T.C.
İSTANBUL
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/719 Esas
KARAR NO :2024/753
DAVA:Menfi Tespit ve İstirdat (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:28/10/2022
KARAR TARİHİ:24/10/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit ve İstirdat (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; davaya konu çekler müvekkili şirket ile aralarında uzunca süredir devam eden ticari ilişki kapsamında ... Gıda Tem. Nak. Tar. Ürn. Teks. İns. Taah. Pazarlama San. Tic. Ltd. Şti. tarafından keşide edilmiş ve müvekkil şirkete teslim edildiğini, ... A.Ş. ... şubesinin ... IBAN No.lu hesabından ödenmek üzere keşideci ... Gıda Tem. Nak. Tar. Ürn. Teks. İns. Taah. Pazarlama San. Tic. Ltd. Şti. tarafından müvekkil şirket namına düzenlenmiş olan ve müvekkili şirket elemanı ... tarafından teslim alınmış olan aşağıda dökümü yapılan işbu 2 adet çek 3. Kişi ....San AŞ'ye ciro edilmiş olup kargo aracılığıyla adresine gönderimi aşamasında kaybolduğunu, keşideci söz konusu çeklerin kaybolduğundan haberdar edildiğini ve çeklerin kötüniyetli 3. kişiler tarafından bulunması, icra takibine başlanması ve bu kişiler tarafından çek bedellerinin tahsili durumunda müvekkili şirketin telafisi mümkün olmayan zararı söz konusu olacağından, taraflarınca .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. sayılı dosyası kapsamında çek iptali davası ikame edildiğini, müvekkil adına yazılı ve müvekkilin yetkili hamil olduğu çekler, ciro edildikten sonra ancak 3. Kişi ....San AŞ 'ye teslim edilmeden önce gönderimi aşamasında kaybolduğundan 3. kişi ....San AŞ 'ye teslim edilemediğini, bu hususta 3. kişi ... Muk. Amb. San. A.Ş. tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. sayılı dosyası kapsamına bu durumu açıklayan bir dilekçe sunulduğunu, dosyadaki tüm bilgi ve belgeler doğrultusunda müvekkilleri anılan çeklerin yetkili hamili olduğunun sabit olduğunu, açılan dava ile birlikte çeklerin bankaya ibraz edildiğinde ödenmemesi için çeklerin %15'i tutarında teminat gösterilerek Mahkemeden ödeme yasağı kararı alındığını ve bu karar ilgili bankalara tebliğ edildiğini, ayrıca dava konusu çeklerin kaybolduğu hususunda Ticaret Sicil Gazetesi'ne 3 kez ilan verildiğini, edinilen bilgiye göre ... Mukavva Amb. San. Ve Tic. A.Ş. tarafından resmi evrakta sahtecilik ve banka kanalı ile dolandırıcılık suçları bakımından "faili meçhul" olarak ilgili... Cumhuriyet Başsavcılığı Sahtecilik ve Dolandırıcılık Suçları Soruşturma Bürosu 2022/... Sor. sayılı dosya ile suç duyurusunda bulunulduğunu, dava konusu çeklerin iptaline ilişkin yasal yollara başvurulmasına ve ilanların yapılmasına rağmen söz konusu çekler kötüniyetli kişilerin eline geçtiğini, müvekkil şirket çek görüntülerini incelediğinde olaya konu çeklerin haksız ve hukuka aykırı bir şekilde ciro edildiğini ve bu sebeple çekin üçüncü şahısların elinde dolaştığını, çeklerin arkasına "karşılıksız kaşesi" olmayıp ibraz edilen banka tarafından "İş Bu Çek 29/08/2022 Tarihli ... E. Sayılı Tc. .... Asliye Tic. Mahkemesi Yazısına İstinaden İşlem Yapılamamıştır" yazıldığını, buna rağmen davalı tarafından dava konusu kaybolan çeklerden olan 08/10/2022 tarihli ... çek seri no.lu 300.000,00-TL bedelli çek dayanak yapılmak suretiyle müvekkil şirket aleyhine .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasında ilamsız takip başlatıldığını ve aynı çekle ilgili olarak .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.İş dosyasında ihtiyati haciz kararı alındığını, söz konusu ihtiyati haciz kararına dayanarak davalı taraf, 26.10.2022 tarihinde müvekkil şirkete fiili hacze geldiğini, müvekkil ulusal ve uluslararası piyasaya tanınan ve herkesçe bilinen bir firma olup piyasadaki hiçbir firmaya borcu bulunmadığını, haciz tatbiki esnasında müvekkil şirket vekili haciz mahalinde bulunarak yukarıda detaylarını belirtmiş oldukları çekler hakkındaki tüm yasal süreci izah etmesine rağmen davalı tarafından usul ve yasaya aykırı olarak haciz ve muhafaza işlemlerine geçileceğinden bahisle müvekkil şirket baskı altına alındığını, müvekkil şirket nezdinde bu zamana değin herhangi bir haciz işlemi yapılmamış olup bu durum müvekkilin itibarını zedeleyecek nitelikte olduğundan "banka hesaplarına bloke konulması, şirket içindeki bilgisayarların haczi ve muhafazası tehditi altında işletmenin yürütümünün engellenmemesi ve hacze ilişkin işlemlerin durdurulması maksadıyla her türlü itiraz, şikayet ve istirdat hakkımız saklı kalmak kaydıyla ödemek zorunda kalıyoruz." şerhi düşülmek suretiyle müvekkil şirket haciz baskısı altında kalarak ihtiyati hacze konu borç miktarı olan 300.000,00-TL'yi icra dosyasına ödemek zorunda kaldıklarını, söz konusu ödeme ".... icra dairesi ... e. haciz ve muhafaza işlemlerini durdurabilmek maksadıyla her türlü itiraz, şikayet ve istirdat hakkımız saklı kalmak kaydıyla ödemek zorunda kalıyoruz." açıklaması ile yapılmış olup ihtiyati haciz kararı ve İcra takibi halihazırda kesinleşmediğini, taraflarınca ihtiyati haciz kararına da itiraz edildiğini, davalı tarafından usul ve yasaya aykırı olarak ikame edilen icra takibi halihazırda derdest olup müvekkilin malvarlığı üzerine başkaca herhangi bir haciz tesis edilmemesi ve müvekkilin haciz baskısı altında daha fazla ödeme yapmak zorunda kalmaması için öncelikle ivedilikle tedbir kararı verilerek söz konusu icra takibinin durdurulmasına akabinde de müvekkilin .... icra müdürlüğü ... e. sayılı dosyası kapsamında davalı tarafa herhangi bir borcunun olmadığının tespitine ve çekin istirdatına karar verilmesini talep ettiklerini, diğer yandan yine davalı tarafından dava konusu çeklerden bir diğeri olan 15/10/2022 tarihli ... çek seri no.lu 300.000,00-TL bedelli bir adet çek dayanak gösterilerek .... İcra Müdürlüğü 2022/... E. sayılı dosya kapsamında müvekkil aleyhine icra takibi ikame edildiği ve .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.İş sayılı dosyasından ihtiyati haciz talebinde bulunulduğu taraflarınca haricen öğrenildiğini, müvekkilin davalıya hiçbir surette her ne nam ve adı altında olursa olsun bir borcu bulunmamakta olup anılan çek bakımından da gerçek ve yetkili hamil müvekkil olduğunu, yukarıda da bilgilerini verdikleri dosya kapsamında söz konusu icra takibine dayanak çekin kaybolması nedeniyle çek iptali davası ikame edildiğini, davalı tarafından usul ve yasaya aykırı olarak ikame edilen icra takibi halihazırda kesinleşmemiş ve derdest olup müvekkilin malvarlığı üzerine herhangi bir haciz tesis edilmemesi ve müvekkilin haciz baskısı altında diğer çekte olduğu gibi ödeme yapmak zorunda kalmaması için öncelikle ivedilikle tedbir kararı verilerek söz konusu icra takibinin durdurulmasına akabinde de müvekkilin .... icra müdürlüğü 2022/... e. sayılı dosyası kapsamında davalı tarafa herhangi bir borcunun olmadığının tespitine ve çekin istirdatına karar verilmesini talep ettiklerini, davanın kabulü ile ... A.Ş. ... şubesinin ... IBAN No.lu hesabından ödenmek üzere keşideci ... Gıda Tem. Nak. Tar. Ürn. Teks. İns. Taah. Pazarlama San. Tic. Ltd. Şti. tarafından müvekkil şirket namına düzenlenmiş olan 08/10/2022 tarihli ... çek seri no.lu 300.000,00-TL bedelli ve 15/10/2022 tarihli ... çek seri no.lu 300.000,00-TL bedelli çekler kapsamında ve çeklerin konu edildiği .... İcra Müdürlüğü ... ve 2022/... Esas sayılı icra takipleri kapsamında müvekkilin davalıya borçlu olmadığının tespiti ile çeklerin davalıdan istirdadına ve meşru hamil sıfatıyla müvekkil şirkete iadesine, ihtiyati tedbir kararı verilerek .... İcra Müdürlüğü ... ve 2022/... Esas Sayılı dosyasındaki İcra takiplerinin tedbiren durdurulmasına, mahkemeniz aksi kanaatte ise dava sonuçlanıncaya kadar müvekkil şirket tarafından icra dosyalarına yatırılan ve/veya yatırılacak her türlü paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde (İ.İ.K 72/3) ihtiyati tedbir kararı verilmesine, ihtiyati tedbir talebimiz uygun görülmediği ve icra dosya borçları alacaklıya ödendiği taktirde ise müvekkilimiz tarafından ödenen paranın davalıdan istirdadı ile müvekkil şirkete faiziyle iadesine, davalı aleyhine alacağın % 20' sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava ettikleri anlaşıldı.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya konu çekte müvekkil yetkili iyi niyetli hamil konumunda bulunduğunu, faktoring hizmeti yapan ve faktoring işlemi ile çekler devralan müvekkil, davaya konu çekleri hukuka uygun olarak faktornig sözleşmesi ile çekin alımına sebep olan fatura ile birlikte devralan iyi niyetli meşru hamil konumunda olduğunu, müvekkil yasanın üzerine yüklediği tüm sorumlulukları eksiksiz olarak yerine getirdiğini, müvekkil şirket factoring şirketi olduğundan anılan çeki faktoring sözleşmesi kapsamında anılan çekte önce ciranta sıfatında bulunan müşteri ... ... Şirketi ile faktoring sözleşmesi sonucunda devraldığını, müvekkil kanun ve yönetmeliğe uygun olarak müşterisi olan ... ... Şirketi ile imzalamış olduğu faktoring sözleşmesi gereğince müşterisi tarafından sunulan çeki ve çekin alımına sebep olan ... ... Şirketi ile ... Gıda Tekstil Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi aralarındaki ticari ilişkiyi gösterir fatura ile birlikte devraldığını ve karşılık olarak da çek bedelini müşterisine ödediğini, müvekkil ticari ilişki karşılığı keşide edilmiş çekleri ticari ilişkiyi teşvik eden evraklarla birlikte devraldığını, kısacası müvekkil tamamen hukukun kendisine emrettiği yükümlülüklere uygun hareket ettiğini, gerektiği takdirde yasaya ve usule uygun olarak yapılan faktoring işlemine yönelik defter ve evrakların incelenmesini talep ettiklerini, davacının davaya konu çekin rızası hılafından elinden çıktığını ispatlaması gerektiğini, davacının taraflarından çekin istirdatını talep etme hakkı bulunmadığını, davaya konu çek yasaya uygun faktoring işlemi neticesinde devralındığını, söz konusu çekte iyi niyetli hamil konumunda bulunduklarını, bu yüzden çekinden kaybedildiği ya da çalıntı olduğu iddiasıyla çekin istirdatına karar verilemeyeceğini, davacı borçlu / lehtar çeki ciroladıktan sonra diğer borçlu ... Mukavva Amb. San. Ve Tic. A.ş.ye gönderirken çalındığı iddia ettiğini, davacı çeke ilişkin imza itirazında bulunmamakta olduğunu, çeklerdeki imzasını açıkça kabul ettiğini, çek üzerinde düzgün bir ciro silsilesi olduğundan son hamil olan müvekkil şirket kanuna göre iyi niyetli haklı hamil konumunda olduğunu, anılan çeklerde müvekkil iyi niyetli meşru hamil konumunda olduğunu ve çekte ödemeden men kararının olması ihtiyati haciz kararının alınmasına ve icra takibi başlatılmasına engel olmadığını, davaya konu çeki hukuka uygun olarak faktoring sözleşesi ile çekin alımına sebep olan fatura ile birlikte devralan iyi niyetli meşru hamil konumunda olduğunu, tüm arz ettikleri sebeplerden ötürü davacı tarafından ileri sürülen iddiaların tümü kötü niyetli olup gerçeğe aykırı iddialar olduğunu, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini, lehlerine tazminat verilmesini talep ettikleri anlaşıldı.
DELİLLER
Davacı vekili delil ve belgelerini ibraz etmiş, davada; Tanık, yemin, bilirkişi, keşif, dava konusu çekler, muhatap banka ve takas odası kayıtları, .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.İş dosyası, .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.İş dosyası, .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası, .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. sayılı dosyası, banka kayıtları, BDDK kayıtları, .... İcra Müdürlüğü 2022/... E. sayılı dosyası, .... İcra Hukuk Mahkemesi ... E sayılı dosyası, ... Cumhuriyet Başsavcılığı Sahtecilik ve Dolandırıcılık Suçları Soruşturma Bürosu 2022/... Sor. sayılı dosyası, 15/10/2022 tarihli ... çek seri no.lu 300.000,00-TL bedelli bir adet çek, 08/10/2022 tarihli ... çek seri no.lu 300.000,00-TL bedelli bir adet çek, ticari defter ve kayıtlar, davalı ve diğer şirketler aleyhine açılan hukuk ve ceza dava dosyaları, davalı ve diğer şirketler aleyhine açılan soruşturma dosyaları, kargo kayıtları, kolluk araştırması, Sosyal Medya Kayıtları, isticvap, ticaret sicil gazetesi kayıtları, çek görüntüleri, faturalar, her türlü resmi ve özel kurum ve kuruluşlarla yapılacak yazışmalar ve celbedilecek bilgi ve belgeler, sgk kayıtları, tahsilat makbuzları, yargıtay içtihatları, e-mail kayıtları, internet kayıtları, internet sitesi görüntüleri, BAM kararları, Emsal Dosyalar, BA/BS Kayıtları, Faktoring İşlemlerine İlişkin Her Türlü bilgi,belge ve kayıt vs her türlü delile dayanmışlardır.
Mahkememizce toplanan delillere, iddia ve savunmaya göre bilirkişiler heyetinden alınan 29/05/2024 tarihli raporlarında: ''...1-) Davalı Faktoring Şirketinin;
1/1-) 21.11.2012 tarih ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu nun1 inci maddesine, 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasına ve 38 inci maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak BDDK tarafından hazırlanan ve 04.02. 2015 / 29257 t ve s.lı Resmi Gazete de yayınlanan - faktoring şirketleri ve bankalarca yapılacak faktoring işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenleyen;
Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik in 5 maddesindeki;
Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, kurallarına Faktoring Şti nin uymadığı, Sözleşme veya Sipariş Formunun ve taraflar arasındaki Ticari İlişkiyi ortaya koyacak olan belgeleri araştırmamış olduğu, fatura borçlusunun aranmadığı, borcun teyit edilmediği, (06.05.2022 tarihinde kurulan ve ancak -4 ay sonra- 07.09.2022 tarihi itibariyle ticareti terk eden bir firmanın) müşteri beyanına istinaden işlem yapılmış ve gerçekliği teyit edilmeyen faturanın/ faturaların temlik alınmış olduğu, ...nun söylenebileceği,
1/2-) Davalı Faktoring Şti nin; Davaya konu çeki/çekleri ciro yoluyla devir alırken, çekin keşidecisine müracaat etmediği, çekin durumu hakkında bilgisine baş vurmadığı ve dolayısıyla Davalı Faktoring Şti nin;Faktoring işlemi 09.08.2022 tarihinde yapılmış olmakla birlikte, kayıp olayı 01.08.2022de yaşanmış olmakla, keşideciye sorma halinde; kayıp ve çalıntı olayından haberdar olunup, çek teminata/ işleme alınmayacak ...idi ... Ki; çekin durumu hakkında keşideci bilgisine başvurulmamış ve dolayısıyla davalı Faktoring Ştinin 09.08.2022 tarihi itibariyle- keşidecisinin bilgisi dahilinde olacak olan- çalıntı çeki iktisap ettiği, ...nin söylenebileceği,
1/3)Faturanın ve eki Teminata alınan Çeklerin iktisabında gereken dikkat ve özeni göstermeyen, bu konuda kusurlu olan davalı (Faktoring Şti nin), davaya konu çekleri aynen iade etmesi (çek bedeli tahsil olunmuş ise; ki çek bedellerinin icra dosyalarına ödendiği bilinmekle) Ödenen bedelin (ödeme tarihlerinden itibaren) işleyecek avans faizi ile birlikte istirdadının talep edilebileceğinin, .... Söylenebileceği,
2-) Tarafların Sair taleplerin Sayın Mahkemenin takdirlerinde olduğu..." tespit ve rapor edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; TTK. m.792 kapsamına göre çek istirdadına ilişkindir.
Davacı yanın; lehdarı olduğu dava konusu çekin ticari ilişki içinde oldukları dava dışı ....San AŞ'ne ciro edilerek kargoya verildiğini, ancak kargoda kaybolduğunu, çekleri elinde bulunduran takip alacaklısı davalının iyi niyetli hamil olmadığını ileri sürerek eldeki davayı açtığı, davalı yanın ise; dava konusu çekleri faktornig sözleşmesi ile çekin alımına sebep olan fatura ile birlikte devraldıklarından iyi niyetli ve meşru hamil konumunda olduğunu savunduğu görülmektedir.
Davaya konu çeklerin ve takip dosyalarının incelenmesinde; keşedecinin ... Gıda (…) Tic. Ltd. Şti., lehdar ve 1.cirantanın davacı, 2.cirantan ... Muk. Amb.San AŞ, 3.cirantanın Adal Orman Ürünleri, 4.cirantanın ... Gıda, 5.cirantanın Cüce Prodüksiyon, hamil ve takip alacaklısının ise davalı ... A.Ş. Olduğu, çek bedellerinin keşideci tarafından icra takip dosyalarına ödendiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda çekişme konularının, faktoring şirketi olan davalının dava konusu çekleri 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesi ve Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 8/1. maddesi uyarınca usulüne uygun olarak iktisap edip etmediği, istirdat talebine konu çekler yönünden alacaklı olup olmadığı, yetkili hamil olup olmadığı hususlarında toplandığı anlaşılmaktadır.
6361 sayılı kanunun 9/2-3 bentlerinin; “(2)''Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz.
(3)Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring Şti ne devri halinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya öteki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri Faktoring Şirketine karşı ileri süremez. Meğerki faktoring Şti kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.” hükümlerini içerdiği anlaşılmaktadır.
Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 8/1. maddesine göre; ''Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde, alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi veya diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir. Kuruluş tarafından kullanılan faktoring programları bu uyumu gözetecek ve uyumsuzluk söz konusu olduğunda işlem yapılmasına olanak vermeyecek şekilde yapılandırılır.''
İstanbul BAM, 13. HD., T. 26.1.2023, E. 2021/99 K. 2023/91 sayılı kararında da, Yargıtay 11 HD.nin 2015/7185 Esas - 2016/3507 Karar sayılı içtihadındaki tespitlere atıfta bulunarak davalı taraftan faktoring sözleşmesi, dava konusu çeke ait çek tevdi bordrosu, temlike konu alacağa ilişkin fatura, alacak bildirim formunun ibrazının sağlanarak ibraz edilecek faturanın sözleşmenin tarafı dava dışı ... Tic. LTD. ŞTİ. tarafından BA formu ile ilgili vergi dairesine bildirilip bildirilmediği, davalı faktoring şirketinin dava konusu çeki alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, şirketin mali durumlarına ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapıldıktan sonra açıklanan hususlar ve davaya konu çeke dayalı alacağın sahih fatura ile tevsik edilip edilmediğinin araştırılması, bu çerçeve de tarafların ticari defter ve kayıtlarının uzman bilirkişi aracılıyla incelenerek gerçek bir ticari alım satım olup olmadığının tespiti, oluşacak sonuca göre davalı faktöring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı, çekin İstirdadına karar verilip verilmeyeceği hususlarının araştırılması gerektiği vurgulanmıştır.
Taraf delillerinin toplanmasını müteakip mahkememizce alınan 29/05/2024 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle; davalı faktoring şirketinin 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanununun 1, 9/2 maddeleri ile 38. maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak BDDK tarafından hazırlanan ve 04.02.2015 / 29257 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 5 maddesindeki düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi kurallarına uyulmaması, sözleşme veya sipariş formunun ve taraflar arasındaki ticari ilişkiyi ortaya koyacak olan belgelerin araştırmamış olması, fatura borçlusunun aranıp borcun teyit edilmemiş olması, 06.05.2022 tarihinde kurulan ve 4 ay sonra 07.09.2022 tarihi itibariyle ticareti terk eden bir firmanın müşteri beyanına istinaden işlem yaparak gerçekliği teyit edilmeyen faturanın/ faturaların temlik alınarak ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi kurallarına uyulmaması, çeklerin 01.08.2022 tarihinde kaybolduğu, Faktoring işleminin ise 09.08.2022 tarihinde yapılmış olduğu, davaya konu çeki/çekleri ciro yoluyla devir alırken çekin keşidecisine müracaat edip çekin durumu hakkında bilgisine başvurmaması nedeniyle çeklerin iktisabında gereken dikkat ve özeni göstermediği, bu konuda kusurlu olduğu mütalaa edilmiştir.
Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan taraf delilleri, hükme elverişli bulunan bilirkişi heyeti raporu ile tüm yargılama dosyası kapsamına göre, yukarıda değinilen hukuksal durum ve somut olayın birlikte değerlendirilmesi sonucunda; istirdat istemine konu olan çeklerin 01.08.2022 tarihinde ... kargo takip ve ... irsaliye numarası ile ...San ve Tic AŞ. tarafından ... San. AŞ'ne gönderildiği, ancak çeklerin yerine ulaşmadan kayboldukları veya çalındıkları, çekleri faktoring işlemiyle iktisap eden davalının bilirkişi heyeti raporunda ayrıntılı şekilde izah edildiği üzere; ilgili mevzuatında yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler gereğince faturadaki bilgileri kontrol etmediği, fatura borçlusunu arayarak borcu teyit etmediği, sözleşme veya sipariş formunun ve taraflar arasındaki ticari ilişkiyi ortaya koyacak olan belgeleri araştırmadığı, davaya konu çeki/çekleri ciro yoluyla devir alırken faktoring tarihinde çeklerin kaybolduğu bilgisine sahip olan çekin keşidecisine müracaat edip çeklerin durumu hakkında bilgisine baş vurmadığı, bu nedenlerle çeklerin iktisabında gereken dikkat ve özeni göstermediği, bu konuda ağır kusurlu olduğu sonucuna varılmıştır.
Her ne kadar davalı yan bilirkişi raporunun sunulmasından sonra, fatura borçlusu ve keşidecinin teyit amaçlı olarak arandığına dair ses kayıtlarının bulunduğu flash disk sunmuş ise de; iddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağını düzenleyen HMK.m.141 hükmüne göre taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ile serbestçe iddia veya savunmalarını genişletebilir yahut değiştirebilirler. Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia veya savunma genişletilemez yahut değiştirilemez. İddia ve savunmanın genişletilip değiştirilmesi ancak ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati ile mümkündür. Davalının elinde bulunduğu halde yasal süre içinde sunmadığı bu delillere yönelik davacı yanın açık bir muvafakatinin bulunmaması nedeniyle savunmanın genişletilmesi yasağı kapsamında kaldığından dikkate alınmamıştır.
Açıklanan tüm bu nedenlerle yasal deliller ile kanıtlanan davanın kabulü ile, davacının .... İcra Müdürlüğü ... E. ve ... E. Sayılı icra takipleri bakımından davalıya borçlu olmadığının tespitine, dava konusu ... ... Şubesindeki hesap üzerinden keşide edilen 08/10/2022 tarihli, ... çek seri no.lu 300.000,00-TL bedelli ve 15/10/2022 tarihli ... çek seri no.lu 300.000,00-TL bedelli çeklerin davalıdan istirdadı ile davacıya verilmesine, koşulları oluşmadığından davalı aleyhine icra tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
HÜKMÜN TAMAMLANMASI
Davacı yan, hükmün tebliğinden evvel, 20.11.2024 tarihli dilekçesi ile, çek bedelinin istirdadına ilişkin hüküm verilmemesi nedeniyle HMK.m.305 ve devamı hükümlerine göre "çek bedellerinin keşide tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte müvekkil şirkete iadesine" ilişkin bir karar verilmesi talep edilmiştir.
HMK.m.305/A hükmüne göre; "Taraflardan her biri, nihaî kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde, yargılamada ileri sürülmesine veya kendiliğinden hükme geçirilmesi gerekli olmasına rağmen hakkında tamamen veya kısmen karar verilmeyen hususlarda, ek karar verilmesini isteyebilir. Bu karara karşı kanun yoluna başvurulabilir."
Somut olayda davaya konu çeklerin dava dışı keşideci tarafından davalıya ödendiği, mahkememizin kabulüne göre davacının yetkili hamil olduğu ve çek bedellerinin istirdadını talep ettiği, bu hususta karar verilmediği görülmüş olup, mahkememiz hüküm fıkrasının 1 Nolu bendinin;
"1-Davanın kabulü ile, davacının .... İcra Müdürlüğü ... E. ve ... E. Sayılı icra takipleri bakımından davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, dava konusu ... ... Şubesindeki hesap üzerinden keşide edilen 08/10/2022 tarihli, ... çek seri no.lu 300.000,00-TL ve 15/10/2022 tarihli ... çek seri no.lu 300.000,00-TL tutarındaki çek bedellerinin ödeme tarihi olana 23.11.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan İSTİRDADI İLE DAVACIYA VERİLMESİNE,"
Şeklinde düzeltilerek hükmün tamamlanmasına karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın kabulü ile, davacının .... İcra Müdürlüğü ... E. ve ... E. Sayılı icra takipleri bakımından davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, dava konusu ... ... Şubesindeki hesap üzerinden keşide edilen 08/10/2022 tarihli, ... çek seri no.lu 300.000,00-TL ve 15/10/2022 tarihli ... çek seri no.lu 300.000,00-TL tutarındaki çek bedellerinin ödeme tarihi olana 23.11.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan İSTİRDADI İLE DAVACIYA VERİLMESİNE,
2-Koşulları oluşmadığından davalı aleyhine icra tazminatı hükmedilmesine yer olmadığına,
3-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 41.156,34-TL harçtan peşin alınan 10.289,09-TL harcın mahsubu ile bakiye 30.867,25 -TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan 80,70 -TL başvurma harcı, 10.289,09-TL peşin harç, 11,50 -TL vekalet harcı, 221,00-TL tebligat/ posta gideri, 15.000,00 -TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 25.602,29-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Kendini vekille temsil ettiren davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 94.374,06-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Yatırılan avanstan artan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana/ vekiline iadesine,
Davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı tarafların gerekçeli kararı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile HMK 341. madde uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurma hakları hatırlatılmak suretiyle oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 24/10/2024
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır