap Kentsel Yenileme Projesi İnşaatı İşi ile ilgili olarak akdedilen 19.01.2016 ve 14.03.2016 tarihli Yüklenici Sözleşmelerine göre davacının yüklenici, davalının ise işveren olduğu, 19.01.2016 tarihli sözleşmedeki inşaat süresinin 19.01.2016-15.05.2016, 14.03.2016 tarihli Sözleşmedeki inşaat süresinin ise 14.03.2016-15.12.2016 olarak kararlaştırıldığı, 10.05.2016 ve 12.12.2016 tarihli Ek Protokoller ile işin süresinin 24 ay daha uzatıldığı, süre uzatımından ve sözleşme dışı fazla yapılmış işlerden kaynaklanan Fark Genel Gider Harcamalarından dolayı 20.12.2017 tarihinde bir anlaşmanın daha imzalandığı hususları tarafların kabulündedir.
Davacı yan; 12 aylık süre içinde bitmesi planlanan işin tamamen davalı işverenden kaynaklanan nedenlerle 24 ay uzatıldığını, onaylanmış hakedişlerden kesilen % 5 nakit teminat alacağı, süre uzatımından ve sözleşme dışı fazla yapılan işlerden kaynaklanan fark genel gider alacağın ile vade farkı ve ilave finansman gideri alacağının tahsili için belirsiz alacak davası talebinde bulunmuş, talep arttırım dilekçesi 418.982,14 TL. Nakit Teminat Alacağı, 938.540,56 TL. Fark Genel Gider Alacağının, 570.814,45 TL. Vade Farkı ve İlave Finansman Gideri Alacağının; % 5 Nakit Teminat Alacağı yönünden projelerinin kesin kabul tarihi olan 15.02.2019 tarihinden itibaren işlemiş ticari temerrüt faizleri ile birlikte, Fark Genel Gider ve Geç Yapılan Ödemelerden Kaynaklanan, Vade Farkı ve İlave Finansman Gideri Alacağının da temerrüt tarihleri olan 25.07.2019 tarihinden itibaren işlemiş ticari temerrüt faizleri ile birlikte hüküm altına alınmasını talep ettiği görülmüştür.
Davalı yan; ikiz sözleşmelerin 28. maddesi ve alt başlıkları olan 28.1 ve 28.2. maddeleri gereğince, gecikmeden kaynaklı gecikme cezası alacakları bulunduğundan, gecikme bedellerinin sözleşme gereğince tespitine ve varsa davacı alacağından takas ve mahsubuna, ayrıca protokol madde 3.2. ve 3.4 de göre süre uzatımı nedeni ile yüklenicinin fiyat farkı talebinde bulunamayacağından davanın tümden reddi ile yargılama gideri ile ücreti vekaletin davacı tarafından karşılanmasına karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
O halde somut olayda çekişme; davacı yüklenicinin işi süresinde tamamlayıp tamamlayamadığı, kesin kabulün yapılıp yapılmadığı, davanın talep ettiği alacak kalemlerinin ve davalının gecikme cezası alacağından dolayı takas-mahsup taleplerinin yerinde olup olmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmaktadır.
Mahkememizce S.M. Mali Müşavir, İnşaat Mühendisi ve Nitelikli Hesaplamalar Uzmanından oluşan bilirkişi heyetinin kök ve ek raporu kapsamına göre; yaklaşık 12 aylık süreli olan işin 36 ayda bitirilmiş olması sonucu ilave 24 aylık bir gecikmenin olduğu, ancak dosyanın münderecatından işin gecikmesinin tarafların kabulünde olduğu, 24 aylık bu süre içinde gecikme cezasından bahsedilmemesi, hakedişlerden herhangi bir gecikme cezasının kesilmemiş olması, normal süre bitiminde bir uyarı ile yüklenici uyarılıp artık cezalı çalıştığının kendisine bildirilmemiş olması, geçici kabul tutanağında ve kesin kabul tutanağında bir gecikme cezasından bahsedilmemesi, gerek taraf toplantılarında, gerek mutabakat tutanaklarında gecikme cezası hesabı yapılmamış olması, uzayan süreler için ilave bir genel gider üzerinde tartışılması, sözleşme dışı ilave işlerin olması, proje eksiklikleri ve revizyonları v.s. bir bütün olarak değerlendirildiğinde, gecikmenin işverenden kaynaklandığı hususunun tarafların kabulünde olduğu, davalı işverenin gecikme cezası talebi şartlarının oluşmadığı sonucuna varılmıştır.
Davalı yan kesin hakkediş tutanağında davalı şirketin kaşesi ve imzası bulunmadığından bahisle kesin kabulün yapılmadığını ileri sürmüş ise de; kesin kabul tutanağında komisyon üyelerinin imzasının yer aldığı, ayrıca davalı işverenin İnce İşler Şefi, Şantiye Şefi ve Proje Müdürünün tutanaklarda imzalarının bulunduğu ve yine davacı şirket tarafından SGK'dan alınan "İlişiksizlik Belgesi"nin de 25.07.2019 tarihinde davalı işveren yetkililerine ve muhasebesine sunulmuş olduğu nazara alındığında kesin kabulün yapıldığı sonucuna varılmıştır.
TEMİNAT KESİNTİSİ YÖNÜNEN İNCELEME
Her iki yüklenici sözleşmesinin "Teminat" başlıklı 12/2.maddesinde, yükleniciye yapılacak olan ara hakediş ödemelerinden 12.1 maddesine göre alınacak teminata ilave olarak işveren tarafından, yükleniciye düzenlenecek her brüt hakediş tutarı üzerinden % 5 oranında nakit teminat kesintisi de yapılacağı, yüklenici sözleşmesinin 12.2 maddesinde; işin Yüklenici Sözleşmesine, eklerine ve ayrıca her türlü şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirildiğinin ve yüklenicinin bu işten dolayı işverene herhangi bir borcunun olmadığının tespit edilmesi,....Geçici Kabul İşleminde tespit edilen eksiklik ve kusurların giderilmesi, İşveren Geçici Kabul Tutanağının onaylanmasından sonra Sosyal Güvenlik Kurumundan "İlişiksizlik Belgesi/Borcu Yoktur" yazısı getirilmesi halinde yükleniciye iade edileceğinin kararlaştırıldığı görülmektedir.
Sözleşme gereği yüklenicinin verdiği sözleşme tutarının %10 oranındaki teminat mektubuna ilave olarak, davacı yüklenici hakkedişlerinden %5'lik nakit teminatın kesileceği bağıtlanmış olup, bu bağlamda hakkedişler den kesilen %5 oranındaki teminat tutarı 31.03.2020 tarihinde karşılıklı hesap mutabakatı ile 418.982,14 TL olduğu tespit edilmiş, işin geçici kabulü ve hatta kesin kabulleri yapıldığından ve Sosyal Güvenlik Kurumundan alınmış 25.07.2019 tarihi itibariyle "borcu yoktur" yazısının davalı işveren muhasebesine mail ile sunulduğu anlaşılmakla davalı işverenin bu tutarı 25.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davacıya iade etmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
İŞİN SÜRESİNİN UZAMASI VE GENEL GİDER TALEBİ YÖNÜNDEN İNCELEME
İşin 15.12.2016 da bitirilmesi düşünülmekle birlikte, taraf mailleri, toplantı tutanak ve yazışmalarına göre sözleşmede birim fiyatı bulunmayan ilave işler (Alçıpan-boardex ve kaynaklı imalatlar ile yapım esnasında diğer taşeronların beklenilmesi, proje değişiklikleri, proje eksiklikleri, duvar ve dış cephe mantolama ve detay değişimleri ve geç onayları, yaşanan proje revizyonları ve tarihi cephe birleşim detay proje eksiklikleri sebebiyle gazbeton duvar tamamlanan yerlerde tekrar tamiratlarla işin yapılması, hakedişlerin geç ödenmesi v.s. nedenlerle) işin süresinin sonradan 24 aya uzatıldığı, işin süresinin uzatılmasının tarafların kabulünde olduğu anlaşılmaktadır.
Bilirkişi raporundaki teknik tespitlere göre 361 ... Projesi için 01.12.2018 tarihinde, 360 ... Projesi için ise 15.02.2019 tarihinde "kesin kabul" işlemlerinin yapılmış olduğu, taraflarca kabul edilen süre uzatımından ve sözleşme dışı ilave işlerden kaynaklı yüklenicinin ilave bir genel gider masrafının bulunduğu, genel gider harcaması farkının 938.540,56 TL olarak hesaplandığı, bu tutara temerrüt tarihi olan 25.07.2019 tarihinden avans faizi uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Her ne kadar davalı yan ek protokolün 3.2 maddesinde yer alan "Yüklenici bu süre uzatımı nedeni ile hiçbir nam ve ad altında fiyat farkı veya alacak talebinde bulunmayacağını gayri kabili rücu kabul ve beyan eder." ve 3.4 maddesinde yer alan "Yüklenici belirlenen bedel dışında her ne nam altında olursa olsun herhangi bir hak, fiyat farkı, alacak ve/veya tazminat talebinde bulunmayacağını gayri kabili rücu kabul ve beyan eder." düzenlemeleri nedeniyle davacı yanın genel gider alacağı isteyemeyeceğini ileri sürmüş ise de; dosya kapsamında bulunan "... GENEL GİDER TALEBİ-... DEĞERLENDİRME" başlıklı yazı içeriğine göre davalı şirketin Şantiye Şefi olan ...tarafından yapılan değerlendirme ve kabullere göre, davacı firmanın süre uzatımından ve sözleşme dışı işlerden kaynaklanan fazla yapmış olması gereken Genel Gider Harcamasının 938.540,56 TL. olarak hesaplandığı, sözleşmedeki düzenlemeye rağmen bu tutarın davalının kabulünde olduğu sonucuna varılmıştır.
İLAVE FİNANSMAN MALİYETİ GİDERİ TALEBİ YÖNÜNDEN İNCELEME
Davacı yanın uzayan süreler içinde hakedişlerin geç (düzensiz) ödenmesi sonucu geciken hakkediş ödemeleri nedeniyle davacı yüklenicinin SSK ve KDV ödemelerinin cezalı yapılmasından ve genel gider taleplerinin ödenmemesinden oluşan ilave finansman maliyeti gideri talep edilmiş ve bilirkişi raporu ile bu talep 612.193,95 TL olarak belirlenmiş ise de; ek protokolün 3.2 maddesinde yer alan "Yüklenici bu süre uzatımı nedeni ile hiçbir nam ve ad altında fiyat farkı veya alacak talebinde bulunmayacağını gayri kabili rücu kabul ve beyan eder." ve 3.4 maddesinde yer alan "Yüklenici belirlenen bedel dışında her ne nam altında olursa olsun herhangi bir hak, fiyat farkı, alacak ve/veya tazminat talebinde bulunmayacağını gayri kabili rücu kabul ve beyan eder." düzenlemeleri ve davalı yanın aksi bir kabulünün bulunmaması nedeniyle davacı yanın ilave finansman maliyeti gideri isteyemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan taraf delilleri, hükme elverişli bulunan bilirkişi heyeti kök ve ek raporu ile tüm yargılama dosyası kapsamına göre; taraflar arasında hukuki niteliği eser sözleşmesi olan ve davacının yüklenici, davalının ise işveren olduğu 19.01.2016 ve 14.03.2016 tarihli yüklenici sözleşmeleri akdedildiği, inşaat süresinin 12 ay olarak kararlaştırılmasına rağmen ilave işler nedeniyle ek protokoller ile işin süresinin 24 ay daha uzatıldığı, 15.02.2019 tarihinde kesin kabulün yapıldığı, sözleşmelere göre alınacak teminata ilave olarak işveren tarafından yükleniciye düzenlenecek her brüt hakediş tutarı üzerinden % 5 oranında nakit teminat kesintisi yapıldığı, kesin kabulün yapılmasından sonra bu tutarın iade edileceğinin kararlaştırıldığı, ancak iade edilmediği, iadesi gereken kesinti tutarının 418.982,14-TL olduğu, işin sözleşme ile kararlaştırılan süresinin ilave işler nedeniyle 24 ay daha uzatıldığı, taraflarca kabul edilen süre uzatımından ve sözleşme dışı ilave işlerden kaynaklı yüklenicinin ilave bir genel gider masrafının bulunduğu, genel gider harcaması farkının 938.540,56 TL olarak hesaplandığı, bu tutarın tarafların kabulünde olduğu, yine davacı yanın, uzayan süreler içinde hakedişlerin geç (düzensiz) ödenmesi sonucu geciken hakkediş ödemeleri nedeniyle davacı yüklenicinin SSK ve KDV ödemelerinin cezalı yapılmasından ve genel gider taleplerinin ödenmemesinden oluşan ilave finansman maliyetleri talebinde bulunmuş ise de, ek protokolün 3.2 ve 3.4 maddelerine göre davacı yüklenicinin süre uzatımı nedeni ile oluşacak alacaklarından gayri kabili rücu etmesi nedeniyle bu talebinin yerinde olmadığı, 12 aylık sürede bitmesi kararlaştırılan işin davalının ilave talepleri nedeniyle 24 ay uzatılarak işin 36 ayda bitirildiği, işin gecikmesinin tarafların kabulünde olduğu, bu süre içinde gecikme cezasından bahsedilmemesi, hakedişlerden herhangi bir gecikme cezasının kesilmemiş olması, normal süre bitiminde bir uyarı ile yüklenici uyarılıp artık cezalı çalıştığının kendisine bildirilmemiş olması, geçici kabul tutanağında ve kesin kabul tutanağında bir gecikme cezasından bahsedilmemesi, gerek taraf toplantılarında, gerek mutabakat tutanaklarında gecikme cezası hesabı yapılmamış olması, uzayan süreler için ilave bir genel gider üzerinde tartışılması, sözleşme dışı ilave işlerin olması, proje eksiklikleri ve revizyonları v.s. bir bütün olarak değerlendirildiğinde gecikmenin işverenden kaynaklandığı ve tarafların kabulünde olduğu, davalı işverenin gecikme cezası talebi şartlarının, dolayısı ile takas ve mahsup şartlarının oluşmadığı anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile; 1.357,522,70-TL'nin; 418.982,14-TL'sine 15/02/2019 tarihinden itibaren, kalan 938.540,56-TL'sine 25/07/2019 tarihinden itibaren avans faizi işletilmek suretiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin ise reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE;
1.357,522,70-TL'nin; 418.982,14-TL'sine 15/02/2019 tarihinden itibaren kalan 938.540,56-TL'sine 25/07/2019 tarihinden itibaren avans faizi işletilmek suretiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Fazlaya ilişkin istemin reddine,
-Harçlar Yasası uyarınca alınması gerekli 92.732,37 -TL harçtan peşin alınan 15.864,70 -TL ve ıslah harcı 17.066,50-TL, mahsubu ile bakiye 59.801,17 -TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
2-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26.maddesine göre; Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacıdan tahsil edilen 92.732,37 -TL harç, 59,30 -TL başvurma harcı, 8,50 -TL vekalet harcı olmak üzere toplam 92.800,17-TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 367,50 -TL davetiye gideri 15.000,00 -TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 15.367,50 -TL yargılama giderinin davanın red ve kabul oranına göre 10.818,15-TL davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, geri kalan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından sarf edilen 100,00 -TL yargılama giderinin davanın red ve kabul oranına göre 29,60 TL sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 202.053,18 -TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
7-)Davalı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 89.622,17 -TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
8-Karar kesinleştiğinde davacının / davalının gider avansından artan bakiyesinin talep halinde iadesine
Davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı tarafların gerekçeli kararı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile HMK 341. madde uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurma hakları hatırlatılmak suretiyle oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 23/01/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır